არმური (ნისლი მთათა ზედა)
არმური
არმური (ნისლი მთათა ზედა)

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri (scotch mist over mountains) - literary Arena from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  CalendarCalendar  GalleryGallery  FAQFAQ  SearchSearch  MemberlistMemberlist  UsergroupsUsergroups  RegisterRegister  Log inLog in  
* თამარ გელოვანი"სიმღერიდან სიტყვამდე". * მიხო მოსულიშვილი„ჰელესა“ (კინორომანი). * თამარ ლომიძე"ზღვარი" (ლექსები).
* ანრი გიდელი"პიკასო" (ბიოგრაფიული რომანი) * გიგი სულაკაური"ხეტიალი" (ლექსები. რჩეული) * ბელა ჩეკურიშვილი"შეკითხვად სიზიფეს" (ლექსები)
* ლაშა ბუღაძე"ნავიგატორი" (პიესა). * ნინო ქაჯაია (მთარგმნელი)უილიმ გოლდინგი - "ბუზთა ბატონი" (რომანი) * ზაზა თვარაძე"სიტყვები" (რომანი).
* მიხეილ ანთაძე"საიდუმლოებით მოცული უ.შ", "სინქრონისტულობის პრინციპი". *
* რადიარდ კიპლინგი - "აი ასეთი ამბები" (თორმეტი და კიდევ ერთი ზღაპარი), მთარგმნელი ანი მოსულიშვილი * ვახტანგ ჯავახაძე"ვახტანგური" (ლექსები. რჩეული)
* მიხო მოსულიშვილი"დიდი ძუ დათვი" (რომანი). * ნინო ნადირაძე"VIA SOLIS" (ლექსები). * მარიამ ხუცურაული"სანათა" (ლექსები და ჩანაწერები).
* Zurab Karumidze"Dagny or a Love Feast" (English brushed up and fine-tuned by Amy Spurling). * გივი ალხაზიშვილი"ეპისტოლეთა წიგნი" (ლექსები).
* ბესიკ ხარანაული"მთავარი გამთამაშებელი". * მიხო მოსულიშვილი"სულის მდინარე" (თორმეტი ნოველა). * ნინო სადღობელაშვილი"ფრთები და ხელები" (ლექსები).
* მამუკა ხერხეულიძე„ომში, როგორც ომში“ (მოთხრობები). * ნატა ვარადა – „დედის კერძი“ (მოთხრობები). * ზაალ სამადაშვილი – „ავტოპორტრეტი წიგნების ფონზე“ (მოთხრობები). * ვაჟა ხორნაული – „როგორც ბაღიდან...“ (ლექსები). * ირაკლი ლომოური – „ავტონეკროლოგი“ (მოთხრობები).
* მანანა ანთაძე (მთარგმნელი)ტენესი უილიამსი - Camino Real (პიესა). * თამარ ბართაია, დავით გაბუნია, ნინო მირზიაშვილი, მიხო მოსულიშვილი, ნანუკა სეფაშვილი, ირაკლი ცხადაია„ქართული პიესა 2012“ (ექვსი პიესა).
* ნატა ვარადა – "დედის კერძი" (მოთხრობები). * თამრი ფხაკაძე – "ბოსტანი კონფლიქტის ზონაში" (მოთხრობა). * რიუნოსკე აკუტაგავა – "დიალოგი წყვდიადში" (მოთხრობები).
* გიორგი კაკაბაძე"ნიკო ფიროსმანი" (ბიოგრაფიული რომანი). * მიხო მოსულიშვილი – "ვაჟა-ფშაველა" (ბიოგრაფიული რომანი).

Share | 
 

 ვაჟა–ფშაველა

View previous topic View next topic Go down 
Go to page : Previous  1, 2, 3, 4, 5
AuthorMessage
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sun Oct 27, 2013 1:47 am

ვაჟა-ფშაველა

მთაო, შე შაუპოვარო
(სიმღერა)

მთაო, შე შაუპოვარო,
რამ–რა გაგხადა შტერადა, –
დაჰყურებ ჭმუნვით ქვეყანას,
გადაქცეული ცქერადა?!
ის აღარა ვარ, ბიძაო,
რაც გინახივარ ძველადა,
მე ქვეყანაში მოვდივარ,
როგორც ბალახი ღერადა.
ვერც პურს ვჭამ მოსვენებითა,
ვეღარც დავმჯდარვარ მღერადა.
შენ მე მიყურებ, მე – შენა,
ორნივე გავხდით შტერადა!

1886
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sun Nov 10, 2013 1:19 am

Перевод с грузинского: Рахиль Торпусман (spaniel90100)

2011-06-18 23:29:00


Arrow

Акакий Церетели (1840 – 1915)

К ВАЖА-ПШАВЕЛЕ
(1913)

Ты воспеваешь горы, пшавец,
Но твой язык я осуждаю,
Хотя жемчужины ты сеешь,
А книгочеи пожинают.

С Пшаветией, хоть я там не был,
Благодаря тебе знакóм,
И знаю даже то, что ты нам
Не смог поведать языком:

Я знаю, что в горах высоких
Жива святая чистота,
Там люди – словно из булата,
И правду молвят их уста,

И что перо их нынче режет,
Как прежде резал лишь булат…
Я шлю привет святому краю,
Певец долин, но горцам – брат.

Arrow

Важа-Пшавела
(Лука Разикашвили, 1861 – 1915)

ЗАПОЗДАЛЫЙ ОТВЕТ АКАКИЮ
(1913)

Я долго думал: как ответить
Тебе, старейшина-поэт?
Я был безмерно опечален
И день и ночь искал ответ.
Едва хочу промолвить слово –
Оно уходит, раз – и нет!

Я чувствовал себя ужасно –
Как будто обвалился дом.
За что я так наказан Богом,
Что злополучным языком,
Хоть сею жемчуг, но не в силах
Родному объяснить отцу?
Кто укорит меня за эту
Песнь, обращенную к певцу?

Орудие у стихотворца
Одно: язык его родной.
Когда жемчужины он сеет –
Иль насыпает их горой –
Не осуждайте, а внемлите!
Он - тот, кто есть, а не другой!

Я и язык мой – в чем виновны?
Чем провинились пред тобой?
Мы опечалили отчизну?
Или глумились над мечтой?
Нет! Вся причина недовольства –
Что мы посмели БЫТЬ СОБОЙ.

За что же дар природы горной
Хулу встречает и позор?
За что равнины презирают
Мелодию высоких гор?
Ведь мы из одного народа!
Ведь и у нас цветы цветут!
Ведь нашу общую отчизну
И горцы, как икону, чтут!
Язык наш слишком тверд, быть может,
Подобен твердостью скале –
Но осуждать его за это
И предавать его земле?!

Поэт подвластен впечатленьям,
Его всегда легко задеть:
Я мог бы, прочитав такое,
Оторопеть и онеметь.
Но я иду своей дорогой,
Напрасных не страшась обид.
Язык – и горный, и равнинный –
На сердце у меня лежит,
И я не осужу ни слога,
Который нам принадлежит!

Меня страшит совсем иное:
Когда собой быть не дают,
Когда луну и солнце душат,
Когда отчизну предают.
А гор не надо опасаться
И их простого языка.
Не бойтесь, он вам не опасен –
Летящий сверху рев быка.

Перевод с грузинского Рахель Торпусман

http://spaniel90100.livejournal.com/17969.html#comments

http://7iskusstv.com/2011/Nomer9/RTorpusman1.php

sunny
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Mon Dec 02, 2013 9:57 pm

ВАЖА-ПШАВЕЛА

СТИХОТВОРЕНИЯ

***
Наг и бос хожу по свету,
Голодая, холодая.
Неизбывной нищетою
Знаменита наша стая.
Печка жизни раскалилась,
Мне подобных выпекая.
Многим в этом бренном мире
Доля выпала такая:
Нас, рожденных матерями,
Всех могила ждет глухая.

Если я узды достоин,
Разве я склоняю шею?
Дружбой с вами клясться буду:
Всем на свете я владею.
Этот мир — мое богатство:
Горы, долы, вся природа,
Суша и морская влага,
Звезды — войско небосвода,
Сторож тучек — светлый месяц,
Солнце в ранний час восхода,
Радостный напев богатых,
Сиротливый плач народа,
Голубое небо, вёдро,
Ливень, гром и непогода,
Розы вешнее цветенье,
Вся ее родня земная,
В блеклом платьице фиалка —
Скромница моя лесная,
Пиримзе на горном склоне
И горянка молодая,
И роса, что жемчугами
На лугу дрожит, мерцая,
Долгий гул обвалов зимних,
Летом — россыпь дождевая,
Ад за гробом, коль затворят
Предо мной ворота рая...

Я реву, как бык могучий,
Я рогами землю рою:
— Боже, дай моей отчизне
Жизни щедрою рукою!—
Слыша о беде несчастных,
Слезы я струю рекою,
Мучусь я и колоброжу.
Праздность не в ладу со мною,-
С бедняком делюсь последним,
Не враждую с нищетою.
Я пришел во имя блага,
Связан я с моей землею.
Никого я не обижу
Злым деяньем, речью злою.
Я реву, как бык могучий,
Я рогами землю рою.
— Боже, дай моей отчизне
Жизни щедрою рукою!—
За несчастных и бездольных
Слезы я струю рекою.
Вдаль иду с горящей песней.
Блажь берет меня порою.

1896
Перевод Арсения Тарковского

СТАРЫЙ ЛЕВ

Притомился лев, притомился,
Наступила старость на горло,
Наложила подать на мышцы,
Когти царские поистерла.
На поклон зверье не приходит,
Будто все окрест перемерло.
И никто его не жалеет,
И прошла пора золотая.
Та пора, когда выступал он,
Землю лапами прогибая,
Всю державу своим рычаньем
Потрясал от края до края.
Приутих недавний властитель,
Сердце старое плачет сиро.
Мнится: он давно уже болен
На костях ни мяса, ни жира.
И чело его омрачает
Дума о вероломстве мира.

Перевод Арсения Тарковского

ОРЁЛ

Видел я: орёл-подранок
Бился насмерть с вороньем
И, уже взлететь не в силах,
Землю мел одним крылом;
Из груди его струилась
Кровь слабеющим ручьем.
Чтоб вам сгинуть! Он попался
В час недобрый вам живьем,
А не то ваш пух по ветру
Долго вился бы кругом.

Перевод Арсения Тарковского

БЫЛ В ГОРАХ...

Был в горах, с вершины видал
Мир, припавший к дальним отрогам,
На груди светила держал,
Как пророк, беседовал с богом.

Мысль о благе мира была
Для души единственной мерой,
Жизнь и смерть во имя его
Были правдой моей и верой.

А теперь я спускаюсь вниз.
Тьма глотает меня в ущелье,
Злые думы с душой сплелись,
Сирым разумом завладели.

Сверху вниз брести наугад
Горе мне! как тяжко и томно...
Слезы не исцелят меня
На равнине этой бездомной.

О, зачем я себя обрек
На погибель без воздаянья
И сошел с горы? Чтобы стать
Тщетной жертвой? Чашей страданья?

Перевод Арсения Тарковского

КТО ТЕБЯ, ДЕВУШКА, СОЗДАЛ?

Кто тебя, девушка, создал
Стройной тростинкой такою?
Роз на груди твоей нежной
Мне бы коснуться рукою!
Я даже в мире загробном
Встречусь меж мертвых с тобою.

Кто это выдумал, будто
Есть и другие на свете!
Пусть отовсюду прогонят,
Ты лишь одна на примете.
Даже сравнив тебя с солнцем,
Буду пред правдой в ответе.

Пусть облачаются в траур
Звезды и солнце над нами —
Будет светить мне как солнце
Глаз твоих черное пламя.

1886
Перевод В.Звягинцевой

ГОРЫ СПЯТ

В ущелиях сгрудилась мгла.
Как братья, заполнив просторы,
К телам прижимают тела
Вечерние темные горы.
Луны опечаленный лик
Глядит из нахмуренной тучи,
И плещет в ущелье родник,
И плачет о чем-то певуче.
Вот всхлипнул он, тяжко' дыша,
Откликнулся эхом несмелым
И смолк... И как будто душа
Рассталась с измученным телом.
Росой 'освежая листы,
Дохнула прохлада тумана
И вниз потекла с высоты,
Скитаясь в горах неустанно.
И в этих извилинах мглы
Укрылись орлы и орлицы,
И с ними, на ложе скалы
Замолкли и прочие птицы.
Сидят они, клюв опустив,
Безжизненны, серы, понуры. ..
С высокой горы под обрыв
Бесшумно спускаются туры.
Здесь черною шалью ночей
Закутано горное горло
И отблеск последних лучей
Туманное небо простерло.
Погасли пастушьи огни,
Ни конь не мелькнет, ни прохожий,
Лишь дикие звери одни
У каменных воют подножий.
На башнях дозорных застав
Нигде не видать караула.
Не виден по вмятинам трав
Разбойничий след из аула.
Один только звездный хорал
Доносит напев колыбельный:
«Привет вам, скопления скал!
Да сгинет ваш недруг смертельный!
Когда бы погибли и вы
В годины суровые эти,
До нас не дошло бы молвы
О том, что творится на свете!»
Вот слева глядит в небосвод
Гергети, могучий владыка.
Вот Борбала справа встает,
И плачет она, горемыка.
Вот души усопших земли
Сквозь горные движутся щели,
И звезды померкли вдали,
И горы вокруг потемнели.
Найду ль я дорогу? Навряд!
В горах по ночам страшновато.
Они же без просыпу спят,
И в мире им нет супостата.

1887
Перевод Н.Заболоцкого

ПЕСНЯ ЖЕНИХА

Увидал я тебя, босоногую,
Пробегающую через двор.
Куропаточкою-недотрогою
Ты порхала по выступам гор.
Кто вскормил тебя грудью, любимая,
Роза или фиалка полей?
Черноокая и нелюдимая,
Ты — владычица скорби моей.
Как сиротка без рода, без племени,
Не спеши от меня, не спеши!
Подари мне хоть капельку времени,
Не губи человечьей души.
Чтобы люди тебя не обидели,
За тебя я погибну, любя.
Пусть твои не болеют родители,
Мне бы только увидеть тебя!

1887
Перевод Н.Заболоцкого

ГОРА И ДОЛИНА

Почему глядишь высокомерно
На долину, гордая гора?
Потому что ты крута, наверно,
А она полога и пестра?
Подымая льдистые вершины
И сверкая снежной сединой,
Ты гордишься чащами калины,
Горными цветами и травой.
Но взгляни в долину, на дорожки,
На сады, что зреют впереди, —
Это ль не жемчужные застежки
На расшитой золотом груди?
Иль тебе и розы не по нраву,
Иль тебе плоды не по нутру,
Или кахетинского на славу
Ты не хочешь выпить на пиру?
Не тебе ль сестра она родная —
Та долина, полная плодов?
Кровь героев рдеет, орошая
Эту зелень пастбищ и садов!
К ней стремятся, полные форели,
Реви, упадая с высоты.
На ее фундаменте доселе,
Укрепись, владычествуешь ты.
Нет, гора, не следует гордиться
Перед той, с кем связана всегда, —
Стоит ей сквозь землю провалиться,
С ней и ты исчезнешь без следа!

1889
Перевод Н.Заболоцкого

ЖАЛОБА МЕЧА

— Заржавел ты, славный горда,
Плесень тронула ножны.
Иль тебя хозяин гордый
Снять не хочет со стены?
— Сгинул, сгинул мой хозяин,
Пал в сраженье за Шамхор.
Сорок раз в бою изранен,
Пролил кровь у края гор.
Удалец Тамар-царицы
И защитник очага,
Он, зажав меня в деснице,
Устремлялся на врага.
Нынче мир подобен лавке,
Доблесть нынче не в цене,
Оттого и я в отставке
Плесневею на стене.
Здесь меня в уплату долга
Часто лавочник берет,
И тогда лежу я долго
На прилавке возле счет.
Миновало семь столетий
С той поры, когда картвел,
Просыпаясь на рассвете,
И точил меня и пел.
Почему на радость людям
Вновь не скажет мне герой:
«Меч! коль славы не добудем,
Не воротимся домой!»

1890
Перевод Н.Заболоцкого

МОЛИТВА

О Господи прими мою
Мольбу, единую отныне.
Не дай мне прозябать, молю,
Предав Тебя, себя отринув.

Да будет нрав безумца крут,
Душа подвластна только чуду.
Пусть глад и жажда по добру
Неутоленными пребудут.

Благоразумье и покой
Да не придут ко мне вовеки,
И, лишь охваченный тоской,
Взращу я радости побеги.

Когда душа моя в огне,
Вмиг разум расправляет крылья,
И лишь тогда вершит во мне
Свобода торжество всесилья.

И да хранит меня всегда
Твоя десница роковая,
Пока не явится беда,
Могильным холодом карая.
Покой тогда лишь обретя,
Верни: звезду - небесной тверди,
Плотву - прибрежной коловерти,
Мой прах - земле, мой дух - бессмертью,
Oтцу и матери - дитя.

Перевод Давида Самойлова

УТЕШЕНИЕ

Утешен я и жажду утешенья:
Душа пылает пламенем горнил.
К родной стране приверженный с рожденья,
Я в этом мире зла не сотворил.
О, кто бы видел в час изнеможенъя,
Как я рыдал, какие слезы лил!
Отдав земле присущее земное,
Небесное я небу отдавал,
Не пресмыкался, мысля о -покое,
Парил, как сокол, возле этих скал.
Украсил я и горы и долины
Красою слов, и ныне у стоя
Картлийцы, кахи, и имеретины,
И абахезы слушают меня.
Чтоб славных дедов чествовали внуки,
Я тени предков вызвал из гробниц,
Облобызал их доблестные руки,
Оплакал шрамы мужественных лиц.
Я оживил рукой животворящей
Останки их величественных тел,
Вернул булат им, острый и блестящий,
Венки на них лавровые воздел.
Как летний дождь в степи необозримой,
Я напоил иссохшие поля.
В моей душе не гаснет лик любимой —
И этим тоже утешаюсь я.
Не мыслил яму рыть я для соседа,
А тех, кто рыл, клеймил я день и ночь,
Не отнимал у ближних я обеда,
Но сам стремился ближнему помочь.
И пеньем труб и громом барабана
Я о любви к собратиям взывал.
Я вдунул душу в тело истукана,
Вложил язык в уста немые окал.
Я изукрасил царственною статью
Любую травку... В эти времена
Поистине небесной благодатью
Была рука моя осенена.

1894
Перевод Н.Заболоцкого

КАКАЯ СТРАШНАЯ УПАЛА ТЬМА.

Какая страшная упала тьма,
Как молнии сверкали, как гремело,
И зарослей кладбищенских сурьма
От вспышек багровела то и дело.
Казалось, развалился небосвод,
Земля как будто облачилась в саван,
Казалось, рушится весь мир, и вот —
Уже хохочет, торжествуя, дьявол!
Тот хохот ужас наводил на всех,
И люди, в содроганьях обессилев,
Не зная, за какой страдают грех,
У господа спасенья не просили.
Дождем, как черными плетьми, гроза
Секла дома, деревья истязала.
Гдебрату брат выкалывал глаза,
Там это никого не ужасало.
Ослепшие рыдали: в эту ночь
Им было не до песен!.. Я извелся,
Но никому ничем не мог помочь,
Как я за их спасенье ни боролся!

1895
Перевод Льва Пеньковского

ПЕСНЯ

Ты на том берегу, я на этом,
Между нами бушует река.
Друг на друга мы с каждым рассветом
Не насмотримся издалека.
Как теперь я тебя поцелую?
Только вижу смеющийся рот.
Перейти сквозь пучину такую
Человеку немыслимо вброд.
Не пловцы мы с тобой, горемыки,
Нет ни лодки у нас, ни руля.
Не ответит нам небо на крики,
Не поможет нам в горе земля.
Целый день ожидая друг друга,
Мы смеемся сквозь слезы с тобой.
Я кричу, но не слышно ни звука, —
Всюду грохот и яростный вой.
Умирает мой голос тревожный,
Утопающий в бурной реке...
Как теперь я в тоске безнадежной
Проживу от тебя вдалеке?
И не лучше ли смерть, чем томленье,
Чем бессильные эти слова?
Нет, пока ты видна в отдаленье,
До тех пор и надежда жива!

1890-е годы
Перевод Н.Заболоцкого

И КОСИЛ-ТО Я ПРИЛЕЖНО
(Песня)

И косил-то я прилежно,
И косой махал умело,
И без счета волн пахучих
Под косой моей шумело.
Я был горд, косцом отменным,
Удальцом себя считая.
Притомился, оглянулся:
За спиной — гора пустая.
Вот — мой луг, покос, что потом
Поливал я — ряд за рядом.
Сено ж — выветрено бурей
Или вытоптано стадом.
И потоки через гору
Хлещут вниз кремневым градом.

1900
Перевод Сергея Спасского

СЕРДЦЕ, НЕ СДАВАЙСЯ

Будь твердым, сердце, не сдавайся,
Стой неприступною скалой.
Что ж делать, если мы поныне
Окутаны сырою мглой!
Сдаваться старости — позорно,
Противоборствуй силе злой!
Да не угаснет надо мною
Благословенной дружбы свет!
С младенчества на самом сердце
Храню я дедовский завет.
Не дай, господь, в болотной топи
Окончить мне остаток лет!
Не погуби меня, создатель!
В отчаянье не покидай.
Не ущербляй ущербной жизни,
Надеждам воплотиться дай.
Неизъяснимым врачеваньем
Пресечь недуг не запоздай!
При жизни стать безгласным трупом,
Мне даже мысль о том страшна!
Стать падалью, что хищным птицам
На растерзанье отдана,
Стать чашей с ядом!.. Боже, боже,
Какая мне тогда цена!
Как срок придет — хочу я смерти,
Что лишь достойным суждена.
Большое мужество мне нужно.
Такие нынче времена.
Прочь, малодушие и вялость!
Я не страшусь тебя, мой путь.
Ты и вначале был тернистым,
Казалось — шагу не шагнуть.
Былые ссадины и раны
Еще не зажили ничуть.
Но все преграды я предвидел
И всем ветрам подставил грудь.
Я и теперь свой долг исполню,
Я не могу с пути свернуть.
Будь твердым, сердце, не сдавайся,
Не размягчайся, — твердым будь!
Уж если мы остались целы,
— Нас не сломить и не согнуть.

1904
Перевод Марии Петровых

НЕ ЛЮБУЮСЬ ЛАСТОЧКОЙ ПРОВОРНОЙ
(Песня)

Не любуюсь ласточкой проворной,
не слежу за журавлиным клином,
пусть плывут причудливые тучи
караваном медленным и длинным,
пусть цветам цвести неистощимо
и не молкнуть песням соловьиным,-

Что мне черных глаз бальзам волшебный? -
давней раны боль неисцелима,
и надежды, вспыхнувшей напрасно,
не развеять сладостного дыма.
Первая любовь до самой смерти,
Как основа веры - нерушима!

1895
Перевод Льва Пеньковского

ПИЛ ТОТ ЯД, ЧТО МНЕ ЖИЗНЬ ДАЛА
(Песня)

Пил тот яд, что мне жизнь дала,
Кахетинским глотком вина.
Не бежал, не стерегся я
И всю горечь узнал до дна,
Знал давно, что все будет так,
Ворох терна стелил для сна.

Вот лежу я и сладко сплю,
Зреет мужество. Надо мной
Туча черная в высоте
Грозовою висит стеной.

Пусть, как хочет, так и гремит,
Пусть хоть молньей разит меня,
Я не дрогну, лежу, как есть,
Воином, сделанным из кремня.

Жить таким предпочту пока,
Не считай меня мертвецом,
В моем сердце есть жар живой,
И тревоги есть клекот в нем.

Но не страшны уже глазам
Слез потоки и кровь волной,
Ведь враги, ведь чужие те,
Что нам залили край родной.

1904
Перевод Н.Тихонова

ПАМЯТИ ДАВИДА ГУРАМИШВИЛИ

О, как тяжко ноет сердце,
О, какая в теле дрожь!
Д. Гурамишвили

Дед мой славный и предтеча!
Снова я стишки крою
И, склоняясь, издалеча
Лобызаю тень твою.
Верный сын родного края,
Изнемогший от шипов,
Ты о чем, ко мне взывая,
Умолять меня готов?
Все зовут меня поэтом,
Я же Лаба, старый бык.
Под ярмом на свете этом
Нас немало, горемык.
Видишь, я без одеянья,
У жены — одно тряпье,
И одни твои рыданья —
Пропитание мое.
Потрудиться сердцем надо,
Чтоб сварить такой обед,
Но лишь он —моя отрада
И спасенье с малых лет.
И хоть нет трудам предела,
Продолжаю я алкать,
И меня за это дело
Ты не должен обвинять.
То бренчу я на чонгури,
То царапаю стишки.
То рыдаю, полный дури, —
Видишь сам мои грешки.
Впрочем, может быть, забота
Мне действительно к лицу.
Помогите ж, ты и Шота,
Неискусному певцу!
Вся душа моя в томлении,
Вся в огне гортань моя.
Перед вами на колени
Упадаю, нищий, я.
Дайте мне, играя в лело,
Завершить победный путь
И, представ пред вами, смело
В очи ясные взглянуть!

1913
Перевод Н.Заболоцкого

ПОЧЕМУ Я СОЗДАН ЧЕЛОВЕКОМ?
Песня

Почему я создан человеком?
Почему, исполненный красы,
В сонме туч, в высоком мире неком,
Не рожден я капелькой росы?
Отчего никто меня не мечет
Ни дождем, ни вьюгою с высот?
Чем иным владыка мой излечит
Грудь мою от горя и забот?

Взял бы он меня к себе обратно
И не разлучался бы со мной,
Чтоб не жить мне в мире безотрадно,
Не бороться с горькою судьбой.
И, любуясь солнцем и сверкая,
Плыл бы я в безбрежные края, —
Сверху небо, снизу грудь земная,
Оба вместе — родина моя.

Как бы любовался я ватагой
Этих гор, взирая с высоты!
Там, моей напитанные влагой,
Поднялись бы вешние цветы.
Отдавал бы сердце молодое
Утром солнцу, вечером луне,
Орошал иссохшую от зноя
Эту степь в родимой стороне.

Превращенный в снежные кристаллы,
Не грустил бы я и в холода,
Ибо, сверху падая на скалы,
Умирал бы там не навсегда.
Был бы я лишь несколько мгновений
Как бы мертв, а там, глядишь, опять
Возвратился- в этот мир весенний,
Чтоб его с улыбкою обнять.

1913
Перевод Н.Заболоцкого

ЗАВЕЩАНИЕ
Не нужно жаловаться, дети,
На то, что много разных дел
Не довершили мы на свете
И вам оставили в удел.
Увы, наш век был веком чувства,
Мы жили горестью одной,
И не познали мы искусства
Спасенья родины больной.
Неподходящий для геройства
И неподатливый весьма,
Наш век губил; живые свойства
Людского сердца и ума,
Бараташвилевский Мерани
Теперь вам грезится опять,
И снова нас томит желанье
О судьбах Грузии узнать.
Ужель мой стих, облит слезами,
Погибнет здесь, в родном краю?
О, если б крикнули вы сами
В могилу тесную мою:
«Забудь,поэт, свои печали,
Загробных слез своих не лей:
Сыны отцов, мы тоже встали
За дело родины своей!»

Перевод Н. Заболоцкого

sunny
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Mon Jul 28, 2014 7:53 pm

Важа ПШАВЕЛА "Гость и хозяин" - пер. Н.Заболоцкий, реж З.Канделаки, Б.Хвичия, чит. В.Харюченко

http://reportage.su/audio/3652
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Thu Jul 31, 2014 9:04 am

ვაჟა-ფშაველა

ფშაველი ჯარისკაცის წერილი

გულ-მკერდიმც აგიყოვდება,
დედაო, ია-ვარდითა!
თვალებს ნუ ითხრი ტირილით,
გულს ნუ ისერავ დარდითა!
ვინც დავიჭრენით, გამოვრჩით,
კიდევ ცოცხლები დავრჩითა.
ხვალ ისევ ომში გვიწვევენ
გაკვირვებულნი გარჯითა,
თამარ დედოფლის ბარტყების
გულოვანობით, მაჯითა.
ვცდილობთ, რომ საქართველოსა
ვუშველოთ ჩვენის ხარჯითა.
სამშობლოს ბედნიერება
არ გვსურს ვიყიდოთ ვალითა,
ნაღდს ვაძლევთ ჯანს და სიცოცხლეს,
ნამუსი დავიცავითა.

რუსეთში მყოფი ვნატრულობ,
სამშობლო ვნახო თვალითა.
ერთი რამ უნდა გაუწყო,
გავკვირვებულვართ ამითა:
როცა ომი გვაქვ ქართვლის ჯარს,
ნათელი გვიძღვის ღამითა;
კაცი რამ ლურჯცხენიანი,
ამოღებულის ხმალითა,
მაღლიდან თავზე დაგვბრუნავს
ტურფა იერით, ტანითა.
სახე აქვს შავად მოცული
მას დიდის კაეშანითა.
ეს ჩვენი ჩუმი მფარველი
ლაშარის ჯვარად ვსცანითა.

როცა მისწყდება თოფის ხმა
და ზარბაზნების გრიალი,
გრძნობები დამიყუჩდება,
არ მესმის ბრძოლის ზრიალი,
ფიქრით შინა ვარ… საჩეჩლის
კბილების მესმის წკრიალი.
გიცქერ, მატყლსა სჩეჩ, ფარტენას
ცრემლი გისველებს ტიალი!
ეგ ხო ჩემ საჩოხედ გინდა!
ნაკურთხი დედის ცრემლითა
არ გაიჭრება მახვილით,
არ დაიწვება ცეცხლითა.

რა დიდი ღამე გასულა,
შენ კი სძილ-ფხიზლობ კერაზე!
ეგ შენი გლოვა უფალმა,
ვსთხოვ, შაგიცვალოს მღერაზე!
მშვიდობით! დაჰკრეს საყვირსა,
კვლავ მეძახიან ბრძოლაზე:
საჩხუბრად, სისხლის საღვრელად,
თოფის, ზარბაზნის სროლაზე.
ნეტავ, თუ არ გვატირებენ
ბოლოს ვაჟკაცურ შრომაზე?!
ნეტავ, თუ დაგვიფასდება
ქართველთა შვილებს ამაგი, -
არ იქცა საყოვ-ყორნედა
ჩვენი ლამაზი ალაგი.
მშვიდობით! დაჰკრეს საყვირსა,
კვლავ მეძახიან ბრძოლაზე:
საჩხუბრად, სისხლის საღვრელად
თოფის, ზარბაზნის სროლაზე.
მხნედ მივალ, ვერვინ დაგცინებს
ლაჩარის შვილის ყოლაზე.

1914 წელი, 10 დეკემბერი
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sat Jun 06, 2015 2:23 pm



გულო, არ გასტყდე, გამაგრდი...

ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალებიდან ასი წელი 2015 წლის 27 ივლისს სრულდება. ამ დღეს გაიმართება ტრადიციული დღესასწაული „ვაჟაობა“ ჩარგალში. ხელისუფლების წარმომადგენლების მხრიდან სწორედ ამ დღეს ელოდებიან ჩვენი საზოგადოების თითქმის ყველა ფენის წარმომადგენლები: მწერლები და ლიტერატორები, ხელოვნების სხვა დარგების მოღვაწეები, მეცნიერები, სტუდენტობა, სკოლების მოსწავლეები, მათი მშობლები, მოკლედ, ყველა მოელის ვაჟა-ფშაველას სახელმწიფო ლიტერატურული პრემიის დაწესების შესახებ სამთავრობო, ოფიციალურ განცხადებას...

ხოლო იმის შესახებ, თუ როგორ მოვედით აქამდე, მხოლოდ სამ თარიღს შეგახსენებთ:

1. 2013 წლის 26 ოქტომბერი -- საქართველოს მაშინდელმა პრემიერ-მინისტრმა, ბიძინა ივანიშვილმა ჩარგალში გამართულ „ვაჟაობაზე“ განაცხადა: „ვაჟა-ფშაველა არის უდიდესი მოღვაწე და ჩვენ ქვეყანას მისი სახელობის პრემია უნდა ჰქონდეს!.. პრემია ჰუმანიზმისთვის დაწესდება და მას კულტურის და ლიტერატურის სფეროში მოღვაწე ადამიანები მიიღებენ".

2. 2014 წლის 19 თებერვალი -- საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს ინიცატივით, სოციალაურ ქსელში Facebook შეიქმნა სპეციალური გვერდი „ვაჟა-ფშაველას სახელმწიფო ლიტერატურული პრემიისათვის“ - https://www.facebook.com/pages/ვაჟა-ფშაველას-სახელმწიფო-ლიტერატურული-პრემიისათვის/772330226130323?sk=timeline, რათა საზოგადოებას ღიად ემსჯელა ამ პრემიის შესახებ. იმართებოდა განხილვები კულტურის სამინისტროში, ინსტიტუტებში, სკოლებში; იყო მიზნობრივი გადაცემები მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით; სოციალური ქსელის ზემოთ დასახელებულ გვერდზე ქვეყნდებოდა მოსაზრებებიც და მერე მიმდინარეობდა მათზე მსჯელობაც... დღეისათვის ამ გვერდის მხარდამჭრია 4394 წევრი და აქ გამოთქმულია ჩვენი საზოგადოების თითქმის ყველა ფენის წარმომადგენლის დადებითი აზრი ვაჟა-ფშაველას სახელმწიფო ლიტერატურული პრემიის დაწესებასთან დაკავშირებით.

3. 2014 წლის 27 ივლისი -- საქართველოს ამჟამინდელმა პრემიერ-მინისტრმა, ირაკლი ღარიბაშვილმა ჩარგალში გამართულ მორიგ „ვაჟაობაზე“ განაცხადა:
„2015 წელს სრულდება ასი წელი ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალებიდან... ასი წლისთავის აღსანიშნავად შეიქმნება სამთავრობო კომისია, რომელიც დაგეგმავს შესაბამის ღონისძიებებს. მოგეხსენებათ, შარშან, ბატონმა ბიძინა ივანიშვილმა აქ, ვაჟაობის დღესასწაულზე გააღრერა ინციატივა ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიის დაწესებასთან დაკავშირებით, და მე მინდა, დაგიდასტუროთ, რომ სამთარობო კომისია, რომელიც შეიქმნება უახლოეს დღეებში, ამ საკითხზე მიიღებს გადაწყვეტილებას“.

ჰოდა, მოდით, ჯერ ვაჟა-ფშაველას 1904 წელს დაწერილი ერთი კარგი ლექსი გავიხსენოთ, და ისე დაველოდოთ 2015 წლის 27 ივლისს და იმედი ვიქონიოთ, რომ ჩვენი მოლოდინი არ გამტყუნდება...


ვაჟა-ფშაველა

გულო, არ გასტყდე!
(სიმღერა)

გულო, არ გასტყდე, გამაგრდი,
კლდეო, კლდედ იდეგ სალადა!
რა ვქნათ, რომ ჯანღი გვეხვევა,
მეცა გყევივარ ავადა.
ცდა გავუქარწყლოთ საწუთროს,
ნუ დავბერდებით შავადა.

სინათლე ნუმც გაგიქრება
და სხივი - მოძმეთ ნუგეში,
ანდერძსა მამა-პაპისას
ფრთხილად ვინახავ უბეში.
ძალნო ცისანო, გვიშველეთ,
საწყალთ ნუ ჩაგვყრით წუმპეში!

გულს ნუ მომიკლავ, უფალო,
იმედს ნუ დამინიავებ,
დაზიანებულს სიცოცხლეს
მეტად ნუ დამიზიანებ;
მიშველე რამა, შენს მადლსა,
წამალს ნუ დამიგვიანებ!

არ მინდა, თავს ლეშად ვგრძნობდე,
უსულოდ გდებულს, ტიალად;
სვავნი, ორბნი და კაჭკაჭნი
მათრევდენ, მჭამდენ ზიარად.
ნუ გადამაქცევ, უფალო,
შხამისა სასმელ ფიალად!

კაცი ვარ, ვაჟკაცის წესზე
გავტყდე, ეს რაღა შნო არი?!
სიმტკიცე მიჭირს დიადი,
ეხლა ისეთი დრო არი.

გამშორდი, სულით სიდაბლევ,
გზაო, მაშინებ ვეღარა,-
იმ თავად, ჩემო სავალო,
შენზე ეკალი ეყარა.
გაკაწრულ-გაფხაჭულები
დღესაც ისევ მჭირს ბევრგანა.
ვიცოდი ძალიან კარგად,
ეს უნდა გადამეყარა
და დღესაც ისევ ძველებრივ
უნდა ვიხადო ბეგარა.
გულო, გაკლდევდი, გამაგრდი,
ნისლი ნუ გადაგეფარა:
თუ აქამომდე გავძელით,
დღეს მტერი გაგვტეხს ვეღარა.

1904

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Fri Sep 02, 2016 11:46 pm

რა არ მოსწონდა სტალინს ვაჟა-ფშაველას შემოქმედებაში?


ნაწყვეტი კანდიდ ჩარკვიანის წიგნიდან - „სტალინთან ურთიერთობის ეპიზოდები“

„მკითხველის ყურადღებას შევაჩერებ სტალინის შეხედულებებზე ვაჟა-ფშაველას ენის, პოეტური შემოქმედებისა და მსოფლმხედველობის შესახებ.

სტალინი შეძლების ფარგლებში ეცნობოდა თანამედროვე ქართული მხატვრული ლიტერატურის ნიმუშებს, მაგრამ მან გაცილებით უფრო ღრმად იცოდა ჩვენი კლასიკური მწერლობა. ხანდახან, განწყობილების მიხედვით, ბარათაშვილის, ილიას, აკაკის რომელიმე ლექსის ერთ ან ორ სტროფს ზეპირად იტყოდა. უყვარდა რაფიელ ერისთავის შედევრი - „სამშობლო ხევსურისა“. შესანიშნავი ლექსიაო, - ამბობდა, - მაგრამ იდეურად ძალიან შეზღუდულია, კარჩაკეტილობის ნამდვილი აპოლოგიააო.

სტალინი, რასაკვირველია, კარგად იცნობდა ვაჟა-ფშაველას პოეზიას. საგულისხმოა, რომ ვაჟას ის ზოგჯერ გვარით იხსენიებდა - „ლუკა რაზიკაშვილის ლექსიო“, იტყოდა. ჩანს, 90-იან წლებში, როცა სოსო ჯუღაშვილს ქართულ პოეზიასთან უშუალო დამოკიდებულება ჰქონდა, დიდი პოეტის ფსევდონიმი იმდენად არ იყო დამოუკიდებელი, რომ გვარი მთლიანად შეეცვალა. სტალინი დროდადრო გაიხსენებდა და ზეპირად იტყოდა ვაჟას ლექსს „სიტყვა გადვაგდე ხალხშია“, მისი პოემების მონუმენტურობასაც ხშირად ხაზს უსვამდა.

1950 წლის ოქტომბერში სტალინთან, ცივწყაროზე, ლაპარაკი ჩამოვარდა ქართული ლიტერატურის შესახებ. შევეხეთ ვაჟა-ფშაველასაც, რომლის პოეზიას მე ძალიან მაღალი შეფასება მივეცი. სტალინს თავისი აზრი ვაჟაზე მაშინ არ გამოუთქვამს. მან მხოლოდ ის მთხოვა, რომ მისთვის ვაჟა-ფშაველას თხზულებები გამეგზავნა. სამი დღის შემდეგ ვაჟას ოთხ თუ ხუთტომიანი გამოცემა სტალინის მაგიდაზე იდო.

გავიდა თითქმის თვე-ნახევარი და 1950 წლის 30 ნოემბერს, გვიან ღამით, სტალინმა გაგრიდან დამირეკა. შედგა საკმაოდ გრძელი საუბარი ვაჟას პოეზიისა და მსოფლმხედველობის შესახებ. დილით ეს საუბარი ჩავიწერე მთელი შესაძლებელი სიზუსტით. აუთენტურობისათვის მომყავს მისი ტექსტი ორიგინალის ენაზე.

Товарищ Сталин: Я получил книги Важа-Пшавела, прочитал и на днях пришлю вам обратно. Должн вас разочаровать. Вы говорили, что Важа-Пшавела гений. Он действительно большой талант, но мировоззрение его очень отсталое. Ни одной большой проблемы он не ставит. Замкнулся в отсталых районах Пшави и Хевсуретии и ничего, кроме междоусобных войн и мелких стычек между хевсурами, пшавами и кистинами не видит и не описывает. Ни экономического, ни культурного развития Грузии он не замечает. Эти вопросы не пользуются его вниманием.

Язык у Важа-Пшавела провинциальный, старый, непонятный. Характерно, что каждый том его сочинений снабжен тольстым словарем. Иначе читатель не поймет его произведений. Акакий Церетели был, конечно, прав, упрекая его в отсталости языка:

ენას გიწუნებ, ფშაველო,
მგოსანო მაღალ მთისაო,
თუმც კი გვითესავ მარგალიტს,
მკითხველიც იმას მკისაო!

Акакий Церетели и Ильяа Чавчавадзе создавали единый литературный языка, а Важа-пшавела признает за каждым провинциальным наречием права литературного языка. Для него все равно на каком языке пишутся поэтические произведения. В этом – безнадежная отсталость Важа-Пшавела.

Меня удивляет вступительная статья Геронтия Кикодзе. Марксист он или не марксист? Он не дает правильной оценки идеологии.


***

ნაწყვეტი გელა ჩარკვიანის წიგნიდან - „ინტერვიუ მამასთან“


გელა ჩარკვიანი: ვიცი, არ გესიამოვნება ამაზე ლაპარაკი, გაზეთში დაიბეჭდა რაღაც ახსნა-განმარტების მსგავსი და მაინც საჭიროდ მიმაჩნია გკითხო. რა მოხდა ვაჟა-ფშაველასთან დაკავშირებით? რატომ გაახსენდა ის სტალინს ან რისთვის დასჭირდა მისი კრიტიკა? რა მოხდებოდა, რომ არ დამორჩილებოდი სტალინის ნებას, როგორი სცენარით განვითარდებოდა მოვლენები?

კანდიდ ჩარკვიანი: ... სტალინი ფიქრობდა, რომ ქართულ ენას კიდევ ესაჭიროება გაერთიანება და საერთო ენის შექმნა მთელი ხალხისთვის. ამ ფონზე წარმოიშვა ეს საკითხი. ერთ-ერთი საუბრის დროს ის პოეზიას შეეხო და ვაჟა-ფშაველა ახსენა, მას ზოგიერთი მისი ლექსები ზეპირად ახსოვდა. ერთი ლექსი რომ თქვა, ვიფიქრე, რომ ვაჟას თაყვანისმცემელია. მეც გამიხარდა, რადგან ვაჟას დიდ პოეტად მივიჩნევ და ვუთხარი, უცნაურია, რომ გენიოსი, სადაც არ უნდა იყოს დაბადებული, მთაში თუ ბარში, მაინც გენიოსია და რომ ვაჟამ დიდი განძი დაგვიტოვა თავისი შემოქმედების სახით. იგი თავისებური, ორიგინალური, დიდი მოვლენაა არა მარტო საქართველოს, არამედ საერთოდ მსოფლიოს ლიტერატურაში-მეთქი. სხვათა შორის, არაფერი უთქვამს, დამეთანხმა კიდეც. ამით დამთავრდა საუბარი. უბრალოდ, მთხოვა, ხომ არ შეიძლება, რომ ვაჟას ნაწარმოებები გამომიგზავნოთო. გავუგზავნე 3 თუ 4 ტომი ის ძირითადი, რაც გამოცემული იყო. გავიდა თვე თუ თვე-ნახევარი და დამირეკა. ლაპარაკი შედგა რუსულად:

„Вы говорили, что Важа-Пшавела гении, но я должен вас разочаровать. Важа-Пшавела очень болшои талант, но мировоззрение у него безнадежно осталое”.

მერე ილაპარაკა იმაზე, რომ როცა ქართველი ხალხის დიდი შვილები - ილია, აკაკი, გოგებაშვილი ქმნიდნენ ერთ საერთო ენას, ვაჟა, პირიქით, ყველა ქართულ კილოკავს ენად მიიჩნევდაო (ვაჟას პოეზიას რომ იმ ენის სარჩული ჩამოაშორო, პოეზია ბევრს, ძალიან ბევრს დაკარგავს. ეს ჩემი შეხედულებაა, მაგრამ სტალინს ასეთი შეხედულება არ ჰქონდა. ის ფიქრობდა, რომ ვაჟა, ენის თვალსაზრისით, ძალიან ჩამორჩენილია და ეს არ უწყობს ხელს ერთიანი ქართული ენის ჩამოყალიბებას).

გარდა ამისა, როცა საქართველოში სოციალური განთავისუფლებისათვის იბრძოდნენ, ვაჟა გვერდზე იდგა და არაფერში არ ერეოდაო. საკვირველია, რომ აკაკი წერეთლის შეხედულება ჩვენს მეცნიერებს არ მიაჩნიათ სწორად და იმის ნაცვლად, რომ აკაკის დაუჭირონ მხარი, ვაჟას ემხრობიანო და მოიყვანა მერე აკაკის ეს ცნობილი ლექსი: „ენას გიწუნებ, ფშაველო“. ეს არ არის სწორი.

მერე გერონტი ქიქოძეს შეეხო. მარქსისტია თუ არა გერონტი ქიქოძეო. ქიქოძე მასთან მუშაობდა, არალეგალურად ბოლშევიკურ ორგანიზაციაში და იქიდან ახსოვდა. თავის ძველ წერილებში ვაჟას აკრიტიკებდა, ახლა კი ცაში აჰყავსო, ყველა მის სუსტ მხარეს დადებითი შეფასებას აძლევსო. ასეთი საუბარი შედგა.

მაშინ მე არ გადამიწყვეტია, რომ სიტყვით გამოვიოდოდი. მერე დამირეკა სტალინმა, რაღაც სხვა საქმეებზე და თან მკითხა, როგორ არის ვაჟა-ფშაველას საქმეო. მე ვაგრძნობინე, რომ ძალიან არ მსიამოვნებდა ამაზე ლაპარაკიც კი. ამაზე მან მითხრა, მე ჩემი გითხარით და თქვენ როგორც გინდათო. ეს ნიშნავდა, რომ მე პირდაპირ მეძლეოდა დავალება. სტალინის დავალების შეუსრულებლობა ჩვენ მაშინ ვერ წარმოგვედგინა. აი, ეს უნდა იყოს მხედველობაში მიღებული. რასაც დაგვავალებდა, ის უნდა გაგვეკეთებინა. ურჩობა და წინააღმდეგობა, გარდა იმისა, რომ არავინ იცოდა, რა მოჰყვებოდა ამას, საერთოდ წარმოუდგენელი იყო იმ იდეოლოგიურ და ფსიქოლოგიურ ატმოსფეროში, რომელიც იყო შექმნილი სტალინის დროს.

ამიტომ იყო, რომ მე გამოვედი და გადმოვეცი დაახლოებით ის აზრი, რაც სტალინმა გამოთქვა ვაჟას შესახებ. ჩემს იმდროინდელ გამოსვლას ათას ინტერპრეტაციას აძლევდნენ ისინიც კი, ვინც საერთოდ არ იცნობს მას. მე იქ ვლაპარაკობ მხოლოდ იმაზე, რომ ვაჟა-ფშაველა კუთხურ ენას იყენებდა, რომ ეს სწორი არ არის ქართული ენის განვითრებისათვის, რომ ჩვენი მეცნიერები სწორად არ ეკიდებიან ამ საკითხს, რომ აკაკი მართალი იყო, ისიც ვთქვი, რომ ჩაკეტილი იყო ფშავში და მთელ თავის შემოქმედებაში მთიელების ბრძოლებს აღწერდა. ამავე დროს, მე ვამბობ, რომ ვაჟას შემოქმედება შევიდა საქართველოს ოქროს ფონდში, მაგრამ ის სუსტი მხარეები მაინც უნდა იყოს გაკრიტიკებული. აი, ასეთი არის ის ჩემი გამოსვლა“.



კანდიდ ჩარკვიანი - „სტალინთან ურთიერთობის ეპიზოდები“, გამომცემლობა „არტანუჯი“, 2015წ.

გელა ჩარკვიანი - „ინტერვიუ მამასთან“, გამომცემლობა „არტანუჯი“, 2013წ.

ბმული -- http://bu.com.ge/geo/news/story/52-ra-ar-mostsonda-stalins-vazha-pshavelas-shemokmedebashi

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Tue Nov 15, 2016 11:18 pm

Cosmopolitanism and Patriotism
By Vazha Pshavela

Some people think that true patriotism excludes cosmopolitanism. This is a mistake. Every true patriot is cosmopolitan and every genuine cosmopolitan is a patriot. Cosmopolitans serve their country and seek to uplift it intellectually, materially, and morally. They educate the best members of humanity and facilitate their society’s wellbeing. If every human must be raised separately, so must every people be raised in its own way if humanity is to realize its full potential. Every human being ought to be aware of the sacredness of his or her national and individual identity. Likewise, every nation must honor and cultivate its unique traditions. When nations learn to respect their traditions, they will in their own separate ways increase the collective strength and beauty of the entire world.

Every patriot is honor-bound to serve his country with all his strength. His job is to think of the welfare of his fellow citizens. To the extent that his ideas are grounded in reality, his work will bear fruit on its native soil, and will benefit all of humanity. Thomas Edison is an American scientist, but the entire world enjoys the fruits of his inventions. Shakespeare is British through and through, but his writings sweeten the entire world to this day. Likewise, Goethe, Cervantes and other geniuses wrote for their people, but their works made them children of the entire earth.

Every genius is nourished by his native land. Geniuses are those who can be received by other nations like their native sons. A genius’s homeland exceeds the bounds of his native soil; such a person belongs to the entire world. Nevertheless, a work of genius can find its most complete expression only on its native soil. Hamlet and King Lear will never sound as sweet as they do to the ears of an educated Englishman who reads the plays in his native language. Likewise, no matter how excellent the translation, Rustaveli’s Knight in the Panther’s Skin will never sound as sweet as it does when recited in the language in which it was written. Even if the reader understands Georgian as well as a native Georgian speaker, nuances will always be hidden from those who lack a native ear, who were not raised on the music of the poem’s beauty. Insofar as they are human, geniuses have homelands that they love and cherish. But their works are destined to rise above such limits, because their writing belongs, like any work of scholarship or philosophy, to the world.

Science and genius show us the path to cosmopolitanism, but only with the help of patriotism and national feeling. If every nation became cognizant of its economic, political, and social situation, if the economic stratification that dominates the contemporary world were destroyed, nations would stop trying to conquer each other. The looting and wars that rule the earth would come to an end.

Patriotism depends on and derives its inspiration from life. Coeval with human existence, it contains within itself forces that no thinking person can negate: language, history, heroes, native soil, and a literary tradition.

From the second that a child sees his homeland, he seeks sustenance from it; he needs someone to look after him, milk and food to nourish him, and lullabies to give him peace. A child starts to love his native land in the space where he was born and raised, under his mother’s guidance. Thus is patriotism born: the youth feels connected to those whose voices he becomes accustomed to, from whom he receives his first impressions. That is why he loves the language through which he came to know himself, and through which he learned to regard those who speak and sing in his language as his own people.

His village’s obscure dialect, which is of little use to the rest of the world, is for him the crux of his being, the most precious element within his cultural inheritance, and the foundation of his self-consciousness. When he meets his fellow countryman in another part of the world, no matter whether he is a thief or another kind of criminal, his heart inevitably rejoices. Until a child begins to see more of the world, his soul is bound to the village into which he was born and where he passed his childhood.

It is impossible to imagine a sane person for whom one small part of the world does not mean more than all the other places in the universe combined. Why? Because no one can love ten thousand places at the same time. We are only born once, in a single and unrepeatable place, into a single family. A person who claims to love every nation to the same degree, and in the same way, is a liar. Either he is a hypocrite, or crazy, or he is barred from speaking the truth by the doctrines of his political party. Even an abandoned child, raised in an orphanage, who has hundreds of people to look after him, and who hears a thousand languages spoken around him, will, as he acquires self-consciousness, eventually choose only one language and regard only one country as his homeland.

Patriotism is more a matter of feeling than of intellect, although men of reason have always cherished their homeland. Cosmopolitanism is a matter merely of the brain; it bears no relation to the feelings that originate in the heart. Yet it is the core of the solution to the tragedy that haunts humanity today, for only through cosmopolitanism can we save the world from ethnic hatred and self-destruction.

We should understand cosmopolitanism in the following way: listen to the needs of your country, heed the wisdom of your people, dedicate yourself to their wellbeing, don’t hate other nations and don’t envy their happiness, don’t prevent other nations from achieving their goals. Work towards the day when no one will subjugate your nation and work for its progress until it equals the leading nations of the world. He who negates his country while he calls himself cosmopolitan is maimed by illusions. Even though he presents himself as a lover of the noblest feelings, such a person is unconsciously an enemy of humanity. May God protect us from this pseudo-cosmopolitanism, which would require everyone to deny his place of birth. This kind of cosmopolitanism means rejecting one’s very self. Every nation seeks freedom and the means to rule itself independently. The separate development of nations is the condition for the development of all humanity.


Translated from the Georgian by Rebecca Gould



Originally published as Vazha-Pʻshavela, Tʻxzulebatʻa sruli krebuli atʻ tomad (Tbilisi: Sabchʻotʻa Sakʻartʻvelo, 1964), 9: 252-254.

ბმული -- http://www.asymptotejournal.com/nonfiction/vazha-pshavela-cosmopolitanism-and-patriotism/

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Mon Nov 21, 2016 9:29 pm

ლია ჩხარტიშვილი

ვაჟა-ფშაველას პოემების („ გველისმჭამელი“, „სტუმარ-მასპინძელი“, „ალუდა ქეთელაური“) ინგლისური თარგმანები

§ 3.7 ვაჟა-ფშაველას პოემა „ალუდა ქეთელაურის" დონალდ რეიფილდისეული თარგმანი

როგორც უკვე ითქვა, ვაჟა-ფშაველას შემოქმედების ერთ-ერთ
უმნიშვნელოვანეს თემას პიროვნებასა და საზოგადოებას (თემს) შორის არსებული
ურთიერთობა წარმოადგენს. ამ თემას ეძღვნება პოემა „ალუდა ქეთელაური“.
იპოლიტე ვართაგავამ ალუდა ქეთელაურში ნებისმიერი ეროვნებისა და
რწმენის ადამიანის დამფასებელი პიროვნება დაინახა და ამის გამო იგი მსოფლიოს
გენიალურ მწერალთა მიერ შექმნილი ტიპების გვერდით დააყენა. „ალუდა ქეთელაური
ნამდვილი მსოფლიო და მასთან იშვიათი სულიერი ღირსების მატარებელი გმირია“ -
წერდა იგი ნარკვევში „სიმღერა მთის შვილის ვაჟა-ფშაველასი“.

ბმული -- https://sangu.ge/images/liachkhartishvili.pdf

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sun Nov 27, 2016 6:25 pm


ვაჟას უბის წიგნაკი, რომელიც 1907-1914 წლებით თარიღდება


სიზმარი

(ჩანაწერი უბის წიგნაკში)

ჩემი ვეშაპიანად თბილისში მოვხვდით, ილია ჭავჭავაძის სახლის ეზოში, დაბლა სართულში გრ. ყიფშიძე მდგარა ვითომ და ვეშაპიც იქ არის გატყაული ფიცრებზე. ჩემი ძმა გიორგი (გარდაცვალებულია) ატყავებდა. მე თითქოს მეცოტავა ვეშაპის ლეში და აღარსად ტყავი სჩანდა, აღარც ფრთები. გიორგიმ მითხრა, ფრთები, ტყავი საჩეხში შევინახეთო და ზოგი ტყავი დაბლა ჩავუკეცეთ, არა სჩანსო. მე დანით ჭრა დავუწყე ხორცს და თანა ვჭამდი, გემრიელი იყო და ძალიან სუქანი. დამეზიზღა, ისეთი სუნიანი იყო და ერთი ნაჭერი პირიდან გადმოგდე.

ვაჟა-ფშაველა

შენიშვნა: შემდეგში ვაჟა-ფშაველამ ეს სიზმარი ილია ჭავჭავაძის მკვლელობას, როგორც წინასწარმეტყველება, ისე დაუკავშირა.

ბმული -- http://sputnik-georgia.com/culture/20161126/233963849/vaJa-fSavelas-155wlisTavisadmi-miZRvnili-gamofena-TbilisSi.html

Arrow


Last edited by Admin on Sun Nov 27, 2016 6:39 pm; edited 2 times in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sun Nov 27, 2016 6:35 pm



მერი ბლიაძე


მზის სათვალე, მონეტები, კრიალოსანი — ვაჟა-ფშაველას ნივთების გამოფენა თბილისში

19:49 26.11.2016


ლიტერატურის მუზეუმში 25 ნოემბერს ვაჟა-ფშაველას დაბადებიდან 155 წლისთავისადმი მიძღვნილი ღონისძიება გაიმართა. ვაჟა-ფშაველას სოფელ ჩარგალში მდებარე ქვითკირის სახლიდან მისი პირადი ნივთები დღეს ლიტერატურის მუზეუმშია დაცული. საგამოფენო სივრცეში კი ისინი პოეტის 155 წლის საიუბილეოდ გამოიტანეს. დამთვალიერებელს საშუალება აქვს საგამოფენო დარბაზში მწერლის ფოტოები, ხელნაწერები, მემორიალური ნივთები, გამოცემები, სხვადასხვა მხატვრის შესრულებული პორტრეტები და ნაწარმოებთა ილუსტრაციები დაათვალიეროს. გამოფენა საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს მხარდაჭერით მომზადდა. ექსპოზიციაზე, რომლის ავტორიც გახლავთ თეა თვალავაძე, წარმოდგენილი ნივთებიდან აღსანიშნავია ვაჟა-ფშაველას უბის წიგნაკი, რომელშიც ის თავის სიზმარს აღწერს. ეს სიზმარი მან შემდეგში ილა ჭავჭავაძის მკვლელობას, როგორც წინასწარმეტყველება, ისე დაუკავშირა. სწორედ ეს უბის წიგნაკია ვაჟას ცხოვრებისა და შემოქმედების შესახებ ყველაზე მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მატარებელი ნივთი.

მნიშვნელოვანია ასევე მოსე თოიძის მიერ შესრულებული ერთადერთი ნამუშევარი, სადაც ვაჟა ნატურიდანაა დახატული.

აქვე ნახავთ ვაჟას პირად ნივთებს: კრიალოსანს, სათვალეს, კბილის პროთეზს, ცხვირსახოცს, რომელის მას თან ჰქონდა სიკვდილის წინ წმინდა ნინოს ლაზარეთში. გამოფენაზე წარმოდგენილია ვაჟას ცხოვრების ყველა ეტაპი — დაბადებიდან გარდაცვალებამდე. ,,sputnik- საქართველოს“ გამოფენის შესახებ მანანა ვარადაშვილი, ლიტარატურის მუზეუმის საგამოფენო განყოფილების კურატორი ესაუბრა.

მანანა ვარადაშვილი: ჩვენი დღევანდელი ექსპოზიცია ეძღვნება ვაჟას დაბადებიდან 155-ე წლისთავს. გამოფენაზე წარმოდგენილი მასალა მუზეუმის ფონდებიდანაა. თითქმის ყველაფერი არის ჩვენი მუზეუმიდან, თუმცა მცირეოდენი დახმარებით ვისარგებლეთ ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრიდან და ეროვნული არქივიდან. მაგრამ ეს მხოლოდ და მხოლოდ რამდენიმე დოკუმენტს ეხება.

ვაჟასთან დაკავშირებით გვაქვს ის ბედნიერება, რომ უხვად არის შემონახული მისი მემორიალური ნივთები. მისი ოჯახიდან წარმოდგენილია ავეჯი, ჭურჭელი, ფარდაგები და ა.შ. ყველაზე მნიშვნელოვანი მასალა არის ხელნაწერები, რომლებიც კედლებზე წარმოდგენილია ასლების სახით, ვიტრინებში კი დედნებია განთავსებული. ეს არის ლექსები, წერილები, სხვადასხვა დოკუმენტური მასალა.

უხვადაა ფოტო მასალაც, არის რამდენიმე საზოგადოებისთვის უცნობი ფოტო. აქ არის ცნობილი ფოტოც, რომლის შესახებაც გულქან რაზიკაშვილი მოგონებებში იხსენებს, რომ ეს არის ნამდვილი „მამაი“. სურათზე ვაჟა-ფშაველას ქუდი უჭირავს ხელში. ეს ქუდი, მართალია ძალიან დაზიანებულია, მაგრამ გამოფენილია ერთ-ერთ ვიტრინაში.

მოგეხსენებათ ქართული ინტერნეტი ზოგჯერ სცოდავს შემოქმედი ადამიანების ბიოგრაფიის გამოქვეყნების დროს. ვაჟასთან მიმართებით, თუ დაძებნით, ბევრს ვერაფერს იპოვით. ასე, რომ, ვფიქრობ ქართული საზოგადოებისთვის საკმაოდ მნიშვნელოვანი გამოფენაა, მითუმეტეს, რომ ყველა მასალა: პირადი ნივთები, ფოტო, ფერწერული, გრაფიკული ერთადაა თავმოყრილი. ასე, რომ ქართულ საზოგადოებას, პოეზიის და პროზის მოყვარულებს, უშუალოდ ვაჟას მოყვარულთ, ელის ძალიან დიდი სიამოვნება. მუზეუმის ეს გამოფენა კიდევ ერთხელ გააცოცხლებს მის დიდ შემოქმედებას.

— რამდენად რთული იყო ექსპონატების შეგროვება?

— ნამდვილად არ იყო რთული. ძალიან ბევრი ნივთი — ჭურჭელი, ფარდაგები, იარაღი რაზკაშვილების ოჯახიდანაა. ერთ-ერთ ვიტრინაში არის მისი პირადი ნივთების ჩამონათვალი, რომელიც გარდაცვალების დროს თან ჰქონდა ვაჟას. ძალიან საინტერესოა მისი კრიალოსანი, მონეტები, მზის სათვალე. აქ შეხვდებით ისეთ უცნაურ ნივთებს, როგორიცაა ვაჟას პროთეზი და ქალის ჩექმის ფორმის ყურის საჩიჩქნი. გულისამაჩუყებელია სამგლოვიარო ბაფთები. მოგეხსენებათ ვაჟა წმინდა ნინოს სახელობის ლაზარეთში გარდაიცვალა. ერთ-ერთ სამგლოვირო ბაფთას აქვს წარწერა:,,ძვირფას მგოსან ვაჟას გულდაწყვეტილ მომვლელთაგან. წმინდა ნინოს ლაზარეთი“.

უხვად წარმოდგენილ ფოტოებს შორის არის ისეთიც, რომელიც ასახავს ვაჟას გადასვენებას დიდუბის პანთეონიდან მთაწმინდაზე. იცით ალბათ, რომ დიდუბის პანთეონში ვაჟას ნასაფლავარში დაკრძალულია მისი მეუღლე თამარ დიდებაშვილი. „ცისფერყანწელები“ ძალიან დიდ მონაწილეობას იღებდნენ ვაჟას გადასვენებაში. ფოტოზე ჩანან პაოლო იაშვილი, გიორგი ლეონიძე, ნინო მაყაშვილი და სხვები.

ასე რომ, დამთვალიერებელს საშუალება აქვს, 28 იავნრამდე იხილოს დიდი ქართველი მგოსნის, ვაჟა-ფშაველას ბევრი უცნობი და საინტერესო ნივთი.


ბმული -- http://sputnik-georgia.com/culture/20161126/233963849/vaJa-fSavelas-155wlisTavisadmi-miZRvnili-gamofena-TbilisSi.html

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Sponsored content




PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Today at 8:41 am

Back to top Go down
 
ვაჟა–ფშაველა
View previous topic View next topic Back to top 
Page 5 of 5Go to page : Previous  1, 2, 3, 4, 5

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური (ნისლი მთათა ზედა) :: მთქმელი და გამგონებელი :: ლიტერატურა უსაზღვრებოდ-
Jump to: