არმური (ნისლი მთათა ზედა)
არმური
არმური (ნისლი მთათა ზედა)

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri (scotch mist over mountains) - literary Arena from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  CalendarCalendar  GalleryGallery  FAQFAQ  SearchSearch  MemberlistMemberlist  UsergroupsUsergroups  RegisterRegister  Log inLog in  
* ანრი გიდელი"პიკასო" (ბიოგრაფიული რომანი) * გიგი სულაკაური"ხეტიალი" (ლექსები. რჩეული) * თამარ ლომიძე"ზღვარი" (ლექსები).
* კახა ჭაბაშვილი"აქ, თბილისში" (მოთხრობები) * ბელა ჩეკურიშვილი"შეკითხვად სიზიფეს" (ლექსები)
* ლაშა ბუღაძე"ნავიგატორი" (პიესა). * ნინო ქაჯაია (მთარგმნელი)უილიმ გოლდინგი - "ბუზთა ბატონი" (რომანი) * ზაზა თვარაძე"სიტყვები" (რომანი).
* მიხეილ ანთაძე"საიდუმლოებით მოცული უ.შ", "სინქრონისტულობის პრინციპი". *
* რადიარდ კიპლინგი - "აი ასეთი ამბები" (თორმეტი და კიდევ ერთი ზღაპარი), მთარგმნელი ანი მოსულიშვილი * ვახტანგ ჯავახაძე"ვახტანგური" (ლექსები. რჩეული)
* მიხო მოსულიშვილი"დიდი ძუ დათვი" (რომანი). * ნინო ნადირაძე"VIA SOLIS" (ლექსები). * მარიამ ხუცურაული"სანათა" (ლექსები და ჩანაწერები).
* Zurab Karumidze"Dagny or a Love Feast" (English brushed up and fine-tuned by Amy Spurling). * გივი ალხაზიშვილი"ეპისტოლეთა წიგნი" (ლექსები).
* ბესიკ ხარანაული"მთავარი გამთამაშებელი". * მიხო მოსულიშვილი"სულის მდინარე" (თორმეტი ნოველა). * ნინო სადღობელაშვილი"ფრთები და ხელები" (ლექსები).
* ნატა ვარადა – „დედის კერძი“ (მოთხრობები). * ზაალ სამადაშვილი – „ავტოპორტრეტი წიგნების ფონზე“ (მოთხრობები). * ვაჟა ხორნაული – „როგორც ბაღიდან...“ (ლექსები). * ირაკლი ლომოური – „ავტონეკროლოგი“ (მოთხრობები).
* მანანა ანთაძე (მთარგმნელი)ტენესი უილიამსი - Camino Real (პიესა). * თამარ ბართაია, დავით გაბუნია, ნინო მირზიაშვილი, მიხო მოსულიშვილი, ნანუკა სეფაშვილი, ირაკლი ცხადაია„ქართული პიესა 2012“ (ექვსი პიესა).
* ნატა ვარადა – "დედის კერძი" (მოთხრობები). * თამრი ფხაკაძე – "ბოსტანი კონფლიქტის ზონაში" (მოთხრობა). * რიუნოსკე აკუტაგავა – "დიალოგი წყვდიადში" (მოთხრობები).
* გიორგი კაკაბაძე"ნიკო ფიროსმანი" (ბიოგრაფიული რომანი). * მიხო მოსულიშვილი – "ვაჟა-ფშაველა" (ბიოგრაფიული რომანი).
ვაჟა–ფშაველა551
Share | 
 

 ვაჟა–ფშაველა

View previous topic View next topic Go down 
Go to page : Previous  1, 2, 3, 4, 5, 6, 7  Next
AuthorMessage
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Fri Jan 28, 2011 1:26 pm


Vazha-Pshavela. Photo by Alexander Roinashvili

Vazha-Pshavela (Georgian: ვაჟა-ფშაველა) (July 26, 1861-July 10, 1915) is the pen-name of the Georgian poet and writer Luka P. Razikashvili (Georgian: ლუკა რაზიკაშვილი), a classic of the new Georgian literature.
He was born in a small village Chargali (Pshavi mountainous province in Eastern Georgia). He graduated from the Pedagogical Seminary in Gori and then during two years he was unattached student of the St. Petersburg University (Russia). Afterwards he returned to Georgia and worked as a teacher of Georgian language.
Vazha-Pshavela was author of many literary works (Poems: "Aluda Ketelauri", "Bakhtrioni", "Gogotur and Apshina", "Host and Guest", "Snake eater", "Eteri", "Mindia", etc.). Poems and narrative stories of Vazha-Pshavela are published in more than 20 languages.
He was a representative of a National-Liberation movement of Georgia.
Vazha-Pshavela died in 1915, in Tbilisi. - http://en.wikipedia.org/wiki/Vazha-Pshavela





THE SNAKE-EATER
A Poem by Vazha Pshavela


Translated from Georgian into English by Venera Urushadze


(An assembled group of Khevsuris are amusing themselves by drinking and singing in honour of warriors whose deeds have made the world wonder. They sing songs of praise to the accompaniment of softly humming panduris. Sitting with them is a pale-faced, grave and dignified figure. Strange tales are told of Mindia's past)

For twelve years Mindia was held
A captive by the Kajis fierce.
Estranged from home, from friends and kin,
He spent his dreary days in tears.
Thus moments, hours, weeks and months
Through tedious seasons led him on,
Tied to a rope of misery
From blasted hopes and evils spun.
Thoughts of his distant native land
Like balm flowed o'er his maddened brain.
He shut his eyes, and lo! there glowed
The land of Khevsuri again.
Dim visions of her snow-capped mounts,
Her winding paths and murm'ring streams,
His parents, kin and cherished friends
Invaded all his thoughts and dreams.
His lowly hut now seemed to him
A paradise beneath the skies...
And as he thought and pined for home
Sobs burst from him, tears filled his eyes.
With time he lost all faith and hope
Of ever seeing home again,
And longed to find relief in death
From all his miseries and pain.
…..
Once o'er a blazing fire he saw
A cauldron full of serpent's meat.
It was the Kajis' choicest dish
Which they with relish oft would eat.
Now Mindia believed if he
Ate of the loathsome meat, 'twould turn
To poison in his veins and every
Fibre of his body burn.
He ate one piece, and sickness smote
His every nerve: a chilling sweat
Ran down his face, and he could scarce
Repress the horror that he felt.
But suddenly it seemed to him
That from above flowed splendent light
And spreading through his veins he felt
A surging stream of strange delight.
New wisdom pierced his wond'ring brain;
He saw the world with different eyes,
He saw it smile, he heard it speak,
He knew the meaning of its sighs.
All things that breathed or lived had tongue,
Held converse soft in language strange;
And as he learned their secret thoughts
He wondered much at all this change.
Though Mindia's now sharpened eyes
In deepest hell and darkness crept,
Though earth and sky and forest, mount,
Communed with him or silent wept,
No wickedness or evil thought
Entered his noble heart or brain.
Thus skilled in Kajis' mystic art
He strove to banish every pain.
All feared his superhuman powers,
His God-like strength and piercing eyes.
The Kajis fumed and burst with rage
To see the mortal rendered wise
Inspired, full of life and courage,
No more did Mindia despair.
He cherished now the hope of breaking
The chains of slavery fore'er.
…..
Soon Mindia became renowned
In Pshav-Khevsuri; and his fame
"With time increased, and far and wide
Was spread the glory of his name.
Th'illustrious Queen Tamari smiled
In pride and blessed him from on high
And said: "Though strong the enemy,
His might will Mindia defy,
And naught can crush Pshav-Khevsuri
As long as Mindia is alive,
For with his powers he'll overcome
The foe however hard it strive."
He snatched from gaping jaws of death
The wounded, sore, nigh cleft in twain,
Restored to health the dire diseased,
Relieved all suffering and pain.
And Pshav-Khevsuri's soldiers brave
Stood ever ready for a fight.
Thus all praised Mindia the grave,
His wisdom and his deeds of might.
…..
'Twas early spring. The world awoke
From hoary winter's sleep profound,
In fields the flow'rs breathed fragrant balm,
The hills with verdure fresh were crowned.
The scented buds with bursting smiles
Peeped forth through emerald and dew.
And Mindia with throbbing heart
Roamed mount and vale 'neath heavens blue.
He loved to be with trees and flowers,
With twitt'ring birds and butterflies;
And nature, lovely as a bride,
Saluted him with joyous cries.
The flowers blushed like virgin maids
As each its heart to him unveiled,
The trees and grass with rustling swayed,
And Mindia with gladness hailed.
He saw them tremble as they heard
The fondling breezes whisp'ring love,
And hearkened to the birds as they
Disburdened their full souls above.
He knew the longings of their hearts,
Their troubles, dreams and all their fears;
Their wish to bring relief to man
Made Mindia shed happy tears.
He learned what root and herb distilled,
A soothing balm, for grass and flowers
Begged him to pluck them, and thus heal
"Wounds by the magic of their powers.
The songs of birds were more to him
Than melody or sweetest sound;
It was the language of their hearts
That in his soul a refuge found,
Oft Mindia, with axe in hand,
Went to the forest for some wood,
But as lie raised his axe, a voice
Broke through the forest's solitude.
In cries that shook the frightened leaves
He heard the pleadings of the tree?
It brought deep anguish to his heart
And made him suffer bitterly.
"Thou hast an axe, and strong thou art!
Why strike me down and kill me so!"
Strength ebbed from him, his slack hand fell,
The axe dropped on the ground below.
He stood bewildered as the trees
All wept and pleaded for their lives.
Their tears seemed drops of blood to him,
Their sighs cut through his soul like knives.
Thus Mindia went slowly home,
Unhappy and with troubled heart.
He bent before the fireside low
And raked the dying embers lest
The fire extinguish and expire,
Then brought some twigs and heaps of hay
To feed the flick'ring feeble fire.
He called together all the folk.
"The trees feel joy and pain," said he,
"Cut them not down! Use only twigs
And straw for fire, I beg of ye."
In this all thought him queer, for they
Said: "God has made all things to be
A blessing for the mortal man."
None hearkened to him, and the tree
Was cut. And to this very day
Man fells the tree and thanks the Lord.

…..
(It was a holiday, and the Khevsuris were gathered together. They praised Mindia's wonderful powers. But Chalkhia, wished to prove to them that Mindia was an impostor and only pretended to be superhuman. He said that Mindia differed in nothing from them; that the plants and animals were created by God for man's use, and Mindia's talk was all nonsense.
Many agreed with Chalkhia. Mindia, who was sitting in their midst, paid no attention to those about him. Tears were in his eyes; no one could understand why. When asked the reason for his tears he pointed to two birds that were perched on the branch of a tree near by. One of the birds, he said, was telling the other of the death of their little nestlings. The mother-bird was weeping.
And as the Khevsuris looked up, the bird suddenly dropped down on the ground before them dead with a broken heart. All were astounded, and those who had doubted Mindia's powers now believed in him the more. But nevertheless, they continued to hunt and cut down trees.
The enemy invaded the country many times, but thanks to Mindia victory was always on the side of the Khevsuris.
In the meantime Mindia had married. He was obliged to hunt and cut down trees in order to feed and keep his wife and children warm. And here began the tragedy of Mindia's life.
He felt, as he continued in the ways of man, that lie was gradually losing his wonderful powers.
Nature soon spoke to him no more.
It was early morning. From Mindia's hut could be heard the voices of Mindia and his wife Mzia. He was blaming her for all the misfortunes of his life, and in bitter words expressed his regret at having married her. Mzia reminded him of how he had wooed and loved her. She tried in vain to make him see that she and her children were not the cause of his suffering. He then confessed that he had lost his magic powers and expressed his fear for the welfare of his
country.)

The world was wrapt in flimsy veil
As from the sky poured sheeted rain;
Down mountain sides the waters sped
And serpent-like flowed on the plain.
The leaves received in patters soft
The hissing rainfall from the sky.
Each flower beneath the raindrops shone
Like Queen Tamari's sparkling eye.
The sheep like gems adorned the hills,
Sweet-scented was the air and bright;
And hearts rejoiced as nature poured
Abundant beauty and delight.
Fair is the world, yet troubles kill
All joy within the human breast.
Countless the wretched, but man knows
But few, and cannot see the rest.

Dark forms of hurrying men were seen,
From far resounded shouts and cries:
"Where is our leader? Seek him, quick!
Find Mindia, the ever wise!
The bridge, o'er Arghun is destroyed
By the advancing enemy.
We must with courage beat them back,
From Scythians our country free!"
Khevsuris thronged upon the field
Made ready for the coming fight.
In every breast there burned a flame —
Lore for their country's honour bright.
Now after many years of peace
The foe, athirst for combat new,
Had once again besieged the land
And Khevsuris in tumult threw.
The Pshav-Khevsuris ready stood
Awaiting for the morning light.
Shields, swords and falchions like a sea
Of flashing silver lit the night.
Each knew that if the leader of
The Scythians were captive made,
'Twould free the country and the world
Of one who like a threatening blade
Was harbinger of tears and woe.
The hero's name in every heart
Would like a torch forever glow.
Brave women with their children went
To towers where they in haste prepared
Some food and wine in sheep-skin sacks
With anxious hearts and loving care.
…..
Twilight its mantle gray spread o'er
The valley, field and mountain high,
Flow'rs drooped in prayer as evening strewed
Her purple shadows from the sky.
Aragvi hummed in solitude,
The landscape faded from the sight,
Loud voices rent the twilight's gloom
And broke the stillness of the night.
"Pshav-Khevsuris, unsheathe your swords!
Crush down th'usurping enemy!
Your threatened country needs you now,
Fight valiantly for victory!"

'Twas dark. No shepherd's whistling clear
Was heard to cheer the gloomy night.
Dark forms were seen, and things of worth
Were hid away from human sight.
The sheep were led to safety, then
The folk to shelt'ring forts retired.
All wait impatient for the dawn
With faces set and hearts afire.
…..
On Khakhmat's sacred altar gleamed
A candle's quiv'ring feeble light,
Its yellow rays embraced the trees,
Expiring there in sheer delight.
At times the light gleamed brighter still
And flung the shadows black aside,
Then, like a soul in agony
Of death, it flickered low and died.
Enough remained of sombre light
To see two figures on the plain;
One held a blood-stained sword, and on
The ground there lay a bullock slain.

Berdia

"God's blessings on thee, Mindia,
Upon thy faith and sacrifice,
May He thy ardent prayers receive
And hearken to thy endless sighs.
Thou art the comfort of our lives,
The Pshav-Khevsuris' faith and pride.
Heaven and earth extol thy name
With hymns that echo far and wide.
I wonder much, my Mindia.
To see thee here both night and day.
What troubles thee, what hast thou done
Thus ceaselessly to weep and pray?
To God we owe immortal thanks,
His praise resounds beyond the skies;
May He forgive me, but thy ways
Exceed all bounds of sacrifice!"

Mindia

"A bullock, ox, three cows have I
As offerings to our Lord on high;
Perhaps He'll hearken to my prayers
And heal the wounds that make me cry."

Berdia

"What wounds, my man, can trouble thee,
What pain concealed makes thee despair?
Thou hast the power to cure all ills
With magic herbs and cordials rare."

Mindia

"My tongue is tied, no words can ever
Express why I thus anguished groan.
'Tis easier to speak of troubles
Endured by others than one's own.
Does he who gold and silver hoards
Open his purse for all to see?
O woe! Pshav-Klievsuri is doomed,
Condemned by destiny's decree."

Berdia

''Thou art our pride, our only hope,
The idol of Khevsuri's heart.
Thou art the favoured son of God,
Schooled in the powers of magic art.
When man by illness is oppressed,
And sorrow wrings his tortured soul,
Thy wisdom banishes his woe,
Thy powers restore him, make him whole."

(Mindia knelt before the altar and with upraised hands pleaded to God to heed his prayers and bring him back to grace again.)

…..
Down poured the rain in hissing sheets,
The skies frowned o'er the darkened world,
The rumbling sound of loosened rocks
Was from the depth of midnight hurled.
The thunder pealed, then rumbled on,
The high winds howled as if in pain,
The grass and flowers drooped low in fright,
And shuddered 'neath the trampling rain.
On Khakhmat's rock no more was seen
The feeble gleam of candle-light.
No more did they who weeping prayed
Kneel there that awe-inspiring night.
The sacred altar stood unmoved
As winged fire in the heavens flashed.
Below the haughty Aragvi
Upon the cliff in fury dashed.
…..
(Women were seen in a tower praying for the welfare, of their country and their men. Mindia's wife, Mzia, was also there. She looked troubled. She confided to Sandua (a Khevsuri woman) how Mindia had changed of late. She told her of a dream she had had):

"I saw a vision in my sleep
So turbulent and full of dread,
That ill-forebodings fill my mind
And o'er my heart their poison spread.
A furious storm raged o'er the land,
Black clouds drew down the weeping sky,
The lightning leaped from peak to peak,
And deaf'ning thunder rolled on high.
I almost screamed in fear to hear
Such groans of driving wind and rain,
To see such bursts of blinding fire,
Such tumult wild and hurricane.
Confusion swelled; the sky and vale
All seemed to mingle in a maze
Uniting hell with earth's despair.
But suddenly in lightning's blaze
The mountain shook and overturned;
The shattered trees and rocks were whirled.
Convulsively into the air,
Then into chasms dark were hurled.
A fiercer blast the valley shook,
Cataracts from the skies descended;
Upon the plain, with sullen roar,
The waters swelled and upwards tended.
A horrid noise was heard above
A roar that rent the stifling air,
Lamentings wild in dread of death
And anguished cries of great despair.
Shields, swords and corpses floated on
The surging waters of the flood;
And none there was to weep and mourn
Over the dead with tears of blood.
The house from where I saw this hell
Stood safe upon a rocky place,
But soon the waters curled, and lo!
The cliff was shattered at its base
And in one mass of wreck was swept
Away upon the rushing tide.
I screamed in terror as I felt
Myself into the waters slide.
Thus caught in Satan's frenzied whirl
I rent the air with cries for aid;
Pressing my children to my breast
"With bursting sobs to God I prayed.
I tried to clutch the shore, but woe,
It spurned my clinging, trembling hand!
Then o'er the faces of my babes
I flung a veil to hide the land
Where features black and blood-shot eyes
Of doom-wrought men I saw with fright.
Into the wild insurgent stream
They pushed me back with all their might.
"Tis doom to land upon this shore!
God's will be done!' they loudly cried,
'Go swiftly back before 'tis late,
And follow thou the rushing tide!'
Just then before me I beheld
Mindia on the waters fleet.
He turned to me and sadly smiled;
Then spoke in accents low and sweet:
'Forgive me if I wronged thee with
My bitter words, beloved mine.
Thou seest the Wheel of Fortune turn,
Yet do not weep for me nor pine.
Tend well our children, shield them from
Life's bitterness and misery.'
Ah me! that dream forebodeth ill.
Fear makes me writhe in agony."

(The Khevsuris were ready for the coming fight. They wished Mindia to lead them and did not believe him when he told them that he had lost his powers. They vowed that without his leadership they would not fight. He yielded. The place he chose for battle gave rise to apprehension and fear, but having sworn they had no way but to obey.)

Two days and nights beyond the mount
The battle raged in deadly swell.
Tigers with lions fiercely strove
In gaping jaws of roaring hell.
As gleams of steel flew dazzling o'er
The struggling mass upon the field,
Heart-rending groans and cries were heard
Above the clash of lance and shield.
Who will to death his glory yield?
Who'll breathe his last upon that plain?
Who'll find renown and victory there,
And freedom for his land regain?
Five Khevsuris with faces grim
Stole from the field without a sound.
They bore a burden o'er the mount
And laid it gently on the ground.
It was a wounded warrior,
A Khevsuri whose bleeding head
Was with a kabalakhi bound,
And o'er whose face death's pallor spread.

The Khevsuris

"Why rush into the jaws of death,
And like a madman fight in vain?
The truly wise and prudent chief
Should for his land his life retain;
For who can tell, the odds may turn,
And we may drive them back again."
They turned and rushed beyond the mount
With waving swords and hearts aflame,
Athirst for triumph o'er the foe
With deeds that claim immortal fame.
'Tis agony to yield to death
One's vital breath and God-like clay,
Yet better feel the pangs of death
Than one's own country to betray.
Let cowards hide their trembling frames
Beneath a woman's dress of shame;
But he who braves the foe will live
Immortal on the page of fame.
Meanwhile Mindia gnashed his teeth
As he lay there beneath the skies,
For disappointment and despair
Burst forth in smothered groans and cries.
He struggled long to free his hands
From bonds that cut into his flesh.
He longed for death upon the field
Of battle, not within this mesh.
When Mindia unloosed his hands
And staggered to his feet again,
Fire raged in every wound of his
And made him wince with awful pain.
A sudden terror froze his blood,
He scarce believed his staring eyes,
For he beheld the village glow
In blazing flames that lit the skies.
Aghast was he to see this sight.
Cold sweat in drops o'erspread his brow.
Hope died within his inmost heart,
And crushed he wavered 'neath the blow.
His stony eyes were past relief
Of soothing 'tears'; cold anguish tied
Him to the spot; his fingers still
Closed on the dagger at his side;
No prayer he dared to murmur as
He looked up towards the crimson sky.
A sudden flash, — then Mindia
Sank down without a word or sigh.
He lay upon the soft green grass;
As if in slumber he reclined;
Blood flowed in streams upon the ground
And there the grass with blood was lined.
The waning moon in sorrow gazed
Upon the lifeless form below.
She cast o'er him a silver veil
And drooped her head in silent woe.
The breeze came blowing down the steep,
With silver moonbeams gaily played,
Then for a moment stopped to gaze
Upon the blood-stained deadly blade.
It touched the unsheathed dagger's point,
Whirled round the upturned fallen shield,
Then flirted gaily with the grass
And whistling danced across the field.

THE END


From ANTHOLOGY OF GEORGIAN POETRY

Translated by VENERA URUSHADZE

STATE PUBLISHING HOUSE «Soviet Georgia»
Tbilisi
1958 – http://www.nplg.gov.ge/dlibrary/collect/0001/000091/Anthology%20of%20Georgian%20poetry.pdf

Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Fri Jan 28, 2011 4:57 pm

Vaja Pchavéla

L'Hȏte et l'Invité

Voici une traduction du celebre poème de Vaja Pchavéla (de vrai nom Luka Razikashvili, 1861-1915), traduit par Gaston Bouatchidzé, et publié dans Vaja Pchavéla — Le Mangeur de Serpent et autres poèmes, traduit du géorgien et préfacé par Gaston Bouatchidzé (Publications Orientalistes de France/Editions "Radouga", Moscou: 1989).

I

Enfoui dans la nuit opaque
Et affadi par les ténèbres,
Le pays montagneux des Kistes
Se hérisse en trônes rocheux.
Une rivière crie sa peine
Au fond d'un défilé obscur.
Les montagnes se sont penchées
Et se débarbouillent, pensives:
Plus d'un expira sur leur sein,
L'eau ne les lave pas du sang.
Cet homme qui suit son chemin
Veut verser le sang de son frère.
Je dis chemin. Mais quel chemin?
Le sentier contournant les rocs
N'est pas facile à emprunter:
Un pied y frôle l'autre pied.
Le village kiste domine
En nid d'aigle le défilé:
On a du plaisir à le voir,
Comme le giron d'une femme.
Le brouillard noir s'est assoupi,
Insoucieux, à son chevet.
Il prête une oreille attentive
Aux rumeurs à peine distinctes.
En visite pour peu de temps,
Cet hôte s'en ira demain
Par-delà les hautes montagnes,
Les chaînes couvertes de glace.
A son approche, le spectacle
Du monde d'estompe ou s'efface.
Si, en égarant un chasseur,
Il le fait pleurer de dépit,
Il réjouit loup et larron,
Qui aiment errer dans la nuit.


II

D'une montagne on fait rouler
Un bloc détaché de rocher.
Le voyageur lève la tête,
Ne voit que le versant désert,
Puis prête l'oreille et entend,
Au bout d'un instant, le fracas.
Faisant preuve de vigilance
En prévision d'une agression,
Le voyageur scrute, angoissé,
Le sentier et ses alentours,
Et voit venir à sa rencontre
Un homme a canne bifurquée
Qui traîne un objet après lui
Dans une nuée de poussière.
L'inconnu paraît silencieux
Et ne desserre pas ses lèvres.
Le canon de son fusil brille
Comme la rosée à l'aurore.
― Qui es-tu? De quelle tribu?
Qu'as-tu à errer à cette heure?
― Qui veux-tu que je sois? Chasseur
. Mais toi, tu me parais peu sûr.
― Peu sûr? Qu'est-ce qui te le dit?
Pourquoi me taxer de ce mot?
Parce qu'à l'instar de toi-même
J'erre dans ce pays rocheux?
Je suis un chasseur comme toi,
Mais aujourd'hui je marche en vain.
― C'est ce qui arrive aux chasseurs,
Mais tu ne dois rien à personne.
― Sinon que je me traîne à peine:
Mes pieds sont devenus de plomb.
J'ai grimpé sur tous les rochers,
Je n'ai pas omis de ravin.
Le brouillard noir est descendu,
La brise du soir s'est levée:
Elle hurlait dans les crevasses
Sur un air de loup affamé.
Je ne distinguais plus la route,
Le précipice me guettait.
Novice dans cette contrée,
J'ai perdu l'orientation.
Plus d'une fois par un faux pas
J'ai inquiété le gibier:
Le cerf me fuyait et l'aurochs
Cornait de ses cornes le roc.
Mais ce qui me mortifiait,
C'était que je n'y voyais goutte,
Sans parler de tirer un coup,
J'hésitais à faire deux pas.
S'approchant de notre chasseur,
L'inconnu dit, conciliant:
― Bonjour, ami! Ne te plains pas
Et ne te méfie pas de moi.
― Bonjour à toi. Je te souhaite
D'abattre ton gibier au saut.
― Tu te plains? Voici du gibier ―
Et de lui montrer un aurochs,
Silencieux dans sa gibecière,
Atteint par la balle mortelle. ―
D'ailleurs, comme entre camarades,
Partageons l'animal en deux
Et que les parties soient égales,
Je ne veux pas un brin de plus.
Je t'invite à passer la nuit,
Ma maison n'est pas loin d'ici.
Veux-tu bien me dire ton nom,
Ami, de quel terroir es-tu?
Ne t'en fais pas, car Dieu pourvoit
Aujourd'hui à ta nourriture.
Il paraît que tu as ta part
A l'aurochs que je viens d'abattre.
Je ne suis pas d'humeur à rire
Et je ne veux pas te flatter.
S'il n'en est pas comme je dis,
Qu'est-ce qui t'a conduit vers moi?
Honni soit celui qui voudra
Te priver de quoi que ce soit!
Mais tu ne m'as pas dit ton nom.
A te voir, tu parais Khevsour.
― Je m'appelle Nounoua, frère,
De la campagne de Tchié,
Répondit Zviadaouri
Qui dissimula son vrai nom.
Comment faire autrement? Le brave
Etait connu dans le pays
Pour avoir versé du sang kiste
Et tranché de nombreuses dextres.
― Maintenant que tu sais mon nom,
Veux-tu bien m'apprendre le tien?
― Je me prénomme Djokola,
Mon nom est Alkhastaidzé,
Entre nous deux il n'y aura
De parole mal entendue.
Avec sa tour et son enceinte,
Ma maison est à Djaréga.
Tu passeras la nuit chez moi,
Je t'y conduirai en personne.
L'accueil qu'on t'y réservera
Ne sera pas, du moins, mauvais.
A toi de décider, mon frère,
Où tu t'en iras dès demain.
Je te confierai mes soucis
Et tu me feras part des tiens.
― Là où je n'ai pas labouré,
Tu me convies à la récolte?
Abattu, entamé par toi,
Cet aurochs te revient de droit.
Je ne refuse pas ton offre
Et je t'aiderai volontiers
A porter ton aurochs, mais sache
Que je ne prendrai pas de part.
Ils écorchèrent l'animal
Et partirent pour Djaréga.
En route ils parlèrent beaucoup,
Firent plus ample connaissance.


III

Les tours du village apparaissent,
Les mâtins aboient ça et là,
Les têtes des enfants curieux
Se font voir à travers les portes.
On distingue les silhouettes
Des maisons en pierres de taille.
― C'est ici que vit ma famille,
Voici ma maison et ma tour.
Viens comme un frère chez un frère,
Comme un parrain chez son compère.
Djokola appelle sa femme:
― Ouvre-nous la porte, viens voir! ―
Lui dit-il avec la fierté
D'un hôte pour son invité.
Ils attendent dans l'antichambre,
La braise crépite dans l'âtre
Et un vieillard, près du foyer,
Touche des doigts le tchongouri.
Il chante à voix basse les gestes
Et les exploits de ses aïeux,
Dit comment ils vengeaient le sang
Versé par les Khevsours, les Pchaves,
Il couvre d'éloges la dextre
Des guerriers sans peur ni reproche.
Une beauté vêtue de noir
Au corps svelte de peuplier,
Une étoile tombée du ciel
Fait son entrée dans l'antichambre.
― Voici notre invité, chérie,
C'est le seigneur qui nous l'envoie.
L'accueil qu'il recevra chez nous
Dépend, dès ce moment, de toi.
La femme salue l'invité:
― Que la paix demeure avec toi!
― Que la paix soit dans ce foyer,
Qu'elle protège ta famille!
La maîtresse de la maison
Reçoit l'armure et prie d'entrer:
Djokola précède son invité
Et sa femme suit les deux hommes.
A part soi Zviadaouri
Se réjouit d'avoir un frère.


IV

Le vieil homme de tout à l'heure
A la chevelure blanchie
Se relève d'un bond agile
Propre à un tigre des rochers.
Il ne peut enfreindre la règle
D'après laquelle un étranger
Se trouvant chez des connaissances
Rend hommage à leur invité.
Mais à la vue de l'inconnu
Ses traits deviennent gris de loup
Et l'on peut sans difficulté
Lire le fond de sa pensée.
Le Kiste âgé reçoit sans joie
La visite de l'étranger,
Son visage ne cache pas
Les battements furieux de son cœur.
Il tend la main vers son poignard,
En tâte même la poignée,
Mais dans la demeure d'autrui
On n'a pas à faire scandale.
Sans dire mot il se retire
En se mordant à sang les doigts.
Dehors il frappe trois fois
Du plat de sa main la poitrine.
Puis il fait le tour des maisons,
Enduisant de poison sa langue:
"Kistes, notre ennemi mortel
A pénétré chez nous de nuit.
Sans doute Djokola ignore,
Ne l'ayant jamais rencontré,
Qu'il offre l'hospitalité
Au buveur de sang de nos proches,
A celui qui se rassasie
La moelle de nos os rongés.
Aujourd'hui qu'il est parmi nous,
Réservons-lui un mets amer.
Un des nôtres qu'ils ont tué
N'est pas vengé depuis l'été.
Est-ce que je ne dis pas vrai,
Est-ce que ma parole est fausse?
A notre adversaire d'apprendre
Que notre race a ses assises.
Mais je ne peux réaliser
Comment Djokola a-t-il pu
Ouvrir sa porte à l'ennemi?
N'a-t-il pas perdu sa cervelle?
Qu'un flot de vinaigre s'écoule
Du nez de Zviadaouri!
Sinon, remettons à nos femmes
Et le sabre, et le bouclier!"
Les fils des Kistes sont émus,
Chacun ceint son sabre tranchant,
Le village entier est en branle:
Homme et femme, enfant et vieillard.
Pour venger leur défunt, ils doivent
Immoler Zviadaouri.
D'après la règle, il faut l'abattre
Sur la tombe de la victime.
On désigna un villageois
A qui on enjoignit d'aller
En bon voisin chez Djokola:
Sans rien dévoiler du dessein,
Il devait s'y conduire en frère,
Soutenir la conversation,
Partager le souper, apprendre
Où allait coucher l'invité.
La nuit même on saisirait l'homme
Et on le lierait sans procès.
L'air enjoué, le propos doux,
L'éclaireur vient chez Djokola,
Vante son hospitalité,
Ne s'attriste pas un instant.
Avec le silex du sans-gêne
Il fait étinceler sa langue.
Cependant, caché aux regards,
Son cœur n'a que fiel et poison.
Le souper est terminé. L'hôte
Admire en son cœur l'invité.
Djokola se dit à part soi:
"Il paraît être un homme sûr.
Aujourd'hui nous nous observons,
Demain nous fraterniserons."
Djokola montre à l'invité
Son lit de natte qu'il lui cède.
― Merci, lui répond celui-ci,
Permets-moi de décliner ton offre.
J'ai l'habitude de dormir
Au grand air, sur la véranda.
L'observateur n'en veut pas plus,
Son but est désormais atteint,
Le souhait secret de son cœur
Est satisfait on ne peut mieux.
Joyeux, il s'en va annoncer
La nouvelle au village entier.
Maître Renard se réjouit,
Découvrant le perchoir du Coq.


V

― Allons, femme, dépêche-toi,
Apporte-moi sabre et poignard,
Il n'est pas temps de plaisanter,
L'armée ennemie nous attaque!
Tout en jurant fraternité,
Notre invité doit préparer
Une invasion de la contrée
Par l'armée que j'entends marcher.
Chut, femme! Je me suis trompé...
Ce sont nos Kistes qui approchent.
Pourquoi viennent-ils à cette heure
Et quel dessein nourrissent-ils?
Ecoute voir, je crois entendre
Un homme râler sourdement.
D'où vient tout ce remue-ménage,
Quel est ce tapage effrayant?
Les poignards lancent des éclairs,
Nul doute: On tue mon invité.
Regarde un peu ces éhontés
Qui viennent fouler mon foyer!
Ces vauriens traînent dans la boue
Mon nom et ma dignité d'homme.
Je m'en vais voir ce qu'ils me veulent,
Qu'est-ce qui les émeut ainsi.
Djokola saisit son poignard,
Se lève en achevant ces mots,
Va ouvrir la porte d'entrée
Et franchit, farouche, le seuil.
Il interpelle les intrus:
― Qui ose transgresser la règle
Et qui m'éclabousse de boue,
Liant chez moi mon invité?
Vous regretterez, ma parole,
L'outrage que vous m'infligez
Et, quoique vous soyiez mes frères,
Je devrai verser votre sang!
― Insensé, y réfléchis-tu?
Recouvreras-tu tes esprits?
Qui coupe le sein de sa mère
Pour un invité ennemi? ―
Ainsi répliquèrent les Kistes
D'une voix unique, tonnante. ―
Invité et hôte, tous deux,
Le gouffre saura vous calmer.
La tribu observe ses lois,
Elle sait ce qu'elle doit faire.
De quel droit reçois-tu chez toi
L'étrangleur du pays des Kistes?
Même un enfant connaît ici
Le nom de Zviadaouri.
De tout temps, pauvre écervelé,
Il nous épiait comme un loup,
Nous barrait soudain le chemin
Et ingurgitait notre sang.
Djokola a un mouvement
De regret et de répulsion,
On dirait qu'une flèche aiguë
Vient de lui transpercer le cœur.
― C'est lui qui a tué ton frère
De son fusil dans la forêt.
Nous connaissons bien son visage
Aux traits distordus par la rage.
"Zviadaouri vous salue!" ―
Nous criait-il de la montagne.
Nous avons pu le repérer
A distance plus d'une fois.
Il emplit la Khevsourétie
Et la Pchavie de nos troupeaux.
On l'a vu, dans son habit gris,
S'en prendre même à notre armée.
Pourquoi te souiller, malheureux,
En compagnie d'un porc impur?
A l'asseoir à côté de toi,
Comment n'es-tu pas écœuré?
― A quoi voulez-vous en venir?
En admettant que ce soit vrai,
Vous ne pourrez pas pour autant
Gagner mon cœur à vos projets.
Me doit-il une mer de sang,
Aujourd'hui c'est mon invité,
Et au nom de mon Créateur
Je jure de ne pas le trahir!
Allons, relâche-le, Moussa,
Cesse de le faire souffrir,
Une fois ma porte franchie,
Vous pourrez lui régler son compte.
Qui a livré son invité?
Un Kiste se l'est-il permis?
A quelle malhonnêteté
Je dois votre visite hostile?
En agissant indignement
Vous méconnaissez votre race.
Vous vous comportez sous mon toit
Comme si c'était la grand' route!
Malheur à vous, enfants de Kistes
Qui m'assaillez comme une armée!
A mater un homme sans armes,
Que doit ressentir votre cœur?

Moussa (à Djokola)

― Tu seras lié avec lui,
Rétif qui bafoue ta tribu!
Comment oses-tu t'opposer
Au conseil que nous te donnons?
Tu déblatères en délire
Et tu aboies comme un molosse.
En défendant ce giaour,
Tu t'acharnes contre tes frères.
Ne sais-tu pas que désormais
Tes affaires en souffriront?

Djokola (à Moussa)

― Quoi donc? Tu as dit "un molosse"?
Alors tu me traites de chien? ―
Et de lui plonger son poignard
Dans le cœur, jusqu'à la poignée. ―
Regardez-moi ce chien galeux
Qui me marche sur les talons!
Non contents de m'anéantir,
Vous me criblez de vos injures?
De par Allah, vous pâtirez
Avant que je ne rende l'âme,
Vous déviez de la justice,
Le courroux du ciel vous attend!
― Mon Dieu, qu'a fait ce renégat?
Il a dû perdre sa raison... ―
Et Djokola reçut l'assaut
De la troupe indignée de Kistes.
Sans qu'il ne se servît du sabre,
On lui attacha les poignets.
Les pieds liés, on le jeta
Sur le plancher de l'antichambre.
Le peuple tonne en maudissant
Et son crachat est de la pluie.
On emmène, blessé, lié,
Zviadaouri insoumis.
Que leur dit Zviadaouri,
Pourquoi son visage est-il blême?
C'est d'être privé de son sabre
Qui l'afflige et le mortifie:
― La chance vous a souri, chiens!
Vous vous êtes saisis de moi! ―
Il dit avec sérénité
Ces mots, puis garda le silence.
On le menait au cimetière
Où gisaient les Kistes tués.
Immolé au pied de leurs tombes,
Il devait leur porter de l'eau,
Leur servir de valet docile,
Et leur tresser des escarpins.


VI

Une montagne sablonneuse
S'élève près de la campagne.
Des combattants au cœur de lion
Reposent nombreux à son flanc.
Un ravin silencieux de glaise
Reçoit en bas les avalanches.
Le cœur de ceux qui maniaient
Poignard et sabre, ne bat plus.
La terre sans langue, implacable,
Dévore, sans bouger, leurs corps.
C'est dans son giron que chacun
Se défait de son air humain...
Ni la perfidie, ni la force,
Ne nous exemptent de la mort.
C'est par là que Nature pèche,
Et c'est pourquoi je me tourmente:
Elle tue indifféremment
Le juste et le méchant.
Lors du naufrage d'un bateau,
Tous les passagers lui reviennent.
Le soleil se cachait encore,
La rosée sommeillait sur l'herbe,
La brise n'avait pas soufflé,
Balayant les versants des monts.
Hommes et femmes en grand nombre
Avaient envahi le vallon.
Zviadaouri apparaît,
Conduit, mains liées, par la troupe.
Sa mort réjouira les gens:
Qui parmi eux pourrait le plaindre?
Craignant la mort, nous regardons
Avec plaisir tuer autrui
Et nous ne nous rendons pas compte
Que nous commettons un péché.
Je reconnais plus d'un méchant
Qui me croise sans sourciller.
D'ailleurs qui ne souhaite pas
Exécuter son tortionnaire?


VII

Et voici la tombe du Kiste
Que la foule cerne de près.
Le mollah dit une prière
Pour l'âme du trépassé:
― Ne te tourmente pas, Darla,
Jouis de la paix éternelle.
Tes frères se sont réunis
Près de ton ultime demeure.
Nous t'immolerons l'ennemi
Et nous vengerons ton décès.
― Qu'un chien serve votre défunt! ―
S'exclame Zviadaouri,
Secouant, furieux, ses cheveux,
Comme le tigre – sa crinière.
Le feu prend dans la fosse à chaux
Servant d'autel des sacrifices,
Et même la montagne altière
Fronce ses sourcils enneigés.
On couche Zviadaouri,
Le poignard pointé sur sa gorge,
La foule lui crie, unanime:
― Tu seras offert à Darla!
― Qu'un chien serve votre défunt! ―
Répond-il au peuple amassé.
Le héros garde son sang-froid
Et ne lève pas le sourcil.
Les Kistes n'en reviennent pas,
Se serrent pour mieux observer:
― Regardez-moi un peu ce chien
Qui refuse à être immolé! ―
Les Kistes vont à tour de rôle
Pointer leur sabre sur sa gorge.
"Qu'un chien serve..." s'écria-t-il
Avant que sa tête ne tombe.
"Regardez voir, regardez voir,
Il n'a même pas sourcillé!"
Le sang coule, la vie s'éteint,
Et Zviadaouri se meurt,
Mais l'ennemi ne peut tuer
Le cœur rebelle du héros.
Derrière la foule, une femme
D'une beauté mélancolique,
Bouleversée par le spectacle,
Verse des larmes en cachette.
Voulant secourir la victime,
"Ne tuez pas!" s'écrie son cœur.
A part soi la belle se dit:
"Si je disposais d'une hache,
Si seulement l'état de femme
Me permettait d'intervenir,
Seul il aurait eu la vie sauve,
Tous les autres seraient tués!"
Heureux le mortel qui jouit
De la chaleur de son étreinte,
Qui a pu serrer sa poitrine
Contre son sein d'un blanc de lait.
Heureux l'époux dont la passion
A dû ignorer l'accalmie!
Les Kistes se frappent, furieux:
Leur voeu demeure sans effet,
Ils n'ont pu offrir au mort
Le mets qu'il avait mérité.
L'immolé immola leur cœur,
Et démentit leur prédictions.
Ils voulurent, humiliés,
Frapper ensemble des poignards
Et découper dans le cadavre
Des fenêtres ensanglantées.
Mais, honteux, ils n'osèrent pas:
"C'est un péché", pensèrent-ils.
Le cœur et la raison des gens
Sont perméables au regret.
En descendant de la pente abrupte
Pour rentrer chez eux, ils se disent:
"Aurions-nous tué l'ennemi
S'il ne nous avait pas lésés?"
Puis, prenant à témoin Allah:
"Il a fait preuve de courage,
Et c'est pour défendre sa terre
Qu'il a résisté comme un tigre.
Pourtant le Seigneur nous enseigne
D'affronter ferme l'ennemi,
D'essayer le plus tôt possible
De le transpercer du poignard."
Ils se sont retirés, laissant
A terre Zviadaouri.
Les chiens et les oiseaux rapaces
N'auront qu'à le déchiqueter.
"Il n'a pas voulu s'immoler:
Qu'il soit privé de sépulture",
Répètent les Kistes vexés
Voulant paraître triomphants.
Les abîmes et les montagnes
Se renvoient l'écho de ces mots.
Le soir étend sa couverture,
Le rayon du soleil pâlit,
La nuit approche à pas de loup,
La lumière du jour expire.
Le dernier rayon disparaît,
Le sable ne scintille plus,
Le cheveu blanc de la montagne
S'évanouit dans les ténèbres.
L'oeil ne distingue plus au loin
Le dentelure du rocher
A la silhouette dolente,
Versant des larmes de cristal.
Le deuil accompagne la mort,
Un frère est pleuré par sa sœur.
Le saut du cerf sied aux forêts,
Le loup hurlant ― à certain temps,
Au brave ― la mort au combat,
A la main ― un éclat de sabre,
Aux guerriers ― la joie des victoires,
La défaite des ennemis.
La tourmente de la rivière,
Le soupir du mont élevé,
Et le frôlement de la brise
Pleurèrent Zviadaouri.
Dieu donna l'ordre à la nuée
De verser une armée de pleurs.
Penchée au-dessus d'une source,
Une belle et gracieuse Kiste
Sur le point de s'évanouir
S'asperge d'eau le front, le sein.
Elle pâlit de temps à autre,
Verse des larmes en silence:
La mort de Zviadaouri
La poursuit comme une vision.
Prisonnière des convenances,
Elle pleure, étouffant ses pleurs:
Il faut ménager la tribu,
On ne doit pas courroucer Dieu.
Le Seigneur pourrait châtier
Celle qui pleure l'ennemi.
Mais c'est la raison qui le pense,
Le cœur se refuse à la suivre.
La mort courageuse d'un homme
Ne saurait s'effacer du cœur.
Comme une flèche, cette image
Transperça le cœur de la femme,
Et lui assigna le devoir
De porter le deuil du défunt.
Elle attend que la nuit descende
Pour s'approcher du trépassé,
Oubliant de se demander
Dans quel état est Djokola.
Est-elle folle, cette femme,
A pleurer le mari d'une autre?
Qui sait si leur porte est en place,
Si l'on ne tue pas Djokola?
Comme une louve sur ses gardes,
Elle regarde à droite, à gauche,
Et approche avec précaution
Du rocher dominant l'abîme.
Le cri des eaux emplit d'effroi
L'immobilité des ténèbres.
Elle longe la tombe kiste,
S'agenouille devant le mort.
Les sanglots lui serrent la gorge,
Une pierre fond sous ses larmes.
La femme dégaine son poignard,
Dissimulé sous son écharpe,
Porte l'arme près de la tête,
Coupe trois cheveux du défunt.
Ses doigts de soie enveloppent
De soie ce souvenir précieux.
Quelles voix, quels bruits entend-elle,
Qui font bourdonner ses oreilles?
Des tombes alentour s'élèvent
Plaintes et reproches des morts.
On croirait entendre gémir
Même les enfants aux vois grêles.
Un blâme traduit la douleur
Et la réprimande de tous:
"Que fait cette femme éhontée?
Que la punisse le Très-Haut!"
Se lamente une voix amère,
Approuvée de dessous les dalles.
De gros nuages dans le ciel
Se détachent de l'horizon.
La femme fuit et se retourne:
C'est vrai, les défunts la poursuivent.
Une voix lui crie dans le dos:
"Même en nous échappant, crois-tu
Etre à l'abri dans ta maison?"
Et des deux côtés du sentier
Des chaînes de montagnes hautes
Se renvoient l'écho de ces mots.
"Ehontée!" ― lui lancent les pierres,
L'herbe drue, les sables mouvants,
Les rhododendrons orgueilleux
Et autres plantes du pays.
Et voici que sort de sa tombe
Son frère décédé, Ebar,
Guerrier renommé qui n'a eu
De pair dans sa génération.
Il a pour sa sœur des paroles
Qui roulent comme le tonnerre:
"Hélas, ma sœur, que m'as-tu fait
En attirant sur moi la foudre?
Une fois mort, tu m'as remis
A nouveau dans ma tombe froide!
Telle est ta dignité de femme,
Tel est ton service de sœur?"
Un chien remonte en aboyant
Le sentier vers le cimetière.


VIII

― Où vas-tu de ce pas rapide.
Maudit animal, où cours-tu?
Chien, ne voudrais-tu pas goûter
A la chair d'un brave tué?
Il ne manque plus que tu ronges
Les os de Zviadaouri! ―
En disant ces mots, Aghaza
Cribla de pierres l'animal.
Le chien court comme un enragé,
Suivant le bord du précipice.
Aghaza entend à nouveau
La voix mécontente des morts
Que répercutent les rochers
Et qu'agréent ses cheveux de jais.
Arrivée devant sa maison,
Voyant sa fenêtre éclairée,
Aghaza essaie qu'on l'entende
Lancer son appel: "Au secours!"
Mais sa langue ne bouge pas,
La sueur inonde son front.
A bout de forces, suffoquant,
Elle s'effondre sur le seuil.
Ses jambes croisées, Djokola
Etait assis près du foyer.
En s'écriant "Malheur à moi!"
La mari accourt aussitôt,
Soulève sa femme et la porte
Près de la flamme du foyer.
― Femme, dis qu'est-ce qui t'arrive? ―
Demande-t-il épouvanté.
N'ai-je pas assez de tracas
Pour que tu y mettes ton grain?
Desserre tes lèvres, dis-moi
Pourquoi es-tu dans cet état?
Quelqu'un n'aurait-il pas tenté
De glisser son bras sous ton cou?
Dis-le moi, et en un instant
L'impertinent sera puni.
Je ferai entendre raison
A l'agresseur de mon honneur,
Comme Moussa dut regretter
De s'être improvisé chez moi.
La main posée sur le poignard,
Caressant son arme éprouvée,
Djokola observe sa femme
Et attend qu'elle lui réponde.
Un air hagard sur son visage,
La femme garde son silence.
Djokola multiplie les soins
Et attend que sa femme parle.
Enfin, vers minuit, peu à peu
Aghaza recouvre raison.
Elle s'adresse à Djokola:
― Que dis-tu? Pourquoi es-tu triste?
Pourquoi inventes-tu des choses
Qui ne peuvent pas arriver?
Ce n'est que pure fantaise,
Je n'ai pas vu l'ombre d'un homme.
Qui oserait m'humilier
Tant que je porte robe et voile?
En descendant du cimitière,
Je cherchais en vain ton cheval;
Egarée dans l'obscurité,
Je me suis retrouvée chez les devs.
Dans son manteau de feutre noir
L'un d'eux me barra le chemin:
L'aspect horrible de ce monstre
Et sa puanteur me poursuivent.
Il avait de longues oreilles,
Des dents démesurées et torses,
Un corps noir comme le charbon.
De la taille d'une montagne,
Un chapeau noir couvrait son chef.
Il me tendit ses mains énormes:
"Femme, dit-il, viens avec moi,
Tu habiteras mon palais,
Je déposerai à tes pieds
Tout mon or et tout mon argent."
Terrifiée, je pris la fuite,
Le dev voulut me rattraper.
Le monde entier retentissait
Du bruit de ses pas sur les pierres.
Ce fracas, la danse des monts,
Le vertige des précipices
Faillirent troubler ma raison.
Enfin je gagnai notre seuil.
― A part le dev, dit Djokola,
Il doit y avoir autre chose.
Ma raison ne peut pas y croire,
Mes pensées sont en désarroi.
Comment se fait-il que tes joues
Aient gardé la trace des larmes?
Dis-moi toute la vérité,
Car j'ai hâte de la connaître!
Une épreuve a marqué ton cœur,
Tu as connu quelque souffrance
Et mes yeux lisent dans tes traits
La trace de cette émotion.
Pour l'ivresse il en est de même:
Notre démarche la révèle.
― Pour quelle raison te cacher,
Djokola, ce qui s'est passé? ―
Dit Aghaza d'une voix douce
Empreinte d'un léger frisson.
Mes larmes ont été offertes
A ton nouvel ami tué.
J'ai eu pitié du malheureux
Qui rendit l'âme à l'étranger,
Sans camarade, sans parent
Pour compatir à son tourment.
Mais, livré aux coups de poignards,
Il n'a pas tremblé pour sa vie.
Au regard de Dieu et au tien
Est-ce un péché? Je l'ai pleuré.
― Te punirai-je pour cela?
Je veux savoir la vérité.
Tu as bien fait de le pleurer,
Et je n'ai pas à te juger.
Il sied toujours à une femme
De pleurer le décès d'un brave.


IX

Le lendemain au petit jour
Aghaza mena son troupeau
Dans la montagne. Des corbeaux
Volaient au-dessus du cadavre.
Sans faire de bruit, Aghaza
Gagne le roc du cimetière.
Arrivée là, elle s'emploie
A chasser les oiseaux rapaces,
A tenir à l'écart les aigles
Et les vautours insatiables.
Elle agite ses bras en l'air,
Atténue l'éclat de ses yeux,
Crible les importuns de pierres,
Et fait semblant de tricoter,
Pour cacher aux gens la raison
De sa présence dans ces lieux.


X

Comme la foudre choit du ciel,
La nouvelle frappe Bisso:
"Le pilier soutenant le ciel,
Le défenseur de la Pchavie,
L'espoir de la Khevsourétie,
Zviadaouri est tué!"
A l'annonce de ce fait noir
Les femmes poussèrent des cris.
Une vieille versait des pleurs,
Se lamentant amèrement:
"Pourquoi est-ce que je respire?
Mettez-moi aussi dans la tombe!
Montrez-moi mon malheureux fils,
Je veux le serrer dans mes bras!
Avec la dextre de mon fils
Répandez sur moi de la terre.
Pourquoi suis-je encore de ce monde
Et pourquoi me dis-je vivante?
Aïeux décédés, bien avant
Pourquoi ne m'avez-vous mandée?
Comment m'imaginer mon fils
Gisant au pays des impies?"
Cette nouvelle ahurissante
Atteint l'ouïe des montagnards.
La colère monte à leurs lèvres;
Ils se disent les uns aux autres:
"Faut-il s'étonner de nous voir
Verser des pleurs pour notre maître?"
Frottées de graisse de mouton,
Les lances luisent au soleil.
Dès l'aube les guerriers préparent
Leurs sabres et leurs boucliers.
Rien de nouveau à voir le sang
Couler à large flot des veines.
Aparéka s'écrie: "Prenons
Des vivres pour une semaine!"
Babouraouli d'ajouter:
"Qui porte un chapeau est des nôtres."
Un grondement furieux s'élève,
Non pas le son du chalumeau.


XI

― Quitte ton foyer, Djokola,
Cesse de te chauffer les reins!
Ne vois-tu pas les ennemis
Escalader notre montagne?
D'abord ils nous rendent visite,
Puis nous inviteront chez eux.
Ils feront regretter aux mères
D'avoir des enfants au berceau.
Notre bétail est emmené,
Il se fait un remue-ménage…
Regarde, l'armée ennemie
Cerne Djaréga, les Trois-Monts.
Il semble aux bergers effrayés
Qu'ils sont traqués par les rochers.
Tes compagnons se précipitent
Pour faire face à l'agresseur;
Tu devrais suivre leur exemple,
Djokola, et les secourir.
― Les suivre, tête de linotte?
Mais ils ne veulent pas de moi!
J'irai combattre pour mon compte,
Tout Djaréga m'observera,
Que chacun décide à part soi
Qui est fidèle ou infidèle.
Les Kistes me croient faux jeton
Ayant renoncé à sa race.
Ils pensent que pour de l'argent
Je me suis détourné des miens,
Que j'ai trahi ma terre natale,
Vendu sans scrupule mon âme.
On veut m'ensevelir vivant,
Me mettre une pierre tombale.
Djokola, en parlant ainsi,
Passe son armure et ses armes:
Son fusil derrière l'épaule
Et son français à la ceinture.
Quant au casque, jamais un Kiste
N'en a porté dans les combats.
L'armée de ses compatriotes
Se dirige vers la montagne,
Et Djokola de son côté
Affrontera seul l'adversaire.


XII

Bannière déployée en tête,
Avance l'armée des Khevsours.
Elle avance vers le cimetière
Où reposent les guerriers kistes.
Les Khevsours veulent retrouver
Le corps de leur héros martyr,
Et arracher à ses bourreaux
Les yeux du fond de leurs orbites.
L'armée des Kistes les attend.
Dissimulée dans un ravin,
Et soudain ses fusils magyars
Crachent rageusement le feu.
Les jeunes Kistes élancés
Barrent le chemin aux Khevsours.
De part et d'autre les fusils
Ne connaissent pas de répit.
Les deux parties se battent ferme,
Chacune défend son honneur.
Les balles s'abreuvent de sang
Ou paissent dans le laceron,
Les Kistes sont inébranlables
Comme des murs de forteresse.
Le Khevsour Babouraouli
Appelle les siens à sabrer!
Les hommes dégainent leurs armes,
Les boucliers fraient le chemin.
Les Khevsours ont à conquérir
Un trésor, de glorieux trophées.
Bouclier, protège le sabre,
Car tu es toute sa famille!
En dévalant de la montagne,
Les Khevsours longent un rocher
D'où, sabre en main, un Kiste saute
Dans la masse des ennemis,
Et sa bravoure stupéfait
Ses compatriotes au loin.
Certains ne croient y voir qu'un leurre,
Et se demandent, angoissés:
― Qui accueille ainsi l'ennemi?
Est-ce un travesti? Un des nôtres?
― Ça m'a l'air d'être Djokola…
Oui, effectivement, c'est lui! ―
Dit l'un et d'autres acquiescèrent,
Sidérés par ce qu'ils voyaient.
Une forêt de sabres nus
L'entoure sans l'intimider.
Le voici qui succombe. Il tombe.
Des poignards lacèrent son cœur.
Mais les Kistes s'en réjouissent:
"Tant pis pour lui si on le tue!
Une fois de plus, il se moque
De son pays à sa manière!
Il a voulu nous surpasser
Et nous a traînés dans la boue.
Bravant à lui seul l'ennemi,
Il s'est rendu maître du sort."
Les Khevsours laissent sur le roc
Le cadavre de Djokola
Et, sur les flancs de la montagne,
S'attaquent aux combattants kistes.
Les sabres, les poignards se croisent,
Leurs pointes plongent jusqu'au cœur,
Le grincement des armes monte
Au ciel et atteint le Seigneur.
L'armée des Kistes lâche pied
Et se réfugie dans ses tours,
Les Khevsours la pressent de près,
Leurs heaumes brillent au soleil.
Au cimetière on ramassa
Les os de Zviadaouri:
Les oiseaux de proie les avaient
Détachés du corps, dispersés.
Emportant le bissac aux os,
Les Khevsours retournent chez eux:
Ils ont accompli leur devoir,
Tenu la parole donnée.
Ils traverseront les montagnes,
Menant devant eux moutons, vaches.
Le compte à l'ennemi réglé,
De quoi auront-ils à s'en faire?
L'espoir de la Khevsourétie
Et la gloire de la Pchavie,
Leur mort n'est pas abandonné,
Regagne avec eux le pays.
Ses confrères le pleureront
Suivant les règles et les us
Et ses restes reposeront
Près des aïeux et des ancêtres.
Le flot des larmes est précieux
Quand il est versé pour un proche!


XIII

― Toi qui pleures un étranger,
On vient de tuer ton mari.
Rends-toi près de lui, Aghaza,
Confie son corps à une tombe.
Sur son front croasse un corbeau,
Le vent lui peigne les moustaches.
― Je souhaite à ton ennemi
Mon existence misérable:
Personne ne me réconforte,
Personne de m'approche plus.
J'ai creusé de mes mains sa tombe
Dans le roc qui l'a vu mourir.
Les gens se sont mis à l'écart
Le monde m'a tourné le dos.
On a refusé au défunt
Même l'accès du cimetière.
"Djokola, m'a-t-on répondu,
Nous a trahis. Sa place est là
Où il a combattu tout seul.
Rebelle aux lois de la tribu,
Perfide, trompeur déloyal,
Il a offensé notre race."
Un feu inconsistant, sans flamme,
Me brûle, frère, et me consume.
Des pensées sauvages s'en prennent
A mon cœur et à ma raison.
Aghaza pleure Djokola
Et verse des larmes brûlantes.
Son visage évoque la lune,
Sa gorge tendre ― le chamois.
Elle est comme un bouton de perle
Cousu au corps de son époux.


XIV

Dans la nuit noire il pleut à verse,
Terre et ciel semblent éclater.
Seigneur, veillez sur ceux qui souffrent,
Ayez pitié de leur tourment!
Le juste demeurera juste,
Chérissez les déshérités!
Que sur votre cœur se répandent
En roses pâles leurs prières!
Si vous ne pouvez les aider,
Recevez leurs âmes, Seigneur!
Et toi, nuage vagabond,
Cesse ta menace, va-t-en!
Le fleuve gronde et se démène,
Brisant ses eaux contre les rocs.
Instrument des forces du mal,
Il ignore les avatars.
La souffrance ne l'effraie pas
Et la mort lui est étrangère.
Il sait seulement se morfondre,
Se lamenter, verser des larmes,
Jamais, jamais il ne sourit
Et pleure sans interruption.
Le vent parcourt les défilés
Avant de s'abattre sur lui.
Les cheveux épars, une femme
Se penche sur le précipice.
Son visage pâle et tremblant
Me rappelle une étoile éteinte.
Du rocher la femme regarde
La rivière rouler ses eaux:
Que son élan est effrayant,
Que son bruit est épouvantable!
Ouvrant sa gueule dans le noir,
Bruit le précipice implacable.
Si quelqu'un conseillait la femme:
"Halte! Ne te suicide pas!"
― A quoi bon vivre? se dit-elle,
En proie au désespoir sans borne.
Pas un caillou dans mon pays
Ne ressent de pitié pour moi.
Mari et femme, nous avons
Tous deux péché contre les Kistes.
Ils ne sauraient me pardonner
D'avoir pleuré un étranger.
Un pas rapidement franchi
La précipite dans l'abîme.
Le courant emporte Aghaza
Avec le limon et le sable.
Dans la nuit, après l'avalanche,
Sur le rocher où Djokola
Succomba aux sabres des Khevsours,
Une vision pose le pied.
Djokola domine les monts
Et lance vers le cimetière:
― Pourquoi ne te montres-tu pas,
Zviadaouri, mon ami?
Les bras croisés sur sa poitrine,
Protégée par son bouclier,
Serrant la poignée de son sabre,
Une ombre vient du cimetière.
Arrivée devant son confrère,
Elle le salue en silence.
Mélancolique et attristée,
Aghaza surgit auprès d'eux.
Sur une montagne voisine
Vacillent des langues de flamme:
Aghaza prépare aux amis
Des brochettes d'aurochs flambées.
Les hommes évoquent la grâce,
Le courage du combattant,
L'amitié qui naît d'un serment
Entre un hôte et un invité.
L'œil humain ne se rassasie
De les admirer réunis.
Mais, pareille à la destinée,
La brume noire et silencieuse
Dérobe sous sa couverture
La vision fuyante des monts.
Le pain béni ne peut briser
Le sceau magique de la brume
Qui défie la prière ardente
Et qu'une main n'enlève pas.
La rivière gronde en sourdine,
Son eau s'écoule en toussotant,
Une marguerite au cou tendre
Se penche sur le précipice.

FIN

http://www.batsav.com/pages/vaja1.htm
----------------------------------------------

Gaston Bouatchidzé – http://en.wikipedia.org/wiki/Gaston_Bouatchidzé

Géorgie et France : biographie de Gaston Bouatchidzé, universitaire, traducteur et écrivain

mercredi 11 avril 2007, par Mirian Méloua

Universitaire à Tbilissi, universitaire à Nantes, après avoir acquis son diplôme de lettres françaises à Lvov en Ukraine, Gaston Bouatchidzé est au carrefour de trois cultures, russe, française et géorgienne. Il a pu ainsi engager une oeuvre de traduction remarquable et une oeuvre littéraire exceptionnelle.


Gaston Bouatchidzé est né à Tbilissi le 21 octobre 1935 d'une mère française, Gabrielle Brousse, et d'un père géorgien, Sergo Bouatchidzé, qui avait vécu dix ans en France.

De retour en URSS en 1934, Sergo Bouatchidzé exerce son métier d'ingénieur électricien dans différentes villes, à Tbilissi, Bakou, Léninakan, Erivan, en se faisant accompagner de sa famille.

En 1953, à Lvov en Ukraine, Gaston Bouatchidzé termine ses études secondaires et entre à l'université au département langue et littérature françaises. En 1958, il en sort diplômé de lettres françaises.

La carrière de Gaston Bouatchidzé se déroule ensuite selon trois fils conducteurs, l'enseignement universitaire, la traduction et l'oeuvre littéraire.

De 1960 à 1990, il est professeur de littérature française à l'Université de Tbilissi, tout en soutenant différentes thèses, en sciences philologiques en 1966 avec "Restif de la Bretonne en Russie", en lettres en 1990 avec "Apollinaire et les voies de l'évolution de la poésie française".

De 1991 à 2001, il est professeur associé, puis maître de conférences de littérature comparée à l'Université de Nantes, en 1995 il soutient une thèse de littérature à la Sorbonne "Contribution à l'histoire des relations littéraires franco-géorgiennes".

En 1998, il est élu membre de l'Académie de Bretagne et des Pays de la Loire.

Il participe au jumelage Nantes - Tbilissi, et plus particulièrement en 1999 lors de l'exposition du peintre géorgien de référence Pirosmani au Musée des Beaux - Arts de Nantes. Il devient président de l'Association Nantes - Tbilissi.

Il donne régulièrement des conférences, ces dernières années à Angers, Bruxelles, Genève, Luxembourg, Nancy, Nantes, Paris, Rome, Strasbourg, Tbilissi, Tours.

Le 28 mars 2007, à l'Université de Nantes, après la projection du film de Mathilde Damoisel "Soukhoumi, rive noire", Gaston Bouatchidzé s'inquiétait tout à la fois du retour des 250 000 Géorgiens chassés d'Abkhazie en 1993, devenus des "réfugiés de l'intérieur" et du maintien de "l'identité abkhaze", une ethnie qui ne compterait plus que 65 000 personnes sur son propre territoire. Il illustrait la formidable complexité de la situation de ces régions, dont la culture à la fois orientale et occidentale, asiatique et européenne, peut enfin s'exprimer depuis l'effondrement soviétique.

Quelle autre oeuvre que celle de Gaston Bouatchidzé pourrait mieux aider à l'appréhender ?

*

A) OEUVRES LITTERAIRES :

1) en français :

Essais :
Les Naissances latentes (Les couleurs chez Rimbaud), Editions Joca Seria, Nantes, 1991
Orange, Or des Anges (Apollinaire face aux images des mots), Editions Joca Seria, Nantes, 1992

Biographie : La vie de Marie Brosset, Editions du Petit Véhicule, Nantes, 1996

Nouvelle : Des roses pour Marguerite, Editions du Petit Véhicule, Nantes 1999

Thèse de doctorat : Contribution à l'histoire des relations littéraires franco - géorgiennes, Editions PU du Septentrion, 1996

Récits :
Pirosmani, une vie aux couleurs de légende, dans Pirosmani, Musée des Beaux Arts de Nantes, Editions MeMo, 1999
Le Chapeau Vert, CAB Cahier de l'Académie de Bretagne, 1999
L pélerin, CAB, 2000
Du surréalisme au muscadet, CAB, 2001
Amilakvari, CAB, 2003
Langue de bois ou bois de langues ?, CAB, 2004
En caisse sur des rails, CAB, 2005

Trilogie : Les pas dans les pas
Le voyage en Russie du marquis de Custine (L'as d'Astolphe), Editions Hermann, Paris, 2005
L'Anneau à chiffre (Les aventures d'Alexandre Dumas en Russie et au Caucase), Editions Hermann, Paris, 2004
Retour en URSS avec André Gide (Touches et retouches), Editions Hermann, Paris 2005

Fragments de romans de la collection La Comédie des lettres :
La queue de maître Corbeau, extrait des Hugoliades, CAB, 2002
Substantifique moelle, extrait des Alcofribaseries, CAB, 2006

2) en géorgien : essais
De Montmartre à Mtatsminda, Editions Khélovnéba, Tbilissi, 1972
Facettes I, Editions Sabtchota Sakartvélo, Tbilissi, 1983
Facettes II, Editions Mérani, Tbilissi, 1986

3) en russe :
Restif de la Bretonne en Russie (Etude Littéraire), Editions de l'Université, Tbilissi, 1972
Pirosmani ou la Promenade du Cerf (Roman de la peinture géorgienne), Editions Khélovnéba, Tbilissi, 1981
Marie Brosset, pages d'une vie (Biographie), Editions Mérani, Tbilissi, 1983
Apollinaire et les voies de l'évolution de la poésie française (Thèse), Editions de l'Université, Tbilissi, 1989

B) TRADUCTIONS :

1) Du géorgien en français :
La Vérité du mensonge de Soulkhan-Saba Orbéliani, Editions Ganatléba, Tbilissi, 1978 ; réédité sous le titre La Sagesse du mensonge, Publications Orientalistes de France, Collection UNESCO, Paris, 1984
Trois fenêtres sur le quai, poésies de Grigol Abachidzé, Euroeditor, Luxembourg, 1988
Le Frère de Cendrillon (Contes populaires géorgiens), POF / Radouga, Collection UNESCO, Paris - Moscou, 1988
Le Chevalier à la peau de panthère (Roman de chevalerie en vers) de Chota Roustavéli, POF / Radouga, Paris - Moscou, 1989
Le Mangeur de serpent (Poèmes) de Vaja Pchavéla, POF / Radouga, Paris - Moscou, 1989
Amiran - Daredjaniani (Roman de chevalerie) de Mossé Khonéli, POF / Radouga, Paris - Moscou, 1990
La Prose géorgienne des origines à nos jours, choix, présentation et traduction, Editions l'Esprit des Péninsules / UNESCO, Paris, 1998
Moi et la Nuit, poésies de Galaktion Tabidzé, Editions du Petit Véhicule, Nantes, 1998
Oeuvres géorgiennes du Moyen Age au XXéme siècle, traductions accompagnées de présentations, parues dans Patrimoine littéraire européen en 12 volumes, Editions De Boeck Université, Bruxelles, 1993 - 2000

2) du français en géorgien :
Les Mots de Jean Paul Sartre, avec Koté Djavrichvili, revue Mnatobi, Tbilissi, 1965 ; livre, Editions Mérani, Tbilissi, 1974 (tirage supprimé par la censure)
Voyage au centre de la terre de Jules Verne (traduction et présentation), ensemble des oeuvres (8 volumes), Editions Nakadouli, Tbilissi, 1973.
- http://www.colisee.org/article.php?id_article=2373

study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: ხელნაწერი წიგნი - ვაჟა-ფშაველას "სტუმარ-მასპინძელი" (2009)   Tue Feb 01, 2011 1:18 am



კალიგრაფი ლევან ჩაგანავა და მინიატურისტი ქეთევან გავაზაური

ხელნაწერი წიგნი - ვაჟა-ფშაველას "სტუმარ-მასპინძელი"


ხელნაწერი წიგნი შეიქმნა 2009 წლის აგვისტოს თვეში, – (იხილეთ ვიდეო – http://www.pcu.ge/manuscript_book_host_and_guest_2009.html –) უკვდავი ქართული სულის, ქართული კულტურისა და წინაპართა შემოქმედების სადიდებლად.

ვაჟა-ფშაველას "სტუმარ-მასპინძელი" ტრაგიკული, მაგრამ ამავე დროს ჰეროიკულ-ჰუმანისტური ნაწარმოებია. მთავარი გმირები ჭეშმარიტი ადამიანურობის, მაღალი შეგნებისა და ზნეობრიობისაკენ მოგვიწოდებენ. მტრული და სასტიკი გარემოს პირობებში ისინი პროგრესულად მოაზროვნე კაცობრიობის უკანასკნელ რაინდებად გვევლინებიან და ფიზიკური განადგურების მიუხედავად, უშიშრად და შეუპოვრად უდიდეს სულიერ გამარჯვებას აღწევენ.



ლევან ჩაგანავას და ქეთევან გავაზაურის მიერ 2009 წლის აგვისტოს თვეში შექმნილი ხელნაწერი "სტუმარ-მასპინძელი" გამოხმაურებაა თანამედროვე საქართველოში მიმდინარე ისტორიული მოვლენებისა, რომლებიც ჩვენი ერის გაუტეხელ ნებას კიდევ უფრო განამტკიცებს.

ორიგინალურ ხელნაწერ წიგნში 32 გვერდია, ზომა 21/29სმ. მდიდრული ორნამენტული დეკორი, საზედაო ასოები ყოველი თავის დასაწყისში და 7 მინიატურა. ქაღალდი დამუშავებულია პარაფინით. შემოსილია ტყავის ყდით.



ხელნაწერი წიგნი მთლიანად იხილეთ აქ – http://www.pcu.ge/manuscript_book_host_and_guest_2009.html

Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Tue Feb 01, 2011 10:23 am


Джануашвили Иоанн. Иллюстрации к произведениям Важа Пшавела (бумага/акварель 30см x 20см 2009 г.)

Джануашвили Иоанн Акакиевич

Иоанн родился в Тбилиси в 1994. С детства проявил любовь к рисованию, поэтому решили отдать в художественную школу, которую, кстати, закончила мама. Сейчас закончил 9 классов. Принимал участие в детских межреспубликанских выставках. Во 2-м классе победил в Голландии на международной выставке детского рисунка. Буду признательна, если оцените работы моего сына.

С уважением,
мама Мебуке Ия Александровна.



Джануашвили Иоанн. иллюстрацмя к произв. Важа Пшавела (бумага/карандаш 30см x 25см 2009 г.)

წყარო - http://artnow.ru/ru/gallery/0/16747.html
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Wed Feb 02, 2011 6:29 pm



წიგნის დასახელება: "სტუმარ-მასპინძელი" (ლექსები. პოემები. მოთხრობები)
ავტორი: ვაჟა-ფშაველა
ჟანრი: პოეზია, პროზა
კატეგორია: "ქართული საყმაწვილო ბიბლიოთეკა", მეექვსე ტომი
გამოცემის წელი: 2011
გამომცემლობა: “ანბანი"
შეადგინა და განმარტებები დაურთო: ნანა სუხიტაშვილმა
მხატვარი: ლევან სილაგაძე
რედაქტორი: ნანა მარღიშვილი-ღუდუშაური
კორექტორი: ნათია ოსანაძე
დამკაბადონებელი: თინათინ ბერბერაშვილი
გვერდების რაოდენობა: 280
ISBN 978-99940-24-80-3
ყდა: რბილი
ფასი: ჟურნალ "სარკესთან" ერთად 4.00 ლარი



ანოტაციის მაგიერ:
"წიგნი ყველა თაობისათვის"


© „ანბანი“ – http://www.anbani.ge
შ.პ.ს. „გამომცემლობა ანბანი“
საქართველო, ქ. თბილისი, 0112, გ.ჩუბინაშვილის ქ. 50
ტელ: (+995 32) 96 91 75

ფეისბუკზე – http://www.facebook.com/profile.php?id=100000732812962&ref=ts#!/profile.php?id=100000732812962&sk=wall



study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Mon Feb 07, 2011 11:52 pm

იაკობ მანსვეტაშვილი

წიგნიდან: "მოგონებანი, ნახული და გაგონილი"

თავი XI


გაზ. «ივერია» და ლექსები. პოეტი იოსებ დავითაშვილი. ვაჟა-ფშაველა. ვაჟას მამა და ძმები: თედო და ბაჩანა. გაცნობა ვაჟა-ფშაველასთან. ვაჟა _ მასწავლებელი. ვაჟას ნაწარმოებთა წაკითხვა «ივერიის» რედაქციაში. ილია ჭავჭავაძის აზრი. ვაჟას მუშაობა «ივერიაში», თავის მინებება და წასვლა ჩარგალში. ვაჟას გარეგნობა. მისი ავადმყოფობა, სიღარიბე და სიკვდილი.

ვისაც ძველი «ივერიისთვის» თვალი უდევნებია, ეხსომება, რომ ლექსები ძალი-ან იშვიათად იბეჭდებოდა მაშინ. მიზეზი ის იყო, რომ ილია ძალიან მკაცრად და სასტიკად ეკიდებოდა ლექსებს და ბევრს მოსთხოვდა მოლექსეს. როცა ლექსების დაფასება მოგიხდეთ, ნუ დაივიწყებთ ჭკვიანურ თქმულებას:

თავი ყველას ნუ ჰგონია
მელექსეთა კარგთა სწორი,
განაღა სთქვას ერთი-ორი
უმზგავსო და შორი-შორი.

თუ რა არის უმსგავსო ლექსები, ადვილად გასაგებია, _ დარიგებას გვაძლევდა ილია: თუ ლექსში შეგხვდეთ სიტყვები: საგანი, ფიგურა, ვარდი, ბულბული, მთვა-რე და სხვა ამისთანეები, ბოლომდე ნუღარ ჩაიკითხავთ, გვერდზე გადააგდეთ, დროს ნუ დაჰკარგავთ. ეს ლექსი კი არ იქნება, არამედ უსაქმო კაცის ნაცოდვილა-რი, ლექსად ნაჯღაბნი. რასაკვირველია: ამათ რიცხვში არ მოჰყვებოდნენ ილიასი, აკაკისა, ვაჟა-ფშაველასი და ხალხური ლექსები. მაგრამ ილია და აკაკი ისეთი ძუნ-წები იყვნენ, რომ «ივერიას» ამათი ლექსების ნახვა არა ჰღირსებია. რაც შეეხება ხალხურ ლექსებს და ვაჟა-ფშაველას, ამათ ყოველთვის დიდი ადგილი ეთმობო-დათ გაზეთში. ვბეჭდავდით აგრეთვე დავითაშვილის ლექსებს, თუმცა იმასაც ბევ-რი მდარე ლექსები მოჰქონდა ხოლმე, მაინც რედაქციის კარს არ ვუხშავდით: ესეც იმავე ხალხური პოეზიის წარმომადგენელი იყო.
კარგად მახსოვს იოსებ დავითაშვილი, მშვიდი, წყნარი, მორიდებული, მორ-ცხვი. მოვიდოდა რედაქციაში, შემოაღებდა კარებს და გაჩერდებოდა.
_ გამარჯობა, იოსებ! რას სდგეხარ მანდა, მოდი, აი სკამზე ჩამოჯექ.
იოსები მაინც ადგილიდან არ იძვრებოდა და მხოლოდ ტუჩებზე ოდნავ ღიმი-ლი მოუვიდოდა. ისე ეჭირა თავი, თითქოს რაღაცა დანაშაული მიუძღვის ჩვენ წი-ნაშე და ბოდიშს იხდისო.
_ იოსებ, შენ უსაქმოდ არ მოხვიდოდი, გექნება რამე? _ ვეტყოდით, რომ ცოტა-თი გაგვემხნევებინა და გაბედულობა მიგვეცა.
მაშინ იოსები უფრო მხიარულად გაიღიმებოდა, წაიღებდა უბეში ხელს და ამო-აძვრენდა იქიდან რამდენჯერმე დაკეცილ ქაღალდს. კარგად ვიცოდით რაც იყო ქა-ღალდში. მაინც ვკითხავდით:
_ იოსებ, ეს რა არის, რაზე გარჯილხარ?
ახლა კი გაჰბედავდა ხმის ამოღებას და გვეტყოდა მორცხვობით: აი, პატარა ლექსი მოგიტანეთ.
გადმოგვცემდა და ისევ მოწყენილი სახით დადგებოდა კარებთან, მანამ ჩვენ იმის ლექსს გადავიკითხავდით. თუ მოვუწონებდით, ისე გაუხარდებოდა, თითქოს დიდი, ძვირფასი რამ საჩუქარი მიგვეცეს. წარმომიდგენია, მეორე დღეს მისი სიხა-რული და ნეტარება, როდესაც თვით იგი თავის ლექსს დაბეჭდილს ნახავდა. ჭეშ-მარიტად შეიძლება ითქვას, რომ, როდესაც დავითაშვილი ლექსსა სწერდა, მთელ თავის არსებას შიგ აქსოვდა, რომ ლექსი ამისთვის დასვენება კი არ იყო, ან გასარ-თობი რამ სათამაშო, არა, ლექსი იმისათვის მთელი იმისი სიცოცხლე იყო, მთელი იმისი სული და გული. გულუბრყვილო იყო იოსები, როგორც ბავშვი, და უმეტეს ნაწილ მის ლექსებშიაც ასეთი გულუბრყვილობა არის გამოხატული. ტყუილად ხომ არ აიღო საყმაწვილო ჟურნალმა «ჯეჯილმა» დევიზად თავის გამოცემისა დავითაშვილის ლექსი:

იზარდე, მწვანე ჯეჯილო,
დაპურდი, გახდი ყანაო!

დავითაშვილი ხელოსანი იყო, დურგალი, მუდამ რაღაცა დატანჯული სახით გამოიყურებოდა. როცა კი მინახავს, სულ ერთი და იგივე ტანისამოსი ეცვა: ტანზე გარუჯული, გახუნებული შალის ჩოხა, თავზე ისეთივე გახუნებული გარიბალდის ქუდი და ფეხზე ხარაზის ჩუსტები. ეს იყო მთელი მისი სამკაული.
არ დამავიწყდება, როგორ დაღონდებოდა და დაეღრიჯებოდა ხოლმე სახე, თუ ლექსს დავუწუნებდით. სწორედ პატარა ბავშვს მოგაგონებდათ, რომელიც ტუჩებს ჰკუმავს და სატირლად ემზადება, თუ მშობლებმა სურვილი არ აუსრულეს. დასამ-შვიდებლად და სანუგეშებლად ვეტყოდით ხოლმე:
_ რას სწუხარ, იოსებ? განა მარტო შენ ხარ? ხშირად დიდ პოეტებსაც ვერ გამოუ-ვათ ხოლმე კარგი ლექსი, რა უშავს. დღეს ლექსი სუსტი გამოვიდა, ხვალ უკეთესს დასწერ, გულს ნუ გაიტეხ, პირველად ხომ არ სწერ. რომ შენ ნიჭს ვაფასებთ, აი იქიდგანაც დაინახავ, რომ «ჯეჯილს» პირველ გვერდს შენი ლექსი ამშვენებს: იზარ-დე, მწვანე ჯეჯილო...
ამ უკანასკნელ სიტყვების გაგონებაზე, ცოტა გული მოულბებოდა და შინ დამ-შვიდებული წავიდოდა. ერთი-ორი კვირის შემდეგ ჩვენი იოსები ისევ გამოჩნდე-ბოდა, ისევ კარებში აიტუზებოდა და ჩვეულებრივი ღიმილით სუფთად დაკეცილ ქაღალდს გადმოგვცემდა79.
სოფრ. მგალობლიშვილმა მუდმივ მუშაობას თავი დაანება. იმის მაგიერ უნდა მოგვეწვია ვინმე. სწორედ ამ დროს ვაჟა-ფშაველა უადგილოდ დარჩა და, რადგან მე და გ. ყიფშიძე კარგად ვიცნობდით, ვარჩიეთ ილიასთან მოგველაპარაკნა და ვაჟა რედაქციაში მოგვეწვია მუდმივ თანამშრომლად. რა გამოვიდა ამ თანამშრომლო-ბიდან, ქვემოდ გაიგებთ. ჯერ კი ცოტა უკან უნდა დავბრუნდე და გაგაცნოთ ვაჟას ვინაობა.
ვაჟა-ფშაველა ლიტერატურული ფსევდონიმია80. ნამდვილი მისი გვარი იყო ლუკა რაზიკაშვილი. ლუკა მღვდლის შვილი იყო, სოფელ ჩარგალიდგან. ეს სოფე-ლი ფშავეთის ერთ მივარდნილ ადგილშია, უწინდელ თიანეთის მაზრაში. ლუკას სამი ძმა კიდევ ჰყვანდა. ორი მათგანი _ თედო81 და ბაჩანაც82, მწერლები იყვნენ. თედო მოხდენილად სწერდა უფრო საყმაწვილო პატარ-პატარა მოთხრობებს; ბაჩა-ნა დიდად ნიჭიერი პოეტი იყო და ზოგიერთი მისი ლექსი სიმძლავრით და პოე-ტური აღმაფრენით ვაჟას ლექსებს არ ჩამოუვარდებოდა.
ვაჟას მამაზე ბევრთაგან გამიგონია, რომ ბუნებით დიდი ჭკუის კაცი იყოვო, წიგნის მოყვარული და დიდი მცოდნე ქართული ისტორიისა. სხვათა შორის, იმას მიაწერდნენ იმის ახსნას, თუ საიდგან წარმოსდგა სიტყვა ხევსური, სახელწოდება მთიელთა ერთი ნაწილის მცხოვრებლებისა. ასე ჰხსნიდა თურმე ვაჟას მამა: როდე-საც ბაბილონის მეფემ ნაბუქოდონოსორმა აიკლო და გაანადგურა იერუსალიმი და ებრაელები განფანტა მთელ დედა-მიწის ზურგზე, ბევრი ამათგან გადმოსახლებუ-ლი იყო აგრეთვე კავკასიონის მთების ხევებში, და აი სწორედ ამ ხევში დასახლე-ბულ ებრაელებს უწოდეს სახელად ხევის ურიები, ანუ, ცოტა შემოკლებით _ ხევ-სურები. აქედგან თითონ ამ ადგილებსაც დაერქვა ხევსურეთი. არ ვიცი, პატივცემულ ვაჟას მამას რომელ «ისტორიულ წყაროდგან» ჰქონდა ამოღებული ეს ცნობა, მხოლოდ ეს კი ეჭვს გარეშეა, რომ ამის მთქმელს ჭკუა-მახვილობა ეტყობა და უფრო კიდევ დიდი ფანტაზია. იქნება მამისაგან გამოჰყვათ მის შვილებს ის პოეტური ფანტაზია, რომელმაც ასეთი ზეაღმტაცი ფრთები შეისხა მეტადრე ვაჟას ნაწარმოებში.
ვაჟა-ფშაველა მე პირველად გავიცანი სოფელ თონეთში, რომელიც მანგლისის ახლოს მდებარეობს, სულ ოთხი ვერსტის სიშორეზე. ეს ასე მოხდა: ვაჟა მასწავლებლად იყო თონეთის სკოლაში, რომელიც წერა-კითხვის საზოგადოებას ექვემდებარებოდა. ერთხელ საზოგადოებას ქაღალდი მოუვიდა, საიდგანაც ვცანით, რომ ვაჟას რაღაცაზე ჩხუბი მოჰსვლია მანგლისში მყოფ ჯარის აფიცრებთან და ხელის შეხებით შეურაცხყოფა მიუყენებია. საზოგადოებამ დაადგინა, გაეგზავნა მმართველობის რომელიმე წევრი, ადგილობრივ საქმის გამოსაკვლევად. მე მაშინ საზოგადოების მდივნად ვიყავი და მე მომიხდა თონეთში წასვლა. აქ ვაჟას ნაამბობიდან შემდეგი გავიგე: თონეთში სამი რუსის ოფიცერი მოსულიყო და დუქანში ქეიფი გა-ემართათ, მიეწვიათ ვაჟაც. სმის დროს ერთ აფიცერს რაღაც არასაკადრისი სიტყვა ეთქვა ქართველების შესახებ; ეს ვაჟას შეურაცხყოფად მიეღო და სილა გაერტყა ამ აფიცრისათვის. ატეხილიყო ჩხუბი, აურ-ზაური, ვაჟასთვისაც ბევრი ეცემათ, მაგ-რამ ამასაც არ დაეკლო. გაეშველებინათ, და ამით გათავებულიყო საქმე.
თუმცა მაინცდამაინც დიდი არაფერი მომხდარიყო, მაგრამ შესაძლებელი იყო, საქმე ცუდად დატრიალებულიყო. რაც უნდა იყოს, მაინც აფიცერი იყო შეურაც-ხყოფილი. ვაჟა თითონაც გრძნობდა ამას და მითხრა: თუ საზოგადოებას რაიმე უსიამოვნება მოელის ჩემი გულისათვის, მე თითონ დავანებებ თავს აქაურ მასწავ-ლებლობას, მაინც გული არ მიდგება ამ გადაყრუებულ ადგილას.
ვაჟას სკოლაში ჰქონდა ბინა და მეც მასთან ჩამოვხდი. საღამოს ოჯახობამ რომ მოისვენა, მე და ვაჟა მარტო დავრჩით. ვაჟამ ლაპარაკი ჩამოაგდო «ივერიაზე» და, სხვათა შორის, მკითხა: აი ლექსები და პატარა მოთხრობები მაქვს დაწერილი და «ივერია» ხომ არ დამიბეჭდავსო. მერე გამოალაგა დიდრონი რვეულები და წამიკითხა ჯერ «შვლის ნუკრის ნაამბობი», საყმაწვილო მოთხრობა, მერე პოემა, «მოხუ-ცის ნათქვამი». ჩემს აღტაცებას და სიხარულს საზღვარი არ ჰქონდა და ვუთხარი:
_ შე კაი კაცო, თუ მაგისთანა ძვირფასი მარგალიტები მოგეპოებოდა, აქამდინ რას ინახავდი ძუნწივით, ზანდუკში ჩაკეტილებს. მომეცი, ხვალვე წავიღებ «ივერიაში», დიდის სიამოვნებით დავბეჭდავთ, და სასყიდელსაც მიიღებ.
ვაჟა ნასიამოვნები დარჩა, მხოლოდ მითხრა: მოთხრობა უკვე გავგზავნე საყმაწვილო ჟურნალში დასაბეჭდად, და «მოხუცის ნათქვამს» კი ცოტა კიდევ გადავათვალიერებ. ჩქარა მე თითონ ჩამოვალ ქალაქში და ამეებსაც ჩამოვიტან. სხვებიც ბევრი მაქვს ნაწერიო, და მაჩვენა ერთი კარგად მოზრდილი რვეული, სადაც მოთავსებუ-ლი იყო დიდი პოემა, სახელად «თამარიანი». მერე, აღარ მახსოვს, ასე დაბეჭდა ეს პოემა, თუ შესცვალა და სხვანაირად გადააკეთა.
რამდენჯერმე კიდევ გადავაკითხვინე «მოხუცის ნათქვამი». მეტადრე მომეწონა ის ადგილი, სადაც მოხუცი ამბობს მეფე ერეკლეზე.

არწივს მაღლისა მთისასა
ნეტავ, რად უნდა ქებანი.

ამ მოსწრებულმა, მოსხლეტილმა შედარებამ ისე იმოქმედა ჩემზე, თითქოს უცბად ცამ გაიელვა და თვალები მოულოდნელად გაგინათაო.
მეორე დღეს გაკვეთილებზე დავესწარ სკოლაში. ვაჟა უხსნიდა ბავშვებს, თუ რა არის ერთეული. აგერ წამოაყენა ერთი პატარა, ეგრე ექვსი-შვიდი წლის ბიჭუნია, ცოცხალი, ცქრიალა თვალებიანი, ღია სანდომიანი სახის და ჰკითხა: აბა, შენ მით-ხარი, რა გყავთ შინ ერთად-ერთი. იმანაც ჩამოთვალა: დედა, მამა, ძმა, მურია ძაღ-ლი, ძროხა.
აქ მეორე ბავშვმა თითი აიშვირა, მაგრამ ვეღარ დაიცადა, რას ეტყოდა მასწავ-ლებელი, და მიაძახა:
_ რასა სტყუი, ბიჭო? ერთი კი არა, ორი ძროხა გყავთ!
_ ის მეორე ხომ ბერწია, _ დაუყოვნებლივ უპასუხა პირველმა.
ეს პასუხი მეტად საგულისხმიერო იყო, როგორც გამომსახველი გლეხის ბავ-შვის შეხედულებისა. იმას ისე წარმოედგინა, ვითომ ძროხას ეწოდება ძროხობა მხოლოდ მაშინ, თუ ხბო ჰყავს და რძეს იძლევა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ის არც ძროხაა, არც ხარი, არამედ საშუალო რაღაც არსება.
ტფილისში დაბრუნებისას ერთხელ კიდევ გადავიკითხე საყმაწვილო ჟურნალ-ში დაბეჭდილი «შვლის ნუკრის ნაამბობი»83, და იმ დღესვე მოვათავსე «ივერიაში» რეცენზია, სადაც, სხვათა შორის, ვამბობდი: ასეთი მოთხრობის დაწერა შეუძლიან მხოლოდ დიდ ნიჭს. ამ მოთხრობას ერთგვარი სიამოვნებით წაიკითხავს როგორც დიდი, ისე პატარა მკითხველი. და სწორედ ეს არის უტყუარი საბუთი ნიჭის სიდი-ადისა. და შესადარებლად მოვიყვანე დიდებული გიოტეს «რეინეკე ლისი», რომე-ლიც ერთგვარად სასიამოვნო წასაკითხი და საგულისხმიეროა როგორც დიდი ადა-მიანებისათვის, ისე პატარა ბავშვებისათვის. ამას ვუმატებდი: ვაჟას ერთგვარ ეხერ-ხება წერა, როგორც პროზით, ისე ლექსად. ორთავე გვარს წერისას აზის უტყუარი ნიშანი მაღალი ნიჭიერებისა, პოეტურ შემოქმედების ძალისა. ასეთი შეზავებული ნიჭის პატრონი დიდს იმედებს იძლევა და, ეჭვი არ არის, ვაჟა-ფშაველა საპატიო ადგილს დაიჭერს ჩვენს დიდ მწერალთა შორის.
ილიამ რომ ეს რეცენზია წაიკითხა, შემოვიდა რედაქციაში და გვითხრა: აბა ერ-თი მაჩვენეთ ეგ მოთხრობებიო; წავუკითხეთ, კითხვის დროს ილიას სიამოვნების შუქი გადაჰკრავდა სახეზე. კითხვა რომ გავათავეთ, ილიას აღტაცებას საზღვარი არა ჰქონდა: წარმავალმა დიდმა ნიჭმა გულით იგრძნო მომავალი დიდი ნიჭი.
კოჭებზედვე ეტყობა, რა ვაჟიც უნდა გამოვიდეს მაგ ვაჟასაგან, შორს წავა, შორს! გაიძახოდა ილია თავის ჩვეულებრივ შორსმჭვრეტელობით.
მომაგონდა რუსეთის გამოჩენილი კრიტიკოსის ბელინსკის სიტყვები, თქმული ლერმონტოვის შესახებ, როდესაც ეს პირველად გამოვიდა სალიტერატურო ასპა-რეზზე და თავისი მაღალნიჭიერი ლექსებით ყველა გააკვირვა, გააოცა. ბელინსკის ჰკითხეს: ეს მეორე პუშკინი ხომ არ არისო. და მაშინ ბელინსკიმ იწინასწარმეტყველა: «Нет, он далеко пойдет, превзойдет Пушкина: слишком широко шагает».
შემდეგ, ცოტა გვიან, ვაჟამ თავისი «მოხუცის ნათქვამი» მოგვიტანა «ივერიაში» დასაბეჭდად. რედაქციაში შევიკრიბენით თანამშრომლები. ხელთნაწერი წავიკით-ხეთ. მკითხველის მოვალეობა კისრად ედვა გიგა ყიფშიძეს, რომელსაც რედაქციის მედავითნეს ვეძახდით. გიგამ თავისებურად, გრძნობით გადააბულბულა.
_ გიგა, აბა ერთი კიდევ გადაიკითხე, _ ეუბნება. ილია.
გიგამ გადაიკითხა, ილია დიდხანს ჩაფიქრებული იჯდა. ეტყობოდა, დიდი შთაბეჭდილება იქონია წაკითხულმა. მერე თითქოს ძილიდან გამოერკვაო, ილიამ აღტაცებით წამოიძახა შემდეგი სიტყვები, რომელიც ბელინსკისებურად წინასწარმეტყველური აღმოჩნდა:
_ არა, ჩვენ, ძველებმა ახლა კალამი უნდა ძირს დავსდვათ! გზა ვაჟას უნდა დავუთმოთ!
იქნება ეს სიტყვები ცოტა გადამეტებულიც იყო, მაგრამ სიმართლეს კი არ იყო მოკლებული. რომაელები იტყოდნენ ex ungue leonem... ე. ი. ბრჭყალებზე სცანით ლომიო. ილია შთაგონებით მიჰხვდა, რომ ახლად გამონავარდებული ლომის ლეკვისაგან დიდი და მძლავრი ლომი გამოვიდოდა.
ვაჟას რედაქციაში მოწვევა მუდმივ მუშაობისათვის გადაწყვეტილი იყო. მხოლოდ ილია ცოტად ეჭვობდა და გვეუბნებოდა:
_ კარგსა ვშვრებით, გამოგვადგება? ან კიდეც რომ გამოგვადგეს, ცოდო არ იქნება, მაგისი ნიჭი გაზეთის მუშაობაში ჩავკლათ?!
მართალს ამბობდა ილია. აქაც წინასწარ გრძნობამ არ უმტყუნა მას, და მალე თვით ვაჟამ მოგვცა პასუხი ზემოდ მოყვანილ საეჭვო საკითხზე.
ვაჟამ რედაქციაში იმუშავა მხოლოდ სამი დღე. ვაძლევდით გადასაკითხად და გასასწორებლად კორესპონდენციებს, ვათარგმნინებდით პატარა წვრილ ამბებს რუსული გაზეთებიდან. ორ დღეს მუშაობდა, თუმცა იმის მუშაობას დიდი ხალისი არ ეტყობოდა. მოვიდა რედაქციაში მესამე დღეს. ცოტა ჩაფიქრებული იყო, მივეცი რუსული გაზეთი, მოვუხაზე ერთი ადგილი უცხოეთის ცხოვრების ამბებიდგან და ვუთხარი:
_ აბა, ლუკა, ეს ადგილი მალე გადათარგმნე, თორემ სტამბა ძალას გვატანს და მასალა კი ცოტა გვაქვს.
მე საქმეებში გავერთე და ვაჟა დროებით გადამავიწყდა. მომაგონდა და ვუთხა-რი:
_ რა ჰქენ, ლუკა, გადათარგმნე?
წინ დაწერილი ქაღალდი ედვა. ვიფიქრე ეს სწორედ ნათარგმნი იქნება-მეთქი და ხელი დავავლე გადასათვალიერებლად. დავხედე, _ ლექსია.
_ ეს რა ამბავია, ლუკა? _ ვეკითხები.
_ თარგმანის სამაგიეროდ ეგ ლექსი დავწერე. თარგმნის მაგიერობას გასწევს.
ამავე დღეს ვაჟამ გამოგვიცხადა, რომ რედაქციას თავს ანებებს: მე აქ მუშაობას ვერ შევძლებო. რედაქციას თათბირი ჰქონდა. და ასე გადავწყვიტეთ: მიგვეცა ვაჟასთვის თვეში ხუთი თუმანი, და ვაჟას, სამაგიეროდ, ევალებოდა თვეში რაიმე ნაწარმოები უსათუოდ მოეწოდებინა.
ვაჟა აიბარგა და გასწია თავის ჩარგალში. დაუბრუნდა არწივი თავის საყვარელ მთებს. ვაჟა სინდისიერად ასრულებდა თავის მოვალეობას. დროგამოშვებით ჩამოდიოდა ვაჟა ტფილისში, ხურჯინაკიდებული ცხენით. ხურჯინში ელაგა საგზალი: ხორცი, პური _ ტფილისში საცხოვრებლად _ და ლექსები, მოთხრობები, პოემა და კიდევ სხვა ნაწერები ფშაველების ცხოვრებიდან. დაუტოვებდა ყველა ამას რედაქ-ციას და ისევ გაემგზავრებოდა თავისი საყვარელი მთებისაკენ. და ასე და ამგვარად მთის კაცი ვაჟა ჰკვებავდა სუსტს ქართულ მწერლობას, როგორც მთის პატარა ნაკადული, მდინარედ ქცეული, ჰრწყავს და სულს უდგამს ბარის გადამხმარ დედა-მი-წას.
ერთ დღეს ჩვეულებრივ შემოვიდა ვაჟა, მთიდგან ჩამოსული, და წარმოგვიდგა წინ თავისი ძღვნით: ბოღჩაში გამოკრული ლექსებით და პოემებით. მხოლოდ რა სახით წარმოგვიდგა! მაგრამ წინასწარ საჭიროდ ვრაცხთ ორიოდე სიტყვის თქმას. ვაჟა გარეგნობით მშვენიერი სახის კაცი იყო: მაღალი, ტანადი, ბრგე, ჯან-ღონით სავსე. მისი გულ-მკერდი და თვალები ხომ ნამდვილ მთის არწივს მოგაგონებდათ. ხასიათით, ზნითაც ნამდვილი არწივი იყო, ამაყი, შეუპოვარი. დღეს აი ეს ბრგე კა-ცი წარმოგვიდგა და რა სახით: ჩამომხმარი, წელში მოხრილი, თვალებგადმობრუ-ნებული, ჩამობღერძილი, დასნეულებული, სწორედ ფრთებდაშვებულ ბებერ არ-წივს მოგაგონებდათ. შეგვაძრწუნა ამ სანახაობამ და ერთხმად მივაძახეთ:
_ ლუკავ, რა მოგსვლია? ვაჟავ, რა დაგმართნია?
აქ ვაჟამ გვიამბო თავის ჩვეულებრივ ეპიურ-დინჯი კილოთი შემდეგი სამწუხარო თავგადასავალი. მთაში დაეკლათ ჭირიანი ძროხა. ხორც დანატრებული ხალხი არ მოჰრიდებოდა ჭირს და საკლავი მთლად გაეტაცნათ. ვაჟაც სულს წაეძლია და ეყიდნა ხორცი. ეფიქრა: საცა ამდენი ხალხი, მეც იქაო. ამის იმედიც ჰქონდა: კარგად გავრეცხავ, მოვხარშავ და ჭირი რაღა ჭირს მომჭამსო. საწყალ ვაჟას არ გაუმართლდა ეს იმედი. და ახლა დასნეულებული, დასახიჩრებული ადამიანი იდგა ჩვენ თვალწინ. ეს კი იყო: ეს სნეულება ხორცს მოჰრეოდა და სულისთვის კი ვერა რა ევნო. რედაქციაში მოტანილ ლექსებს ისეთივე ბეჭედი ესვა დიდის, გაუნელებელი ნიჭიერებისა, როგორსაც აქამდინ მიჩვეულნი ვიყავით ვაჟასაგან.
ისედაც სიღარიბისაგან დაჩაგრული ვაჟა, ამ სნეულების გამო უფრო დიდს გაჭირვებაში ჩავარდა. წვრილშვილი იყო. ბევრს მუშაობდა, წელებზე ფეხს იდგამდა, მაგრამ მთის მწირი მიწა საკმაო საზრდოს არ აძლევდა. სიღარიბისათვის თავი ვერ აერთვა. დაგლეჯილ ჩოხაში გახვეული, მიღრეცილ-დაჯღანული ფეხსაცმელებით, თვალებზე შავი, მუქი სათვალეებით აფარებული შემოვიდოდა რედაქციაში, გახსნიდა თავის ბოხჩას და ამოალაგებდა ასეთ მარგალიტებს, როგორც: «გოგოთური და აფშინა», «ბახტრიონი» და მრავალი სხვა.
ვაჟას შემოქმედებით ძალას, ბუნებით მომადლებულ ნიჭს სნეულებამ ვერაფერი ავნო. მაგრამ ხორცი კი სძლია: ჩამოხმა; ეს, ოდესღაც მძლავრი კაცი, ჩონჩხად აქცია, ჭლექად ჩააგდო და უდროვოდ სიცოცხლეს გამოასალმა.

study

წყარო - http://www.nplg.gov.ge/dlibrary/collect/0001/000213/manswetaschwili%20Sesworebuli.doc.pdf
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Thu Feb 24, 2011 10:12 pm

ვაჟა–ფშაველა

"ეშმაკს რად ვაქებ, იცოდეთ..."

ეშმაკს რად ვაქებ, იცოდეთ,
საცოდნელია სწორედა,
ხომ ეშმაკია ბოროტი,
ფულიც დაუდო ყორედა,_
ქრთამს არ აიღებს არასდროს,
თავის გზას მისდევს სწორედა.
ჯოჯოხეთისა მიდამო
იმას ეკუთვნის სრულადა.
წმინდანთა მისი საქმენი
გვამცნეს და იცნეს კრულადა...
მაგრამ მე ისე არ ვცანი,
რაც მათ სდებიათ გულადაო,
ეშმაკი ეშმაკი არის,
ბოროტი სული წყეული,
ცოდვების ჩასადენადა
კაცთათვის გამოსეული...
მაგრამ ბოროტი ცოდვასა
არ დაგისახავს მადლადა,
თუნდ ურმით ოქრო მიართო
თავის ცოდვების სახსრადა.
მაინც ჯოჯოხეთს უჩვენებს
ამას ამბობენ, სწორია,
ცხვარს არას ერჩის, მას უყვარს
კაცი, რომელიც ღორია.
აბა, რისთვის ვაძაგო
ამისთვის გასაჭორია?
ავსულთა ჯავრი ჩემს გულზე
მარტო მას მოუფონია.
არც უნამუსო ყოფილა
არცა ჰკლებია გონია,
მაინც ჩვენ ეშმაკს ვუწოდებთ
ქვეყნისთვის დამაღონია...

1895 წ.


Last edited by Admin on Mon Jun 13, 2011 10:44 am; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Thu Mar 31, 2011 11:11 pm



გაზეთი "სახალხო ფურცელი", # 285, ოთხშაბათი, 20 მაისი, 1915 წელი


Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Thu Mar 31, 2011 11:17 pm



გაზეთი "სახალხო ფურცელი", # 344, ოთხშაბათი, 22 ივლისი, 1915 წელი




Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Thu Mar 31, 2011 11:34 pm



გაზეთი "სახალხო ფურცელი", # 344, ოთხშაბათი, 22 ივლისი, 1915 წელი



თავად "სურათებიანი დამატება":



ზედა სურათი – ვაჟა და თამარი:



ქვედა სურათი, წარწერით – "ვაჟა–ფშაველა ცოლ–შვილთან ს. ჩარგალში თავის სახლის წინ. სურათი გადაღებულია 1907 წელს".



სურათი "სახალხო ფურცლის" სურათებიანი დამატების მეოთხე გვერდზე, წარწერით – "ვაჟა–ფშაველას უკანასკნელი სურათი გადაღებულია თუშებთან, ლეო და დათიკო ცისკარიშვილებთან"







Last edited by Admin on Thu Mar 31, 2011 11:56 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Thu Mar 31, 2011 11:39 pm



გაზეთი "საქართველო", # 92, კვირა, 13 სექტემბერი, 1915 წელი (ამ დღეს გადაიხადეს ორმოცის წირვა).

Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sat May 28, 2011 11:37 pm

სად და სად ახსენებს ვაჟა პირიმზეს

1. "ია, უღრანს ტყეს მოსული,
თალხ-კაბა, ენა-მტკბარია,
კლდის თავს გაშლილი პირიმზე, -
მთის სასახელო ქალია".

სიმღერა (ვუძღვნი ახალგაზრდა მგოსნებს), 1896

2. "ნუმც გაჯავრდება პირიმზე,
ნუმც დამწყევლიან იანი,
რომ იმათ დედის ძუძუთა
ვსუქდები ცოდვილიანი".

"დაბერებულა პირიმზე,
კუზი ეტყობა წელზედა...
ოცნება ტანჯულის ქვეყნის
ქვითინებს მთისა წვერზედა".

ბახტრიონი (პოემა), 1892

3. "საცა პირიმზეს ახარებს,
იქვე მთხრელია ზვავისა...
მაინც-კი ლამაზი არის,
მაინც სიტურფით ჰყვავისა!.. "

ღამე მთაში (ლექსი), 1890

4. "მხოლოდ მდინარის ხმა ისმის,
დაბლა მიქანავს ხველითა
და უფსკრულს დასცქერს პირიმზე
მოღერებულის ყელითა..."

სტუმარ–მასპინძელი (პოემა), 1893 წ.

5. "მზე დედაა, პირიმზე - შვილია მზისა".

ქუჩი (მოთხრობა), 1892

6. "კლდის პირზე მოსულს პირიმზეს
გულ-მკერდში ვენაცვალები!.."

გველისმჭამელი (პოემა), 1901
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Thu Jun 16, 2011 1:46 pm



წიგნის დასახელება – "ვაჟა–ფშაველა (1861–1915) ლექსები Vazha-Pshavela (1861-1915) Poems"
ავტორი – ვაჟა-ფშაველა
ინგლისურად მთარგმნელი - ნინო რამიშვილი
რედაქტორი - ლ. უესტი
გამომცემელი და წინათქმის ავტორი - ლელა რაზიკაშვილი, ვაჟა-ფშაველას სახლ-მუზეუმის დირექტორი
დიზაინერი - გოგა დადუნაშვილი
განსაკუთრებული მადლობა - ნინო გურაბანიძეს, პაატა ქორქიას და პოეტის შთამომავალს, მეცენატ ზაზა რაზიკაშვილს
ISBN 978–99940-60-93-1
გამომცემლობა – “საარი”
გამოცემის წელი – 2011
ყდა – რბილი
გვერდების რაოდენობა – 76
წიგნი ეძღვნება - სრულიად საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქს, უწმინდესსა და უნეტარესს, ილია მეორეს.


Lela Razikashvili

გამომცემლის წინათქმა

ვაჟა-ფშაველა არის ფენომენი, რომელიც თავისი სიდიდით და მნიშვნელობით ეკუთვნის კაცობრიობას, რომლის დიდ ნაწილს ამ ფენომენთან ზიარების ბედნიერება ჯერ კიდევ წინ ელოდება.
როგორც პოეტის ერთმა თაყვანისმცემელმა ბრძანა, ვაჟამ დაინახა ის, რისი მიმხვედრი კაცობრიობაც გადარჩება: მან თავისი შემოქმედებით კაცობრიობას უთხრა, რომ ადამიანისათვის ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი რამ, სამშობლო და რწმენა, შეიძლება იქცეს უდიდეს ბოროტებად, თუ მას არ ახლავს მესამე და მთავარი - კაცთმოყვარეობა და ღირსება. თუ დღევანდელი მსოფლიოს პრობლემებს გადავხედავთ, ძნელია, არ დაეთანხმო ამ მოსაზრებას.
კაცობრიობის ბედნიერმა და ჯერ-ჯერობით ძალიან მცირე ნაწილმა ვაჟას ფენომენი დაინახა, დააფასა და 1961 წელს მშვიდობის მსოფლიო საბჭოს გადაწყვეტილებით, პოეტის იუბილე მთელ მსოფლიოში აღინიშნა!
მიუხედავად ამისა, ვაჟას აზრის სიდიდე, მისი სიტყვის უბრალოება, სილამაზე, დაუვიწყარი მუსიკალობა და ადამიანის გრძნობა-გონების დაუფლების არაჩვეულებრივი უნარი ჯერ კიდევ მომწყვდეულია ქართული ენის საზღვრებში და მისით აღფრთოვანება ერთეულთა ხვედრია.
კაცობრიობა ელოდება ვაჟას, ვაჟას სიტყვა კი კეთილ და ნიჭიერ მეგზურს უცხოენოვანი მკითხველის გონებასა და გულებთან მისასვლელად, მათთვის იმ ბედნიერების გასაზიარებლად, რასაც ვაჟა-ფშაველას შემოქმედება ჰქვია მთელი თავისი მშვენიერებით.
ეს პატარა წიგნი, ვაჟას რამდენიმე ლექსის ინგლისური თარგმანი, ქალბატონ ნინო რამიშვილის განაცხადია იმის თაობაზე, რომ მზად არის ასეთი მეგზურობა თავად იტვირთოს. რამდენად გაუძლებს მისი ნიჭი და ოსტატობა ამ ტვირთს, ამის განსჯა მკითხველისათვის მიგვინდია, თუმცა, უნდა აღვნიშნოთ, რომ პოეტის მეგზურობის გაბედვა მხოლოდ პოეტს შეუძლია.
მე იმედი მაქვს, რომ ეს პატარა კრებული გზას დაულოცავს ვაჟას აზრს უცხოენოვან სამყაროში, ნინოს კი პოეზიის დიდ ოჯახში, ღმერთმა ქნას, ნინო რამიშვილის ნიჭი და პოეტური ოსტატობა იყოს ის ჩირაღდანი, რომლის თუნდაც მკრთალ შუქზე, კაცობრიობა ვაჟას ბუმბერაზ ფიგურას შენიშნავს!

ლელა რაზიკაშვილი, - პოეტის შთამომავალი, ვაჟა-ფშაველას სახლ-მუზეუმის დირექტორი.



Exclamation


რედაქტორისაგან

ახალგაზრდა პოეტმა და მთარგმნელმა ნინო რამიშვილმა, რომელსაც მკითხველი უკვე იცნობს, ძალზე არტისტულად თარგმნა დიდი ქართველი მწერლის, ვაჟა-ფშაველას ლექსები. პოეტურ თარგმანში, ხშირად, თავად პოეზია იკარგება.
ნინომ კი წარმატებით გაართვა თავი ამ ურთულეს ამოცანას. სხვას ვის ხელეწიფება პოეზიის ასე ოსტატურად თარგმნა, თუ არა ჭეშმარიტ პოეტს?

ლ. უესტი


Exclamation

Vaha-Pshavela

The Eagle

I beheld an eagle's fight
With the crows and ravens wild,
He was smothered in his woes,
Seized and suffered by the foes.
He could neither stand nor fly,
And was panting for the sky;
A wing bled, his heaving bosom
In a scarlet hue did blossom.
Abject crown! Had you not seized me
When my wound now casts a blight,
Your plumes would be torn asunder
In a ruthless, bloody fight!

Translated from Georgian into English by Nino Ramishvili


study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Wed Jul 06, 2011 12:24 am

'Aluda Ketelauri', 'Host and Guest', 'The Snake Eater' by Vazha-Pshavela
Picture
Aluda Ketelauri’ (1888), ‘Host and Guest’ (1893) and ‘The Snake Eater’ (1901) are epic poems of Vazha-Pshavela' (pen name of Luka Razikashvili), Georgian poet who does not have equal in Georgian poetry. In these epic works Pshavela raised the problems of the interrelations of man and family/society/nature and resolved the problems of love and duty to the people; he depicted the conflict between the individual and temi (the peasant commune), where the heroes (people of strong spirit) oppose certain obsolete laws of this commune as a result of the sense of their own worth and thirst for freedom.... Vazha Pshavela idealized the old customs of the Pshavy, their purity, and their freedom from the taint of “false civilization.”

Translated Published Works:

Poem 'Aluda Ketelauri’ (from 'Three Poems: Aluda Ketelauri, Host and Guest, The Snake Eater' and 'Modern Poetry in Translation' translated by Donald Rayfield)

Poem ‘Host and Guest’ (from 'Three Poems: Aluda Ketelauri, Host and Guest, The Snake Eater' translated by Donald Rayfield)
Poem ‘The Snake Eater’ (from 'Three Poems: Aluda Ketelauri, Host and Guest, The Snake Eater' translated by Donald Rayfield, from 'Anthology of Georgian Poetry' translated by Venera Urushadze.)

Available: NP Library Georgia

Verses 'A Feast', 'The Shepherd-Maid', 'A light worn garment hid her form...', 'A Solitary Word', 'A Song: Beyond the river dark thou art...', 'The Eagle', 'Despair', 'A Song: Once there bloomed upon a meadow...', 'Elegy', 'The Sword's Complaint', 'Letter of a Pshav Soldier to his Mother' (from 'Anthology of Georgian Poetry' translated by Venera Urushadze.)

Available: NP Library Georgia

Translated Unpublished Works:

Poem ‘Host and Guest’ (from Poetry in Translation translated by Leila Jgerenaia, edited by A.S.Kline.)

Available: Poetry in Translation – http://www.poetryintranslation.com/PITBR/Georgian/HostandGuest.htm

Translators:

Donald Rayfield – http://en.wikipedia.org/wiki/Donald_Rayfield

Venera Urushadze,

Lela Jgerenaia

ბმული – http://imbooks.weebly.com/editions_vazha-pshavela.html

Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts: 3508
Registration date: 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Wed Jul 06, 2011 12:29 am

Host and Guest
By Vazha-Pshavela
(Luka P. Razikashvili, 1861-1915)


Translated by Lela Jgerenaia © All Rights Reserved.

Edited by A. S. Kline



This work may be freely reproduced, stored, and transmitted, electronically or otherwise, for any non-commercial purpose.



Host and Guest



I

Veiled in the gloom of night

The sweet face of Kisteti

Appears, among hills around,

A rocky throne among cliffs.

The river moans in its dark ravine

Turbid, with grief at its heart.

The mountains too are bowed down,

Laving face and hands in the water;

On their breasts, many have died,

Unfitting is the blood on their flanks.

Seeking the blood of his brother’s killer,

A man travels along the road.

I say a road, but what road is this:

A narrow path over rock!

A path that’s so hard to walk,

He can scarcely move a step.

There, the village of the Kists,

Is like an eagle’s nest,

As pleasant a place to gaze on

As the breast of a woman.

Black fog slumbers about the village,

Its face deep in thought,

Listening to the hills around,

Absorbing the scene with joy.

It’s a guest for the moment,

Tomorrow, it moves elsewhere;

Departing, travelling the heights,

The slopes covered with ice;

It darkens and shrouds

The visible landscape.

Making the hunter cry out,

His track lost among cliffs,

Bringing joy to the wolf, the thief,

Those walkers in the dark.



II

High above, some stranger

Dislodges a rock from the cliff.

The traveller looks up,

Faced by a tall mountain.

He listens….after a moment

Hearing the hiss of sand.

He reaches for his gun:

It might be an enemy.

He looks about feverishly,

His weapon at the ready.

He sees someone burdened

With a double-headed staff.

He was dragging its dark weight,

That’s why the sand hissed.

The stranger said not a word,

Not a sound came from his mouth,

The barrel of the gun gleaming

Like the dew after morning rain.

He asked: ‘What kind of man are you?

Why are you wandering here at this hour?’

‘What would you have? I’m a hunter.’

‘You don’t look like one to me.’

‘Why should you not trust me?

Why are you suspicious?

Because I’m wandering perhaps

Like you across this mountain?

I am a hunter too,

And today I’ve hunted in vain.’

‘So it goes with us hunters.

Would you live without trouble?’

‘This also is trouble, brother,

I can barely move a step,

I’ve walked all these hills,

I traversed every ravine;

Black fog swirled around

Driven by a strong wind;

It howled through the ravines

Like a famished wolf.

I could barely see the road;

I tried to descend the cliff,

At a loss to know the way

I was struggling so fiercely.

I scared the beasts near and far,

I could hear their hooves clearly,

I could hear the rams clashing horns

As they fled along the cliff.

My heart sank at that

I could see nothing ahead;

Forget about the hunting,

I dared not take a step forward.’

The stranger standing close by

Came a little closer.

The traveller called out: ‘Hunt on, then,

Don’t complain, stay calm.’

‘Good hunting to you too, brother,

Kill a host of those agile creatures.’

‘Here’s one. So why complain?’

He showed him a horned ram,

Lying dead, one with curving horns.

‘A cunning one, but silent now.

If you want we’ll share it,

Equal shares, like comrades,

I’ll not take more than my own,

Let’s share it justly,

Come home with me tonight,

My dwelling is nearby.

Where do you come from, brother?

Tell me your name as well!

Don’t’ worry, God has found

Food for you today.

You shall have your share

In this ram I’ve slain,

Don’t look surprised, it’s no jest,

And I’m not seeking favours.

If it was not meant to be,

Why would you meet me, now?

It would be a shame

If you lost your share,

Who are you? Tell me your name.

Your looks seem Khesvurian.’

‘I am called, Nunua, brother,

A wanderer in the hills.’

But Zviadauri lied,

He concealed his true name.

What could he do? He was notorious,

He owed a debt of blood to many Kists,

He had cut the right hand of many Kists,

Sent them to an untimely grave.

‘Tell me your name, too,

Now I have told you mine.’

‘Mine is Jokhala, brother,

My last name, Alkhastaidze;

It would not do for us

To tell lies.

My house is nearby,

With doors like a fortress.

Come home with me tonight,

I’ll take you there myself.

If I’m not the perfect host

I’ll not treat you ill, at least.

Tomorrow, take your own way,

Go wherever you wish.

I’ll tell you some of my troubles,

You can share some of yours.’

‘Lead me wherever you wish, brother,

I long to be there – How far is it?

You’ve cut the ram’s throat,

And skinned its legs too.

I’ll not refuse to visit,

I’ll help carry the ram too

I don’t ask for a share, you know,

I’d not dishonour myself like that.’

Between them they skinned the ram,

And carried it to the house,

They exchanged many stories,

Grew acquainted as they went.


III



The turrets came in sight,

Dogs were barking;

From the doorways

Curious children were gazing;

The stone-built houses

Seemed like giant boulders.

‘Look, here are my family,

My fortress, my home;

Welcome, as brother to brother,

As godson to godfather.’

Jokhala called to his wife:

‘Come see who’s at the door!’

Pride was apparent

In the host’s conversation.

As they stood in the hallway, waiting…

The fire smouldered in the hearth,

An old man played on a lyre,

A man sitting near to him,

Sang of heroes

Of ancestral wars:

How they sacked Pshav-Khevsureti,

In vengeance for the blood of their brother;

They celebrate everywhere

The hand of a righteous man.

Then a beautiful woman appeared,

Dressed in black,

Slender as a willow tree,

Like a star descended to earth.

‘See, I have brought you a guest.’

‘Mercy be to God.’

How you will treat our guest, wife,

That is for you to say.

The woman welcomed him in:

‘Guest, may peace be upon you!’

‘You too, may you have peace

And your husband and children!’

She took the guest’s weapons,

They invited him in;

The woman following behind,

Jokhala leading;

Zviadauri following

His new brother.



IV

The man who sat by the hearth,

Grey-haired, elderly,

He rose now to his feet,

Like a powerful tiger on a cliff-top.

An old man, there as a guest,

Must respect the guest of another,

To rise to one’s feet is expected,

He must follow the mountain ways.

But on seeing the stranger,

He took on the mask of the wolf;

They were evident,

The thoughts in his mind,

The aged Kist felt no pleasure,

On seeing this stranger.

His heart throbbed with anger,

And his face betrayed it,

His hand drifted to his sword,

And he checked his knife, covertly,

But a guest cannot start a quarrel

In another man’s house.

He rose and exited quietly,

Biting his finger in bitterness,

He beat at his chest three times,

As he stepped outside.

He left and went from house to house,

Sharpening his tongue with poison:

‘Our deadly enemy, you Kists,

Walks with you, disguised, in the night.

It seems, Jokhala fails to know him

His eyes have not pierced the disguise.

He is the decimator of our people,

Attacking us with violence,

Forever insatiable in his desire

For our blood and bone.

Today he is in our hands, let’s see

If we can make him taste the bitterness

Of those Khevsur killed this summer;

We have unburied dead.

Tell me, if I fail of the truth,

If my words are in error!

Make our enemy know too,

That we are not basely born.

I am surprised at Jokhala,

Why open the door to an enemy,

Who is this guest? The idiot,

Why does he not see?

We must bring bitterness

To Zviadauri’s nostrils,

If not then let the women

Wield our shields and swords.’

Even the Kists’ children were stirred,

Everyone strapped on a sword,

The entire village was stirred –

Man, woman, and child.

They must sacrifice the life

Of Zviadauri to their dead;

They must kill him on his enemy’s grave

As is the custom.

To send a spy,

Instructing him in secret,

To go to Jokhala,

Like a neighbour and a brother;

Not to divulge in any way

The villagers’ intent.

To eat and to converse,

To discover where the guest will sleep;

To assault him at night, and bind him,

Needs little debate.

The spy arrives

With ingratiating tongue

He blesses Jokhala’s name,

He speaks freely, gives no offence.

He jests and tells stories,

He strikes sparks with his tongue.

Who could know his heart was full

Of the venom of a deadly snake.

They dined. The host

Admired his guest with all his heart.

‘He’s a brave man, you can tell,’

He swore by his cult,

‘Meeting today, tomorrow as brothers

Let us be one in spirit.’

He invited him to rest,

And showed him to his own bed.

His guest refused it, ‘No,’

I want neither mattress nor blanket.

I’ll sleep in the entrance way,

I’m not used to sleeping inside…

He had achieved the goal

Aimed at in his heart,

This is what the spy desires,

It’s why he made his way there.

And he left joyfully,

To spread the news around.

If the fox knows where the cockerel roosts,

What more can he wish!

V

‘Wife, what’s all this confusion?

Bring me my sword and sabre!

This is no trivial skirmish,

The whole enemy force is attacking!

They are out to destroy us,

Our guest has betrayed us;

Beneath brotherhood and friendship

He’s concealed an army!

Hush! Wait! I am wrong…

They are our Kists.

Why are they here, now;

What are they crying, what do they want?

Listen, carefully,

I can hear a man screaming.

What a dire sound,

What a dreadful deed!

They are slaughtering my guest

With their glittering swords.

Look at those ruthless ones,

How they trample through my home!

They have my manhood in their hands,

And they crush it as they crush the grapes.

Let me go and see,

What has stirred them so?...’

So saying, Jokhala rose

And gripping his sword in his hand,

He opened the doors of his house,

And stepped out defiantly.

‘Why are you here? He cried,

‘Whose guest do you bind with rope?

Why do you break our sovereign law,

Why do you drench my head with mud?

I swear by my religion, I’ll shed blood,

You will regret your vile conduct,

You’ll regret this, though you are my brothers,

Trampling like this on my manhood!...’

‘What do you mean, you fool,

Have you lost your wits?

Over a deadly guest, an enemy

Who would cut off the breasts of his own mother!’

So the Kists cried,

Shouting, all at once, loud as thunder

‘You and your guest, will both

Be hurled from the cliffs together.

Whatever the tribe must do, it will

According to the tribe’s rules.

This decimator of all Kisteti

Why do you treat him as your guest?

In the mountains, even a child

Knows this Zviadauri’s name.

You fool, he’s forever trying,

To exterminate us all.

He attacks us like a wolf,

He ambushes us on the trail.’

Jokhala thought deeply,

His face filled with regret,

As if an arrow had been fired,

Into the very centre of his heart.

‘It was he who killed your brother,

With his gun, in the birch-wood.

We know his face,

Fierce with rage.

“I am here, I, Zviadauri!”

He screamed from above;

We heard him clearly,

We were watching him from afar.

He filled Pshav-Khevsureti

With cattle he stole from us.

He stood behind the army,

Swift-footed, wearing a grey chokha.

Why do you shame yourself, you wretch,

For this insatiable creature?

How can you sit near him,

Without vomiting in his face?’

‘All that may be true…

But what are you trying to say,

You can’t tie my heart

To your wishes with a thread.

He is my guest, this day,

Though he owes me a sea of blood,

I cannot betray him.

I swear it, by God, his creator.

I ask you to loose him, Musa,

Not to torment him further,

When he leaves my household,

Then you may do as you wish.

Who has ever betrayed a guest,

In Kisteti, even in story?

What have I done, then,

That you are all at my door?

You forget the rules of your own cult,

That is why you act so wrongly;

What would you say to my family?

You are in my house, not outside!

Woe to you, children of Kists,

Who come to my door in force!

You attack an unarmed man,
How does that make you feel?’
Musa (to Jokhala)

‘We will bind you too,

For shaming the tribe, you wretch!

Will you dare to disobey

What we order?

You’re barking like some sheep-dog,

You are talking foolish nonsense;

On behalf of this non-believer,

Treating your brothers as the enemy,

Do you realise your own life
Will be filled now with misfortune!’
Jokhala (to Musa).

‘What? Do you call me a dog?

Then I’ll act like one, too!’

He drew his dagger,

And thrust it to the hilt into Musa’s heart.

‘Look, here is the true dog,

See how bold he grows with me!

You tramplers on my manhood,

Do you dare to curse me?

I swear, by Allah, I’ll slay you,

Before you can murder me with your sabres

May the wrath of land and sky show you no mercy,

For the unjust thing you do!’

‘Oh God, what has he done,

He’s given way to madness…’

Jokhala was attacked

By the whole force of Kists,

They tied his hands…they made sure

He could not wield his sword…

They threw him into the hallway

His hands and feet bound like a corpse.

The people’s condemnation is thunder,

Their saliva, the moisture of rain.

They seized the wounded man too,

Zviadauri….

What does Zviadauri say,

Why is his face like a stoic’s?

Grief is killing that brave man,

Because his hand lacks a sword:

‘You have seized me, you dogs,

A fortunate day for you!’

He said this quite calmly,

And he said nothing more.

They were dragging him to the graveyard,

Where the Kists were buried;

As a sacrifice to the dead,

To bear water for them there,

To obey them as their servant,

And wash their feet…



VI



On the far side of the village was a hill,

Scorched, and dusty;

Many brave men lay there,

Lion-hearted, nobly bred.

The silent hillside sloped below,

A torrent flowing through clay.

Those who wielded sword and gun

Their strong hearts no longer beat;

The voiceless ground devours them,

Harsh and insatiable;

Everyone thinks of it

As the very likeness of a human being…

Strength cannot save us from mortal fate

Nor cunning words.

This is Nature’s deep flaw,

That always offends my mind:

It kills everyone, good or bad,

And no-one survives in the end.

When the ship is wrecked

Every passenger is drowned!...

The sun had not yet risen,

The dew still rested on the grass,

The breeze had not yet blown,

Had not spread from above.

Countless men and women

Were gathered there.

Zviadauri was brought

Hands bound before the crowd,

All are eager for his slaughter,

Yet who among them would grieve?

Death terrifies us all,

When others are killed, we long to watch;

Most of the time men do not feel

The wickedness of their actions.

There are so many sinful souls,

Who live their lives without remorse;

Yet who does not wish to destroy

One who harms them?

VII



Here is the grave of a Kist,

Surrounded by the crowd.

Moollah begins to pray,

Remembering his dead:

‘Suffer, no more, Darda,

Nor be troubled,

Here are your brothers

At the door of your grave,

Be joyful, we sacrifice to you,

No longer swallow your anger against your foe,

May this dog die for you!’

The stranger’s voice is heard,

His hackles are rising,

His hair like a tiger’s.

Lime is burning

In the victim’s inner core.

Will this subdue his rage,

A blade with a rusted edge!

They fall upon Zviadauri,

Set the sword at his throat:

‘We sacrifice you to Darla!’

They all cry.

(Zviadauri) ‘Your dead are the dogs!’

He shouted to the crowd.

A brave man, defiant.

Unwavering, his brow.

The Kists were confounded,

The crowd reared up.

‘He refuses to die,

Behold, this dog!’

They are shouting and as they do

Slowly driving in the sword.

‘You are the dogs!’ he murmured in his throat

Before they severed his head!

‘Look at him, look,

Not a blink from his eyes!’

Life is ebbing, he is bleeding,

Zviadauri is dying,

But an enemy hand could not quench his heart,

His heart was still his heart…

And witnessing all this

One lovely woman melted,

Hiding her tears

Standing there, behind the crowd,

She wanted to aid him:

Her heart screamed: ‘Don’t kill him!’

She was thinking, angrily:

‘I wish I had a scythe,

I wish the female cult

Gave me the right,

To grant him life

In exchange for all these souls.

I wish I were the one

Who might sleep in his arms,

Whose breast, now damned,

Lay on his breast,

Would that one ever tire

Of her husband’s love!’

The Kists were angered, shamed:

Their wish was not fulfilled,

They could not make a fitting sacrifice

To the dead;

Their victim slew their hearts

And diminished their joy.

Ashamed they desired

To wield their swords as one

And make of the corpse

Ribbons stained with blood.

But they did not dare from shame:

And ‘Shameful!’ all were thinking.

Their hearts and minds

Vexed and troubled.

As they headed home,

Heads low, descending, they said:

‘We’d not have killed him

If as an enemy he’d not harmed us.

He was a brave man’,

All swore to Allah,

‘That’s why he fought like a tiger,

Defending the honour of his land.’

But “treat your enemy with harshness”

God himself commands us,

The sooner then must we

Drive a knife into their hearts.’

They abandoned Zviadauri’s

Corpse there, alone;

For the dogs to drag at him,

Birds to tear and dismember him;

‘He was no sacrifice, let him rot there

That too is no less harm.’

The Kists proclaimed this

Proudly, in loud voices.

And their voices were echoed

By the mountains’ dark ravines.

Night fell,

Light faded from the heights,

Darkness entered stealthily

The sun sank to rest.

The sunlight faded,

The sand no longer shining;

No longer seen now, vanished,

The white hair of the black summits.

Embroidered, veined with sorrows,

The face of those rocks,

That are forever grieving,

With pure streams like tears.

For death, mourning is fitting,

For a dead brother, a sister’s weeping,

For the forest, the stag’s trail,

Or the howling of wolves,

For a brave man death in battle,

Shattered sword in hand.

For war, the victory feast

With the enemy defeated.

Zviadauri was mourned

By the fret and fall of water,

The moan from the tall mountain

Freed on the breeze,

Tears from the ranks of mist

Ordained by God.

And by the stream, a woman,

Fine, a beauty of Kist,

Pours water over her breast and forehead,

Fainting from time to time.

She cried for a long time, quietly,

Though now and then she trembled,

The death of Zviadauri

Would appear before her eyes.

She was crying without tears,

Constrained by respect:

Respect for the tribe on the one hand

On the other, her fear of God.

Grieving for an enemy

Would bring their anger upon her.

The thought was in her mind,

But her heart took its own path,

The man’s heroic death,

Was etched on her heart.

That scene had pierced

The woman’s heart like an arrow,

Forcing this beauty

To mourn the slaughtered one.

She is waiting for dark, so she

Can weep for the dead by night;

She gave barely a thought

To her Jokhala,

A wife is mourning another’s man

What is the madwoman doing?

Perhaps they are killing Jokhala,

Breaking down the doors of the house!

She rose and glanced around

A frightened creature;

Swiftly she climbed

The mountainous cliffs;

With the fearful noise of the waters

Hissing in the gloom.

She climbed to the grave, leaned

There, then knelt in reverence,

She was sobbing, out of breath;
Tears melted the stone.

She took a knife and approached

Zviadauri’s corpse,

She cut three hairs from his beard

For a keepsake,

She wrapped them round a coarse twig

With her tapering sculpted fingers.

What is that deafening noise?

Her ears are ringing…

From the graves can be heard

The anger and moans of the dead!

As if infants were crying too,

Wailing bitterly!

It’s the voice of a shared anger,

Of a common grief:

‘What are you doing, you shameful wretch’

Was their bitter complaint,

‘Almighty God will vent his anger on you!’

Was the cry from the grave.

Swift clouds

Appeared on the surface of the sky…

She ran away, looking back,

The dead themselves ran after her,

‘Where can you hide yourself,

If you try to escape us now?’

The voices behind her cry,

The mountains echo their words,

Reverberating everywhere

Not just in one place or two.

‘Traitor!’ they all cry,

The peerless stallions,

The grasses, stones, and sand,

All around.

Here, from his grave, rises

Her dead brother, Ebari,

Unequalled among his peers,

Famed horseman of the Kists;

He shouted after his sister,

With thunderous words:

‘Oh, my sister, what have you done to me?

Why do you shame me so?

You have dug me a second grave,

Though I am dead and buried!

Is this how you prove yourself my sister,

Is this your womanhood?’

He glided along the path,

He howled towards the graveyard.



VIII



(Aghaza) ‘What are you after, damn you?

Where are you going?

Who permits you to tear at a good man’s flesh?

You dog, with greedy eyes!

Are Zviadauri’s bones

For you to pick at?’

So Aghaza cried,

Hurling a shower of stones.

The dead run behind her menacingly,

Along the edge of the rocky ravine.

She can still hear their voices,

Echoed by the mountains.

Aghaza’s agate black hair

Was filled with their disapproval.

As she neared her house,

She saw light streaming from it;

She wanted to scream for help,

Wanted her voice to be heard,

But she couldn’t speak a word,

Sweat poured from her forehead…

She felt she was suffocating,

Poured out like water on the threshold.

Jokhala was seated by the hearth,

One knee crossed over the other,

‘Woe is me,’ she said, that’s all,

The words died on her tongue.

The husband embraced his wife,

And helped her to the hearth.

‘What has happened to you, woman?

He asked, anxiously.

As if I lacked for sorrows,

Have you become one too?

What’s happened, what is it?

Tell me, open your lips!

Has anyone tried

To grasp you in his arms?

Tell me. I’ll not be angry

I’ll make him regret in an instant

Any disrespect to my honour,

I’ll knock the foolishness out of him,

As I made Musa regret

Coming to our door.’

He was waiting for an answer,

Standing over her,

At the same time gripping his dagger,

His hand on the hilt.

The woman could not speak,

Though her face looked calm.

Jokhala walked all round her,

Waiting for what she might say.

By midnight, Aghaza

Had slowly come to her senses.

She said to Jokhala: ‘What is all this?

Why are you so troubled?

Why do you imagine

What has no reality?

It’s all illusion…husband

I’ve not seen a living soul.

Who would dare do that to me?

Don’t I wear a bride’s head-scarf?

I returned from the graveyard

I was searching for your horse in the ravine

Instead of a horse, alas

I met with giants.

One dressed in a black felt cloak,

With an enormous body:

(Lightning in my eyes,

The reek of its flesh)

With vast ears, and teeth,

Loathsome, and black in colour.

He reached out his hands,

His enormous hands,

On his head like a mountain-top

Was a dark hat of leather,

He said: “Come with me,

Live with me, woman,

I have a heap of gold and silver

I’ll hide nothing from you.”

I ran in fear from him,

The giant too was running and howling,

The earth was shaking

Under his lumbering feet;

The voice scared me, the mountains

And valleys too,

Winding this way and that,

I barely reached here to tell you,

Out of breath and suffering.

Jokhala said: ‘Besides this giant,

There must have been something else,

I can’t believe what you say,

My thoughts are confused.

Why were you crying?

Tears have flowed down your cheeks;

Tell me now, tell me truthfully,

Or I’ll lose patience!

Some sorrow, some vital

Feeling has pierced your heart.

You can’t hide from my eyes

Every trace of that feeling;

There is no way to erase

Every trace of drink from the cup!...’

‘Why should I hide it from you, Jokhala,

What in my words could enrage you?’

The wife said, tremulous

Quivering in her voice,

‘I sacrificed my tears

To that guest of yours.

I felt pity for that unfortunate man

Dying here in a foreign place,

With no kin, no brother by,

To feel pity for him!

Who when he was struck by the sword,

Never even flinched.

Perhaps I sinned against you, and God,

Yet I cried for him, what could I do!...’

‘Why would I be angered at that?

To speak truth is better than lying.

You shed tears? You have shown mercy!

Who am I to judge that a wrong?

It is always fitting a woman

Should mourn a brave man.’



IX



Next morning, Aghaza

Drives out the cattle,

Birds are swooping,

Attracted by the corpse;

Aghaza too is drawn

To the rocky heights of the graveyard,

From which she scares the ravens,
The vultures, wings beating,
The insatiable eagles,
Feasting on the spoils of the dead;
With furtive movements of her hand,
Her eyes glittering like the sun,
She throws pebbles from the rocks,
While seeming to be knitting,
So cleverly, that no one
Can guess at her thoughts.



X



News reached Biso,
Like a clap of thunder:
‘They have killed Zviadauri,
One like sunlight from the sky,
The shield and sword of Pshav-Khevsureti,
Our vital defence!’
Those hearing the black news
The women, gathered;
In Biso his aged mother is crying,
Lamenting, sobbing bitterly,
‘Oh, why am I still alive?
Bury me too in the earth!

Show me my son’s limbs,

Bring him, let me touch them!

With my son’s right hand

Throw earth on my heart!

Oh, why am I still living?
Why am I still treading the earth?
Oh, why have the dead, failed
To order me to their realm?
How can I, remain
On sacrilegious soil?
Brave men heard the news,
Heard it in sorrow,
Grappled with each other
Grieved, roused by anger…
Hardly surprising; their defender
They now mourned with bitter tears!

They brandished spears,

Sharpened and greased the blades,

Donned shields and swords,

Gathered their forces for the morning.

Nothing strange indeed

If blood flows in torrents.

Apareka cried:

You’ll need rations for a week!’

‘A man from every clan!’

Babarauli yelled.

It was the din of men roused for battle,

Not the music of the flute!



XI



‘Run outside, Jokhala,

Don’t lie there calmly by the hearth,

See the force that has reached

Our mountain heights!

They are coming to visit,

They will soon be our guests,

They will make our women

Rue their rocking of the cradle,

They are driving off the cattle,

What is all this confusion!

See, their army has seized

The heights of Jaregi, and Samgori,

The wastelands of the shepherds,

They are descending from the cliffs.

Go, help your kin,

They’re advancing on the enemy,

Go too, Jokhala,

Go with all the others.’

‘Follow them? What are you saying, fool?

They won’t let me near them!
I’ll have to fight alone,
Let all Jarega see it;
Who is loyal, who is not,
Let the country see it.
The Kists think I’m a traitor,
Renouncing my own cult,
They think Jokhala,
Has sold himself for gain,
That I’ve betrayed Kisteti,
One careless of his own soul;
They are bringing a gravestone
To set on my living heart.’

As Jokhala spoke,
He was donning his body-armour:
Strapping his sword to his waist,
Slinging his gun from his shoulder,
It is not a Kist tradition

To wear a helmet on the head.

He walks along by himself,
Intent on meeting
With the foe.
The Kists are scattered over the heights.



XII



The army of the Khevsurs advances,

Their flag-bearer in the lead;

They swarm towards the graveyard,
The Kists’ house of silence:
They seek their dead warrior,
To gather his bones,
To put out the eyes
Of Zviadauri’s tormentors.
But they were met by the Kists,
Concealed at the gully’s edge;
Who grasp their guns,
They won’t yield
To the Khevsurs.
Agile young men
On both sides fire their guns
Shouting their battle cries,
Both sides suffer wounds,
Both sides fight on, regardless.
The bullets had their fill
Of blood, harming many.
Still the Kists did not break,
They stood firm as a fortress.
Babarauli of the Khevsurs,
Called for a sabre attack.
It came down to cold steel,
Shields gave way to sabres.
The Khevsurs are seeking
Rich treasure and spoils;
Shield, do not despise the sword

That hangs beside you.
The Khevsurs scrambling down

Met an insurmountable boulder.

Suddenly from behind it,

Sprang a lone Kist with a sabre,

Astounding the army of Kists,

By repulsing the enemy force.

Some thought it a mirage,

They called out, in disbelief,

‘Who is attacking the Khevsurs?

Is it one of us? Who is he?’

‘It looks like Jokhala,

Yes it’s him indeed!’

One shouted, others agreed,
They all stared, dumbfounded.

At his disdain for the enemy force,

Though they brandish swords and daggers.

Then the enemy killed him,

Pierced his chest with their sabre tips.

At that the Kists too rejoiced:

‘Let them kill him, he deserves to die!

Even now he treats us like fools,

As he has spurned us before,

Daring to set himself over all the rest,

And cover us in shame.

He met the enemy army alone,

And won over us by chance.’
The Khevsurs slaughtered Jokhala
On the rocky summit, on the heights.
They attacked the Kists,
Scattered over the slope.
A whirl of daggers and sabres,
Struck them in their chests;
The ringing and clatter of shield and sword
Rose to God above.
The Kist army fled,
They went scurrying towards their towers,
The Khevsurs chasing after,
Their helms glittering;
They gathered from the graveyard
The bones of Zviadauri:
Scattered some here, some there,
Torn apart by carrion birds.
They put the bones in their saddle-bags,
And headed for home,
Their hearts’ desire achieved,
The vengeance they had sworn.
They gathered the sheep and cattle,
Drove them over the mountains;

They took revenge on their foes,

Answering every desire!

His bones they carried with them,

Home from that foreign soil,

The Hope of Pshav-Khevsureti,

Their Fortress, their Iron Door.

His brothers will cry for him,

For the dead, according to custom,

They’ll inter his bones to lie

Beside his ancestors:

The tears that ran down his chest,

Have exacted the highest price!



XIII



‘Mourner of a stranger,

Khevsurs slew your husband.
Go mourn him, Aghaza,
Bury him in his grave.
The raven croaks at his head,
The wind sifts through his beard.’
(Aghaza) ‘May your enemies know
The bitterness of my bitter existence!
Nobody comes near me,
Nobody cares about me.
I buried him on top of the cliff,
And I dug his grave myself.
All turn their backs on me,
All stand aside.
They even shut the graveyard,
Where I might bury my dead.’
‘Jokhala betrayed us,
That is the place for him,
Where he fought alone,
Spreader of poison amongst us,
Destroyer of our health,
Traitorous, unrelenting.’
‘Fire is burning me, brothers, fire is burning me,
Flameless, unmoving;
It slays my heart, confuses my mind,
With unfathomable thoughts!’
So the wife mourned Jokhala,
Shedding endless tears,
A chamois, with neck bent gracefully,
Loose hair, face like the moon,
She was sewing herself, like a pearl button,
To her husband’s chest.



XIV



The night is dark, rain pours,

The ground is quivering.

God, take care of those in torment,

Help them, have mercy on them!
Good is good despite all,
Show love to the wretched one!
Take the prayers of the tormented
To your heart like roses!
If you can’t help, accept
The souls of those in pain!...
Enough of this threatening sky
Dissipate, you clouds!
The river thunders, angrily,
Bursting over the boulders,
It’s wrath unchanged today,

Not knowing why it laments.

It has no fear of torment,
It knows nothing of death.
It only knows one thing:
Shedding its tears, and howling,
Endlessly joyless,
Forever howling and crying…
The wind scours the ravines
Shouting from the mountain;
On the cliff, the woman, her hair unbound

Stands, gazing at the river.
She seems like a fading star,
In the gloom her trembling mouth.
Speaks not a word…
She quivers, she stares at the river;
Dreadful the noise it makes,
Dreadful the way it flows!
Snarling, severe,
The black torrent rages.
‘Do not drown yourself!’
If they would only call to her.
The woman shut her eyes,
Leapt swiftly into the depths.
‘Why live on, to what end?’
Such were her last thoughts.
‘In Kisteti no one cares for me,
Not one thing, not even a pebble.
Both of us harmed the Kists,
They damned my husband…
I bear a greater sin,
I shed tears for a stranger.’
The water took Aghaza,

Drowned her in its silt and sand.



XV



On that cliff-top, where Jokhala

Was slain in the fight with the Khevsurs,

At night they see an image,

Carved on the hill, by an avalanche:

Jokhala stands high on the boulder,

Shouting towards the graveyard:

‘Zviadaur, my brother,

Why won’t you show your face?’

From the graveyard there comes

A ghost with sword and shield,

He has crossed his arms

Over his heart,

He’ll come and greet

His brother silently.

There Aghaza too will rise,

With a sad, mournful face.

A fire burns beside them,

Dimly smouldering on the mountain.

Aghaza plays host to her guests,

She roasts a ram over the flames.

They are drinking to courage,

To each others’ respect

For the rites of host and guest,

To comradeship, brotherhood, sisterhood.

When you see them together

You can’t have enough of gazing;

Yet something dark appears

Filling your sight,

Dense, black in colour,

As the words of the poet.

It shrouds it like an enchantment,

No weapon can pierce it,

No prayer can charm it away,

Nor any hand remove it.

Only the river’s noise is heard,

Raging downwards, roaring,

While beauty stares into its depths

Her neck bent, gracefully…

1893 წ.



Notes:



Vazha-Pshavela (July 26, 1861 – July 10, 1915) was the pen-name of the Georgian poet and writer Luka P. Razikashvili, a classic writer of the new Georgian school of literature. He was born in a small village Chargali (in Pshavi, a mountainous province in Eastern Georgia). He graduated from the Pedagogical Seminary in Gori and then spent two years studying in St. Petersburg. He returned to Georgia and worked as a teacher of the Georgian language (Kartuli). He is the author of numerous literary works (including the poems ‘Aluda Ketelauri’, ‘Bakhtrioni’, ‘Gogotur and Apshina’, ‘Host and Guest’, ‘Snake eater’, ‘Eteri’, and ‘Mindia’) He was a representative of the National-Liberation movement of Georgia. Vazha-Pshavela died in 1915, in Tbilisi, Georgia.



Host and Guest shows the ability of the ancient traditions of hospitality towards the stranger to overcome differences of race and religion. The Kist-Khevsur conflicts occurred during the 18th and 19th centuries. For further information on the fascinating historical background to the Georgian tribal areas, click the links to the Wikipedia articles on the Kist and Khevsur peoples.


ბმული – http://www.poetryintranslation.com/PITBR/Georgian/HostandGuest.htm


study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
 

ვაჟა–ფშაველა

View previous topic View next topic Back to top 
Page 5 of 7Go to page : Previous  1, 2, 3, 4, 5, 6, 7  Next

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური (ნისლი მთათა ზედა) ::  :: -