არმური (ნისლი მთათა ზედა)
არმური
არმური (ნისლი მთათა ზედა)

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri (scotch mist over mountains) - literary Arena from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  CalendarCalendar  GalleryGallery  FAQFAQ  SearchSearch  MemberlistMemberlist  UsergroupsUsergroups  RegisterRegister  Log inLog in  

Share | 
 

 ვაჟა–ფშაველა

View previous topic View next topic Go down 
Go to page : Previous  1, 2, 3, 4, 5
AuthorMessage
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sun Oct 27, 2013 1:47 am

ვაჟა-ფშაველა

მთაო, შე შაუპოვარო
(სიმღერა)

მთაო, შე შაუპოვარო,
რამ–რა გაგხადა შტერადა, –
დაჰყურებ ჭმუნვით ქვეყანას,
გადაქცეული ცქერადა?!
ის აღარა ვარ, ბიძაო,
რაც გინახივარ ძველადა,
მე ქვეყანაში მოვდივარ,
როგორც ბალახი ღერადა.
ვერც პურს ვჭამ მოსვენებითა,
ვეღარც დავმჯდარვარ მღერადა.
შენ მე მიყურებ, მე – შენა,
ორნივე გავხდით შტერადა!

1886
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sun Nov 10, 2013 1:19 am

Перевод с грузинского: Рахиль Торпусман (spaniel90100)

2011-06-18 23:29:00


Arrow

Акакий Церетели (1840 – 1915)

К ВАЖА-ПШАВЕЛЕ
(1913)

Ты воспеваешь горы, пшавец,
Но твой язык я осуждаю,
Хотя жемчужины ты сеешь,
А книгочеи пожинают.

С Пшаветией, хоть я там не был,
Благодаря тебе знакóм,
И знаю даже то, что ты нам
Не смог поведать языком:

Я знаю, что в горах высоких
Жива святая чистота,
Там люди – словно из булата,
И правду молвят их уста,

И что перо их нынче режет,
Как прежде резал лишь булат…
Я шлю привет святому краю,
Певец долин, но горцам – брат.

Arrow

Важа-Пшавела
(Лука Разикашвили, 1861 – 1915)

ЗАПОЗДАЛЫЙ ОТВЕТ АКАКИЮ
(1913)

Я долго думал: как ответить
Тебе, старейшина-поэт?
Я был безмерно опечален
И день и ночь искал ответ.
Едва хочу промолвить слово –
Оно уходит, раз – и нет!

Я чувствовал себя ужасно –
Как будто обвалился дом.
За что я так наказан Богом,
Что злополучным языком,
Хоть сею жемчуг, но не в силах
Родному объяснить отцу?
Кто укорит меня за эту
Песнь, обращенную к певцу?

Орудие у стихотворца
Одно: язык его родной.
Когда жемчужины он сеет –
Иль насыпает их горой –
Не осуждайте, а внемлите!
Он - тот, кто есть, а не другой!

Я и язык мой – в чем виновны?
Чем провинились пред тобой?
Мы опечалили отчизну?
Или глумились над мечтой?
Нет! Вся причина недовольства –
Что мы посмели БЫТЬ СОБОЙ.

За что же дар природы горной
Хулу встречает и позор?
За что равнины презирают
Мелодию высоких гор?
Ведь мы из одного народа!
Ведь и у нас цветы цветут!
Ведь нашу общую отчизну
И горцы, как икону, чтут!
Язык наш слишком тверд, быть может,
Подобен твердостью скале –
Но осуждать его за это
И предавать его земле?!

Поэт подвластен впечатленьям,
Его всегда легко задеть:
Я мог бы, прочитав такое,
Оторопеть и онеметь.
Но я иду своей дорогой,
Напрасных не страшась обид.
Язык – и горный, и равнинный –
На сердце у меня лежит,
И я не осужу ни слога,
Который нам принадлежит!

Меня страшит совсем иное:
Когда собой быть не дают,
Когда луну и солнце душат,
Когда отчизну предают.
А гор не надо опасаться
И их простого языка.
Не бойтесь, он вам не опасен –
Летящий сверху рев быка.

Перевод с грузинского Рахель Торпусман

http://spaniel90100.livejournal.com/17969.html#comments

http://7iskusstv.com/2011/Nomer9/RTorpusman1.php

sunny
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Mon Dec 02, 2013 9:57 pm

ВАЖА-ПШАВЕЛА

СТИХОТВОРЕНИЯ

***
Наг и бос хожу по свету,
Голодая, холодая.
Неизбывной нищетою
Знаменита наша стая.
Печка жизни раскалилась,
Мне подобных выпекая.
Многим в этом бренном мире
Доля выпала такая:
Нас, рожденных матерями,
Всех могила ждет глухая.

Если я узды достоин,
Разве я склоняю шею?
Дружбой с вами клясться буду:
Всем на свете я владею.
Этот мир — мое богатство:
Горы, долы, вся природа,
Суша и морская влага,
Звезды — войско небосвода,
Сторож тучек — светлый месяц,
Солнце в ранний час восхода,
Радостный напев богатых,
Сиротливый плач народа,
Голубое небо, вёдро,
Ливень, гром и непогода,
Розы вешнее цветенье,
Вся ее родня земная,
В блеклом платьице фиалка —
Скромница моя лесная,
Пиримзе на горном склоне
И горянка молодая,
И роса, что жемчугами
На лугу дрожит, мерцая,
Долгий гул обвалов зимних,
Летом — россыпь дождевая,
Ад за гробом, коль затворят
Предо мной ворота рая...

Я реву, как бык могучий,
Я рогами землю рою:
— Боже, дай моей отчизне
Жизни щедрою рукою!—
Слыша о беде несчастных,
Слезы я струю рекою,
Мучусь я и колоброжу.
Праздность не в ладу со мною,-
С бедняком делюсь последним,
Не враждую с нищетою.
Я пришел во имя блага,
Связан я с моей землею.
Никого я не обижу
Злым деяньем, речью злою.
Я реву, как бык могучий,
Я рогами землю рою.
— Боже, дай моей отчизне
Жизни щедрою рукою!—
За несчастных и бездольных
Слезы я струю рекою.
Вдаль иду с горящей песней.
Блажь берет меня порою.

1896
Перевод Арсения Тарковского

СТАРЫЙ ЛЕВ

Притомился лев, притомился,
Наступила старость на горло,
Наложила подать на мышцы,
Когти царские поистерла.
На поклон зверье не приходит,
Будто все окрест перемерло.
И никто его не жалеет,
И прошла пора золотая.
Та пора, когда выступал он,
Землю лапами прогибая,
Всю державу своим рычаньем
Потрясал от края до края.
Приутих недавний властитель,
Сердце старое плачет сиро.
Мнится: он давно уже болен
На костях ни мяса, ни жира.
И чело его омрачает
Дума о вероломстве мира.

Перевод Арсения Тарковского

ОРЁЛ

Видел я: орёл-подранок
Бился насмерть с вороньем
И, уже взлететь не в силах,
Землю мел одним крылом;
Из груди его струилась
Кровь слабеющим ручьем.
Чтоб вам сгинуть! Он попался
В час недобрый вам живьем,
А не то ваш пух по ветру
Долго вился бы кругом.

Перевод Арсения Тарковского

БЫЛ В ГОРАХ...

Был в горах, с вершины видал
Мир, припавший к дальним отрогам,
На груди светила держал,
Как пророк, беседовал с богом.

Мысль о благе мира была
Для души единственной мерой,
Жизнь и смерть во имя его
Были правдой моей и верой.

А теперь я спускаюсь вниз.
Тьма глотает меня в ущелье,
Злые думы с душой сплелись,
Сирым разумом завладели.

Сверху вниз брести наугад
Горе мне! как тяжко и томно...
Слезы не исцелят меня
На равнине этой бездомной.

О, зачем я себя обрек
На погибель без воздаянья
И сошел с горы? Чтобы стать
Тщетной жертвой? Чашей страданья?

Перевод Арсения Тарковского

КТО ТЕБЯ, ДЕВУШКА, СОЗДАЛ?

Кто тебя, девушка, создал
Стройной тростинкой такою?
Роз на груди твоей нежной
Мне бы коснуться рукою!
Я даже в мире загробном
Встречусь меж мертвых с тобою.

Кто это выдумал, будто
Есть и другие на свете!
Пусть отовсюду прогонят,
Ты лишь одна на примете.
Даже сравнив тебя с солнцем,
Буду пред правдой в ответе.

Пусть облачаются в траур
Звезды и солнце над нами —
Будет светить мне как солнце
Глаз твоих черное пламя.

1886
Перевод В.Звягинцевой

ГОРЫ СПЯТ

В ущелиях сгрудилась мгла.
Как братья, заполнив просторы,
К телам прижимают тела
Вечерние темные горы.
Луны опечаленный лик
Глядит из нахмуренной тучи,
И плещет в ущелье родник,
И плачет о чем-то певуче.
Вот всхлипнул он, тяжко' дыша,
Откликнулся эхом несмелым
И смолк... И как будто душа
Рассталась с измученным телом.
Росой 'освежая листы,
Дохнула прохлада тумана
И вниз потекла с высоты,
Скитаясь в горах неустанно.
И в этих извилинах мглы
Укрылись орлы и орлицы,
И с ними, на ложе скалы
Замолкли и прочие птицы.
Сидят они, клюв опустив,
Безжизненны, серы, понуры. ..
С высокой горы под обрыв
Бесшумно спускаются туры.
Здесь черною шалью ночей
Закутано горное горло
И отблеск последних лучей
Туманное небо простерло.
Погасли пастушьи огни,
Ни конь не мелькнет, ни прохожий,
Лишь дикие звери одни
У каменных воют подножий.
На башнях дозорных застав
Нигде не видать караула.
Не виден по вмятинам трав
Разбойничий след из аула.
Один только звездный хорал
Доносит напев колыбельный:
«Привет вам, скопления скал!
Да сгинет ваш недруг смертельный!
Когда бы погибли и вы
В годины суровые эти,
До нас не дошло бы молвы
О том, что творится на свете!»
Вот слева глядит в небосвод
Гергети, могучий владыка.
Вот Борбала справа встает,
И плачет она, горемыка.
Вот души усопших земли
Сквозь горные движутся щели,
И звезды померкли вдали,
И горы вокруг потемнели.
Найду ль я дорогу? Навряд!
В горах по ночам страшновато.
Они же без просыпу спят,
И в мире им нет супостата.

1887
Перевод Н.Заболоцкого

ПЕСНЯ ЖЕНИХА

Увидал я тебя, босоногую,
Пробегающую через двор.
Куропаточкою-недотрогою
Ты порхала по выступам гор.
Кто вскормил тебя грудью, любимая,
Роза или фиалка полей?
Черноокая и нелюдимая,
Ты — владычица скорби моей.
Как сиротка без рода, без племени,
Не спеши от меня, не спеши!
Подари мне хоть капельку времени,
Не губи человечьей души.
Чтобы люди тебя не обидели,
За тебя я погибну, любя.
Пусть твои не болеют родители,
Мне бы только увидеть тебя!

1887
Перевод Н.Заболоцкого

ГОРА И ДОЛИНА

Почему глядишь высокомерно
На долину, гордая гора?
Потому что ты крута, наверно,
А она полога и пестра?
Подымая льдистые вершины
И сверкая снежной сединой,
Ты гордишься чащами калины,
Горными цветами и травой.
Но взгляни в долину, на дорожки,
На сады, что зреют впереди, —
Это ль не жемчужные застежки
На расшитой золотом груди?
Иль тебе и розы не по нраву,
Иль тебе плоды не по нутру,
Или кахетинского на славу
Ты не хочешь выпить на пиру?
Не тебе ль сестра она родная —
Та долина, полная плодов?
Кровь героев рдеет, орошая
Эту зелень пастбищ и садов!
К ней стремятся, полные форели,
Реви, упадая с высоты.
На ее фундаменте доселе,
Укрепись, владычествуешь ты.
Нет, гора, не следует гордиться
Перед той, с кем связана всегда, —
Стоит ей сквозь землю провалиться,
С ней и ты исчезнешь без следа!

1889
Перевод Н.Заболоцкого

ЖАЛОБА МЕЧА

— Заржавел ты, славный горда,
Плесень тронула ножны.
Иль тебя хозяин гордый
Снять не хочет со стены?
— Сгинул, сгинул мой хозяин,
Пал в сраженье за Шамхор.
Сорок раз в бою изранен,
Пролил кровь у края гор.
Удалец Тамар-царицы
И защитник очага,
Он, зажав меня в деснице,
Устремлялся на врага.
Нынче мир подобен лавке,
Доблесть нынче не в цене,
Оттого и я в отставке
Плесневею на стене.
Здесь меня в уплату долга
Часто лавочник берет,
И тогда лежу я долго
На прилавке возле счет.
Миновало семь столетий
С той поры, когда картвел,
Просыпаясь на рассвете,
И точил меня и пел.
Почему на радость людям
Вновь не скажет мне герой:
«Меч! коль славы не добудем,
Не воротимся домой!»

1890
Перевод Н.Заболоцкого

МОЛИТВА

О Господи прими мою
Мольбу, единую отныне.
Не дай мне прозябать, молю,
Предав Тебя, себя отринув.

Да будет нрав безумца крут,
Душа подвластна только чуду.
Пусть глад и жажда по добру
Неутоленными пребудут.

Благоразумье и покой
Да не придут ко мне вовеки,
И, лишь охваченный тоской,
Взращу я радости побеги.

Когда душа моя в огне,
Вмиг разум расправляет крылья,
И лишь тогда вершит во мне
Свобода торжество всесилья.

И да хранит меня всегда
Твоя десница роковая,
Пока не явится беда,
Могильным холодом карая.
Покой тогда лишь обретя,
Верни: звезду - небесной тверди,
Плотву - прибрежной коловерти,
Мой прах - земле, мой дух - бессмертью,
Oтцу и матери - дитя.

Перевод Давида Самойлова

УТЕШЕНИЕ

Утешен я и жажду утешенья:
Душа пылает пламенем горнил.
К родной стране приверженный с рожденья,
Я в этом мире зла не сотворил.
О, кто бы видел в час изнеможенъя,
Как я рыдал, какие слезы лил!
Отдав земле присущее земное,
Небесное я небу отдавал,
Не пресмыкался, мысля о -покое,
Парил, как сокол, возле этих скал.
Украсил я и горы и долины
Красою слов, и ныне у стоя
Картлийцы, кахи, и имеретины,
И абахезы слушают меня.
Чтоб славных дедов чествовали внуки,
Я тени предков вызвал из гробниц,
Облобызал их доблестные руки,
Оплакал шрамы мужественных лиц.
Я оживил рукой животворящей
Останки их величественных тел,
Вернул булат им, острый и блестящий,
Венки на них лавровые воздел.
Как летний дождь в степи необозримой,
Я напоил иссохшие поля.
В моей душе не гаснет лик любимой —
И этим тоже утешаюсь я.
Не мыслил яму рыть я для соседа,
А тех, кто рыл, клеймил я день и ночь,
Не отнимал у ближних я обеда,
Но сам стремился ближнему помочь.
И пеньем труб и громом барабана
Я о любви к собратиям взывал.
Я вдунул душу в тело истукана,
Вложил язык в уста немые окал.
Я изукрасил царственною статью
Любую травку... В эти времена
Поистине небесной благодатью
Была рука моя осенена.

1894
Перевод Н.Заболоцкого

КАКАЯ СТРАШНАЯ УПАЛА ТЬМА.

Какая страшная упала тьма,
Как молнии сверкали, как гремело,
И зарослей кладбищенских сурьма
От вспышек багровела то и дело.
Казалось, развалился небосвод,
Земля как будто облачилась в саван,
Казалось, рушится весь мир, и вот —
Уже хохочет, торжествуя, дьявол!
Тот хохот ужас наводил на всех,
И люди, в содроганьях обессилев,
Не зная, за какой страдают грех,
У господа спасенья не просили.
Дождем, как черными плетьми, гроза
Секла дома, деревья истязала.
Гдебрату брат выкалывал глаза,
Там это никого не ужасало.
Ослепшие рыдали: в эту ночь
Им было не до песен!.. Я извелся,
Но никому ничем не мог помочь,
Как я за их спасенье ни боролся!

1895
Перевод Льва Пеньковского

ПЕСНЯ

Ты на том берегу, я на этом,
Между нами бушует река.
Друг на друга мы с каждым рассветом
Не насмотримся издалека.
Как теперь я тебя поцелую?
Только вижу смеющийся рот.
Перейти сквозь пучину такую
Человеку немыслимо вброд.
Не пловцы мы с тобой, горемыки,
Нет ни лодки у нас, ни руля.
Не ответит нам небо на крики,
Не поможет нам в горе земля.
Целый день ожидая друг друга,
Мы смеемся сквозь слезы с тобой.
Я кричу, но не слышно ни звука, —
Всюду грохот и яростный вой.
Умирает мой голос тревожный,
Утопающий в бурной реке...
Как теперь я в тоске безнадежной
Проживу от тебя вдалеке?
И не лучше ли смерть, чем томленье,
Чем бессильные эти слова?
Нет, пока ты видна в отдаленье,
До тех пор и надежда жива!

1890-е годы
Перевод Н.Заболоцкого

И КОСИЛ-ТО Я ПРИЛЕЖНО
(Песня)

И косил-то я прилежно,
И косой махал умело,
И без счета волн пахучих
Под косой моей шумело.
Я был горд, косцом отменным,
Удальцом себя считая.
Притомился, оглянулся:
За спиной — гора пустая.
Вот — мой луг, покос, что потом
Поливал я — ряд за рядом.
Сено ж — выветрено бурей
Или вытоптано стадом.
И потоки через гору
Хлещут вниз кремневым градом.

1900
Перевод Сергея Спасского

СЕРДЦЕ, НЕ СДАВАЙСЯ

Будь твердым, сердце, не сдавайся,
Стой неприступною скалой.
Что ж делать, если мы поныне
Окутаны сырою мглой!
Сдаваться старости — позорно,
Противоборствуй силе злой!
Да не угаснет надо мною
Благословенной дружбы свет!
С младенчества на самом сердце
Храню я дедовский завет.
Не дай, господь, в болотной топи
Окончить мне остаток лет!
Не погуби меня, создатель!
В отчаянье не покидай.
Не ущербляй ущербной жизни,
Надеждам воплотиться дай.
Неизъяснимым врачеваньем
Пресечь недуг не запоздай!
При жизни стать безгласным трупом,
Мне даже мысль о том страшна!
Стать падалью, что хищным птицам
На растерзанье отдана,
Стать чашей с ядом!.. Боже, боже,
Какая мне тогда цена!
Как срок придет — хочу я смерти,
Что лишь достойным суждена.
Большое мужество мне нужно.
Такие нынче времена.
Прочь, малодушие и вялость!
Я не страшусь тебя, мой путь.
Ты и вначале был тернистым,
Казалось — шагу не шагнуть.
Былые ссадины и раны
Еще не зажили ничуть.
Но все преграды я предвидел
И всем ветрам подставил грудь.
Я и теперь свой долг исполню,
Я не могу с пути свернуть.
Будь твердым, сердце, не сдавайся,
Не размягчайся, — твердым будь!
Уж если мы остались целы,
— Нас не сломить и не согнуть.

1904
Перевод Марии Петровых

НЕ ЛЮБУЮСЬ ЛАСТОЧКОЙ ПРОВОРНОЙ
(Песня)

Не любуюсь ласточкой проворной,
не слежу за журавлиным клином,
пусть плывут причудливые тучи
караваном медленным и длинным,
пусть цветам цвести неистощимо
и не молкнуть песням соловьиным,-

Что мне черных глаз бальзам волшебный? -
давней раны боль неисцелима,
и надежды, вспыхнувшей напрасно,
не развеять сладостного дыма.
Первая любовь до самой смерти,
Как основа веры - нерушима!

1895
Перевод Льва Пеньковского

ПИЛ ТОТ ЯД, ЧТО МНЕ ЖИЗНЬ ДАЛА
(Песня)

Пил тот яд, что мне жизнь дала,
Кахетинским глотком вина.
Не бежал, не стерегся я
И всю горечь узнал до дна,
Знал давно, что все будет так,
Ворох терна стелил для сна.

Вот лежу я и сладко сплю,
Зреет мужество. Надо мной
Туча черная в высоте
Грозовою висит стеной.

Пусть, как хочет, так и гремит,
Пусть хоть молньей разит меня,
Я не дрогну, лежу, как есть,
Воином, сделанным из кремня.

Жить таким предпочту пока,
Не считай меня мертвецом,
В моем сердце есть жар живой,
И тревоги есть клекот в нем.

Но не страшны уже глазам
Слез потоки и кровь волной,
Ведь враги, ведь чужие те,
Что нам залили край родной.

1904
Перевод Н.Тихонова

ПАМЯТИ ДАВИДА ГУРАМИШВИЛИ

О, как тяжко ноет сердце,
О, какая в теле дрожь!
Д. Гурамишвили

Дед мой славный и предтеча!
Снова я стишки крою
И, склоняясь, издалеча
Лобызаю тень твою.
Верный сын родного края,
Изнемогший от шипов,
Ты о чем, ко мне взывая,
Умолять меня готов?
Все зовут меня поэтом,
Я же Лаба, старый бык.
Под ярмом на свете этом
Нас немало, горемык.
Видишь, я без одеянья,
У жены — одно тряпье,
И одни твои рыданья —
Пропитание мое.
Потрудиться сердцем надо,
Чтоб сварить такой обед,
Но лишь он —моя отрада
И спасенье с малых лет.
И хоть нет трудам предела,
Продолжаю я алкать,
И меня за это дело
Ты не должен обвинять.
То бренчу я на чонгури,
То царапаю стишки.
То рыдаю, полный дури, —
Видишь сам мои грешки.
Впрочем, может быть, забота
Мне действительно к лицу.
Помогите ж, ты и Шота,
Неискусному певцу!
Вся душа моя в томлении,
Вся в огне гортань моя.
Перед вами на колени
Упадаю, нищий, я.
Дайте мне, играя в лело,
Завершить победный путь
И, представ пред вами, смело
В очи ясные взглянуть!

1913
Перевод Н.Заболоцкого

ПОЧЕМУ Я СОЗДАН ЧЕЛОВЕКОМ?
Песня

Почему я создан человеком?
Почему, исполненный красы,
В сонме туч, в высоком мире неком,
Не рожден я капелькой росы?
Отчего никто меня не мечет
Ни дождем, ни вьюгою с высот?
Чем иным владыка мой излечит
Грудь мою от горя и забот?

Взял бы он меня к себе обратно
И не разлучался бы со мной,
Чтоб не жить мне в мире безотрадно,
Не бороться с горькою судьбой.
И, любуясь солнцем и сверкая,
Плыл бы я в безбрежные края, —
Сверху небо, снизу грудь земная,
Оба вместе — родина моя.

Как бы любовался я ватагой
Этих гор, взирая с высоты!
Там, моей напитанные влагой,
Поднялись бы вешние цветы.
Отдавал бы сердце молодое
Утром солнцу, вечером луне,
Орошал иссохшую от зноя
Эту степь в родимой стороне.

Превращенный в снежные кристаллы,
Не грустил бы я и в холода,
Ибо, сверху падая на скалы,
Умирал бы там не навсегда.
Был бы я лишь несколько мгновений
Как бы мертв, а там, глядишь, опять
Возвратился- в этот мир весенний,
Чтоб его с улыбкою обнять.

1913
Перевод Н.Заболоцкого

ЗАВЕЩАНИЕ
Не нужно жаловаться, дети,
На то, что много разных дел
Не довершили мы на свете
И вам оставили в удел.
Увы, наш век был веком чувства,
Мы жили горестью одной,
И не познали мы искусства
Спасенья родины больной.
Неподходящий для геройства
И неподатливый весьма,
Наш век губил; живые свойства
Людского сердца и ума,
Бараташвилевский Мерани
Теперь вам грезится опять,
И снова нас томит желанье
О судьбах Грузии узнать.
Ужель мой стих, облит слезами,
Погибнет здесь, в родном краю?
О, если б крикнули вы сами
В могилу тесную мою:
«Забудь,поэт, свои печали,
Загробных слез своих не лей:
Сыны отцов, мы тоже встали
За дело родины своей!»

Перевод Н. Заболоцкого

sunny
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Mon Jul 28, 2014 7:53 pm

Важа ПШАВЕЛА "Гость и хозяин" - пер. Н.Заболоцкий, реж З.Канделаки, Б.Хвичия, чит. В.Харюченко

http://reportage.su/audio/3652
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Thu Jul 31, 2014 9:04 am

ვაჟა-ფშაველა

ფშაველი ჯარისკაცის წერილი

გულ-მკერდიმც აგიყოვდება,
დედაო, ია-ვარდითა!
თვალებს ნუ ითხრი ტირილით,
გულს ნუ ისერავ დარდითა!
ვინც დავიჭრენით, გამოვრჩით,
კიდევ ცოცხლები დავრჩითა.
ხვალ ისევ ომში გვიწვევენ
გაკვირვებულნი გარჯითა,
თამარ დედოფლის ბარტყების
გულოვანობით, მაჯითა.
ვცდილობთ, რომ საქართველოსა
ვუშველოთ ჩვენის ხარჯითა.
სამშობლოს ბედნიერება
არ გვსურს ვიყიდოთ ვალითა,
ნაღდს ვაძლევთ ჯანს და სიცოცხლეს,
ნამუსი დავიცავითა.

რუსეთში მყოფი ვნატრულობ,
სამშობლო ვნახო თვალითა.
ერთი რამ უნდა გაუწყო,
გავკვირვებულვართ ამითა:
როცა ომი გვაქვ ქართვლის ჯარს,
ნათელი გვიძღვის ღამითა;
კაცი რამ ლურჯცხენიანი,
ამოღებულის ხმალითა,
მაღლიდან თავზე დაგვბრუნავს
ტურფა იერით, ტანითა.
სახე აქვს შავად მოცული
მას დიდის კაეშანითა.
ეს ჩვენი ჩუმი მფარველი
ლაშარის ჯვარად ვსცანითა.

როცა მისწყდება თოფის ხმა
და ზარბაზნების გრიალი,
გრძნობები დამიყუჩდება,
არ მესმის ბრძოლის ზრიალი,
ფიქრით შინა ვარ… საჩეჩლის
კბილების მესმის წკრიალი.
გიცქერ, მატყლსა სჩეჩ, ფარტენას
ცრემლი გისველებს ტიალი!
ეგ ხო ჩემ საჩოხედ გინდა!
ნაკურთხი დედის ცრემლითა
არ გაიჭრება მახვილით,
არ დაიწვება ცეცხლითა.

რა დიდი ღამე გასულა,
შენ კი სძილ-ფხიზლობ კერაზე!
ეგ შენი გლოვა უფალმა,
ვსთხოვ, შაგიცვალოს მღერაზე!
მშვიდობით! დაჰკრეს საყვირსა,
კვლავ მეძახიან ბრძოლაზე:
საჩხუბრად, სისხლის საღვრელად,
თოფის, ზარბაზნის სროლაზე.
ნეტავ, თუ არ გვატირებენ
ბოლოს ვაჟკაცურ შრომაზე?!
ნეტავ, თუ დაგვიფასდება
ქართველთა შვილებს ამაგი, -
არ იქცა საყოვ-ყორნედა
ჩვენი ლამაზი ალაგი.
მშვიდობით! დაჰკრეს საყვირსა,
კვლავ მეძახიან ბრძოლაზე:
საჩხუბრად, სისხლის საღვრელად
თოფის, ზარბაზნის სროლაზე.
მხნედ მივალ, ვერვინ დაგცინებს
ლაჩარის შვილის ყოლაზე.

1914 წელი, 10 დეკემბერი
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sat Jun 06, 2015 2:23 pm



გულო, არ გასტყდე, გამაგრდი...

ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალებიდან ასი წელი 2015 წლის 27 ივლისს სრულდება. ამ დღეს გაიმართება ტრადიციული დღესასწაული „ვაჟაობა“ ჩარგალში. ხელისუფლების წარმომადგენლების მხრიდან სწორედ ამ დღეს ელოდებიან ჩვენი საზოგადოების თითქმის ყველა ფენის წარმომადგენლები: მწერლები და ლიტერატორები, ხელოვნების სხვა დარგების მოღვაწეები, მეცნიერები, სტუდენტობა, სკოლების მოსწავლეები, მათი მშობლები, მოკლედ, ყველა მოელის ვაჟა-ფშაველას სახელმწიფო ლიტერატურული პრემიის დაწესების შესახებ სამთავრობო, ოფიციალურ განცხადებას...

ხოლო იმის შესახებ, თუ როგორ მოვედით აქამდე, მხოლოდ სამ თარიღს შეგახსენებთ:

1. 2013 წლის 26 ოქტომბერი -- საქართველოს მაშინდელმა პრემიერ-მინისტრმა, ბიძინა ივანიშვილმა ჩარგალში გამართულ „ვაჟაობაზე“ განაცხადა: „ვაჟა-ფშაველა არის უდიდესი მოღვაწე და ჩვენ ქვეყანას მისი სახელობის პრემია უნდა ჰქონდეს!.. პრემია ჰუმანიზმისთვის დაწესდება და მას კულტურის და ლიტერატურის სფეროში მოღვაწე ადამიანები მიიღებენ".

2. 2014 წლის 19 თებერვალი -- საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს ინიცატივით, სოციალაურ ქსელში Facebook შეიქმნა სპეციალური გვერდი „ვაჟა-ფშაველას სახელმწიფო ლიტერატურული პრემიისათვის“ - https://www.facebook.com/pages/ვაჟა-ფშაველას-სახელმწიფო-ლიტერატურული-პრემიისათვის/772330226130323?sk=timeline, რათა საზოგადოებას ღიად ემსჯელა ამ პრემიის შესახებ. იმართებოდა განხილვები კულტურის სამინისტროში, ინსტიტუტებში, სკოლებში; იყო მიზნობრივი გადაცემები მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით; სოციალური ქსელის ზემოთ დასახელებულ გვერდზე ქვეყნდებოდა მოსაზრებებიც და მერე მიმდინარეობდა მათზე მსჯელობაც... დღეისათვის ამ გვერდის მხარდამჭრია 4394 წევრი და აქ გამოთქმულია ჩვენი საზოგადოების თითქმის ყველა ფენის წარმომადგენლის დადებითი აზრი ვაჟა-ფშაველას სახელმწიფო ლიტერატურული პრემიის დაწესებასთან დაკავშირებით.

3. 2014 წლის 27 ივლისი -- საქართველოს ამჟამინდელმა პრემიერ-მინისტრმა, ირაკლი ღარიბაშვილმა ჩარგალში გამართულ მორიგ „ვაჟაობაზე“ განაცხადა:
„2015 წელს სრულდება ასი წელი ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალებიდან... ასი წლისთავის აღსანიშნავად შეიქმნება სამთავრობო კომისია, რომელიც დაგეგმავს შესაბამის ღონისძიებებს. მოგეხსენებათ, შარშან, ბატონმა ბიძინა ივანიშვილმა აქ, ვაჟაობის დღესასწაულზე გააღრერა ინციატივა ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიის დაწესებასთან დაკავშირებით, და მე მინდა, დაგიდასტუროთ, რომ სამთარობო კომისია, რომელიც შეიქმნება უახლოეს დღეებში, ამ საკითხზე მიიღებს გადაწყვეტილებას“.

ჰოდა, მოდით, ჯერ ვაჟა-ფშაველას 1904 წელს დაწერილი ერთი კარგი ლექსი გავიხსენოთ, და ისე დაველოდოთ 2015 წლის 27 ივლისს და იმედი ვიქონიოთ, რომ ჩვენი მოლოდინი არ გამტყუნდება...


ვაჟა-ფშაველა

გულო, არ გასტყდე!
(სიმღერა)

გულო, არ გასტყდე, გამაგრდი,
კლდეო, კლდედ იდეგ სალადა!
რა ვქნათ, რომ ჯანღი გვეხვევა,
მეცა გყევივარ ავადა.
ცდა გავუქარწყლოთ საწუთროს,
ნუ დავბერდებით შავადა.

სინათლე ნუმც გაგიქრება
და სხივი - მოძმეთ ნუგეში,
ანდერძსა მამა-პაპისას
ფრთხილად ვინახავ უბეში.
ძალნო ცისანო, გვიშველეთ,
საწყალთ ნუ ჩაგვყრით წუმპეში!

გულს ნუ მომიკლავ, უფალო,
იმედს ნუ დამინიავებ,
დაზიანებულს სიცოცხლეს
მეტად ნუ დამიზიანებ;
მიშველე რამა, შენს მადლსა,
წამალს ნუ დამიგვიანებ!

არ მინდა, თავს ლეშად ვგრძნობდე,
უსულოდ გდებულს, ტიალად;
სვავნი, ორბნი და კაჭკაჭნი
მათრევდენ, მჭამდენ ზიარად.
ნუ გადამაქცევ, უფალო,
შხამისა სასმელ ფიალად!

კაცი ვარ, ვაჟკაცის წესზე
გავტყდე, ეს რაღა შნო არი?!
სიმტკიცე მიჭირს დიადი,
ეხლა ისეთი დრო არი.

გამშორდი, სულით სიდაბლევ,
გზაო, მაშინებ ვეღარა,-
იმ თავად, ჩემო სავალო,
შენზე ეკალი ეყარა.
გაკაწრულ-გაფხაჭულები
დღესაც ისევ მჭირს ბევრგანა.
ვიცოდი ძალიან კარგად,
ეს უნდა გადამეყარა
და დღესაც ისევ ძველებრივ
უნდა ვიხადო ბეგარა.
გულო, გაკლდევდი, გამაგრდი,
ნისლი ნუ გადაგეფარა:
თუ აქამომდე გავძელით,
დღეს მტერი გაგვტეხს ვეღარა.

1904

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Fri Sep 02, 2016 11:46 pm

რა არ მოსწონდა სტალინს ვაჟა-ფშაველას შემოქმედებაში?


ნაწყვეტი კანდიდ ჩარკვიანის წიგნიდან - „სტალინთან ურთიერთობის ეპიზოდები“

„მკითხველის ყურადღებას შევაჩერებ სტალინის შეხედულებებზე ვაჟა-ფშაველას ენის, პოეტური შემოქმედებისა და მსოფლმხედველობის შესახებ.

სტალინი შეძლების ფარგლებში ეცნობოდა თანამედროვე ქართული მხატვრული ლიტერატურის ნიმუშებს, მაგრამ მან გაცილებით უფრო ღრმად იცოდა ჩვენი კლასიკური მწერლობა. ხანდახან, განწყობილების მიხედვით, ბარათაშვილის, ილიას, აკაკის რომელიმე ლექსის ერთ ან ორ სტროფს ზეპირად იტყოდა. უყვარდა რაფიელ ერისთავის შედევრი - „სამშობლო ხევსურისა“. შესანიშნავი ლექსიაო, - ამბობდა, - მაგრამ იდეურად ძალიან შეზღუდულია, კარჩაკეტილობის ნამდვილი აპოლოგიააო.

სტალინი, რასაკვირველია, კარგად იცნობდა ვაჟა-ფშაველას პოეზიას. საგულისხმოა, რომ ვაჟას ის ზოგჯერ გვარით იხსენიებდა - „ლუკა რაზიკაშვილის ლექსიო“, იტყოდა. ჩანს, 90-იან წლებში, როცა სოსო ჯუღაშვილს ქართულ პოეზიასთან უშუალო დამოკიდებულება ჰქონდა, დიდი პოეტის ფსევდონიმი იმდენად არ იყო დამოუკიდებელი, რომ გვარი მთლიანად შეეცვალა. სტალინი დროდადრო გაიხსენებდა და ზეპირად იტყოდა ვაჟას ლექსს „სიტყვა გადვაგდე ხალხშია“, მისი პოემების მონუმენტურობასაც ხშირად ხაზს უსვამდა.

1950 წლის ოქტომბერში სტალინთან, ცივწყაროზე, ლაპარაკი ჩამოვარდა ქართული ლიტერატურის შესახებ. შევეხეთ ვაჟა-ფშაველასაც, რომლის პოეზიას მე ძალიან მაღალი შეფასება მივეცი. სტალინს თავისი აზრი ვაჟაზე მაშინ არ გამოუთქვამს. მან მხოლოდ ის მთხოვა, რომ მისთვის ვაჟა-ფშაველას თხზულებები გამეგზავნა. სამი დღის შემდეგ ვაჟას ოთხ თუ ხუთტომიანი გამოცემა სტალინის მაგიდაზე იდო.

გავიდა თითქმის თვე-ნახევარი და 1950 წლის 30 ნოემბერს, გვიან ღამით, სტალინმა გაგრიდან დამირეკა. შედგა საკმაოდ გრძელი საუბარი ვაჟას პოეზიისა და მსოფლმხედველობის შესახებ. დილით ეს საუბარი ჩავიწერე მთელი შესაძლებელი სიზუსტით. აუთენტურობისათვის მომყავს მისი ტექსტი ორიგინალის ენაზე.

Товарищ Сталин: Я получил книги Важа-Пшавела, прочитал и на днях пришлю вам обратно. Должн вас разочаровать. Вы говорили, что Важа-Пшавела гений. Он действительно большой талант, но мировоззрение его очень отсталое. Ни одной большой проблемы он не ставит. Замкнулся в отсталых районах Пшави и Хевсуретии и ничего, кроме междоусобных войн и мелких стычек между хевсурами, пшавами и кистинами не видит и не описывает. Ни экономического, ни культурного развития Грузии он не замечает. Эти вопросы не пользуются его вниманием.

Язык у Важа-Пшавела провинциальный, старый, непонятный. Характерно, что каждый том его сочинений снабжен тольстым словарем. Иначе читатель не поймет его произведений. Акакий Церетели был, конечно, прав, упрекая его в отсталости языка:

ენას გიწუნებ, ფშაველო,
მგოსანო მაღალ მთისაო,
თუმც კი გვითესავ მარგალიტს,
მკითხველიც იმას მკისაო!

Акакий Церетели и Ильяа Чавчавадзе создавали единый литературный языка, а Важа-пшавела признает за каждым провинциальным наречием права литературного языка. Для него все равно на каком языке пишутся поэтические произведения. В этом – безнадежная отсталость Важа-Пшавела.

Меня удивляет вступительная статья Геронтия Кикодзе. Марксист он или не марксист? Он не дает правильной оценки идеологии.


***

ნაწყვეტი გელა ჩარკვიანის წიგნიდან - „ინტერვიუ მამასთან“


გელა ჩარკვიანი: ვიცი, არ გესიამოვნება ამაზე ლაპარაკი, გაზეთში დაიბეჭდა რაღაც ახსნა-განმარტების მსგავსი და მაინც საჭიროდ მიმაჩნია გკითხო. რა მოხდა ვაჟა-ფშაველასთან დაკავშირებით? რატომ გაახსენდა ის სტალინს ან რისთვის დასჭირდა მისი კრიტიკა? რა მოხდებოდა, რომ არ დამორჩილებოდი სტალინის ნებას, როგორი სცენარით განვითარდებოდა მოვლენები?

კანდიდ ჩარკვიანი: ... სტალინი ფიქრობდა, რომ ქართულ ენას კიდევ ესაჭიროება გაერთიანება და საერთო ენის შექმნა მთელი ხალხისთვის. ამ ფონზე წარმოიშვა ეს საკითხი. ერთ-ერთი საუბრის დროს ის პოეზიას შეეხო და ვაჟა-ფშაველა ახსენა, მას ზოგიერთი მისი ლექსები ზეპირად ახსოვდა. ერთი ლექსი რომ თქვა, ვიფიქრე, რომ ვაჟას თაყვანისმცემელია. მეც გამიხარდა, რადგან ვაჟას დიდ პოეტად მივიჩნევ და ვუთხარი, უცნაურია, რომ გენიოსი, სადაც არ უნდა იყოს დაბადებული, მთაში თუ ბარში, მაინც გენიოსია და რომ ვაჟამ დიდი განძი დაგვიტოვა თავისი შემოქმედების სახით. იგი თავისებური, ორიგინალური, დიდი მოვლენაა არა მარტო საქართველოს, არამედ საერთოდ მსოფლიოს ლიტერატურაში-მეთქი. სხვათა შორის, არაფერი უთქვამს, დამეთანხმა კიდეც. ამით დამთავრდა საუბარი. უბრალოდ, მთხოვა, ხომ არ შეიძლება, რომ ვაჟას ნაწარმოებები გამომიგზავნოთო. გავუგზავნე 3 თუ 4 ტომი ის ძირითადი, რაც გამოცემული იყო. გავიდა თვე თუ თვე-ნახევარი და დამირეკა. ლაპარაკი შედგა რუსულად:

„Вы говорили, что Важа-Пшавела гении, но я должен вас разочаровать. Важа-Пшавела очень болшои талант, но мировоззрение у него безнадежно осталое”.

მერე ილაპარაკა იმაზე, რომ როცა ქართველი ხალხის დიდი შვილები - ილია, აკაკი, გოგებაშვილი ქმნიდნენ ერთ საერთო ენას, ვაჟა, პირიქით, ყველა ქართულ კილოკავს ენად მიიჩნევდაო (ვაჟას პოეზიას რომ იმ ენის სარჩული ჩამოაშორო, პოეზია ბევრს, ძალიან ბევრს დაკარგავს. ეს ჩემი შეხედულებაა, მაგრამ სტალინს ასეთი შეხედულება არ ჰქონდა. ის ფიქრობდა, რომ ვაჟა, ენის თვალსაზრისით, ძალიან ჩამორჩენილია და ეს არ უწყობს ხელს ერთიანი ქართული ენის ჩამოყალიბებას).

გარდა ამისა, როცა საქართველოში სოციალური განთავისუფლებისათვის იბრძოდნენ, ვაჟა გვერდზე იდგა და არაფერში არ ერეოდაო. საკვირველია, რომ აკაკი წერეთლის შეხედულება ჩვენს მეცნიერებს არ მიაჩნიათ სწორად და იმის ნაცვლად, რომ აკაკის დაუჭირონ მხარი, ვაჟას ემხრობიანო და მოიყვანა მერე აკაკის ეს ცნობილი ლექსი: „ენას გიწუნებ, ფშაველო“. ეს არ არის სწორი.

მერე გერონტი ქიქოძეს შეეხო. მარქსისტია თუ არა გერონტი ქიქოძეო. ქიქოძე მასთან მუშაობდა, არალეგალურად ბოლშევიკურ ორგანიზაციაში და იქიდან ახსოვდა. თავის ძველ წერილებში ვაჟას აკრიტიკებდა, ახლა კი ცაში აჰყავსო, ყველა მის სუსტ მხარეს დადებითი შეფასებას აძლევსო. ასეთი საუბარი შედგა.

მაშინ მე არ გადამიწყვეტია, რომ სიტყვით გამოვიოდოდი. მერე დამირეკა სტალინმა, რაღაც სხვა საქმეებზე და თან მკითხა, როგორ არის ვაჟა-ფშაველას საქმეო. მე ვაგრძნობინე, რომ ძალიან არ მსიამოვნებდა ამაზე ლაპარაკიც კი. ამაზე მან მითხრა, მე ჩემი გითხარით და თქვენ როგორც გინდათო. ეს ნიშნავდა, რომ მე პირდაპირ მეძლეოდა დავალება. სტალინის დავალების შეუსრულებლობა ჩვენ მაშინ ვერ წარმოგვედგინა. აი, ეს უნდა იყოს მხედველობაში მიღებული. რასაც დაგვავალებდა, ის უნდა გაგვეკეთებინა. ურჩობა და წინააღმდეგობა, გარდა იმისა, რომ არავინ იცოდა, რა მოჰყვებოდა ამას, საერთოდ წარმოუდგენელი იყო იმ იდეოლოგიურ და ფსიქოლოგიურ ატმოსფეროში, რომელიც იყო შექმნილი სტალინის დროს.

ამიტომ იყო, რომ მე გამოვედი და გადმოვეცი დაახლოებით ის აზრი, რაც სტალინმა გამოთქვა ვაჟას შესახებ. ჩემს იმდროინდელ გამოსვლას ათას ინტერპრეტაციას აძლევდნენ ისინიც კი, ვინც საერთოდ არ იცნობს მას. მე იქ ვლაპარაკობ მხოლოდ იმაზე, რომ ვაჟა-ფშაველა კუთხურ ენას იყენებდა, რომ ეს სწორი არ არის ქართული ენის განვითრებისათვის, რომ ჩვენი მეცნიერები სწორად არ ეკიდებიან ამ საკითხს, რომ აკაკი მართალი იყო, ისიც ვთქვი, რომ ჩაკეტილი იყო ფშავში და მთელ თავის შემოქმედებაში მთიელების ბრძოლებს აღწერდა. ამავე დროს, მე ვამბობ, რომ ვაჟას შემოქმედება შევიდა საქართველოს ოქროს ფონდში, მაგრამ ის სუსტი მხარეები მაინც უნდა იყოს გაკრიტიკებული. აი, ასეთი არის ის ჩემი გამოსვლა“.



კანდიდ ჩარკვიანი - „სტალინთან ურთიერთობის ეპიზოდები“, გამომცემლობა „არტანუჯი“, 2015წ.

გელა ჩარკვიანი - „ინტერვიუ მამასთან“, გამომცემლობა „არტანუჯი“, 2013წ.

ბმული -- http://bu.com.ge/geo/news/story/52-ra-ar-mostsonda-stalins-vazha-pshavelas-shemokmedebashi

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Tue Nov 15, 2016 11:18 pm

Cosmopolitanism and Patriotism
By Vazha Pshavela

Some people think that true patriotism excludes cosmopolitanism. This is a mistake. Every true patriot is cosmopolitan and every genuine cosmopolitan is a patriot. Cosmopolitans serve their country and seek to uplift it intellectually, materially, and morally. They educate the best members of humanity and facilitate their society’s wellbeing. If every human must be raised separately, so must every people be raised in its own way if humanity is to realize its full potential. Every human being ought to be aware of the sacredness of his or her national and individual identity. Likewise, every nation must honor and cultivate its unique traditions. When nations learn to respect their traditions, they will in their own separate ways increase the collective strength and beauty of the entire world.

Every patriot is honor-bound to serve his country with all his strength. His job is to think of the welfare of his fellow citizens. To the extent that his ideas are grounded in reality, his work will bear fruit on its native soil, and will benefit all of humanity. Thomas Edison is an American scientist, but the entire world enjoys the fruits of his inventions. Shakespeare is British through and through, but his writings sweeten the entire world to this day. Likewise, Goethe, Cervantes and other geniuses wrote for their people, but their works made them children of the entire earth.

Every genius is nourished by his native land. Geniuses are those who can be received by other nations like their native sons. A genius’s homeland exceeds the bounds of his native soil; such a person belongs to the entire world. Nevertheless, a work of genius can find its most complete expression only on its native soil. Hamlet and King Lear will never sound as sweet as they do to the ears of an educated Englishman who reads the plays in his native language. Likewise, no matter how excellent the translation, Rustaveli’s Knight in the Panther’s Skin will never sound as sweet as it does when recited in the language in which it was written. Even if the reader understands Georgian as well as a native Georgian speaker, nuances will always be hidden from those who lack a native ear, who were not raised on the music of the poem’s beauty. Insofar as they are human, geniuses have homelands that they love and cherish. But their works are destined to rise above such limits, because their writing belongs, like any work of scholarship or philosophy, to the world.

Science and genius show us the path to cosmopolitanism, but only with the help of patriotism and national feeling. If every nation became cognizant of its economic, political, and social situation, if the economic stratification that dominates the contemporary world were destroyed, nations would stop trying to conquer each other. The looting and wars that rule the earth would come to an end.

Patriotism depends on and derives its inspiration from life. Coeval with human existence, it contains within itself forces that no thinking person can negate: language, history, heroes, native soil, and a literary tradition.

From the second that a child sees his homeland, he seeks sustenance from it; he needs someone to look after him, milk and food to nourish him, and lullabies to give him peace. A child starts to love his native land in the space where he was born and raised, under his mother’s guidance. Thus is patriotism born: the youth feels connected to those whose voices he becomes accustomed to, from whom he receives his first impressions. That is why he loves the language through which he came to know himself, and through which he learned to regard those who speak and sing in his language as his own people.

His village’s obscure dialect, which is of little use to the rest of the world, is for him the crux of his being, the most precious element within his cultural inheritance, and the foundation of his self-consciousness. When he meets his fellow countryman in another part of the world, no matter whether he is a thief or another kind of criminal, his heart inevitably rejoices. Until a child begins to see more of the world, his soul is bound to the village into which he was born and where he passed his childhood.

It is impossible to imagine a sane person for whom one small part of the world does not mean more than all the other places in the universe combined. Why? Because no one can love ten thousand places at the same time. We are only born once, in a single and unrepeatable place, into a single family. A person who claims to love every nation to the same degree, and in the same way, is a liar. Either he is a hypocrite, or crazy, or he is barred from speaking the truth by the doctrines of his political party. Even an abandoned child, raised in an orphanage, who has hundreds of people to look after him, and who hears a thousand languages spoken around him, will, as he acquires self-consciousness, eventually choose only one language and regard only one country as his homeland.

Patriotism is more a matter of feeling than of intellect, although men of reason have always cherished their homeland. Cosmopolitanism is a matter merely of the brain; it bears no relation to the feelings that originate in the heart. Yet it is the core of the solution to the tragedy that haunts humanity today, for only through cosmopolitanism can we save the world from ethnic hatred and self-destruction.

We should understand cosmopolitanism in the following way: listen to the needs of your country, heed the wisdom of your people, dedicate yourself to their wellbeing, don’t hate other nations and don’t envy their happiness, don’t prevent other nations from achieving their goals. Work towards the day when no one will subjugate your nation and work for its progress until it equals the leading nations of the world. He who negates his country while he calls himself cosmopolitan is maimed by illusions. Even though he presents himself as a lover of the noblest feelings, such a person is unconsciously an enemy of humanity. May God protect us from this pseudo-cosmopolitanism, which would require everyone to deny his place of birth. This kind of cosmopolitanism means rejecting one’s very self. Every nation seeks freedom and the means to rule itself independently. The separate development of nations is the condition for the development of all humanity.


Translated from the Georgian by Rebecca Gould



Originally published as Vazha-Pʻshavela, Tʻxzulebatʻa sruli krebuli atʻ tomad (Tbilisi: Sabchʻotʻa Sakʻartʻvelo, 1964), 9: 252-254.

ბმული -- http://www.asymptotejournal.com/nonfiction/vazha-pshavela-cosmopolitanism-and-patriotism/

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Mon Nov 21, 2016 9:29 pm

ლია ჩხარტიშვილი

ვაჟა-ფშაველას პოემების („ გველისმჭამელი“, „სტუმარ-მასპინძელი“, „ალუდა ქეთელაური“) ინგლისური თარგმანები

§ 3.7 ვაჟა-ფშაველას პოემა „ალუდა ქეთელაურის" დონალდ რეიფილდისეული თარგმანი

როგორც უკვე ითქვა, ვაჟა-ფშაველას შემოქმედების ერთ-ერთ
უმნიშვნელოვანეს თემას პიროვნებასა და საზოგადოებას (თემს) შორის არსებული
ურთიერთობა წარმოადგენს. ამ თემას ეძღვნება პოემა „ალუდა ქეთელაური“.
იპოლიტე ვართაგავამ ალუდა ქეთელაურში ნებისმიერი ეროვნებისა და
რწმენის ადამიანის დამფასებელი პიროვნება დაინახა და ამის გამო იგი მსოფლიოს
გენიალურ მწერალთა მიერ შექმნილი ტიპების გვერდით დააყენა. „ალუდა ქეთელაური
ნამდვილი მსოფლიო და მასთან იშვიათი სულიერი ღირსების მატარებელი გმირია“ -
წერდა იგი ნარკვევში „სიმღერა მთის შვილის ვაჟა-ფშაველასი“.

ბმული -- https://sangu.ge/images/liachkhartishvili.pdf

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sun Nov 27, 2016 6:25 pm


ვაჟას უბის წიგნაკი, რომელიც 1907-1914 წლებით თარიღდება


სიზმარი

(ჩანაწერი უბის წიგნაკში)

ჩემი ვეშაპიანად თბილისში მოვხვდით, ილია ჭავჭავაძის სახლის ეზოში, დაბლა სართულში გრ. ყიფშიძე მდგარა ვითომ და ვეშაპიც იქ არის გატყაული ფიცრებზე. ჩემი ძმა გიორგი (გარდაცვალებულია) ატყავებდა. მე თითქოს მეცოტავა ვეშაპის ლეში და აღარსად ტყავი სჩანდა, აღარც ფრთები. გიორგიმ მითხრა, ფრთები, ტყავი საჩეხში შევინახეთო და ზოგი ტყავი დაბლა ჩავუკეცეთ, არა სჩანსო. მე დანით ჭრა დავუწყე ხორცს და თანა ვჭამდი, გემრიელი იყო და ძალიან სუქანი. დამეზიზღა, ისეთი სუნიანი იყო და ერთი ნაჭერი პირიდან გადმოგდე.

ვაჟა-ფშაველა

შენიშვნა: შემდეგში ვაჟა-ფშაველამ ეს სიზმარი ილია ჭავჭავაძის მკვლელობას, როგორც წინასწარმეტყველება, ისე დაუკავშირა.

ბმული -- http://sputnik-georgia.com/culture/20161126/233963849/vaJa-fSavelas-155wlisTavisadmi-miZRvnili-gamofena-TbilisSi.html

Arrow


Last edited by Admin on Sun Nov 27, 2016 6:39 pm; edited 2 times in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sun Nov 27, 2016 6:35 pm



მერი ბლიაძე


მზის სათვალე, მონეტები, კრიალოსანი — ვაჟა-ფშაველას ნივთების გამოფენა თბილისში

19:49 26.11.2016


ლიტერატურის მუზეუმში 25 ნოემბერს ვაჟა-ფშაველას დაბადებიდან 155 წლისთავისადმი მიძღვნილი ღონისძიება გაიმართა. ვაჟა-ფშაველას სოფელ ჩარგალში მდებარე ქვითკირის სახლიდან მისი პირადი ნივთები დღეს ლიტერატურის მუზეუმშია დაცული. საგამოფენო სივრცეში კი ისინი პოეტის 155 წლის საიუბილეოდ გამოიტანეს. დამთვალიერებელს საშუალება აქვს საგამოფენო დარბაზში მწერლის ფოტოები, ხელნაწერები, მემორიალური ნივთები, გამოცემები, სხვადასხვა მხატვრის შესრულებული პორტრეტები და ნაწარმოებთა ილუსტრაციები დაათვალიეროს. გამოფენა საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს მხარდაჭერით მომზადდა. ექსპოზიციაზე, რომლის ავტორიც გახლავთ თეა თვალავაძე, წარმოდგენილი ნივთებიდან აღსანიშნავია ვაჟა-ფშაველას უბის წიგნაკი, რომელშიც ის თავის სიზმარს აღწერს. ეს სიზმარი მან შემდეგში ილა ჭავჭავაძის მკვლელობას, როგორც წინასწარმეტყველება, ისე დაუკავშირა. სწორედ ეს უბის წიგნაკია ვაჟას ცხოვრებისა და შემოქმედების შესახებ ყველაზე მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მატარებელი ნივთი.

მნიშვნელოვანია ასევე მოსე თოიძის მიერ შესრულებული ერთადერთი ნამუშევარი, სადაც ვაჟა ნატურიდანაა დახატული.

აქვე ნახავთ ვაჟას პირად ნივთებს: კრიალოსანს, სათვალეს, კბილის პროთეზს, ცხვირსახოცს, რომელის მას თან ჰქონდა სიკვდილის წინ წმინდა ნინოს ლაზარეთში. გამოფენაზე წარმოდგენილია ვაჟას ცხოვრების ყველა ეტაპი — დაბადებიდან გარდაცვალებამდე. ,,sputnik- საქართველოს“ გამოფენის შესახებ მანანა ვარადაშვილი, ლიტარატურის მუზეუმის საგამოფენო განყოფილების კურატორი ესაუბრა.

მანანა ვარადაშვილი: ჩვენი დღევანდელი ექსპოზიცია ეძღვნება ვაჟას დაბადებიდან 155-ე წლისთავს. გამოფენაზე წარმოდგენილი მასალა მუზეუმის ფონდებიდანაა. თითქმის ყველაფერი არის ჩვენი მუზეუმიდან, თუმცა მცირეოდენი დახმარებით ვისარგებლეთ ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრიდან და ეროვნული არქივიდან. მაგრამ ეს მხოლოდ და მხოლოდ რამდენიმე დოკუმენტს ეხება.

ვაჟასთან დაკავშირებით გვაქვს ის ბედნიერება, რომ უხვად არის შემონახული მისი მემორიალური ნივთები. მისი ოჯახიდან წარმოდგენილია ავეჯი, ჭურჭელი, ფარდაგები და ა.შ. ყველაზე მნიშვნელოვანი მასალა არის ხელნაწერები, რომლებიც კედლებზე წარმოდგენილია ასლების სახით, ვიტრინებში კი დედნებია განთავსებული. ეს არის ლექსები, წერილები, სხვადასხვა დოკუმენტური მასალა.

უხვადაა ფოტო მასალაც, არის რამდენიმე საზოგადოებისთვის უცნობი ფოტო. აქ არის ცნობილი ფოტოც, რომლის შესახებაც გულქან რაზიკაშვილი მოგონებებში იხსენებს, რომ ეს არის ნამდვილი „მამაი“. სურათზე ვაჟა-ფშაველას ქუდი უჭირავს ხელში. ეს ქუდი, მართალია ძალიან დაზიანებულია, მაგრამ გამოფენილია ერთ-ერთ ვიტრინაში.

მოგეხსენებათ ქართული ინტერნეტი ზოგჯერ სცოდავს შემოქმედი ადამიანების ბიოგრაფიის გამოქვეყნების დროს. ვაჟასთან მიმართებით, თუ დაძებნით, ბევრს ვერაფერს იპოვით. ასე, რომ, ვფიქრობ ქართული საზოგადოებისთვის საკმაოდ მნიშვნელოვანი გამოფენაა, მითუმეტეს, რომ ყველა მასალა: პირადი ნივთები, ფოტო, ფერწერული, გრაფიკული ერთადაა თავმოყრილი. ასე, რომ ქართულ საზოგადოებას, პოეზიის და პროზის მოყვარულებს, უშუალოდ ვაჟას მოყვარულთ, ელის ძალიან დიდი სიამოვნება. მუზეუმის ეს გამოფენა კიდევ ერთხელ გააცოცხლებს მის დიდ შემოქმედებას.

— რამდენად რთული იყო ექსპონატების შეგროვება?

— ნამდვილად არ იყო რთული. ძალიან ბევრი ნივთი — ჭურჭელი, ფარდაგები, იარაღი რაზკაშვილების ოჯახიდანაა. ერთ-ერთ ვიტრინაში არის მისი პირადი ნივთების ჩამონათვალი, რომელიც გარდაცვალების დროს თან ჰქონდა ვაჟას. ძალიან საინტერესოა მისი კრიალოსანი, მონეტები, მზის სათვალე. აქ შეხვდებით ისეთ უცნაურ ნივთებს, როგორიცაა ვაჟას პროთეზი და ქალის ჩექმის ფორმის ყურის საჩიჩქნი. გულისამაჩუყებელია სამგლოვიარო ბაფთები. მოგეხსენებათ ვაჟა წმინდა ნინოს სახელობის ლაზარეთში გარდაიცვალა. ერთ-ერთ სამგლოვირო ბაფთას აქვს წარწერა:,,ძვირფას მგოსან ვაჟას გულდაწყვეტილ მომვლელთაგან. წმინდა ნინოს ლაზარეთი“.

უხვად წარმოდგენილ ფოტოებს შორის არის ისეთიც, რომელიც ასახავს ვაჟას გადასვენებას დიდუბის პანთეონიდან მთაწმინდაზე. იცით ალბათ, რომ დიდუბის პანთეონში ვაჟას ნასაფლავარში დაკრძალულია მისი მეუღლე თამარ დიდებაშვილი. „ცისფერყანწელები“ ძალიან დიდ მონაწილეობას იღებდნენ ვაჟას გადასვენებაში. ფოტოზე ჩანან პაოლო იაშვილი, გიორგი ლეონიძე, ნინო მაყაშვილი და სხვები.

ასე რომ, დამთვალიერებელს საშუალება აქვს, 28 იავნრამდე იხილოს დიდი ქართველი მგოსნის, ვაჟა-ფშაველას ბევრი უცნობი და საინტერესო ნივთი.


ბმული -- http://sputnik-georgia.com/culture/20161126/233963849/vaJa-fSavelas-155wlisTavisadmi-miZRvnili-gamofena-TbilisSi.html

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Sun Dec 04, 2016 7:55 pm

შურთხია ბეროშვილი

2006 წელს გაუქმებულ ვაჟა-ფშაველას კაბინეტში მისი წარსული გაბრწყინდა

03 დეკ 2015


2006 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გატარებულ ეგრეთ წოდებულ „ლომაიას რეფორმებს” ვაჟა-ფშაველას კაბინეტიც შეეწირა. სწორედ მაშინ გაუქმდა ყველა კაბინეტი, რაც უნივერსიტეტის წიაღში ფუნქციონირებდა და ვაჟა-ფშაველას კაბინეტი თსუ-ის მუზეუმს შეუერთეს. ეს უკანასკნელი გადაწყვეტილება მაშინდელმა რექტორმა მისი მრჩევლის, მეტად პატივცემული პროფესორ ჯუმბერ ჭუმბურიძის რჩევისთვის ანგარიშის გაწევის მოტივით მიიღო და სწორედ ამიტომ შენარჩუნდა უკვე მუზეუმის ფარგლებში ე.წ. ვაჟას კაბინეტი. ზოგიერთი უნივერსიტეტელისთვის ეს დრამატული წარსული დღეს უკვე ისტორიას ჩაბარდა და, თსუ-ის რექტორის ლადო პაპავას მხარდაჭერით, 18 ნოემბერს ვაჟა-ფშაველას მუდმივმოქმედი ექსპოზიცია სწორედ იმ ოთახში გაიხსნა, სადაც საუკუნის წინ კლასიკოსი მწერალი გარდაიცვალა. „ამ მოვლენას დიდი სიმბოლური დატვირთვა აქვს: ვაჟა-ფშაველამ თავისი ცხოვრება ქოხში დაიწყო და უნივერსიტეტში დაასრულა, ამ კაბინეტის გახსნაც ამის დასტურია, რომ ვაჟა თავისი ცხოვრებით, თავისი გარდაცვალებით და მთელი მისი შემოქმედებით „გვაიძულებს“ გავითავისოთ მისი ფასეულობები და თაობებს გადავცეთ“, - დღეს უკვე ასე საუბრობს ვაჟა-ფშაველას შთამომავალი, ვაჟა-ფშაველას ფონდის თავმჯდომარე ლელა რაზიკაშვილი, რომელიც მისი დიდი წინაპრის კაბინეტის გახსნას დაესწრო.



„ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალებიდან 100 წლის იუბილეზე უნივერსიტეტმა მის ხსოვნას პატივი მიაგო. ჩვენ გვჯერა, რომ ეს ოთახი ერთ-ერთი საყვარელი ადგილი გახდება ჩვენი სტუდენტებისთვის, სადაც გაიმართება შემოქმედებითი საღამოები. ეს დღე კიდევ ერთხელ მოწმობს, რომ ვაჟა არასდროს „წასულა“ უნივერსიტეტიდან“, - განაცხადა ღონისძიებაზე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორმა, აკადემიკოსმა ლადო პაპავამ, რომელმაც მადლობა გადაუხადა თსუ-ის მუზეუმის დირექტორს მაია გურაბანიძეს და თსუ-ის მუზეუმის უფროს სპეციალისტს მამუკა ჭანტურაიას ვაჟა-ფშაველას მუდმივმოქმედი ექსპოზიციის განახლებისთვის.

აღსანიშნავია, რომ ვაჟა-ფშაველას კაბინეტი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში პირველად 1961 წელს, პროფესორ გრიგოლ კიკნაძის ინიციატივით დაარსდა და იგი 2006 წლამდე ფუნქციონირებდა. მას შემდეგ რამდენჯერმე იყო კაბინეტის აღდგენის მცდელობა, რის შესახებ დადგენილებებიც არსებობს, მაგრამ ამ დრომდე ვერ განხორციელდა. დაახლოებით ერთი წლის წინ თსუ-ის მუზეუმის დირექტორის მაია გურაბანიძის ინიციატივით და თსუ-ის რექტორის ლადო პაპავას ხელშეწყობით დაიგეგმა ვაჟა-ფშაველას მუდმივმოქმედი საექსპოზიციო დარბაზის აღდგენა და თსუ-ის მუზეუმისთვის მიერთება.

„მნიშვნელოვანია, რომ ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალებიდან 100 წლის თავზე გადაწყდა უნივერსიტეტში, იმ ოთახში, სადაც ვაჟა-ფშაველამ უკანასკნელი დღეები გაატარა, მემორიალური მუზეუმი გახსნილიყო. უნივერსიტეტის ამ ფლიგელში არსებულ ლაზარეთში გარდაიცვალა პოეტი. მუზეუმში გამოვფინეთ ვაჟა-ფშაველას გარდაცვალებასთან დაკავშირებით ყველა დოკუმენტი, რომელიც იმ პერიოდში ოფიციალურად გამოიცა: უწყებებს შორის მიმოწერები, ასევე, მისი რამდენიმე ხელნაწერი. მემორიალური მუზეუმი განთავსდა ოთახში, სადაც დიდმა მწერალმა უკანასკნელი დღეები გაატარა. გამოიფინა პოეტის ცხოვრებისა და შემოქმედების ამსახველი მასალები. მათ შორისაა მწერლის დაბადების მოწმობა, სხვადასხვა დროის ცხოვრებისეული საბუთები, გარდაცვალების ამსახველი დოკუმენტები, მგოსნის ხელნაწერთა ასლები. ასევე პოეტის ნიღაბი, საწვენე, რითაც სარგებლობდა ავადმყოფი პოეტი, ვაჟას მამის, პავლე რაზიკაშვილის ხელჯოხი და სხვა. მუზეუმში განთავსდა ვაჟას ნაწარმოებებზე შექმნილი ცნობილი მხატვრების: ლადო გუდიაშვილის, ელენე ახვლედიანის, გოგი და ირაკლი ოჩიაურების, სევერიან მაისაშვილის, ლევან ცუცქირიძისა და სხვათა ფერწერული, გრაფიკული და სკულპტურული ნამუშევრები“, - განაცხადა თსუ-ის მუზეუმის დირექტორმა მაია გურაბანიძემ.

ღონისძიებაზე დამსწრე საზოგადოებას მიმართა თსუ-ის მუზეუმის უფროსმა სპეციალისტმა, ვაჟა-ფშაველას მემორიალური კაბინეტის დაფუძნების ერთერთმა ინიციატორმა მამუკა ჭანტურაიამ.

„დღეს ჩვენს უნივერსიტეტს ზეიმი აქვს. ტკბილ-მწარეა ეს ზეიმი. ტკბილია, რადგან უნივერსიტეტში ვაჟას სამარადისოდ დამკვიდრების აღმნიშვნელია; მწარეა, რადგან იგი ვაჟას გარდაცვალებას უკავშირდება. დღეს, აქ, ამ ოთახში, თითქოს ჩაგვესმა 100 წლის წინ მოწყალების დასთან ვაჟას საუბარი. რომელი საათიაო - უკითხავს დიდ მწერალს იმ საბედისწერო დღეს. სამიაო - უპასუხია მედდას.

„მიკვირს, სამ საათამდე როგორ ვიცოცხლე“, - უთქვამს ვაჟას.

„იმას ვგრძნობ, რომ ეს საათი ჩემი სიცოცხლის უკანასკნელი საათიაო“.

ეს გახლდათ ჩვენი სასიქადულო პოეტის უკანასკნელი სიტყვები...

აქ, ამ ოთახში, სამუდამოდ დადუმდა დიდი მგოსნის ბაგე. აქ, ამ ოთახში, დაიხურა გენიოსი შემოქმედის ცხოვრების წიგნი. მაგრამ, როგორც იტყვიან, ღირსეულ მამულიშვილებთან სიკვდილს რა ხელი აქვს. ვაჟა ცოცხალია და იცოცხლებს მანამ, სანამ იარსებებს ქართული გენი, ანუ იცოცხლებს სამარადისოდ.

დღეს ჩვენს სიბრძნის ტაძარში ზეიმია. ამ დღეს ელოდნენ ვაჟა-ფშაველას შემოქმედების მოყვარული ადამიანები წელების მანძილზე, ამ დღეზე ოცნებობდა ჩვენი სასიქადულო მეცნიერი და ღირსეული მამულიშვილი, უპირველესი ვაჟაოლოგი - გრიგოლ კიკნაძე, ამ დღის დადგომას ესწრაფოდნენ ვაჟას პოეზიის მოტრფიალე სახელოვანი მეცნიერები - ჯუმბერ ჭუმბურიძე, იუზა ევგენიძე, ალექსი ჭინჭარაული, რომელთა ღვაწლის უთქმელობა უმადურობა იქნებოდა ჩვენი მხრიდან. ცხადია, აქვე უნდა მოვიხსენიოთ უფროსი და უმცროსი თაობის მრავალი მკვლევარი, რომლებმაც დიდი შრომა გასწიეს ვაჟას შემოქმედების შესწავლის საქმეში. ამიერიდან მნიშვნელოვანი მოვალეობა დაეკისრება ვაჟას უკანასკნელი დღეების მოწმე ამ ოთახსაც, რომელიც მთელი საუკუნე მდუმარებდა და ფართო საზოგადოებისთვის მისი ადგილ-სამყოფელი უცნობი იყო. დღეს კი ვაჟა-ფშაველას ცხოვრებისა და შემოქმედების ამსახველი დოკუმენტებით, ასევე, მისდამი მიძღვნილი ქართველ ხელოვანთა ნამუშევრებით ამეტყველდა იგი. ცხადია, მომავალში ახალ-ახალი ექსპონატებით შეივსება ჩვენი გამოფენა. მოვლენ თაობები, ახალგაზრდებით აივსება უნივერსიტეტის აუდიტორიები, მათ შორის ჩვენი მუზეუმის ოთახებიც. ახალი დროის ეს გოგო-ბიჭები ახალ სიცოცხლეს მოიტანენ, მაგრამ არასდროს იტყვიან უარს ქართველი ხალხის დიდი მეგზურების: ილია ჭავჭავაძისა და აკაკი წერეთლის ბრძნულ შეგონებებზე: „ერის დაცემა და გათახსირება მაშინ იწყება, როცა ერი თავისდა საუბედუროდ, თავის ისტორიას ივიწყებს“, - გვმოძღვრავდა ილია, „ვინც საკუთარ წარსულს ივიწყებს, იგი მომავალზეც ხელს იღებს“, - გვიქადაგებდა აკაკი. დიდი მადლობა ყველას, ვინც ამ საშვილიშვილო საქმეში მხარში ამოგვიდგა“, - განაცხადა მამუკა ჭანტურაიამ.


ბმული -- http://newspaper.tsu.ge/ge/news/view/ULPGZavr

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Thu Dec 08, 2016 6:48 pm

გერონტი ქიქოძე

ვაჟა-ფშაველა

ვაჟა-ფშაველა ჩამორჩენილი ადამიანი იყო. ვერც სემინარიის კურსმა, ვერც უნივერსიტეტის ლექციებმა თანამედროვე სული ვერ ჩაუდგეს. მისი მგრძნობიარობა პრიმიტიული დარჩა, მისი ფანტაზია ველური, მისი მორალი საშუალო საუკუნეობრივი. მას არაფერი გაეგებოდა არც ჩვენი უტილიტარიზმისა, არც ჩვენი რაციონალიზმისა. და ელექტრონისა, ორთქლმავლისა და მანქანების ხანაში ის წარსულის აჩრდილს ჰგავდა თავისი ჩაფხუტით და თავისი რაინდობით.

მთელი მისი ბუნება უცნაურად თავისებური იყო. ის დევებსა და ალქაჯებს ჰხედავდა იქ, სადაც ჩვენ გეოლოგიურ ფორმაციებს ვხედავთ და სულიერ თვისებებს ამჩნევდა იქ, სადაც ჩვენ მხოლოდ მექანიკურ ძალთა მოძრაობა გვგონია. მისი გული სავსე იყო საიდუმლოების გრძნობით და მის თვალებს გრძნეული ლეჩაქი ჰქონდა გადაფარებული. ამიტომ გვიყვარდა ჩვენ ეს მგოსანი: ჩვენს ფხიზელ, დარაზმულ და ჭკუადამჯდარ თაობაში მას შეზარხოშებული ადამიანის მღელვარება შეჰქონდა. მისი გულწრფელობა, გულუბრყვილობა და უშუალობა გვხიბლავდა, მისი გმირული ძახილი კი წარსულ დღეების მოგონებებს გვიღვიძებდა.

დღეს, როცა ვაჟა-ფშაველა ჩვენს შორის აღარ იმყოფება, უფრო გულდასმით და მიუდგომლად შეგვიძლიან გამოვარკვიოთ, თუ რა იყო ის ჩვენთვის და ჩვენი ლიტერატურისთვის: დავინახოთ არა მარტო მისი ღირსებანი, რომელნიც უეჭველია მაღალხარისხოვანნი იყვნენ, არამედ ნაკლულევანებანიც, რომელთაც განსაკუთრებით ბოლო დროს დაჩრდილეს მისი შემოქმედება.

ჩვენ გვსურს მწერლის შინაგანი პიროვნების გაგება და არა მისი მოთავსება რომელიმე მზამზარეულ უჯრაში: ამიტომ მეორეხარისხოვნად მიგვაჩნია ის საკითხი, თუ რომელ ლიტერატურულ მიმართულებას ეკუთვნოდა ვაჟა-ფშაველა: რომანტიკოსი იყო, რეალისტი თუ სიმბოლისტი? ეჭვი არ არის, თვით მგოსანს გაუჭირდებოდა ამ კითხვაზე პასუხის გაცემა.

რასაკვირველია, ისიც ხმარობდა პოეტურ სიმბოლოებს, მაგრამ ეს კიდევ იმას არ ნიშნავს, რომ სიმბოლისტი ყოფილიყოს ამ სიტყვის პირდაპირი მნიშვნელობით. ამისთვის მას აზროვნების სიღრმე აკლდა; აკლდა ფილოსოფიური შემეცნება ანუ, უკეთ ვსთქვათ, მეტაფიზიკა, ურომლისოდაც შეუძლებელია სიმბოლისტური ნაწარმოების შექმნა. არ ჰფიქრობდა, რომ ეს ქვეყანა მხოლოდ მოვლინება და ნიშანია თვალშეუდგამ და მიუწვდომელ არსებობისა, არ სცდილობდა მხატვრულ სახეებს იქით ზოადი იდეები დაენახა.

მაგრამ ვაჟა-ფშაველა არც რეალისტი იყო, უეჭველია. ამისთვის ზომა, სიფხიზლე და დაკვირვების ნიჭი აკლდა. აკლდა მოთმინებაც, რაიცა რეალისტის აუცილებელ თვისებას შეადგენს. მას არ შეეძლო დაწვრილებით რაიმე მოვლენის აღწერა ან ყოველმხრივ რაიმე საგნის დახატვა: მიტომ რომ ცხოველი და თავშეუკავებელი ფანტაზია სტანჯავდა.

აქედან, რასაკვირველია, იმის დასკვნა არ შეიძლება, რომ ის გარკვეული რომანტიკოსი ყოფილიყოს, როგორც ეს ევროპაში ესმით. არ ჰგავდა არც ჰიუგოს, არც ლამარტინს, არც ნოვალისს, არც ჰეინეს. არავის ჰგავდა ამ ქვეყანაზე. არავითარ სკოლას არ ეკუთვნოდა. თვით ჩვენ მწერლებთან არაფერი აკავშირებდა გარდა მოკრძალებისა ან წინააღმდეგობისა. ლიტერატურული ტრადიციების გარეშე იდგა: გაუტკეპნელი გზით დადიოდა და უცნაურ მხატვრულ ენას ხმარობდა, როგორიც ჯერ არავის უხმარია ქართულს ლიტერატურაში.

მაგრამ თუ რომანტიზმი უფრო სულიერი განწყობილებაა, ვიდრე ფილოსოფიური ან ლიტერატურული სისტემა, თუ ის, როგორც მადამ სტალმა სთქვა, მართლაც „რაინდული ზნე-ჩვეულებების წაბაძვაში მდგომარეობს“ ან მეობის შეუდრეკელს გაშლაში, მაშინ ვაჟა-ფშაველა ნამდვილი რომანტიკოსი იყო. რომანტიკოსი იყო არა რწმენით და ტენდენციით, არამედ გრძნობით და ინტუიციით; რომანტიკოსი იყო რადგან მთელი თავისი არსებით იმ მივარდნილ და შეუპოვარ მთიულეთს ეკუთვნოდა, რომელიც კიდევ ჯვაროსნობის დროის იდეალებით სცხოვრობს კაპიტალისტურ ხანაში.

იმ მთების მწვერვალებიდან მას გადაგვარებად ეჩვენებოდა ის, რაც ჩვენ საზოგადოებრივ განვითარებად მიგვაცნია. ჩვენს დღევანდელს სინამდვილეს ოდნავაც ვერ ეგუებოდა: არა მარტო მიტომ რომ არ შეეძლო ცილინდრისა თუ ყელსახვევის ხმარება, არამედ იმიტომაც, რომ შეუსაბამოდ და სავალალოდ მიაჩნდა ჩვენი ფსიხოლოგია და სოფლმხედველობა. ის ოპოზიციაში უდგა „მოდერნობას“ მაგრამ მისი ოპოზიცია უფრო ინსტინქტიური, შეუგნებელი იყო, ვიდრე შეგნებული და ნათლად გამოაშკარავებული.

უკანასკნელი საუკუნის შინაარსს საქართველოში არსებითად სოვდაგრის რაინდობაზე გამარჯვება წარმოადგენდა. ამ გამარჯვებამ ღრმა კვალი დააჩნია ჩვენს სამოქალაქო ურთიერთობასაც და ცვენს მორალსაც. მაგრამ ცხოვრების ახალი სტილი ჯერ კიდევ მაინც ვერ შემუშავდა. ტრადიციული და მოდერნული ელემენტები უცნაურად აირია ერთმანეთში: ამით სრულიად დაირღვა პრიმიტიული და ძალოვანი პიროვნების მთლიანობა. ვაჟა-ფშაველა კი არაფერს არ აფასებდა ისე ძვირად, როგორც პიროვნების მთლიანობას და ხასიათის სიმტკიცეს. ამიტომ ვერ ისვენებდა ჩვენს ქალაქებში: აქ მისი თვალების წინ ნერვიულიდა სისხლნაკლები თაობა ფუსფუსებდა. მისი სული კი დევებს უხმობდა ან კიდევ გმირებს, რომელნიც მიწას აზანზარებდნენ დევებთან ბრძოლაში.

იშვიათია მეორე ქართველი მგოსანი, რომელსაც ასეთი ინტენსიური შინაგანი ხილვა ჰქონოდეს. თითქო ხელებით ეხებოდა იმ ზღაპრულ მოჩვენებებს, რომელთაც თავის პოემებში ჰხატავდა. საკმაოდა გავიხსენოთ ორიოდე პლასტიური სურათი „ეთერიდან“. ცხრა მთას იქით სცხოვრობს კუდიანი ბებერი, რომელმაც შერეს წამალი უნდა შეუმზადოს ეთერს მოსაჯადოებლად:

თვალები ცეცხლისა უსხდა,
კბილები ჰქონდა მინისა,
ცალიერ ძვლებზე ზედ ეკრა
ტყავად ფურცელი რკინისა;
ფეხები ჰქონდა კაცისა,
ხელად ბჯღლები ციცისა,
და, თმის მაგივრად, სულ-ძაღლსა,
მოკლე ფაფარი კვიცისა...

მერე უკან ბრუნდება. უფსკრულში დევების ლხინს ჰხედავს:

ცეცხლი დაენთოთ ძლიერი,
გარს უსხდნენ ყოტებივითა,
თავ-ცხვირი წამოეშვირათ,
სალის კლდის ლოდებივითა,
დაღრენილი აქვთ ლაშები,
სალუდეს ქობებივითა.
წითელს იქნევდნენ ენებსა,
გრძელებსა შოთებივითა...
სისხლი, ნაწური კაცების,
ჭურჭელში ედგათ ღვინოთა,
მეჯლისში სისხლით თვრებოდნენ,
სისხლს სვამდნენ მოსალხინოდა...

ფანტაზიის სიძლიერე და ნათლმხედველობა ვაჟა-ფშაველას ნიჭის დამახასიათებელს თვისებას წარმოადგენდა. მისთვის არ არსებობდა არავითარი საზღვარი ლეგენდასა და სინამდვილესა, მითსა და ისტორიასა, სიზმარსა და სიფხიზლეს შორის. ზღაპარი და სიზმარი ისევე სეურყევლად სწამდა, როგორც ჰოფმანს ან ედგარ პოეს. ამ მგოსნებივით ხშირად იწვევდა ჟრუანტელის მომგვრელ სურათებს და უზრუნველად ბუნებრივ მოვლენატა ქსელში ახვევდა.

ალუდა ქეთელაურმა ქისტი მუცალი მოჰკლა. კაცის კვლა ისეთი არაფერია, რომ ნერვები აუშლოს ფოლადის ადამიანებს, მაგრამ ალუდა სხვა ხევსურებზე უფრო მგრძნობიარე პიროვნებაა. მას სტანჯავს ის გარემოება, რომ წუთისოფელს გამოასალმა ასეთი არაჩვეულებრივი გმირი. და აი ის საშინელს სიზმარს ჰხედავს:

დავჯე, ჯამ ვინამ დამიდგა,
კაცის ხორც იყო წვნიანი,
ვსჭამდი, მზარავდა თუმცა-ღა
კაცის ხელ-ფეხი ძვლიანი.
რასა ვსჩადიო, ვსჯავრობდი,
უმსგავსი, შაჩვენებული...
მიმატეს კაცის ულვაშით
წვენ-ხორცი შანელებული...
სიზმართ დამტანჯეს, იმით ვარ
გუნება აღელვებული...

მაგრამ ვაჟა-ფშაველას გონების უნივერსალობა აკლდა, ამ ნაკლის ანაზღაურება კი არ შეიძლება ფანტაზიითა და ნათელმხილველობით. დიდი თანამედროვე პრობლემები აგრე რიგად არ აინტერესებდა, თანამედროვე ადამიანის რთული ფსიხოლოგია ეუცხოებოდა. მისი ემოციური ცხოვრება ღარიბი და ელემენტარული იყო; თავის „გველის მჭამელივით“ უფრო სადა სულიერი მოძრაობა ესმოდა: ადვილად შედიოდა გამხმარ წიფლის, შვლის ნუკრის, დაკოდილი არწივის ან ხარ-ირემის მდგომარეობაში, ადამიანებში კი მეტის სიმპატიით იმათ ეპყრობოდა, ვინც უფრო მძაფრად გრძნობდა და მარტივად აზროვნებდა.

მისი ნაწარმოები მდიდარია შეუდარებელი მხატვრული სახეებით, მაგრამ ისინი თითქმის გამოუკლებლივ ან ბრძოლას შეეხებიან, ან კიდევ რაინდულს თავგანწირვას. ასეთია გოგოთურის და აფშინას შეხვედრა და სასიკვდილო შეტაკება („გოგოთურ და აფშინა“), მუცალის მოკვლა („ალუდა ქეთელაური“), წმ. გიორგის დანახვა ფშავ-ხევსურების ლაშქრის მიერ, გველის დამეგობრება დაჭრილ გმირ ლუხუმთან („ბახტრიონი“), ზვიადაურის შეწირვა ქისტების სასაფლაოზე და მისი ჯოყოლასთან შეხვედრა სიკვდილის სემდეგ („სტუმარ-მასპინძელი“).

ყველა ეს გმირები ნამდვილი რაინდები არიან. ყველა სტოიკურად სცოცხლობენ და სტოიკურად იხოცებიან. მაგრამ სულიერადაც და ხორციელადაც ისე ჰგვანან ერთმანეთს, თითქო ერთი დედმამის შვილები ყოფილიყვნენ. და მართლაც, ერთი და იმავე დედმამის შვილები არიან: ფშავპხევსურეთის ბუნები, რომლის წიაღში ისინი იზრდებიან და ცხოვრობენ, იმავე ელემენტარული დრამატიზმითაა გამსჭვალული.

არც ერთს ქართველს მგოსანს არ შეუთანაბრებია პეიზაჟი და პერსონაჟი ისე ჰარმონიულად, როგორც ეს ვაჟა-ფშაველამ ჰქმნა. არც ერთს ქართველს მგოსანს არ უგრძნია ისე ძლიერ მთების სიდიადე, როგორც ეს ვაჟა-ფშველამ იგრძნო. არტურ ლეისტმა სთქვა, რომ ევროპულ ლიტერატურაში დღეს არ მოიპოვება ასეთი მთის მგოსანიო. ეს შეიძლება იმითაც აიხსნებოდეს, რომ არც ერთს ევროპიელ ერს არა აქვს ჩვენისთანა მთები. მაგრამ, ყოველს შემთხვევაში, უცილობელია, რომ ჩვენში ვაჟა-ფშაველამდე არ არსებობდა მთის პოეზია და ამ მგოსანმა ახალი ასპარეზი დაუპყრო ესთეტიურს შემოქმდებას.

საქართველოს ბუნებას სხვა მგოსნებიც ჰხედავდნენ, რასაკვირველია. აღწერდნენ კიდეც შეძლებისამებრ. მაგრამ ვაჟა-ფშაველას მათ წინაშე ის უპირატესობა ჰქონდა, რომ უშუალოდ განიცდიდა. ის ცოცხალ შთაბეჭდილებებს იძლეოდა, სხვები - მკრთალს მოგონებებს. ჩვენი ცა რომ ფირუზს შეადარო, ან ხმელეთი ზურმუხტს, ამისთვის არც დიდი მხატვრული ძალაა საჭირო, არც დიდი გონებამახვილობა. ამისთვის საკმაოა დაიმახსოვრო ის, რაც ათასჯერ წაგიკითხავს ან სხვებისგან გაგიგონია. ასეთი შედარება ერთნაირი გაცვეთილი კლიშეა. ისეთი სურათების შესაქმნელად კი, როგორსაც მაგ. ვაჟა-ფშაველას „დაუსრულებელი კვნესა“ იძლევა, ბევრად მეტია საჭირო, ვიდრე უბრალო მახსოვრობა. საჭიროა, რომ შენი სული ღია იყოს ბუნების მისტერიის მისაღებად; საჭიროა, რომ შენ გაკვირვებული ადამიანი იყო და ამჩნევდე რაც მოულოდნელი და უჩვეულოა შენს გარშემო. საჭიროა, რომ შენ იდუმალ სიმპატიას გრძნობდე გარეშე ბუნებისადმი და სულიერი შინაარსით ავსებდე ყოველ მის მოძრაობას. ეს თვისებები უხვად მოეპოვებოდა ვაჟა-ფშაველას. ამიტომ ბუნების გადმოცემაში ის შეუდარებლად მაღლა იდგა ყველა ქართველ მგოსნებზე, რომელნიც ჩვენ მთებსა და მდელოებს უმღეროდნენ.

არც ერთი ქართველი მგოსანი არ მდგარა ხალხის შემოქდმებასთან ასე ახლო, არც ერთი არ შეუღლებია მის სულს ასე მჭიდროდ. ამ გარემოებამ წაუშლელი დაღი დაასვა ვაჟა-ფშველას პოეზიას. ხალხურმა, პროვინციულმა ენამ სავსებით დაიმორჩილა მგოსანი. მან შეითვისა ძარღვიანი ენა, დედამიწის სუნით გამსჭვალული. მისი ლექსიკონი გამდიდრდა კონკრეტული სიტყვებით და ძალოვანი გამოთქმებით. მაგრმა სამაგიეროდ მან ნელნელა კომპოზიციის და რითმის გრძნობა დაჰკარგა. ლექსის ვირტუოზი არასოდეს არ ყოფილა: შალაშინი ყოველთვის აკლდა. არასოდეს არ ჰგვანებია ზოგიერთ თანამედროვე მგოსანს, პირწმინდათ გაპარსულს, თმადახუჭუჭებულს, პარფიუმერიით გამსჭვალულს. მაგრამ უკანასკნელ დროს უკიდურესობამდე მიიყვანა ტეხნიკური ხალვათობა.

ბოლოს ძალიან ცუდი ლექსების წერა დაიწყო. ვერ ასცდა ჩვენი მწერლების ბედს, რომელნიც შედევრებს ოცდა ხუთ წლამდე ჰქმნიან და შემდეგ ნელ-ნელა ეშვებიან უნაყოფობის და უძლურების სფეროში. მისი „ცრემლები“ ყოველმხრივ დაბლა იდგა მის პირველ კრებულზე. ნათლად ჩანდა, რომ მგოსანმა ამოსწურა შთაგონების წყარო, იდეათა ვიწრო ფარგალი კი ვეღარ გააფართოვა. პოეზია დახურდავდა და იაფფასიან პუბლიცისტიკაში გადავიდა. მაგრამ კიდევ უფრო საყურადღებო ის იყო, რომ მას დაუჩლუნგდა ფორმალურ ღირებულებათა შეგნება. მას დაავიწყდა, რომ ყოველი სიტყვა წარმოადგენს არა მარტო იდეოგრაფიულს ანუ გამომხატველს, არამედ მუსიკალურ ღირებულებებსაც.

მისი ზოგიერთი უკანასკნელი ლექსი ბევრით არაფრით განირჩეოდა მდარეხარისხოვან პროზაში. უიმედო შაბლონი და ტრივიალობა ნელნელა აბნელებდა მგოსნის სულს.

ჟურნალი „განთიადი“, #15, 1915 წ.

Arrow
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Fri Feb 03, 2017 12:26 pm




'Vazha-Pshavela is qualitatively of a greater magnitude than any other Georgian writer.’
'The Literature of Georgia: A History'. By Donald Rayfield. Oxford: Clarendon Press. 1994. Page 207.




„ვაჟა-ფშაველას აქვს უფრო დიდი მაგნიტუდა, ვიდრე ნებისმიერ ქართველ მწერალს“.
დონალდ რეიფილდი - „საქართველოს ლიტერატურა: ისტორია“. ოქსფორდი: კლარედონ პრესი, 1994 წელი, გვერდი 207.

სიტყვა „მაგნიტუდა“ ლათინური წარმომავლობისაა (magnitudo) და ნიშნავს მნიშვნელობას, სიდიდეს.
გეოლოგიაში მაგნიტუდა სიდიდს ერთეულია, ენერგიის მახასიათებელი, რომელიც მიწისძვრის დროს გამოიყოფა სეისმიური ტალღების სახით.
მაგნიტუდის პირველი შკალა 1935 წელს დაარეგისტრირა ამერიკელმა სეისმოლოგმა ჩარლზ რიხტერმა, ამიტომ ჩვეულებრივ მაგნიტუდას „რიხტერის შკალას“ უწოდებენ.
რიხტერის შკალა მოიცავს პირობით ერთეულებს (1-დან 9-ს ჩათვლით) - მაგნიტუდებს, რომლებიც სეისმოგრაფის მიერ რეგისტრირებული ძვრით გამოითვლება.
ჰოდა, დონალდ რეიფილდის ნათქვამი რომ ტექნიკური ტერმინებით გადავთარგმნოთ, გამოდის, რომ -- ვაჟა-ფშაველა რიხტერის შკალით 9 მაგნიტუდის მიწისძვრას იწვევს მკითხველის ცნობიერებაში და სხვა ქართველი მწერლები ამდენს ვერაო.
ასტრონომიაში მაგნიტუდა გამოიყენება ვარსკვლავური სიდიდის, ანუ ვარსკვლავური სიკაშკაშის გასაზომად და აღინიშნება ასო-ბგერა m-ით... ჰოდა, ასტრონომიულ ენაზე მკითხველმა თარგმნოს დონალდ რეიფილდის გამონათქვამი...


study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Wed May 03, 2017 11:25 am

The Aspects of Civic Consciousness in Georgian Literature
By Marine Tsiklauri
Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Georgia

Download Date | 5/3/17 8:54 AM
LLCE, 2016 3(2), ISSN 2453-7101


Abstract
Only society, equipped with civic consciousness will retain identity and take a stand in the
modern global world. The research aims at revealing distinctive characters of Georgian way of
thinking based on the examples from scientific works and fiction.
Interesting explanation regarding the essence of citizenship is given by a great Georgian
scientist Saint Grigol Peradze in his series of letters “Content of real citizenship” (interpretation
of The Lord's Prayer - Our Father). He postulates:” Aim of citizen’s life and of citizenship itself
should be God". Civic Consciousness in the history of Georgian literature originates from
hagiography and immediately comprises double service. Hagiography hero serves for conversion
of physical and spiritual “desert” into “city”.
The poetry of great Georgian poet Vazha-Pshavela possesses all characteristics of highly
developed civic consciousness. Vazha-Pshavela is considered to be “a poet of future” (critic
Tamaz Chkhenkeli), also “a poet of soul” (Grigol Kiknadze), because his creative work is directed
towards spiritual forces of a human and serve for spiritual prosperity.

Keywords
Civic consciousness, citizenship, Grigol Peradze, literature, Vazha---Pshavela


Introduction
In order to define an essence of civic consciousness, it’s necessary to describe a term
citizen (citizenship) in the light of literary tradition. In the majority of world languages
(Georgian, Russian, English, German) base for this word is a large urban area – city,
ქალაქი, город. The Brockhaus and Efron Russian Encyclopedic Dictionary gives
historical meaning of term “citizen”: “In Greece and Rome a “citizen” (πολίτης, cives)
was called not a resident of a city in general, but only a member of a civil unity“
(Brockhaus, Efron,1890-1907).
In the above Encyclopedic Dictionary it is stated that in old Greece, the word
πολιτεία (citizen) implied a whole body of citizen’s rights, from which the followings
were the most important ones: marriage, purchasing of realty, claiming, participation in
general meetings, holding posts. In Rome, two kinds of citizen’s right were
distinguished: 1. Public (jura publica) and private (j.privata). First mainly implies
political rights, while the second one - marriage and ownership of realty. Due to the
above, Roman citizens were divided into full and underprivileged members of the city.
After French revolution a word “citizen” was used not only in the field of political
legislation, but in conversational speech as well; it replaced forms of address "monsieur"
and "madame".


Meanings of terms "Citizen" and "Citizenship" in Georgian ecclesiastical
literature

Great Georgian lexicographer Sulkhan-Saba Orbeliani (1658-1725) defines
“citizen” as one, being in the city (Orbeliani, 1991, p. 509). Georgian Apostolic
Symphony – dictionary defines “citizen” and “citizenship” based on all lexical units of
old Georgian versions: “citizen” – the one, living in the city, гражданин; „I am a Jewish
man, from Tarsus, Cilicia, not a citizen of a strange city, case 21,39“ (Dictionary, 2009,
p. 252). In the same dictionary we see word combinations - “mentally good citizen” and
“citizen of a heaven”. In old Georgian texts, being a “mentally good citizen” is a way
to save a soul and find a heaven; “because our real citizenship is in heaven“(dict).
“Citizen of a heaven” – this form of address is used by Georgian figure of 19th
century Mikhail Sabinin, who is an author of “The Paradise of Georgia”, a voluminous
lithographed edition of biographies of important Georgian Orthodox Christian saints. In
the preface he thanks for assistance mother superior Nina from Samtavro monastery and
called her a “Citizen of a heaven”: „some materials were given to me by The bride of
Christ and a citizen of heaven, mother superior Nina from Samtavro
monastery“(Sabinin, 2015, p. 7).
Following formulation is given in Georgian Easter chant: “Christ is risen and life is
citizening“; thus, a citizenship is more than life, it’s associated with spiritual victory,
it’s superiority to everything terrestrial.
In Georgian Hagiographic texts, citizenship comprises lives of Saints. Great
Georgian hagiographer of 10th century Giorgi Merchule in his work “Life of Grigol
Khandzteli” used the following epithet, when talking about saint Grigol –“the one who
converts desert into a city” (უდაბნოთა ქალაქმყოფელი). Saint Grigol of Khandzta
constructed monasteries in the South of Georgia (modern Turkey), on the land ravaged
by Arabian conquerors in the 8-th century. His epithet do not describe physical
construction only but initially implies filling of spiritual emptiness with bliss,
conversion of spiritual “desert” into a “city”.
According to the above, in Christian tradition and old-Georgian literature,
citizenship has a meaning of active, dynamic process –striving towards spiritual
developmentv and prosperity.


Saint Grigol Peradze's viws about citizenship

Interesting explanation is given by a great Georgian scientist of 20th century, doctor
of theology Saint Grigol Peradze in his series of letters “Content of real citizenship”
(interpretation of The Lord’s prayer - Our Father) – these are sermons, pronounced in
Saint Nino’s Church in Paris. In 1988-1989 these letters were published in journal of
Georgian Patriarchy “Jvari Vazisa”. Grigol Peradze thoroughly reasons about
spirituality of citizenship, the essence of word, features of the real citizen. Following
thesis seems to be the main postulate of Grigol Peradze: “Aim of citizen’s life and of
citizenship itself should be God” (Peradze, 1988, p. 41).
The author states, that main feature of a citizen is “consciousness”, “conscious
membership” of homeland: “a citizen means each conscious member of homeland; it’s
not a one, owning property, but the one who feels great property: life, its essence and
liability"(Peradze, 1989, p. 80). Thus, civic consciousness is not determined by
unconscious liabilities, implemented without reasoning, but the mental and spiritual
perception of personal liabilities and significance of life.
Grigol Peradze emphasizes meaning of word “citizen” in the context of someone,
fighting against evil: „this is a word massive and rich in content...citizenship implies
spiritual life of saint: his struggle against himself, his circle and darkness, i.e. struggle
for implementation of aimed ideas and principles” (Peradze, 1989, p. 80).
Saint Grigol Peradze enumerates in detail features of citizen and makes very
interesting conclusion; he states that civic activity is not required only from saints, but
from the whole society in general: „citizenship demands from each citizen
consciousness, honesty, ability of thinking, wisdom, courage; citizenship requires to see
things in cheerful light, prudence, steadiness, modesty, which is not characterized for
slave but for educated person; citizenship is ability to see a human in people and to
appreciate it" (Peradze, 1989, pp. 80-81). Grigol Peradze considers Pater Noster to be
a source of “citizenship” and emphesizes following part of the prayer - „and forgive us
our debts, as we also have forgiven our debtors“ – just these words reveal an essence of
real citizenship. Forgiving of neighbour is very difficult for person – it needs
suppression of revenge and passions, sacrificing.


Artistic representation of civic consciousness in Vazha-Pshavela's poems
“What has made me a man?” and "My Entreaty"


“If I am asked what will I wish for my country, I would say: certainly
consciousness... good and the evil of the life is mainly connected with this
consciousness-ignorance. Everything written by the mankind for its benefit was written
when recovering consciousness, but unfortunately not every nation was conscious in
this period: one nation excels the other in consciousness“(Vazha-Pshavela,1979, p. 196)
– these words belongs to great Georgian poet of 19th century Vazha-Pshavela (1861-
1915). Thus, “consciousness” or “recover consciousness” of each person is the main
base of nation’s development.

Vazha-Pshavela is a pseudonym of Luka Razikashvili and literary means a “man
from Pshavi”. Professor of London University, translator of Vazha’s works in English
– Donald Rayfield notes: „As the Georgian futurists admitted, when repudiating all the
past, ‘Vazha stands outside time and space’. He is qualitatively of a greater magnitude
that any other Georgian writer” (Rayfield, 2013, p. 187).


Among various themes foundin Vazha-Pshavela’s creative work, a civic-social one is certainly the most important. It is artistic realization of writer’s inner, spiritual requirements. Poems “What has made
me a Man?” and “My entreaty” give vivid reflection of this passion.
Motif of sacrifice has a basic place in Vazha’s works. Poem “What has made me a
Man?” reveals two poetic phenomena – humanity and being a rain. A lyrical character
wishes to be a rain:
“What has made me a man
Why haven’t come I as a rain?” (Vazha-Pshavela, 1986, p. 87).
The rain is a “child of heaven”, “beads of clouds”, “worshipper of the sun”,
“disappointer of death”. The sweat of rain makes dying surroundings to revive and this
in its part make a poet happy. Overwhelming love strives for blending with nature; it
desires to make nature alive and is ready for sacrificing. This motif in Georgian
literature is presented from of 12th century poem, masterpiece named “Vepkhistkaosani”
(“The Knight in the Panther's Skin”). Avtandil’s (character of the above poem) singing
merges with nature; his inner, spiritual energy revives inanimate objects, makes animals
listen carefully, even stones listen to his song. The same motif can be found in works of
romantic poet Nikoloz Baratashvili, who wishes to be the sun at sunrise to revive dried
meadow, to make birds and flowers happy. In newest Georgian literature, this theme is
most impressionably revealed in works of Galaktion Tabidze and Terenti Graneli. In
Galaktion’s works, there is no border between the world and poet’s heart (“I and the
Night”),
Terenti Graneli is courageous to state: “I wish I was everywhere like God”
(miniature “Blood drops from heart”) – it is not a blasphemy, but overwhelming desire
to spread in world and merge with space.

Thus, “being a rain” in Vazha’s poem is not neglect of humanity but its acceptance
and recognition, preservation of similarity with God, what can be achieved only through
sacrificing and care of nears. In this poem, poet develops an idea of Christian love, of
correct sacrifice. During defining an essence of citizenship, Saint Grigol Peradze was
writing: “citizenship means sacrificing, self-burning for giving a light to other”
(Peradze, 1989, p. 80). Vazha-Pshavela’s lyrical character is a bearer of civic
consciousness.
Ilia II, Catholicos-Patriarch of modern Georgia, gives highly appreciates to VazhaPshavela’s
poem “My Entreaty”: “It’s a result of highest Christian thinking, a praise of
modesty, love, heroism, loyalty; its author is a real friend of God and not only a gifted
person”( Ilia II, 2006, p. 1).
In this poem, Vazha desires to be in the place of grass and not a scythe, he even
agrees to be a lamb, but never a wolf; anxiety makes him happy. Leading theme of this
poem is Christian perception of the happiness. Being a “grass” or a “lamb” is considered
to be a happiness by the author, i.e. citizenship, implemented with modesty. Taking care
of other and protection of oppressed makes him happy. It’s a visible side of internal
suffering, which is difficult to stand, but at the same time is desirable for the author:
„Only suffering makes me happy”. Doing a good is a huge internal desire of the poet
(even it is not appreciated by others). Indifference and lack of cordiality is like a death
for him.
Being a “grass” and a “lamb” is not considered as helplessness by the author; he
never lets himself be eaten by a wolf and never lays his head in front of a scythe. Wolf
and scythe are symbols of indifference, cruelty, lack of cordiality and tenderness. Vazha
damns such life and is not going to arrange a truce with it. Uncompromising struggle
with evil is Vazha’s choice and the main goal of his characters.


Conclusion

According to the present-day interpretation given in dictionaries, citizenship means
legal belonging to certain State: „Status of citizenship gives certain rights and liabilities
(defined under the current law) to person, living in State“(Dictionary, 2011, p. 129).
Thus, citizenship implies rights and liabilities, defined under legislation.
Hence, a term “citizenship”, from the standpoint of historical and literal traditions,
also present social-political conditions, comprises, on the one hand, spiritual features (a
way of spiritual perfection) and ,on the other hand, rights and liabilities defined under
the law. These two sides fill each other. A citizen is responsible to God, State and
society. That’s why in Georgian hagiography saint Grigol from Khandzta is called “A
man of heaven and an angel of the earth”, i.e. mediator between earth and heaven,
executor of both liabilities. In new Georgian writings (Akaki Tsereteli’s poem “Tornike
Eristavi”, Alexander Kazbegi’s story “Khevisberi Gocha” etc) this harmony is given in
following formulation -“God’s word –nation’s word”.


Acknowledgment

The research publishes the partial results of the doctoral dissertation “The issues of
formation and development of civic consciousness in Vazha-Pshavela’s creative works
– methods and activities of teaching”. It is a winner project (DO 335/2-110/14) in call
for Ph.D programme grants (2014) announced by “Shota Rustaveli National Science
Foundation” (Georgia) and is supported by the foundation. Research directions: Literary
studies, Education studies-methodology. It is held at Ivane Javakhishvili Tbilisi State
University, faculty of Psychology and Education sciences.

References
* Brockhaus, F. A., & Efron, A. (1890-1907). Encyclopedic dictionary. Saint-Peterburg
Civic Dictionary. (2011). Tbilisi: Sezani.
* Georgian Apostolic Symphony-Dictionary (2009).Tbilisi: Tbilisi State University Press.
* Orbeliani, S. S. (1991). Explanatory Dictionary. Vol. I. Tbilisi: Merani.
* Peradze, G. (1988). "Content of Real Citizenship." Jvari Vazisa: 80- 84.
* Rayfield, D. (2013). The Literature of Georgia. New York: Routledge.
* Sabinin, M. (2015). The paradise of Georgia. Tbilisi, Georgia: Diadema. first published
in 1882.
* Vazha-Pshavela. (1979). Newly Revealed Works. Tbilisi.
* Vazha-Pshavela. (1986). Works. Tbilisi: Sabchota Saqartvelo

Contact
Marine Tsiklauri
Tbilisi, Digomi massif, Q. IV, building 13, ap.25.
tsiklaurimari@gmail.com


Link:
* https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/llce.2016.3.issue-2/llce-2016-0011/llce-2016-0011.pdf

study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Wed May 03, 2017 11:08 pm

Важа Пшавела

груз. ვაჟა-ფშაველა, настоящее имя — Лука Павлович Разикашвили
р. 14 (26) июля 1861, селение Чаргали Душетского уезда
ум. 27 июня (10 июля) 1915, Тбилиси
грузинский писатель и поэт


Поэзия
* Гоготур и Апшина — перевод Осипа Мандельштама 1923
* Гоготур и Апшина (Старинная быль) — перевод М. И. Цветаевой
* Этери (Поэма) — перевод М. И. Цветаевой
* Раненый барс (Поэма) — перевод М. И. Цветаевой
* Горы спят («В ущелиях сгрудилась мгла…») — перевод Н. А. Заболоцкого 1957
* Песня («Ты на том берегу, я на этом…») — перевод Н. А. Заболоцкого 1957
* Запоздалый ответ Акакию, 1913 — в переводе Р. Торпусман 2011

Link:
* https://ru.wikisource.org/wiki/Важа_Пшавела



Важа Пшавела

Раненый барс
(Поэма)

пер. Марина Ивановна Цветаева (Цветаева М. Собрание сочинений. — М.: Эллис Лак, 1994)


Таял снег в горах суровых,
В долы оползни ползли.
Снежным оползням навстречу
Звери-туры в горы шли.

Шёл за турами вожак их
С тихим криком: берегись!
Вволю нализавшись соли,
Стадо возвращалось ввысь.

Вот и крепости достигли.
Здесь, за каменным щитом,
Круторогому не страшен
Тот с ружьём и волк с клыком.

Но стрелку и горя мало —
Новою надеждой полн:
На утёсе, глянь, оленье
Стадо взобралось на холм.

И сокрылось. Сном сокрылось!
Как бы не сокрыла даль
И последнего оленя
С самкою! Рази, пищаль!

Выстрелил! Но мимо пуля!
Не достала, быстрая!
Только шибче поскакали
Быстрые от выстрела!

Звери вскачь, охотник следом,
Крупный пот кропит песок.
Трижды обходил в обход их
И обскакивал в обскок.

Но как стаду вслед ни прядал,
Сотрясая холм и дол,
Ближе чем на трижды выстрел
К мчащимся не подошёл.

Эх, кабы не на просторе,
А в ущелье их застиг!
Был бы праздник в горной келье
И на вертеле — шашлык!

Пир бы длился, дым бы стлался...
Созерцая гордый рог,
Здорово бы посмеялся
В бороду свою стрелок!

С горы на́ гору, и снова
По́д гору, и снова ввысь.
Целый день гонялся тщетно —
Руки, ноги отнялись.

Голоден. Качает усталь.
Кости поскрипом скрипят.
Когтевидные цриапи
Ногу до крови когтят.

Пуще зверя изнемогши,
Точно сам он был олень,
Злу дивится, дню дивится,
Ну и зол, дивится, день!

А уж дню-то мало сроку.
Глянь на солнце: ввысь глядит,
Вниз идёт. Уж скоро в долах
С волком волк заговорит.

Холм с холмом, тьма с тьмой смесится:
С горной мглой — долины мгла.
Скроет тура и оленя,
Скроет шкуру и рога.

«Матерь мощная! Царица
Векового рубежа,
Горной живности хозяйка,
Всей охоты госпожа,

Все охотники — сновидцы!
Род наш, испокон села,
Жив охотой был, охота ж
Вещим сном жива была:

Барс ли, страшен, орл ли, хищен,
Тур ли, спешен, хорь ли, мал, —
Что приснилось в сонной грёзе —
То стрелок в руках держал.

Матерь вещая! Оленя
Мне явившая в крови,
Оживи того оленя,
Въяве, вживе мне яви!

Чтобы вырос мне воочью
Исполин с ветвистым лбом!
Чтобы снившееся ночью
Стало сбывшееся днём».

Помоляся, стал Мтварели
Хлеб жевать — зубам гранит!
Вдоль по берегу ущелья
Вверх глядит, вперёд глядит.

Островерхие там видит
Скалы статной вышины.
Можжевельником покрыты,
Папортом опущены.

С можжевеловой вершины
Мчит ручей хриплоголос,
Пеной мое — всё ж не может
Дочиста отмыть утёс.

Встал охотник, встал, как вкопан:
Вот оттуда-то, с высот,
Раздирающий, сердечный
Стон идёт — то зверь зовёт.

Погляди! На самой круче,
В яркой росписи пчелы,
На площадке барс могучий
Вытянулся вдоль скалы.

Лапу вытянул по гребню,
С лапы кровь течёт в ручей,
И, с водой слиясь, несётся,
В вечный сумрак пропастей.

Стонет он, как муж могучий
Под подошвою врага!
Стонет, как гора, что тучу
Сбрасывала — не смогла!

Стонет так, что скалы вторят,
Жилы стынут...
‎— Гей, не жди,
Бей, охотник! — «Нет! (охотник)
Бить не буду — не враги!

Он, как я, живёт охотой,
Побратиму не злодей.
Пострадавшего собрата
Бить не буду — хоть убей!»

Но и зверь узнал Мтварели.
На трёх лапах, кое-как,
Где вприхромку, где вприпрыжку,
Вот и снизился, земляк:

Смотрит в око человеку
Оком жёлтым, как смола,
И уж лапа на колено
Пострадавшая легла.

Осмотрел охотник рану,
Вытащил из под когтей
Камень заострённым клювом
Беркута, царя ночей.

Снёс обвал его сыпучий
На кремнистый перевал.
С той поры осколок злостный
Барса ждал да поджидал.

Пёстрый нёсся, — злостный въелся.
Берегися, быстрогон!
Где пята земли не чует, —
Там и камень положён!

Выскоблил охотник рану,
(Лекарь резал, барс держал),
Пестротканным полосатым
Лоскутом перевязал.

Выздоравливай, приятель!
Не хворай теперь вовек!
Прянул барс, как сокол летом,
Горы-долы пересёк.

Проводил стрелок глазами...
Подивились бы отцы!
Скоро лани станут львами,
Коли барс смирней овцы.

Тут — что было в жилах крови —
Вся прихлынула к лицу:
Лёгкий — робкий — быстрый — близкий
Зверя топот сквозь листву.

Глянул: широковетвистый,
Лоб подъемля, как венец...
Грянул выстрел — и в ущелье
Скатывается самец.

Ещё эхо не успело
Прозвонить олений час —
Где олень скакал, спасаясь,
Мощный барс стоит, кичась.

Прорычал разок и скрылся,
Обвалив песчаный пласт.
Там, где барс стоял, красуясь,
Дикий тур бежит, лобаст.

Грянул выстрел — и с утёса
В бездну грохается тур.
Там, где тур свалился, — барс встал,
Пестрохвост и пестрошкур.

Перевязанною лапой
Тычет в грудь себя: «Признал?
Я-де тура и оленя
Под ружьё твоё пригнал!»

Не успел охотник молвить:
«Бог тебя благослови!» —
Нету барса. Только глыбы
Позади да впереди.

Тьма ложится, мрак крадётся,
Путь далёк, а враг незрим.
Не луне — вдове — бороться
С чёрным мороком ночным.

Где-то плачется лисица, —
Худо ей, — недобр ей час!
Други милые, примите
Времени седого сказ.



Примечания
Адгилис-дэда (груз. миф.) — богиня — покровительница отдельной местности.
Бандули — кожаная обувь горцев.
Цриани — Приспособления для обуви, предотвращающие скольжение ног на горном склоне.

study

ვაჟა-ფშაველა

დაჭრილი ვეფხვი

(ამბავი)

თოვლი ლხვებოდა პირ-მზითში,
ბარდანი ჩამოდიოდა.
ნამარილევი ჯიხვის ხრო
პირ-აღმე შემოდიოდა,
თან მოსდევს თავის პატრონი,
ნებ-ნება შემოჰკიოდა.
მალევ მოვიდენ სიმაგრეს,
ფარი იფარეს კლდისაო,
იქ მონადირე ვერ მიდის,
ვერც კლანჭი სწვდება მგლისაო,
გულდასვენებით არიან,
შიში არა აქვთ მტრისაო.
დაბლა ირმების ხრო გაჩნდა,
სწრაფად გადავლეს გორია,
დაუჩნდა მონადირესა
მარტო ხარ-ფური ორია.
ვაჰ, თუ სიათამ უმტყუვნოს,
მანძილი კარგა შორია.
არ დაიშალა, ესროლა,
ბოლი გაერთხა თოვლზედა,
ირმები დაფთხნენ, წავიდენ
თოფის ხმაზე და კომლზედა.
მოცადი ბიჭი არ იშლის,
ისევ გაჰყვება კვალზედა.
უყელა ორგან, სამგანა,
ოფლი სდიოდა ძალზედა,
მაგრამ სათოფრად ვერ დასწვდა,
ვერ მოიყარა ხევშია,
ერთი მაინც და მაინცა
ხო დაჰრჩებოდა ხელშია.
თუ ვიწროს ადგილს მოესწრო,
ან გადასავალს ყელშია,
ვნახავდი მონადირესა
გაცინებულსა წვერშია,
მწვადს, ხის შამფურზე აგებულს,
დამცვრიანებულს ცეცხლშია.
დიდხანსა სდია იმ დღესა
აღმა და დაღმა, ფიცხადა.
ამაოდ… გული უწყრება,
ელამვის გასაკიცხადა.
დაოსდა, პურიც მოჰშივდა,
ბანდულიც სძვრება ფეხითა,
წრიაპიც1 გვერდზე მოექცა,
სტანჯავდა წვივზე ხეხითა.
წასულსა საქმეს რა უშველს
ოხვრითა, თავის ტეხითა!
უკვირდა მონადირესა
მარცხი დღევანდლის დღისაო,
ეს დღე წავიდა, დასამხრდა,
მთას პირი სწვდება მზისაო.
საცაა ჩამობნელდება,
ჯოგი ასტყდება მგლისაო,
წყვდიადს დაერთვის წყვდიადი
ამ უდაბურის მხრისაო.
“ლამის ვერ მოვკლა ნადირი,
ჯავრი შავსჭამო მტრისაო.
ადგილის დედავ, მიშველე,
შენ მომიმართე ხელია,
ნუმც გაცრუვდება, შენს მადლსა,
სიზმარი წუხანდელია.
წინად თუ გამცხადებია,
ეხლა ცხადდება რაობით,
მე ხომ ამ სიზმრით ვნადირობ,
ნადირს ვხოც იმავ თაობით?”
გულში ლოცულობს თვარელი
და პურსა ჰლოღნის ხმელსაო,
თან თვალს აყოლებს პირდაპირ
ხევის ნაპირსა გრძელსაო.
ადგილსა ჭიუხიანსა,
დეკიან-ღვივრიანასა,
ურძნით და ჩადუნით მორთულს,
დუციან-დიყიანასა,
თვალდაშტერებით უცქერის
კლდის თავსა ფიჭვიანასა.
კლდის პირზე წყარო ჩამოდის,
ხმას იწმენდს ხრინწიანასა,
და ქაფს უსომდა კლდის პირებს
წითელსა, სისხლიანასა.
იქიდამ კვნესა მოესმა
გულიდამ ამობერილი,
ჰხედავს: ვეფხვი წევს ტოტ-გაწვდით
კლდის თავს, გულგამობერილი,
და მონადირეს უცქერის,
მისკენ თვალგამოჭერილი,
წელსა და ტოტებს უმშვენებს
ზოლები ჩამოწერილი.
კლანჭი სტკიოდა ბეჩავსა,
გულს ბოღმა მაერეოდა,
სისხლი ნადენი ტოტითა
მდინარეს შაერეოდა
და წყალთან ერთად ისიცა
უფსკრულში ჩაერეოდა.
კვნესოდა, როგორც ვაჟკაცი
მტერზე ჯავრ-ამოუყრელი,
მუდამ მდებარე მტრის ფეხ-ქვეშ,
ვით მთა ჯანღ-გადაუყრელი.
– რას უცდი, მონადირეო,
დაჰკარ, ხომ ვეფხვიც მხეცია!
– არ დავკრავ, ძმაო, რო მამკლა,
როდი გახლავარ ბეცია!
ეგემც ჩემსავით ნადირობს,
კალთები აუკეცია,
ნადირობაში მაგასაც
მთა-ბარი დაუკეცია.
ნადირმა იცნო თვარელი
მონადირისა წესზედა,
მივიდა მასთან კოჭლობით,
ტოტი დაადვა ფეხზედა.
მონადირემაც გასინჯა
თავის ძმობილის წყლულია
და ამოუღო კლანჭიდამ
სიპი მომსხო და სრულია,
ნაშალი კლდისა სალისა,
ნაგალი ღვართა, ზვავისა,
და გალესილი ნისკარტით
ღამის მთეველის სვავისა.
ნადირობაში შაეჭრა
ვეფხვსა მამაცი ტოტია,
ჯიხვისად დატევებულსა,
იქ, სადაც ქვა და ლოდია.
თვარელმა წყლული შეუკრა
ვეფხვსა ნაკუწით ჭრელითა
და ჩირქიც ამოუფხიკა
წყლულიდამ დანით მჭრელითა.
ვეფხვი გაბრუნდა მაშინვე
კუდის მოქნევით, ჭრელითა,
და გადირბინა, მთა-ბარი,
როგორც მიმინომ ფრენითა.
თვარელი ბანდულს ისწორებს,
უკვირდა მოხილებული,
ვეფხვი მოსული ზავითა,
მშვიდი და მოჭირვებული.
ამ დროს მოესმა ფეხის ხმა,
შაესმა რაღაც დგრიალი,
იმისკე მიმართულია
ფეხის ხმა, ფოთლის შრიალი.
უცბათ იმის წინ ირემმა
დაიწყო რქების ტრიალი…
და მონადირის თოფისაც
სტუმრად დაუხვდა გრიალი.
თოფი გავარდა, კლდეებსა
სალამი მისცა ჭექითა,
და ჩამოგორდა ხევისკე
ხარი-ირემი ბექითა.
ეს რაა? ირმის ნადგომში
ვეფხვი გაბრუნდა ზნექითა.
ერთი-კი დაიღავღუვა
და გაემართა ზევითა.
ცოტა ხანს შემდეგ დაძრული
ქვიშა მოზოვდა ზევითა.
კლდის თავს გადმოდგა ხარ-ჯიხვი,
გამოქცეული ქვეითა.
თვარელმა მოკლა ისიცა,
ჩამოაგორა ხევშია.
ჯიხვის ნადგომზე ვეფხვს ჰხედავს,
ვეფხვი ტოტს იცემს მკერდშია…
თვარელი მიჰხვდა ეხლა კი,
სთქვა: “გენაცვალე ღმერთშია!”

–––

დაღამდა, ვეფხვი აღარ სჩანს,
უკუნი აწევს არესა,
სიბნელეს როგორ გაჰფანტავს,
რა შაუძლიან მთვარესა?
გულჭირიანი ობლობით
დაბლა ჩხაოდა მელია,
ალბათ თუ გასჭირებია,
საქმე თუ ადგა ძნელია.
ნობათად მომირთმევია
თქვენთვის ამბავი ძველია.

1890 წ.


study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Fri May 05, 2017 10:35 am

Edziĝa kanto
de Vaĵa Pŝavela


Didebà ŝenda cata mkrobeŭo
Didebà ŝenda bunebis dzaŭo.


Gloron al vi, reganto la ĉiela,
Al forto de l' naturo sonu glor'!
Gloron al vi, ho fianĉino bela,
Kaj al fianĉo en feliĉa hor'!

El amo plektos mi por ambaŭ kronon,
Belornamita estos ĝia rond':
Mi malavare ligos ĉian bonon,
Trovitan ie en la vasta mond'.

Sincere dediĉita violfloro
Por gefianĉoj estu kap-ornam'.
Ĉar ame batas ankaŭ mia koro,
Do ĝin falmigas via granda am'.

Karesa sent', liganta feliĉulojn,
Allogas ĉies koron kaj okulojn.


Tradukita Esperanto de Antoni Grabowski

Link:
* https://eo.wikisource.org/wiki/Edzi%C4%9Da_kanto
* https://en.wikipedia.org/wiki/Antoni_Grabowski



ვაჟა-ფშაველა

საქორწილო სიმღერა
(ბულბულის სიმღერა მოთხრობიდან „ჩხიკვთა ქორწილი“, 1893 წ.)

დიდება შენდა, ცათა მპყრობელო,
დიდება შენდა, ბუნების ძალო, -
დიდება, მეფევ გვირგვინოსანო,
და გადღეგრძელოს შენც, პატარძალო!
სიყვარულისას დავსწნავ გვირგვინსა,
სათნოებითა მოვქარგავ გარსა,
არ დავინანებ, ყველას შიგ ჩავქსოვ,
თუ ქვეყნად რასმე კი ვპოვებ კარგსა.
და წრფელის გულით გამეტებულსა
იმას დაგადგამთ, ქალ-ვაჟო, თავსა.
სიყვარულია თვით ჩემი გული,
სხვისაც თუ ვნახე, მომიდებს ალსა,
დღეს თქვენი ტრფობა უდიდესია,
და ამით იპყრობს ჩვენს გულს და თვალსა.


ბმული:
* http://tagi.byethost33.com/chkhikvtha-qorwili/

study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4262
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   Fri May 05, 2017 11:44 am



***
When he sees them there together,
no man can satisfy his gaze;
but an impenetrable fog looms up,
like a mist that dyed with black.
It seals the spectacle from the light
as though it were a write of fate
and draws a magic curtain over:
no flail on earth can break in down,
no sorceress undo its spell,
no human hand can make it rise.

Only the river's voice is heard,
down below it coughs and swirls;
and, stalk erect, the heliotrope
gazes into bottomless pit.

Translator Donald Rayfield
From 'Host and Guest' by Vazha Pshavela, 1893

* https://en.wikipedia.org/wiki/Heliotropium

Arrow

***
როცა მათ ჰხედავს ერთადა
კაცი, ვერ ძღება ცქერითა;
მაგრამ გაჩნდება ჯანღი რამ
კურუმად შავის ფერითა,
დაეფარება სანახავს
წერა-მწერელის წერითა.
ზედ აწევს ჯადოსავითა,
არ დაიმტვრევა კვერითა,
ვერც შეულოცავს მლოცავი,
არც აიხდება ხელითა.
მხოლოდ მდინარის ხმა ისმის,
დაბლა მიქანავს ხველითა
და უფსკრულს დასცქერს პირიმზე
მოღერებულის ყელითა…

ვაჟა-ფშაველა „სტუმარ-მასპინძელი“, 1893

პირიმზე თარგმნა ჰელიოტროპად. სხვადასხვა ყვავილებია.
ურითმო ლექსით თარგმნის, რიტმულ პროზასავით.
ვაჟას პოეტი უნდა მთარგმნელად.


ბმული:
* http://eol.org/pages/5657939/overview
* http://tagi.byethost33.com/stumar-maspindzeli-gv-3/

study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Sponsored content




PostSubject: Re: ვაჟა–ფშაველა   

Back to top Go down
 
ვაჟა–ფშაველა
View previous topic View next topic Back to top 
Page 5 of 5Go to page : Previous  1, 2, 3, 4, 5

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური (ნისლი მთათა ზედა) :: მთქმელი და გამგონებელი :: ლიტერატურა უსაზღვრებოდ-
Jump to: