არმური (ნისლი მთათა ზედა)
არმური
არმური (ნისლი მთათა ზედა)

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri (scotch mist over mountains) - literary Arena from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  CalendarCalendar  GalleryGallery  FAQFAQ  SearchSearch  MemberlistMemberlist  UsergroupsUsergroups  RegisterRegister  Log inLog in  
* თამარ გელოვანისიმღერიდან სიტყვამდე. * მიხო მოსულიშვილიჰელესა (კინორომანი). * თამარ ლომიძეზღვარი (ლექსები).
* ბელა ჩეკურიშვილიშეკითხვად სიზიფეს (ლექსები) * ხათუნა ცხადაძე (მთარგმნელი) უმბერტო ეკო „ფუკოს ქანქარა“
* ლაშა ბუღაძენავიგატორი (პიესა). * ნინო ქაჯაია (მთარგმნელი)უილიმ გოლდინგი - „ბუზთა ბატონი“ (რომანი) * ზაზა თვარაძესიტყვები (რომანი).
* მიხეილ ანთაძესაიდუმლოებით მოცული უ.შ, სინქრონისტულობის პრინციპი. *
* რადიარდ კიპლინგი - აი ასეთი ამბები (თორმეტი და კიდევ ერთი ზღაპარი), მთარგმნელი ანი მოსულიშვილი * ვახტანგ ჯავახაძევახტანგური (ლექსები. რჩეული)
* მიხო მოსულიშვილიდიდი ძუ დათვი (რომანი). * ნინო ნადირაძეVIA SOLIS (ლექსები). * მარიამ ხუცურაულისანათა (ლექსები და ჩანაწერები).
* Zurab Karumidze"Dagny or a Love Feast" (English brushed up and fine-tuned by Amy Spurling).
* ბესიკ ხარანაულიმთავარი გამთამაშებელი. * მიხო მოსულიშვილისულის მდინარე (თორმეტი ნოველა). * ნინო სადღობელაშვილიფრთები და ხელები (ლექსები).
* მამუკა ხერხეულიძეომში, როგორც ომში * ზაალ სამადაშვილი – ავტოპორტრეტი წიგნების ფონზე * ირაკლი ლომოური – ავტონეკროლოგი
* მანანა ანთაძე (მთარგმნელი)ტენესი უილიამსი - Camino Real (პიესა). * ქართული პიესა 2012 (ექვსი პიესა).
* თამრი ფხაკაძე – ბოსტანი კონფლიქტის ზონაში (მოთხრობა). * რიუნოსკე აკუტაგავა – დიალოგი წყვდიადში
* გიორგი კაკაბაძენიკო ფიროსმანი (ბიოგრაფიული რომანი). * მიხო მოსულიშვილი – ვაჟა-ფშაველა (ბიოგრაფიული რომანი).

Share | 
 

 ვაჟა-ფშაველა

View previous topic View next topic Go down 
Go to page : 1, 2, 3, 4  Next
AuthorMessage
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: ვაჟა-ფშაველა   Wed Dec 17, 2008 5:00 pm



ვაჟა-ფშაველას მადლიანი მარჯვენით შექმნილი პერსონაჟების შუქით არის განათებული ბატონი რეზო ინანიშვილის ნაწერები. ეს ჩემი პატარა ჩანახატიც ამის დასტურია.

"ლუხუმი სადღაა?"

"შუაფხოდან უკანაფშავისაკენ რომ წახვალ, ახადამდე არმისულს ლაშარის ჯვარი გადმოგხედავს მაღალი გორიდან.
აქ გააჩერებენ გეოლოგები "ვილისს". გადმოიყვანენ ჭედილას, მის რქებზე ჩაბმულ თოკს ჩაბღუჯავს ერთი მათგანი და ზემოთ დაადგება ბილიკს. მიჰყვებიან სხვებიც - მოწნული კალათითა და ღვინის ათლიტრიანი ბოცით.
შემთქმელს, ვინაც შეთქმულ ჭედილას ჰკლავს, სანთლებიც მოაქვს.
შემთქმელი სანთლებს დაანთებს ნიშში, პირჯვარს გადაისახავს. ქარი ჩაუქრობს. თავიდან მოუკიდებს.
მერე ცხვარს სანთლით შუბლს შეუტრუსავენ. ამომყვანი დაკლავს, ჩამოკიდებენ იქვე, საგანგებოდ ამ საქმისთვის მომზადებულ კაუჭზე და ჩამოტყავებას დაუწყებენ.
სანთლები ისევ ჩამქრალა. შემთქმელი ხელახლა დაანთებს და იძულებული ხდება, დაიჩოქოს და სანამ სანთელი ჩაიწვებოდეს, ასე იდგეს.
გეოლოგები იმის ვაგლახად გაჩეხილ შუბლს ხედავენ, ზედ რომ მუხის ფოთლებში ჩამოღწეული მზის სხივები დასათამაშებს და თავისთვის უკვირთ, როგორ გადარჩა ოთხ-ხუთმეტრიანი კლდიდან გადავარდნილი.
სანთლები რომ ჩაიწვება, შემთქმელი ცოტა ქვემოთ ჩავა, სალუდე დარბაზს, სახატე დროშებს ნახავს, ირმის შეწირულ რქებს, ცხვარ-ძროხის მოჭრილ თავებს. ქვები სულ ხავსიანია. ათვალიერებს დიდ მუხებს, თითქოს ცას რომ მიბჯენიან. ერთი იმხელაა, სამი კაცი ვერ შემოაწვდენს ხელს - ერთი ტოტი მეხს ჩამოუგლეჯია, მეორე გამხმარა და მოტეხილა. გაიხედ-გამოიხედავს შუბლნაიარევი, არა მხედავდნენო და იმ მუხას აკოცებს ჩუმად. ნატვრის ხეები დგას ამ არე-მარეზე, ზედ თეთრი ნაჭრები შეუბამთ. ისიც ცხვირსახოცს ამოიღებს და მთლიანად შეაბამს, ყველანი კარგად მიმყოფეო, ჩაუთქვამს.
გაღმა ახადის სათიბები მოჩანს და მთები, მთები - ლეგლურჯები, დეკიანები, ლეგა კლდიანები - რა ლამაზია! კიდევ კარგი, გადარჩა და შეუძლია კიდევ უცქიროს ამ სილამაზეს.
ბიჭებს ცეცხლი დაუნთიათ, შამფურები დაუთლიათ, მწვადებს წვავენ, მაგიდაზე აწყობენ შინიდან წამოღებულ პომიდვრებს, ყველს, პურს, ხახვს, ღვინის ბოცას, ორ ჭიქას... დანარჩენი ცხვარი ცელოფანში გაუხვევიათ, ბუზი რომ არ მიეკაროს.
მერე იმ მაგიდასთან დგანან ყველანი, შემთქმელს ავედრებენ ღმერთს - ვინც დაბადა, გაზარდა, ასწავლა, ცოლ-შვილი მისცა, ეს ქვეყანა უბოძა და იმ ხიფათსა თუ ფათერაკსაც თავის ნებისაებრ გადაარჩინა...
ამის შემდეგ შუბლნაიარევი, ლაშარის ჯვრიდან ფიქლები რომ ჩამოიტანა თბილისში და თავის საწერ მაგიდაზე დაალაგა, რამდენიმე დღე სულ ლამაზ სიზმარს ხედავს - გაგრძელებებით, მრავალსერიიანი ფილმივით.
აუყვება ფეხით არაგვის ხეობას. ივლის, ივლის. გადაივლის ჟინვალს, მაღაროსკარს, ჩარგალს, ხომს, ფშავისკენ გადაუხვევს, გაივლის შუაფხოს, მუქოს, ბინდილაურთას და ლაშარის გორს შეუყვება მაღლა. გაღმა, ახადის სათიბებსაც შეხედავს ხოლმე, ტურფა ყვავილებს რომ გადაუჭრელებია.
ავა ლაშარის გორზე, ჩამორეკავს ზარს, რომლის ხმა ლაშარის გარშემო შეყრილ ყორნებს გაფანტავს. იმ დიდ, ნამეხარ მუხას ხელებს შემოხვევს და დაკოჟრილ, ხავსიან ზროზე აკოცებს. მერე გაშლის ხელებს და გამოფრინდება, ნისლებში მოფარფატებს, გველივით მბზინავ არაგვსა ხედავს, მწვერვალებსა და უფსკრულებს, ჯვარსა და სვეტიცხოველს რომ გადმოუფრენს, მაშინ ხომ ისეთი ბედნიერია, რომ მეტი აღარ იქნება.
და ეს ყველაფერი ერთხელ კი არა, რამდენჯერმე მეორდება: აუყვება ფეხით არაგვს და იქიდან მოფრინავს, ისევ და ისევ, ისევ და ისევ...
ჰო, არ დამავიწყდეს, რომ მოფრინავს, თან ამას მღერის:

"შეიყრებიან ყორნები,
არ გაირევენ ძერასო...
კაცი ვერსაით წაუვა,
თავის ბედს, ბედისწერასო".

მინაწერი:
ვუამბე ეს ამბავი რეზო ინანიშვილს, თან ვებოდიშებოდი, ლაპარაკი არ მეხერხება, წერა უფრო შემიძლია მეთქი.
ერთხანს მათვალიერა მოჭუტული თვალებით. ეტყობა, იმას ფიქრობდა, რომ ვუთხრა, გაიგებს და მიხვდება თუ არაო. ბოლოს მაინც ვეღარ მოუთმინა გულმა:
ლუხუმი სადღააო?
ვინ ლუხუმი მეთქი? - გვარიანად დავიბენი.
ლაშარის გორი თუ დაგესიზმრა, ლაშარის გორზე შამდგარი ლუხუმიც უნდა გენახაო!... მიმიხვდიო?!


Last edited by არჩანდა on Sat Dec 20, 2008 11:40 pm; edited 2 times in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
nini
Into Armury
Into Armury


Female
Number of posts : 673
Registration date : 17.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Wed Dec 17, 2008 11:40 pm

http://www.nplg.gov.ge/ebooks/authors/vaja_pshavela.htm
Back to top Go down
View user profile
არგანი
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 295
Location : თბილისი
Registration date : 18.12.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Fri Dec 19, 2008 10:19 pm

ვერაფრით გავიხსენე ვაჟაზე ბიოგრაფიული რომანის ავტორი, ხომ არ დამეხმარებოდით? Evil or Very Mad
Back to top Go down
View user profile
არგანი
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 295
Location : თბილისი
Registration date : 18.12.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Sat Dec 20, 2008 5:25 pm

რა თქმა უნდა, ეგ ნაწარმოები არ მიგულისხმია, მიხო. კითხვა ოდნავ რიტორიკული იყო და ქართველ კლასიკოსებზე შემოქმედებითი ბიოგრაფიების სიმწირეს (არქონას) ვგულისხმობდი. ამ მხრივ ერთადერთი "ვასილ ბარნოვი" (ოთარ ჩხეიძისა) მახსენდება, დანარჩენს კი "ვერ ვიხსენებ" და რა ვქნა?! Very Happy
Back to top Go down
View user profile
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Sat Dec 20, 2008 5:38 pm

დაგეთანხმები, რომ ამ მხრივ მძიმე მდგომარეობაში ვართ. Rolling Eyes

მე ჯერ არ წამიკითხავს და, როსტომ ჩხეიძემ რომ დაწერა "ყაზბეგიანა", ნეტავ, როგორია?
თუმცა ამაზე ყაზბეგის თემას რომ გავხსნით, იქ ვთქვათ.
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Wed Dec 24, 2008 10:32 pm

აი, რა უნდა ვიკითხო:

"ალუდა ქეთელაური
კაცია დავლათიანი,
საფიხვნოს თავში დაჯდების
სიტყვა მაუდის გზიანი".


და თუ ეგეთია ალუდა, რომ გზიანი სიტყვა მაუდის, რათ გააბრაზა ხევისბერი და მთელი თემი, რო - კიდეც მავხლკავ და კიდევაც არ მავჭრი მარჯვენასაო?!
აბა, ეს არის გზიანი სიტყვა?

და ისიც მაინტერესებს, - საფიხვნოს თავში დაჯდომა ეგრე ადვილი ხო არ იყო? ვისა სვამდნენ ამ საპატიო ადგილზე და რატომ ჯდებოდა იქ ალუდა? თუ ეს პატივისცემა იყო?
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
არგანი
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 295
Location : თბილისი
Registration date : 18.12.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Wed Dec 24, 2008 11:06 pm

საფიხვნოს თავში ის იჯდა, ვის ქავის კარზეც მეტი მარჯვენა ეკიდა, ალუდა ამ მხრივ იყო "გამორჩეული", ამიტომ სრულიად ლოგიკურია ალუდას ჯიბრი თემის მიმართ, ეს ალუდას კარგად არ ახასიათებს. ეს ვაჟამაც იცის, ამიტომ "წაშალა" მის კვალი პოემის ფინალში (ამაზე ერთ ესეში ვრცლად ვსაუბრობ).
პიროვნულად ალუდა ძალზე დაბალი საფეხურია ვაჟას შემოქმედებაში, აქ ყველაზე მაღლა ჯოყოლა დგას.
ალუდაზე ვრცლად შეიძლება საუბარი, ამ პოემას აქვს რამდენიმე ხარვეზი, ამაზე სხვა დროს...
Back to top Go down
View user profile
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Wed Dec 24, 2008 11:18 pm

Arrow

გია, ის ესეიც დაგვიდე აქ და ხარვეზებზეც გვითხარი, აბა?
შენ რომ ხარვეზს ეძახი, იქნებ არ არის - ხო უნდა დავფიქრდეთ?

და კიდევ - მე მაინტერესებს ხევისბერების სამართალი: რის მიხედვით გამოჰქონდათ განაჩენი? ზეპირი ანდრეზების? თუ არსებობდა რაიმე დოკუმენტი?
და როგორ ხდებოდნენ ხევისბერებად - ეს ხომ მემკვიდრეობითი არ იყო, ანუ ხატი დაამიზეზებდა ხოლმე სახევისბროდ ამორჩეულ ადამიანს, ხომ?
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
სანათა
Into Armury
Into Armury
avatar

Female
Number of posts : 340
Age : 57
Registration date : 10.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Wed Dec 24, 2008 11:34 pm

არჩანდა wrote:
Arrow

გია, ის ესეიც დაგვიდე აქ და ხარვეზებზეც გვითხარი, აბა?
შენ რომ ხარვეზს ეძახი, იქნებ არ არის - ხო უნდა დავფიქრდეთ?

და კიდევ - მე მაინტერესებს ხევისბერების სამართალი: რის მიხედვით გამოჰქონდათ განაჩენი? ზეპირი ანდრეზების? თუ არსებობდა რაიმე დოკუმენტი?
და როგორ ხდებოდნენ ხევისბერებად - ეს ხომ მემკვიდრეობითი არ იყო, ანუ ხატი დაამიზეზებდა ხოლმე სახევისბროდ ამორჩეულ ადამიანს, ხომ?

მიხო, შენ ახლა აქ ისეთ საკითხებს აყენებ, რაც ჩემი აზრით, სერიოზული კვლევის საგანია. საინტერესოა, რა თქმა უნდა, საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და რელიგიურ- სამართლებრივი მოწყობა საქართველოს მთიანეთში, ძალიან საინტერესო და მრავალმხრივად განსახილველი თემაა. მიმოხილვითი საუბარი კი ბატონო, მაგრამ არა მგონია ღრმა და საფუძვლიანი მიმოხილვა (და მე ვიცი, რომ შენ ეს გაინტერესებს) შესაძლებელი იყოს აქ და ამ ფორმით.
Back to top Go down
View user profile http://www.geowebi.com/sanatha/
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Wed Dec 24, 2008 11:39 pm

კარგი, დავდებ მაშინ ახალ თემას "ფოლკლორში" - "ხევისბერი და თემი".
რატომ არ შეიძლება სერიუზული ლაპარაკი აქ?
და ამ თემაზე კარგი წერილების დადებაც?
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
სანათა
Into Armury
Into Armury
avatar

Female
Number of posts : 340
Age : 57
Registration date : 10.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Wed Dec 24, 2008 11:49 pm

არჩანდა wrote:
კარგი, დავდებ მაშინ ახალ თემას - "ხევისბერი და თემი".
რატომ არ შეიძლება სერიუზული ლაპარაკი აქ?
და ამ თემაზე კარგი წერილების დადებაც?


არა, მე ის კი არ მითქვამს ან ჩვენ ინტელექტი არ გვეყოფა, ან არ შეიძლება... არ გვყავს ხალხი, ვინც სერიოზული ნაშრომების ელექტრონულ ვერსიებს გააკეთებს აქ დასალაგებლად ეს ერთი და მეორე- ვინ იქნება მომხმარებელი, ვის აინტერესებს და ვინ წაიკითხავს? მათ ისედაც შეგვიძლია მივუთითოთ ლიტერატურა და წაიკითხავენ წიგნებში. აი, როგორც მე ვაკეთებ ფშავის თემაზე მიმოხილვით საუბრებს ე.წ. "შესავალს თემაში" ასე ამ თემებზე საუბარი არ ღირს და უფრო ღრმა საუბარზე უკვე მოგახსენე.


Last edited by სანათა on Thu Dec 25, 2008 12:04 am; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://www.geowebi.com/sanatha/
არგანი
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 295
Location : თბილისი
Registration date : 18.12.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Wed Dec 24, 2008 11:56 pm

აუჰჰ, რატომ წამიშალა?
Back to top Go down
View user profile
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Thu Dec 25, 2008 12:02 am

არგანი wrote:
აუჰჰ, რატომ წამიშალა?

Idea
გია, გრძელი ტექსტი თუა, მაშინ არ დადებს.
ნაწილ-ნაწილ უნდა დადო - როგორც მე დავდე ოთარ ჩხეიძის ესეი "მიხეილ ჯავახიშვილთან".
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
არგანი
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 295
Location : თბილისი
Registration date : 18.12.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Thu Dec 25, 2008 12:09 am

მოუმზადებელი მეჩვენება ალუდას ტირილი (ჩემი აზრით დრო არ ეყო მოსამზადებლად), როდესაც მუცალმა იარაღი გადაუყარა.
ხოლო როდესაც ალუდა ხევსურებთან თავისი საქციელზე მსჯელობს, იქ უკვე ყველაფერი დამაჯერებელია, ლოგიკურია,რომ ალუდამ გზაში გაიაზრა ყველაფერი, თანაც ავტორმაც წააშველა ხელი.
Back to top Go down
View user profile
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Thu Dec 25, 2008 11:24 pm

არგანი wrote:
მოუმზადებელი მეჩვენება ალუდას ტირილი (ჩემი აზრით დრო არ ეყო მოსამზადებლად), როდესაც მუცალმა იარაღი გადაუყარა.
ხოლო როდესაც ალუდა ხევსურებთან თავისი საქციელზე მსჯელობს, იქ უკვე ყველაფერი დამაჯერებელია, ლოგიკურია,რომ ალუდამ გზაში გაიაზრა ყველაფერი, თანაც ავტორმაც წააშველა ხელი.

Idea

არგანო, კაცოო - იიმ შენ ესეის ველოდები ჯერა და უნდა შამოგიტიო ძაანა სუ სხვანაირი შეხედულებებითა ამ პოემაზე და პატივისცემითა.
დადე რა ის ესეიც...

და მერე კიდე - "სტუმარ-მასპინზელს" ჩავუჯდეთ ჩვენებურადა, რადგან მე ძააალიან მჭირდება იმისი კარგად დანახვა - და თუ რატომ, ჯერ ვერა და მერე კი ვიტყვი...
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
არგანი
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 295
Location : თბილისი
Registration date : 18.12.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Thu Dec 25, 2008 11:47 pm

იმ ესეს სათაურია "ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ" (ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურული მამის ძიებაა), მე მგონი, წაკითხული გაქვს, თუმცა მაინც ვერ ვდებ საიტზე, ტექნიკურად მიჭედავს..
იმ ესეში, პატარა ეპიზოდი ეძღვნება "ალუდას", რომელიც ძალიან დამეხმარებოდა მსჯელობაში.
რაც შეეხება "ალუდას", არ დაიჯერო, რომ მხოლოდ დაუსაბუთებელი "ბრალდების" იმედზე ვრჩები. "ალუდაზე" სცენაზეც მიმუშავია და შენ კარგად იცი, ტექსტი როგორ იცდება მაყურებლისა და მსახიობის წინაშე..
affraid
Back to top Go down
View user profile
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Thu Dec 25, 2008 11:55 pm

არგანი wrote:
იმ ესეს სათაურია "ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ" (ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურული მამის ძიებაა), მე მგონი, წაკითხული გაქვს, თუმცა მაინც ვერ ვდებ საიტზე, ტექნიკურად მიჭედავს..
იმ ესეში, პატარა ეპიზოდი ეძღვნება "ალუდას", რომელიც ძალიან დამეხმარებოდა მსჯელობაში.
რაც შეეხება "ალუდას", არ დაიჯერო, რომ მხოლოდ დაუსაბუთებელი "ბრალდების" იმედზე ვრჩები. "ალუდაზე" სცენაზეც მიმუშავია და შენ კარგად იცი, ტექსტი როგორ იცდება მაყურებლისა და მსახიობის წინაშე..
affraid

cyclops

გამომიგზავნე მთელი ის ესეი მეილზე და მე დავდებ აი აქ - http://mimosfinn.wordpress.com/

ალუდაზე ეპიზოდი კიდევ - პირდაპირ აქ დამიდე.

და მართალი ხარ - მსახიობებთან ეგრევე ჩანს ყველაფერი!
ოღონდ - კაი რეჟისორიც უნდა იმათ, თორო დაუკრეფავში იციან ხოლმე გადასვლა...
Wink
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Fri Dec 26, 2008 12:39 am

Idea Exclamation Wink

გია არგანაშვილი

ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ

drunken study study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Fri Dec 26, 2008 12:42 am

გია არგანაშვილი

ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ
(როსტომ ჩხეიძის ერთი კითხვის პასუხად)
ვარაუდი


შეიძლებოდა, იმ “მაყვედრებელ” მკითხველთა შორის მეც აღმოვჩენილიყავი როსტომ ჩხეიძისგან ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურული მამის ძიებას (”შენ ჩემო წინამორბედო”. ჩვენი მწერლობა. 16. 05 2002წ.) ერთგვარი ეჭვითა და უნდობლობით რომ შეხვდა, შეიძლებოდა მეც მათსავით მეთქვა:
_ ასე პირდაპირ არ უნდა გაგვეგო ის სტრიქონები, “შენ ჩემო წინამორბედო, უძვირფასესო პაპაო!” პაპა, აქ სულაც არ ნიშნავს, რომ ვაჟა მამის არსებობასაც ვარაუდობდა.
მკითხველმა იცის, რომ “პაპად” ვაჟა-ფშაველამ დავით გურამიშვილი აღიარა. მამა? მამაზე არაფერი უთქვამს.
პაპას პირდაპირ შვილიშვილი ხომ არ მოევლინებოდა? მათ შორის, ცხადია, მამაც არის საგულვებელიო – სამართლიანად კითხულობს ავტორი.
ალბათ საგულვებელია. თუმცა შეიძლებოდა არც არაფერი მეთქვა, ისე, ყოველდღიურ საზრუნავში ჩამკარგვოდა ეს ლიტერატურული ინტერესი. ჩაიკარგებოდა კიდეც, როსტომ ჩხეიძე ხელახლა რომ არ მიბრუნებოდა ამ თემას. (“მამები და შვილები” ჩვენი მწერლობა 31. 05 2002წ.)
თანაც ცოტა რომ არ წავექეზებინეთ.
_ შემეძლო ახლავე გამეზიარებინა თქვენთვის ჩემი ვერსია, მაგრამ მირჩევნია გადავდო ცოტა ხნით, ეს ციკლი კვლავაც გაგრძელდება და ვაჟა-ფშაველას უშუალო წინამორბედის გარკვევა ისედაც დაგვჭირდება. მანამდე კი თქვენ იფიქრეთო.
არა, მთლად უყურადღებოდ არ დავუტოვებივართ. ძიების ობიექტი გვაჩვენა და სავარაუდო საზღვრებიც მიგვანიშნა: ყველა სახელი ცნობილია ვაჟასდროინდელი ლიტერატურული გარემოდან და მათშია ერთ-ერთი. სწორედ მათში და არა უცხოელიო.

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by არჩანდა on Fri Dec 26, 2008 12:58 am; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Fri Dec 26, 2008 12:45 am

გია არგანაშვილი

ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ
(როსტომ ჩხეიძის ერთი კითხვის პასუხად)
ვარაუდი


საგრძნობლად დავიწროვდა საკვლევი სივრცე, მაგრამ საქმე ამით არ გაიოლებულა, რადგან სწორედ ვაჟასდროინდელი ქართული ლიტერატურული გარემოა ის რთული უბანი, ვრცელი სანათესაო, სადაც მემკვიდრეობით წესრიგს არა მსგავსება და მიმბაძველობა, არამედ შემოქმედებითი თვითმყოფადობა, (თვითობა-პროპიუმი) სტილური და თემატური ნაირგვარობა აწესრიგებს.
მაგრამ შემოქმედებითი გავლენაც ხომ არსებობს? არსებობს მრავალსაუკუნოვანი ლიტერატურული ოჯახის ტრადიცია, სასარგებლო გამოცდილება, დაკვირვების შესაძლებლობა. ამ დაკვირვებამ შეიძლება მწერლის (დამკვირვებლის) მსოფლმხედველობის, თემატიკის, ინდივიდუალური სტილის შეცვლაც კი გამოიწვიოს, უკეთესობისკენ შეცვლა, შეიძლება ერთი მწერლის უმნიშვნელო ნაწარმოებში აღძრული მცირე ამპლიტუდის ოდნავშესამჩნევი რხევები, მეორე მწერლის შემოქმედებაში ქარიშხლად გადაიზარდოს.
ამ ფენომენს ფსიქოლოგიაში დაკვირვებით დასწავლას უწოდებენ (ფსიქოლოგიის ერთ-ერთი ძირითადი ცნება – იდენტიფიკაცია). მკითხველისთვის კი ეს უბრალო (ბრალის არ მქონე) ტერმინი, ხშირად მხოლოდ საეჭვო ღირებულების ლიტერატურას ახასიათებს.
ვაჟასდროინდელი ლიტერატურული გარემო, ანუ ქართული მწერლობის “პრემიერლიგა”, სადაც ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურული მამაა საძებნი, ამგვარ შემოქმედებით (ან არაშემოქმედებით) ურთიერთობებსაც იცნობს, თუმცა, აქ უფრო უხვადაა თანასალმობის, შთაგონების, პოეტური შემღერების მაგალითები.
“მღერენ და მეც ბანს შევაწყობ, დამგმობენ ამაზე რასა?“
დავით გურამიშვილის ეს სტრიქონები, თითქოს ანდერძად გადმოეცა მეცხრამეტე საუკუნის ქართულ მწერლობას, საოცარია, რომ ამ მართლაც ბნელი (არატრადიციული გაგებით) საუკუნეთიდან ერთიანი, ხმაშეწყობილი, მწუხარი სიმღერა ამოისმა, ერთი საერთო ტკივილი გახმიანდა, არც წინაპართა გამოცდილება იუცხოვეს და არც „თელილი“ გზით სიარული იუკადრისეს, თამამად გაუღეს კარი ნაცნობ ლიტერატურულ სახეებს, ფორმებს, მეტაფორებსაც კი, როგორც საერთო სარგებლობის „ინვენტარს“; ახალი, დამოუკიდებელი, თვითმყობადი შემოქმედებითი სამყაროს შესაქმნელად.
ამიტომ ისინი არც მალავენ ურთიერთგავლენას, მათი შემოქმედებითი მსგავსების საერთო ნიშნები, ხანდახან ისეა ზედაპირზე მიმობნეული, როგორც ხახვის ფურცლები (ცრემლიანი გზის მეტაფორა) ქართული ზღაპრის გმირები (უფროსი ძმა) რომ ტოვებენ გზადაგზა, რათა შთამომავლობას (უმცროსი ძმა) გზის სიძნელე გაუადვილონ.
ამ გზაზე სიარული, გენეალოგიურ ხეზე მამის ან პაპის ძიება, ბევრ სხვა საინტერესო სანახაობას გვპირდება, სამწუხაროა, რომ ქართულმა ლიტერატურულმა კრიტიკამ დღემდე ვერ მოიცალა და ვერც მკითხველს მოაცლევინა ამ სანახაობის დასათვალიერებლად.
გავლენის იდუმალ ბუნებაში გასარკვევად, როსტომ ჩხეიძე ევროპულ ლიტერატურაში დამკვიდრებულ, ლესინგის ერთ ცნობილ მეტაფორას იხსენებს: ამაოდ არავის უსეირნია პალმების ჩრდილშიო და იქვე განმარტავს ამ მეტაფორის შინაარსს:
„ჩრდილიდან გამოსული ისეთი აღარა ხარ, როგორიც მანამდე იყავიო“
მართლაც, ჩრდილში დიდხანს ყოფნა შემოქმედებით მოთენთილობას იწვევს, ესაა გავლენის, მიმბაძველობის პირველი ნიშანი, მისი ძლიერი ზემოქმედების ძალა კი ყველგან იგრძნობა, თვით ამ უპრეტენზიო გამოხმაურებაშიც, სადაც ავტორმა, ამ საყოველთაოდ ცნობილი ფრაზის გავლენასაც ვერ დააღწია თავი:
რა თქმა უნდა, ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ...

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by არჩანდა on Fri Dec 26, 2008 12:57 am; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Fri Dec 26, 2008 12:46 am

გია არგანაშვილი

ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ
(როსტომ ჩხეიძის ერთი კითხვის პასუხად)
ვარაუდი


მაშ საიდან იწყება მწერლის ინდივიდუალური შემოქმედებითი გზა? რა არის მისი მთავარი მამოძრავებელი მუხტი, ქცევის განმსაზღვრელი ელემენტი, პიროვნულობის ის მთავარი ნიშან-თვისება, რაც მიმართულებას აძლევს მის ლიტერატურულ აქტივობას...?
სად მთავრდება გავლენის ბუნდოვანი უსიერი ტევრი და სად იწყება გენეტიკის, ჯიშის კეთილშობილური თვისებების გამოვლენა?
მართლაც, ვის მხრებზე დგას “ნიჭიერი მწერალი”, საიდანაც მისი სახელი დიდების მიუღწეველ კაბადონს სწვდება.
ვინ იყო ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურული მამა?
თითქმის ერთი საუკუნე გავიდა ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალებიდან და ამ ერთი ლიტერატურული საუკუნის მანძილზე, მკითხველს რამდენჯერმე მოუწია მისი, როგორც მწერლის, ხელახალი აღმოჩენა, ვერცერთმა ლიტერატურულმა თაობამ ვერ აუარა გვერდი მშვიდად მის შემოქმედებას, ვერცერთმა ლიტერატურულმა მიმდინარეობამ ვერ გაუძლო ცდუნებას, საკუთარი იდეოლოგიური აზროვნების ჩარჩოში მოექცია მისი მსოფლმხედველობა, მაგრამ გაიარა დრომ, მოფონდა დაჭიმულობა და ჩვენ ვხედავთ, რომ ის ისევ თავისუფალია, ისევ საკუთარი ღერძის გარშემო, საკუთარ ლიტერატურულ ორბიტაზე მოძრაობს.
ის, რომ, ვაჟა-ფშაველას შემოქმედება ოცდამეეერთე საუკუნის მკითხველისთვისაც შეუნელებელი ინტერესის საგანია; ის, რომ მის პოეზიაში თანამედროვეობისათვის საჭირბოროტო კითხვებზეც ვეძებთ (ვპოულობთ) პასუხებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ ის ჩვენი თანამედროვეა. მისი მსოფლმხედველობა, მოქალაქეობრივი იდეალები და ესთეტიკური ღირებულებანი უშუალოდ ეხმიანება ჩვენს ეპოქას(აც).
თუმცა, არც ის იწვევს ეჭვს, რომ მისი მდიდარი და მრავალფეროვანი შემოქმედება მომავალ თაობებსაც გაწვდება, ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურული წინაპრისადმი ინტერესი კი ალბათ ისეთივე კვლევა-ძიების საგანი გახდება, როგორც დღეს არის, როგორც მაშინ იყო, როცა ილია ჭავჭავაძემ მგოსანს კალამი შეუქო.
პირველად, სწორედ ილია ჭავჭავაძე დაინტერესდა მისი მამის ვინაობით და ძმები რაზიკაშვილები რაფიელ ერისთავის ლიტერატურულ მემკვიდრეებად გამოაცხადა.
ბაჩანამ მართლაც შესანიშნავი სტრიქონები უძღვნა “სამშობლო ხევსურისას” ავტორს და მადლიერებით “საკუთარ მამად” აღიარა.
“შენი ჭირიმე, მოხუცო,
ია გესროლე, მამაო!”
ვაჟას არც ჰო უთქვამს და არც არა, არ ვიცით ქებად მიიღო ილიასეული შეფასება თუ უფრო მეტს ელოდა. . . ვაჟა ხომ ჯერაც შემოქმედებითი სიმწიფის ასაკში იყო (1895წ). ჯერ “გველისმჭამელიც” არ დაეწერა, არც “კლდე და მდინარე”, “დამსეტყვე ცაო”, “იას უთხარით ტურფას”, “ფშაველი ჯარისკაცის წერილი”, ფილოსოფიური მოთხრობები და ბევრი სხვაც, უკეთესი ნიმუშები თავის შემოქმედებისა.
თუ ხალხური შემოქმედებისა და ლიტერატურული ნაწარმოების ურთიერთმიმართების საკითხში ვაჟა-ფშაველას ადრეულ დამოკიდებულებას დავეყრდნობით, (...აზრი და შეხედულება ხალხისა რომელსამე საგანზედ გაცილებით საყურადღებოა და უტყუარი, ვიდრე ცალკე პირისა, თუნდაც გენიოსი იყოს...” მაშინ მართლაც შეიძლება მწერლის შემოქმედების ქვაკუთხედად ხალხური შემოქმედება მივიჩნიოთ, მის ლიტერატურულ მამად კი რაფიელ ერისთავი გამოვაცხადოთ, მაგრამ თუ მის უფრო გვიანდელ მოსაზრებასაც გავითვალისწინებთ, (“... პოემები, რომელთა არაკიც ბევრით არ განსხვავდება ხალხური თქმულებისაგან და არ არის ხეირიანად გარდაქმნილ- გალაღებულნი... სუსტობენ...”) გავიხსენებთ მის პოემებს, ლექსებს, მოთხრობებს, სადაც ვაჟა-ფშაველა ისე იქცევა ხალხური შემოქმედების მიმართ, როგორც მისი გმირები იქცევიან ტრადიციის მიმართ, (ეს აზრი ზურაბ კიკნაძეს ეკუთვნის) ვაჟას (და არა ლუკა რაზიკაშვილის) “ნამდვილი” ლიტერატურული მამა სხვა გარემოშია საძებნი.
მოგვიანებით, ლიტერატურულმა კრიტიკამ ვაჟა-ფშაველას შემოქმედებაში რეალისტური ტენდენციები აღმოაჩინა და მწერალი ილია ჭავჭავაძის და აკაკი წერეთელის იდეური ხაზის გამგრძელებლად მიიჩნია. ვაჟა მართლაც უდიდესი პატივისცემით იყო განწყობილი სამოციანელთა თავკაცების მიმართ, დაუფარავად აღიარებდა, განსაკუთრებით ილია ჭავჭავაძის ლიტერატურულ გავლენას.
“...უნდა გატეხილი მოგახსენოთ, რომ თუმცა არავითარი მსგავსება არ არსებობს და იქნებ ვერავის შეენიშნოს, “მოხუცის ნათქვამსა” და ილია ჭავჭავაძის “დიმიტრი თავდადებულს” შორის, მაგრამ ამ პოემის წერის დროს “დიმიტრი თავდადებულს” ჰქონდა ჩემზე გავლენა, ვიდრე სხვა რომელიმე მშობელ ლიტერატურის ნაწარმოებს, უფრო კი მის ფორმას...”
საინტერესოა, რომ ვაჟა-ფშაველამ ერთ-ერთ ლექსში ილია ჭავჭავაძე მამადაც კი გამოაცხადა:
“...დიდ მოამაგეს მამასა,
ჩვენს საწყლობაზე მტირალსა...”

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by არჩანდა on Fri Dec 26, 2008 12:57 am; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Fri Dec 26, 2008 12:47 am

გია არგანაშვილი

ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ
(როსტომ ჩხეიძის ერთი კითხვის პასუხად)
ვარაუდი


რა თქმა უნდა, ამ ლექსში, (“ილიას საღამო”) ვაჟა-ფშაველა ილია ჭავჭავაძეს არა თავის ლიტერატურულ მამად, არამედ ერისთვის მზრუნველ, თავდადებულ მოღვაწედ აცნობს მკითხველს.
ალბათ ისიც უნდა ითქვას, რომ ზოგიერთმა კრიტიკოსმა (ი. გომართელი, კ. აბაშიძე) საერთოდ ეჭვქვეშ დააყენა ვაჟას რეალიზმი, სიმბოლისტებმა კი (ტ. ტაბიძე) „გველისმჭამელის“ ავტორი ლამის საკუთარი შემოქმედების ლიტერატურულ წინაპრად გამოაცხადეს.
სრულიად შეუძლებელია ყველა იმ შეფასების მოხმობა, რაც ქართულ ლიტერტურულ კრიტიკაში გამოთქმულა ვაჟა-ფშაველას შემოქმედების მიმართ, ასევე შეუძლებელია იმ მწერალთა სახელების ჩამოთვლა, რომელთა შემოქმედების ლიტერატურული სხივი ვაჟა-ფშაველას პოეტურმა სამყარომ აირეკლა, მაგრამ ალექსანდრე ყაზბეგი მაინც უნდა ვახსენოთ.
ერთი შეხედვით, ამ ორი ნიჭიერი მწერლის შემოქმედებითი სიახლოვე, იდეური, თემატური და სტილური ნათესაობა უფრო გაბედული დასკვნის საფუძველს იძლევა. მეორე მხრივ, მათი განსხვავებული მსოფლმხედველობა მეტ სიფრთხილეს გვირჩევს, ალბათ ამიტომ, კრიტიკა უფრო ზომიერია თავის მოსაზრებებში, გერონტი ქიქოძემ მათი შემოქმედება მხოლოდღა გრძნობისადმი და რომანტიკისადმი ტენდენციური მისწრაფებებით დაანათესავა, როსტომ ჩხეიძემ კი უფრო მტკიცე კავშირი მოძებნა; შინაგანი სამყარო, საერთო სტილისტური ხერხი, დიალექტის იერდაკრული, სინამდვილეში კი ზოგადქართული, ერთიანი ენობრივი სამყაროსკენ ლტოლვა.
თუმცა, მკვლევარმა წინასწარ გაგვაფრთხილა, ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურულ მამად ალექსანდრე ყაზბეგი არ გვეგულისხმა, რადგან მათი პუბლიკაციების ქრონოლოგიური შედარება და განსხვავებული სტილური მანერით დაწერილი ვაჟას მოთხრობები სრულიად გამორიცხავს ამგვარ ვარაუდს.
გურამ ასათიანმა კი, რომელიც გულმოდგინედ იკვლევდა ვაჟა-ფშაველას და ნიკოლოზ ბარათაშვილის შემოქმედებას, მეცხრამეტე საუკუნის ქართულ ლირიკაში ორი მწვერვალი, ორი პოლუსური წერტილი გამოარჩია და „ჩინარის“ ავტორი, „გველისმჭამელის“ ავტორის წინამორბედად გამოაცხადა.
თუმცა, მკვლევარს არ დაუზუსტებია, რომ წინამორბედში უთუოდ ლიტერატურულ მამას გულისხმობდა, მაგრამ მეცნიერული კატეგორიულობით გამოთქმული ეს მოსაზრება, სრულიად სამართლიანად აკანონებს პირველაღმომჩენის უფლებას.
და კიდევ ერთი საინტერესო მწერალი, ვაჟა-ფშაველას და სამოციანელთა თაობის მართლაც უშუალო წინამორბედი, არა მხოლოდ შემოქმედებითი, არამედ ეროვნულ, მოქალაქეობრივი მოღვაწეობის სფეროში, დღემდე უსამართლოდ მივიწყებული, დღეს მისივე სახელობის საზოგადოების შემწეობით ესოდენ ნაცნობი და გამოჩენილი ქართველი მკითხველისა და საზოგადოებისთვის.
ვაჟა-ფშაველა და ალექსანდრე ორბელიანი არ ყოფილან თანამედროვენი, მისი შემოქმედებისადმი ინტერესი და მისი პიროვნებისადმი პატივისცემა უთუოდ სამოციანელთა მიერ გადაეცა ახალი თაობის მწერლებს.
იმდენად ცხადი და თვალნათელია მისი ლიტერატურული გავლენა იდეის, თემატიკის, ფორმის, სულიერი ფასეულობის მიმართ აკაკი წერეთლის, ილია ჭავჭავაძის, ალექსანდრე ყაზბეგის, ვაჟა-ფშაველას, შემოქმედებაზე, იმხელა რიდი და მოწიწება იგრძნობა მისი პიროვნების მიმართ ალექსანდრე ჭავჭავაძის, გრიგოლ ორბელიანის , 1832-იანელ მოღვაწეთა მხრიდან, რომ გადაჭარბებული არ იქნება თუ ვიტყვით: ალექსანდრე ორბელიანი იყო წინამორბედი და წინამძღოლი არა მხოლოდ ერთი ლიტერტურული მიმდინარეობისა, (პატრიოტული რომანტიზმი) არამედ მთელი იმ საზოგადოებრივ-მოქალაქეობრივი სულისკვეთებისა, (შეურიგებელი, უკომპრომისო პოზიცია) რომელიც დღემდე სასურველ გარემოს ქმნის ეროვნული ლიტერატურისა და ზოგადი სამოქალაქო ცხოვრების განვითარებისთვის.
ეს შეურიგებელი პოზიცია („ბილწთ არ შევეკვრი ზავითა“) ერთ-ერთი მთავარი მოტივია ვაჟა-ფშაველას შემოქმედებისა. სხვაც მრავალი ნიშანდობლივი მსგავსება და სულიერი ნათესაობა შეინიშნება ამ ორი მწერლის ტიპოლოგიურ გალერეაში. თუნდაც ერეკლე მეფის (მონარქის) ლიტერატურული სახე, თუნდაც ივანე კოტორაშვილის და ძაღლიკა ხიმიკაურის ლიტერატურულ-ფოლკლორული პორტრეტები, ანდა მებრძოლი ქალის იდეურად გამართლებული ხასიათი! ამ უკანასკნელმა ალექსანდრე ორბელიანის შემოქმედებიდან (შესაძლოა გურანდუხტის სახე სქემატური და ოდნავ მიამიტურიც კი იყოს) ჯერ ალექსანდრე ყაზბეგის ნაწარმოებში (ჯაჯალა- „ელგუჯა“) გადაინაცვლა, ხოლო შემდგომ ვაჟა-ფშაველას „ბახტრიონში“ ლელას სახედ განხორციელდა.

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by არჩანდა on Fri Dec 26, 2008 12:59 am; edited 2 times in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Fri Dec 26, 2008 12:49 am

გია არგანაშვილი

ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ
(როსტომ ჩხეიძის ერთი კითხვის პასუხად)
ვარაუდი


მაგრამ, რადგან შემოქმედება მხატვრული აზროვნების ცოცხალი პროცესია, თემატურ-კომპოზიციური, დრამატურგიული, ტიპოლოგიური და გნებავთ მსფლმხედველობრივი სიახლოვეც კი მაინც უმნიშვნელო მსგავსებად შეიძლება ჩავთვალოთ მემკვიდრეობითობის, გენეალოგიური ხაზის დასადგენად. ამ ნიშან-თვისებათა მიხედვით ამა თუ იმ მწერლის შემოქმედებითი იერ-სახე განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე, შეიძლება სხვადასხვა მიმართულების მწერალთა ზოგად პორტრეტს დაუახლოვდეს, დაემსგავსოს კიდეც, ამის გამო, შეიძლება მწერალს რამდენიმე „მამა“ და უამრავი „შვილი“ ჰყავდეს, მაგრამ რომელი მათგანი მიიღებს პირმშოობის კურთხევას, რომელ „შვილში“ აღსრულდება „მამის“ ნება, რათა შვილშიც ისევე იცნობოდეს მამა, როგორც მამის სახეში იცნობა მემკვიდრის ალი-კვალი.
თუმცა, ჩვენს ლიტერატურულ ცხოვრებაში „თავსმოხვეული მამობის“ და „იძულებითი შვილობის“ (ოსპის შეჭამანდის ფასად) მაგალითებიც მრავლად არსებობს, მაგრამ რადგან ამგვარი თვითინიციატივის კანონიზაციას მაინც მომავალი თაობა და მკითხველი ადგენს, ვაჟა-ფშაველას მიერ დავით გურამიშვილის ლიტერატურულ პაპად აღიარება, ხოლო დავით გურამიშვილისგან საკუთარი თავის რუსთაველის მემკვიდრედ გამოცხადება არავითარ ეჭვს არ უნდა იწვევდეს.
რუსთაველიდან ვაჟა-ფშაველამდე კი ძლიერად დაჭიმული მემკვიდრეობითობის თოკია გაბმული, ამ შემოქმედებითი წრფის რომელიღაც მონაკვეთზე შუალედურ საყრდენად დავით გურამიშვილის გარდა ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურული მამაც მოაზრება.
მართლაც, ძალზე მაღლა, მრავალი ნიჭიერი მწერლის თავსზემოთ მოინიშნა პოეტური აზროვნების ვერტიკალი, ამ სიმაღლეზე აწეულ თამასას ჩვენში მხოლოდ ორიოდე მსურველი თუ შეჰბედავს გადასახტომად, მათ შორის პირველი უთუოდ ნიკოლოზ ბარათაშვილი იქნება.
ვთქვათ და სავარაუდოდ, სწორედ ნიკოლოზ ბარათაშვილი გამოვაცხადეთ ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურულ მამად, მაშინ ჯერ იმის მტკიცება მოგვიწევს, რომ ლიტერატურული მემკვიდრეობის ხაზი (რუსთაველი. გურამიშვილი, ბარათაშვილი და ვაჟა-ფშაველა) ნამდვილად არსებობს და ბარათაშვილის შემოქმედების სათავეც ქართული კლასიკური ლიტერატურის გარემოშია საძებნი. ეს არცთუ იოლი საქმეა, რადგან ჯერ კიდევ მეცხრამეტე საუკუნეში ილია ჭავჭავაძის მიერ ეჭვად გამოთქმული მოსაზრება: „...იგი ობოლი მარგალიტია, (ბარათაშვილი) ობოლია იმიტომ, რომ მარტოდმარტოა ჩვენს მწერლობაში , არც წინამორბედი ჰყავს და არც მემკვიდრე“, დღემდე მრავალმა ცნობილმა მწერალმა და მკვლევარმა გაიზიარა და დააზუსტა, სულ ახლახანს კი კახა კაციტაძემ მეცნიერული კვლევის საფუძველზე დაასაბუთა, პოეტის აზროვნების მესაძირკვლედ სოლომონ დოდაშვილი აღიარა, ხოლო თავად სოლომონ დოდაშვილის ფილოსოფიური შეხედულებანი გერმანული რომანტიკული მსოფლმხედველობის უდიდეს წარმომადგენელს ფრიდრიხ შელინგს დაუკავშირა.
სოლომონ დოდაშვილის გავლენა ბარათაშვილის შემოქმედებაზე დღემდეც უეჭველი იყო, მკვლევარმა (კახა კაციტაძემ) უფრო ღრმად მოიძია მათი სულიერი ნათესაობის შინაგანი კავშირები და მსგავს მსოფლმხედველურ საფუძვლებს, სამყაროს საერთო ფილოსოფიურ მოდელს მიაგნო.
ასე დაუკავშირდა (უკვე მერამდენედ), ვფიქრობ საბოლოოდაც) ნიკოლოზ ბარათაშვილის შემოქმედება გერმანულ, ევროპულ რომანტიზმს, როგორც როსტომ ჩხეიძემ თავის წიგნში („გმირის იდეალი“) აღნიშნა: „ამიტომ წარმოგვიდგება (ბარათაშვილი) ასე გამოკვეთილად და საერთაშორისო სალიტერატურო პროცესების მონაწილედ“.
პოეტის შემოქმედების ამგვარი შეფასება, სულაც არ ნიშნავს ქართული ლიტერატურული გარემოდან მის ჩამოშორებას, პირიქით, თამამად შეგვიძლია განვაცხადოთ, რომ საკაცობრიო კულტურის ის ნაწილი, რომელიც ამა თუ იმ ეროვნული ან ეთნიკური ჯგუფის სულიერ ფასეულობათა ჩამონათვალში საკუთარ ადგილს ვერ დაიმკვიდრებს ან ჩვეულებრივი სუროგატია ან სიცარიელის ილუზიური ხიბლი.
ამიტომ, სრულიად ვეთანხმები როსტომ ჩხეიძის მიერ იმავე ნარკვევში გამოთქმულ მოსაზრებას, სადაც ავტორი საეჭვო ღირებულებათა გადაფასებას და ლიტერატურული ნაწარმოებების ხელახლა წაკითხვას მოითხოვს,
ღირებულებათა შეფასების მზამზარეული სისტემების მოშლა და კონიუნქტურული ძალადობისგან თავის დაღწევა მართლაც საშური საქმეა, მაგრამ მეეჭვება, რომ ჩვენი დრო, ჩვენი ცნობიერება მთლიანად თავისუფალი იყოს ძველი (ან კარგად დავიწყებული ძველი) იდეოლოგიის ზემოქმედებისგან, (ცალკეულ ინდივიდთა წარმატებული „ცდა“ არ ცვლის საერთო სურათს) იმ აშკარა თუ ფარული ტენდენციებისგან, რომელიც „უდაბნოს თაობას“ კვლავაც წარმართულ ფასეულობას სთავაზობს.

(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Fri Dec 26, 2008 12:51 am

გია არგანაშვილი

ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ
(როსტომ ჩხეიძის ერთი კითხვის პასუხად)
ვარაუდი


ამიტომ გვმართებს სიფრთხილე და კიდევ იმიტომ, რომ ღირებულებათა გადაფასების პროცესი თავის თავში რევოლუციურ ხასიათსაც ატარებს, ცვლილებათა შედეგის განჭვრეტა კი მაშინ ხდება შეუძლებელი, როდესაც მასში მონაწილეობის სურვილს საზოგადოების ყველა ფენა ერთდროულად აცხადებს, (ნახტომისებრი ცვალებადობა) სწორედ ამ დროს იწყება მასობრივი ნგრევა. უმრავლესობა თვალდახუჭული ანგრევს, მხოლოდ ერთეულებს შეუძლიათ ამ ნგრევაში შენების სწავლაც, მხოლოდ მათ შეუძლიათ იმ საყრდენების გადარჩენა, რომელიც პირველყოფილ ქაოსს აგვარიდებს.
ასეთი საყრდენები კი მხოლოდ ზოგადსაკაცობრიო კულტურას გააჩნია, ცალკეულად არა მხოლოდ აღმოსავლურს ან დასავლურს, არა გერმანულს ან რუსულს, არამედ ზედროულობის ნიშნით აღბეჭდილ ისეთ ფასეულობას, რომელიც კაცობრიობას აღთქმული ქვეყნისკენ უჩვენებს გზას.
ამიტომ, ვიდრე აღმისავლური ან სხვა რომელიმე კულტურის მკვლევარნი ნიკოლოზ ბარათაშვილის შემოქმედებაზე თავიანთ მოსაზრებებს გაგვიზიარებდენ, უნდა დავეთანხმოთ იმ ვარაუდს, რომ „მერანის“ ავტორის მსოფლმხედველობა ყველაზე მეტ სიახლოვეს გერმანულ რომანტიზმთან ამჟღავნებს. (შესაძლოა შემდგომმა კვლევამ იენური ფილოსოფიური სკოლის მიღმაც საგულისხმო კავშირები მოძებნოს, შესაძლოა „მერანის“ მსოფლმხედველობრივი სქემა-მოდელის ძიებამ, შუა საუკუნეების მასწავლებლად აღიარებულ ბოეთიუსის გვარიც ამოატივტივოს) მაგრამ უნდა დავეთანხმოთ ქართულ ლიტერატურულ კრიტიკასაც, რომელმაც ასევე მეცნიერული კვლევის საფუძველზე, ნიკოლოზ ბარათაშვილის შემოქმედება („მერანი“) რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანს“ (აღმოსავლური და დასავლური კულტურის სინთეზი) დააკავშირა. როსტომ ჩხეიძე ამ გმირების მსგავსებას დამაჯერებელს უწოდებს და ეს მართლაც ასეა. ბარათაშვილის „მერანის“ ლირიკულ გმირსა და „ვეფხისტყაოსანის“ გმირს (ავთანდილი) შორის ბევრი საერთო ნიშან-თვისება შეიძლება მოიძებნოს, თუმცა არა მხოლოდ ავთანდილთან, არამედ უფრო მეტად პოემის მთავარ გმირ-ტარიელთან, რადგან ველად გაჭრილი მოყმის „ზახილს“ მარტო ასეთივე თავგანწირული მხედარი („მერანი“) თუ მოისმენს და გაიგონებს.
რა თქმა უნდა, ამგვარი თამამი ვარაუდი, უფრო მეტ დამაჯერებელ დასაბუთებას მოითხოვს, მაგრამ ვინაიდან წერილის შეზღუდული მოცულობა უფრო დაწვრილებითი ანალიზის საშუალებას არ გვაძლევს, ამჯერად მხოლოდ რამდენიმე თეზისური მონახაზით დავკმაყოფილდებით,
ნიკოლოზ ბარათაშვილის შემოქმედება პოეტის ინდივიდუალურ ბიოგრაფიაზე აღმოცენებული ერთი ადამიანის (ლირიკული გმირის) მთელი ცხოვრებაა, დაბადებიდან („ჩჩვილი“) –სიკვდილამდე („მერანი“). იმავდროულად ეს ადამიანი-სამყარო კაცობრიობის განვლილ ცხოვრებასაც იტევს, მისი სიხარული სასუფეველის ენით მოტიკტიკე, უზრუნველი ყრმის სიხარულია, მისი დაცემა პირველცოდვით დამძიმებული ადამის დაცემაა, მარადიული ჭეშმარიტების ძიება – ბედისადმი დაუმორჩილებლობა, თავგანწირული სრბოლა – ტარიელის ძიება, დაუმორჩილებლობა და ველად გაჭრაა, რადგან ესეც (ლირიკული გმირი) ისეთივე გულისთქმის კაცია, ისევე ემორჩილება წადილის ნებას, როგორც ვეფხისტყაოსანი გმირი, მასაც ტარიელივით უმტყუნა ბედმა და ქვეყანამ და ამიტომ ორივემ მოიძულა ეს ქვეყანა.
ტარიელს ავთანდილი გამოუჩნდა მხსნელად. მან გადაარჩინა სიკვდილთან მიახლოებულ სასოწარკვეთილ მდგომარეობას, ბარათაშვილის ლირიკული გმირიც (ავტორი) სწორად აფასებს საკუთარ სულიერ მდგომარეობას, გრძნობს რა უხილავ კავშირს თავის უშუალო წინამორბედთან, დაეძებს მეგობარს, (ავთანდილს) რომელიც წონასწორობისთვის აუცილებელ პირობას შეუქმნის: „...კაცი მინდა, რომ ამ პატარა კლდე-ღრეს გამიყვანოს და დავდგე გაშლილს ადგილას, ოჰ, რა თავისუფლად ამოვისუნთქავ მაშინ, რა ხემწიფურად გადავხედავ ჩემს ასპარეზს“.
ის აუცილებელი განსხვავება, რომელიც კიდევ უფრო აახლოვებს რუსთაველისა და ბარათაშვილის შემოქმედებას, დროის შესაბამისად ლიტერატურულ ფორმათა სხვადასხვაობით არის გამოწვეული. თუ ტარიელის ცხოვრებისა და ძიების გზა ზღვიდან-ზღვამდეა გაშლილი, თუ მისი მერანი ამ უკიდეგანო სივრცის დაუფლებითაა დაღლილი, ბარათაშვილის ლირიკული გმირის ასპარეზი მხოლოდ გულსა და გონებას შუა არარსებულ მანძილს სწვდება, სწორედ „არსაით“ სბოლა იწვევს იმ უნუგეშო განწყობილებას, ბედისწერის არარსებული საზღვრის გადალახვის სურვილით შეპყრობილ მხედარს რომ ეუფლება.
სწორედ რუსთაველის მრავალფეროვანი სამყაროა ასე გაუდაბურებული და გავერანებული („შემოღამება მთაწმინდაზე“) ბარათაშვილის შემოქმედებაში. ის მოწყალე, მორჭმული და განგებიანი მეფე აღიძვრის იმავე მიწისთვის, რომელიც დღეს თუ ხვალ თვითონვე გახდება, ამიტომაც ასე გამოკაცრიელებულა მისი მამული და ალბათ, მხოლოდ წინაპრისადმი ბაძვის სურვილი აძლევს მიუსაფარ მწირს („ვპოვე ტაძარი“) იმის ძალას, რომ მაცხოვარივით შერისხოს („სულო ბოროტო“) გონების მომხიბვლელი ბოროტი სული.
რამდენჯერაც არ უნდა წავიკითხოთ „ვეფხისტყაოსანი“), დავხურავთ წიგნს და ტარიელი არა ნებიერად დასვენებული, სვებედნიერი მეფე წარმოგვიდგება თვალწინ, არამედ დაღლილი, წყლის პირას მტირალი უცხო მოყმე, რომლის პორტრეტის შექმნაც რუსთაველმა იქ დაასრულა, სადაც მეტისმეტად ცოცხალი სურათის შესაქმნელად პოეტს თითქოს ძალა აღარ ეყო და დასახმარებლად მხატვარს უხმო“ „აქა, მხატვარო, დახატეო...“

(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4150
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   Fri Dec 26, 2008 12:52 am

გია არგანაშვილი

ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ
(როსტომ ჩხეიძის ერთი კითხვის პასუხად)
ვარაუდი


აქ მთავრდება „ვეფხისტყაოსნის“ რეალიზმი, დანარჩენი ეპოქის მოთხოვნაა, ღმერთმა მოიღო წყალობა და გაირღვა ის მოჯადოებული წრე, გამოჩნდა გზა-კვალი, მოქმედების ასპარეზი, რუსთაველმაც აქ დასვა მთავარი წერტილი, გააცხადა პოემის მთავარი დედააზრი: „ბოროტსა სძლია კეთილმაო“, თვითონ კი შორს გადგა და ერთგვარი შიშით გაადევნა თვალი ქაჯეთის ციხის აღებას და სხვა ეპიზოდებს, შიშით, რადგან ბედნიერებისგან მოუძლურებულ გმირთა სახეების ხილვა ყველაზე მეტად აკრთობდა პოეტს.
არც ქართველმა კაცმა, (მკითხველმა) რომლის ცხოვრებისა და ბრძოლის იდეალი მუდამ ტარიელი იყო, არ ისურვა ბედნიერებისგან დაუძლურებულ ცხოვრებისეულ გმირთა ხილვა. (ბარათაშვილის გმირიც ხომ მოქმედების ზენიტში წყვეტს არსებობას) არც ალექსანდრე ბატონიშვილისა, რომლის იგივეობა „მერანის“ ლირიკულ გმირთან (პ. ინგოროყვა) იმდენად უეჭველია, რამდენადაც ქართული ეროვნულ-გამათავისუფლებელი მოძრაობის (ბრძოლის) სულისკვეთება, მოქმედების მზაობას რომ ემყარება, (და არა უცილოდ გამარჯვების რწმენას) რომლის ერთადერთი მკრთალი ნათელი, მუდამ ჩაუქრობლად რომ ბჟუტავს, სიტყვების მხოლოდ ასეთი სინტაქსური წყობით გამოითქმის: „და ჩემს შემდგომად მოძმესა ჩემსა, სიძნელე გზისა გაუადვილოს“.
აქ თავისთავად ჩნდება ნებით მსხვერპლად შეწირვის იდეა-თემა, რომელზეც მშვენიერი კომპოზიცია ააგო როსტომ ჩხეიძემ თავის ახალ წიგნში „ქალდეას მონატრება“.
თუ ადამიანის მთავარი მიზანი ღვთისმიმბაძველობა და ჭეშმარიტების დაუღალავი ძიებაა, (მგონი ამაზე არ ვდაობთ) მაშინ შემოქმედის (მწერლის) მსოფლმხედველობა, პოეტური აზროვნება, ნიჭი და ოსტატობა ამ გზაზე მიმავალი იდეალური გმირის სახის შექმნას ისწრაფვის, სწორედ ასეთი გმირის სახესხვაობა (დროისა და მოთხოვნილების შესაბამისად) იძენს მემკვიდრეობითობის მთავარ, განმსაზღვრელ ნიშან-თვისებას, აქ იკითხება ჩვენი კლასიკური მწერლობის დანიშნულება და საღვთო ვალი, როგორც საგვარეულო ცოდნის თაობიდან თაობაში გადაცემის უწყვეტი ტრადიცია.
აქ ძალზე მოკლედ დავით გურამიშვილის შემოქმედებასაც შევეხებით და ვიტყვით, ჩვენ რომ ნამდვილად არ ვიცოდეთ პოეტის ბიოგრაფია, შესაძლოა ლეკების მიერ პოეტის დატყვევების ეპიზოდი: „აქით გამტყორცნა საწუთრომ...“ მხატვრულ-ალეგორიულ ხერხადაც კი ჩაგვეთვალა, ხოლო ტყვეობიდან თავის დასაღწევად განვლილი ტანჯვით აღსავსე გზა, უცხო მოყმის („ვეფხისტყაოსანი“) და მხედრის („მერანი“) ანალოგიით მეტაფორულ-გამომსახველობით ფორმად მიგვეღო... „დავითიანის“ მთავარი გმირი-ავტორის სახე კი... თუმცა ეს თემა იმდენად ღრმა და საფუძვლიან ანალიზს მოითხოვს, რომ ჩვენი წერილისთვის აუცილებელი დასკვნები ჯობს მერაბ ღაღანიძის ძალზე საინტერესო მეცნიერულ კვლევას დავაყრდნოთ: („პიროვნული და ტრადიციული დავით გურამიშვილის მისტიკურ და ლიტერატურულ გამოცდილებაში“) „წიგნის დასაწყისში კიტრის დამკარგავი პოეტი „დავითიანის“ დასასრულისთვის ხდება თავის ცხოვრების დრამის არა მარტო გმირი, არამედ ავტორიც: იმედგაცრუებული, სასოწარკვეთილი, უმაღლესი განმკითხველის უნებური გამკითხველი და გამკიცხველი, განგების წინააღმდეგ წამიერად აჯანყებული პოეტი...“
თითქოს „ვეფხისტყაოსნის“ გმირს ახასიათებდეს, (მერე რა, თუ დავით გურამიშვილის გმირი სრულიად დეჰეროიზებულია) თითქოს ბარათაშვილის ლირიკული გმირის სახისმეტყველებაზე ვისმენდეთ ლექციას.
თუმცა, ჩვენი წერილის მიზანი ხომ ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურული მამის ძიებაა, მკითხველს ალბათ არც ის დავიწყნია, რომ ჩვენი ვარაუდი ნიკოლოზ ბარათაშვილზე შეჩერდა.
რადგან ჩვენი მსჯელობა ლიტერატურული გმირის გარშემო ავაგეთ და შემოქმედებითი მემკვიდრეობის ნიშნები რწმენის, გონიერების, სიყვარულის საზღვრებში მოვნიშნეთ, ვაჟა-ფშაველას ლიტერატურული გმირიც უნდა გავიცნოთ.
წინააღმდეგობრივია ვაჟა-ფშაველას შემოქმედება, მას აშკარად ატყვია განვითარების (აღმასვლის) კვალი. მან, როგორც პოეტმა, ხელახლა გაიარა კაცობრიობის გზა უძველესი ტოტემური სარწმუნოებიდან უმაღლეს ქრისტიანულ იდეალებამდე, შეიცვალა მისი აზროვნების ხარისხიც, ხალხური ცნობიერებიდან ის შემეცნების უმაღლეს, ინდივიდუალური ჭვრეტის საფეხურამდე ამაღლდა. სწორედ ამ დროს დაიწყო მისი განზოგადებული გმირის მონუმენტური სახის შექმნა.


(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Sponsored content




PostSubject: Re: ვაჟა-ფშაველა   

Back to top Go down
 
ვაჟა-ფშაველა
View previous topic View next topic Back to top 
Page 1 of 4Go to page : 1, 2, 3, 4  Next

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური (ნისლი მთათა ზედა) :: სტუმრები და მასპინძლები :: ამაოდ არც მთაწმინდაზე უსეირნიათ - სტუმრად გია არგანაშვილთან-
Jump to: