არმური (ნისლი მთათა ზედა)
არმური
არმური (ნისლი მთათა ზედა)

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri (scotch mist over mountains) - literary Arena from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  CalendarCalendar  GalleryGallery  FAQFAQ  SearchSearch  MemberlistMemberlist  UsergroupsUsergroups  RegisterRegister  Log inLog in  

Share | 
 

 მიხო მოსულიშვილი – ნანა კობაიძე

View previous topic View next topic Go down 
AuthorMessage
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4191
Registration date : 09.11.08

PostSubject: მიხო მოსულიშვილი – ნანა კობაიძე   Fri Mar 25, 2011 11:45 pm



მიხო მოსულიშვილი:

"არასოდეს ვიცი, საით წამიყვანს ამბავი"

მიხო მოსულიშვილი 80-იანელთა თაობის წარმომადგენელია. ეს ის თაობაა, რომელიც, გარკვეულწილად, 70-იანელთა გავლენისა და ჩრდილქვეშ მოექცა. ოთარ ჭილაძის, გურამ დოჩანაშვილის, ბესიკ ხარანაულის შემდეგ ასპარეზზე გამოსვლა რთულიც იყო და საპასუხისმგებლოც, თუმცა 80-იანელებმა ეს კომპლექსი დაძლიეს. სამაგიეროდ, მერე აირია მონასტერი _ ჯერ საბჭოთა კავშირი დაიშალა, მერე ომი დაიწყო – ერთი, მეორე, მესამე და მწერლებმა კალმის ნაცვლად იარაღი აიღეს ხელში. ვინც იარაღი ვერ აიღო, დეპრესიაში ჩავარდა და წერას საერთოდ დაანება თავი. ქარტეხილებს თითო-ოროლამ გაუძლო. გაუძლო და ისევ ლიტერატურას დაუბრუნდა. მიხო მოსულიშვილი ერთ-ერთი მათგანია _ საინტერესო ავტორი, რომელიც ზედმეტი ხმაურის გარეშე აკეთებს თავის საქმეს, არც სახელს ეძებს და არც პოპულარობას. მასთან ინტერვიუ სწორედ 80-იანელებზე საუბრით დავიწყე.


_ კომპლექსიც იყო და ეპოქამაც განაპირობა, რომ ჩემი თაობის ნიჭიერმა მწერლებმა, რომელთაც სერიოზული სათქმელი ჰქონდათ, სანახევროდაც ვერ გამოავლინეს შესაძლებლობები. იმ პერიოდში გაბატონებული იყო კომუნისტური ნომენკლატურა, რომელიც მხოლოდ თავის გვერდზე მყოფებს აღიარებდა. ე.წ. "სასტავები", იგივე კლანები, გარეშე პირს წარმოჩენისა და წინ წაწევის საშუალებას არ აძლევდნენ. სწორედ ასეთი დამოკიდებულების გამო არ ჩანდნენ საინტერესო ავტორები. მერე დროც აირია, დაიწყო იმპერიის მსხვრევა, ამას მოჰყვა სამოქალაქო ომები და ლიტერატურისთვის ვიღას ეცალა. არადა, რამდენი კარგი მწერალი მოდიოდა!
80-იან წლებში იყვნენ ნიჭიერი პოეტები – ბადრი გუგუშვილი, ომარ თურმანაული, გელა კიკოლაშვილი, რომლებიც იმ პერიოდის ქარტეხილებში ჩაიკარგნენ. პოეტები ხომ უფრო ადრე გრძნობენ კატაკლიზმებს და უმალ რეაგირებენ კიდეც – ბადრი გუგუშვილმა თავი მოიკლა, ომარ თურმანაული საფრანგეთში წავიდა, გელა კიკოლაშვილს კარგა ხანია აღარაფერი დაუწერია. ამასწინათ "ფეისბუკზე" მისი ძველი ლექსების ბმული დავდე, - “არმურზე” არის გახსნილი იმისი გვერდიც, სხვა 150-მდე პოეტთან ერთად. ისეთი კარგი გამოხმაურება ჰქონდა, რომ ძალიან გამიხარდა. ბევრი დღევანდელი პოეტი რასაც წერს, გელა კიკოლაშვილი და მისი თაობა იმას ოთხმოციან წლებში აკეთებდა, უბრალოდ, მათი შემოქმედება ნაკლებადაა ცნობილი.
ოთხმოციანელი იყო ქეთი ნიჟარაძე – უნიჭიერესი პროზაიკოსი და მთარგმნელი, იმანაც თავი მოიკლა...
ერთი სიტყვით, ძალიან საინტერესო თაობა იყო, მაგრამ სხვა ყაიდის მწერლები იყვნენ, მოდურობისა და სკანდალების მოთხოვნილება არ ჰქონდათ, როგორც დღეს ახასიათებს დამწყებ და უფრო წინ წასულ ზოგიერთ მწერალს.

_ თუმცა არიან ავტორები, რომელთაც არ უყვართ საზოგადოების წინაშე გამოჩენა, მაგრამ მაინც ყურადღების ცენტრში ექცევიან. მაგალითად, ზვიად რატიანი.

_ ეს კიდევ სხვა შემთხვევაა. ასეთი ადამიანების ნაწერიდან იმხელა შინაგანი ძალა და სინათლე მოდის, იხიბლები. ეგეთ მწერლებს მკითხველი თავისით უხსნის გვერდებს, უყვარს, კითხულობს. კი, მოწონთ ზვიად რატიანი, უყვართ ბესიკ ხარანაული... იციან, რომ ვაჟა-ფშაველა სულ სხვანაირი მწერალია...
ვაჟას თხრობისა და ამბის გადმოცემის განსაკუთრებული უნარი აქვს, განსხვავებულად გრძნობს სიტყვასაც და ამბავსაც... სხვათა შორის, ახლახან ვაჟა-ფშაველაზე წიგნი დავწერე. წელს ხომ მისი იუბილეა, 26 ივლისს 150 წლის ხდება, ანუ ჩვენ გვყავს 150 წლის გენიოსი, რასაც ჯერ კიდევ გასული საუკუნის დასაწყისში ამტკიცებდნენ ტიციან ტაბიძე, გრიგოლ რობაქიძე და ბევრი სხვაც. თუმცა ისეთებიც იყვნენ, ვინც ვაჟას ენას უწუნებდა, მათ შორის, საქართველოს ბულბულიც, აკაკი წერეთელი... არადა, როგორც გაირკვა, ეს მხოლოდ ფშაური კილო არ ყოფილა. “ფშაველი და მისი წუთისოფელი” – აი, ამ ბრწყინვალე ეთნომოთხრობაში ამბობს ვაჟა, რომ “ვეფხისტყაოსნის” გმირები ფშაველებივით ლაპარაკობენო... ანუ, ეს ძველი საქართველოს ენაა.
ამ წიგნში ვწერ, რომ ამბის მოყოლა რუსთაველის შემდეგ ვაჟასნაირად ვერავინ შეძლო და მის შემდეგაც თითო-ოროლას თუ ძალუძს. ვაჟას თხრობა აგებულია ოქროს კვეთის პრინციპით, რაც ძალიან რთულია, მაგრამ თუ შეძელი, საკვირველი ეფექტი აქვს. ვაჟასნაირად ამბის მოყოლა ბევრმა არ იცის. იცოდა ჰომეროსმა, შექსპირმა, სერვანტესმა და კიდევ რამდენიმემ...
ბევრი რომ არ გავაგრძელო, ვაჟაზე წიგნი უკვე დასრულებულია და, ალბათ, მალე გამოვა "ილუსტრირებული ბიოგრაფიის" სერიით, რომელსაც გამომცემლობა "პეგასი" უშვებს.

_ თქვენი, როგორც რედაქტორის გამოცდილებიდან, რას გაიხსენებდით?

_ სამი წლის წინათ ერთ-ერთ გამომცემლობას გოდერძი ჩოხელის რჩეულის გაკეთება უნდოდა. მე გოდერძიზე დავწერე ესეი "სულის პეპელა" და ის რომ წაიკითხეს, გადაწყვიტეს, ჩემთვის მოემართათ. ჰოდა, შევადგინე კრებული, რომელშიც მხოლოდ გუდამაყრული მოთხრობები შევიდა. გოდერძის მთელი ძალა ხომ ამ ხეობაზე დაწერილ ტექსტებში იმალება, რომელსაც თავად ბინდისფერ ხეობას ეძახის. როგორც კი გუდამაყარს გამოსცდება, მის ნაწერს ისეთი სიმძაფრე აღარ აქვს. წიგნს, რომელშიც თავის დროზე მწერლის გუდამაყრული ამბები შევიდა, "ბინდისფერი ხეობა" ერქვა, რჩეულს კი "ბინდისფერი ხეობიდან ცამდე" ვუწოდე. გასაფორმებლად ლევან ხარანაულს მივმართე, რომელმაც ოცდაოთხი არაჩვეულებრივი ფერადი ილუსტრაცია შექმნა. დარწმუნებული ვარ, ეს იქნება შესანიშნავი გამოცემა _ საჩუქარი ყველა ქართველისთვის, თუმცა მისი დაბეჭდვა უსახსრობის გამო გვიანდება და მედარდება, იმიტომ რომ გოდერძი ჩოხელი ჩემს გარდა, კიდევ ბევრს უყვარს. ძალიან მაგარი მწერალია, რომლის ფესვებიც ვაჟასთან მიდის. ვხუმრობ ხოლმე – აქეთ მხარეს სულ ვაჟას მამულებია და ერთი ნაკვეთი გოდერძისაც აქვს მოზომილი-მეთქი.
ვაჟას მამულებში აქვს თავისი ნაკვეთი ბესიკ ხარანაულსაც. ძალიან მიხარია, რომ ეს პოეტი თავის ბოლოდროინდელ შემოქმედებაში, თუნდაც პოემაში “ორივ ფურცელი ცის და მიწისა” კიდევ უფრო ღრმად ჩაწვდა მშობლიურ ფესვებს და სულ ობოლი მარგალიტები ამოაქვს იქიდან თავისი ქართველი, ფრანგი თუ ამერიკელი მკითხველის გასახარად. ერთხელ უკვე ვთქვი და აქაც გავიმეორებ, - როგორც მე მგონია, – ბესიკ ხარნაულის ჩვენთვის დასანახი პორტრეტის ჯერაც შეუმჩნეველი, სამიღმიერო არე–მარედან ცალთვალა დევი, ვაჟა–ფშაველა გადმოიმზირება, პაპამის ქიტესა ხარანაულთან ერთად რომ მიუჯდებოდა ხოლმე ხაჭო–ერბოიან და ჟიპიტაურიან სუფრას თიანეთში და, – თუ მისცეს, მარტო ბესიკის და ფშაველების კი არა, როგორც ბევრს ეჩვენება, არამედ მთელი საქართველოსი იქნება ის ნობელი... ნობელზე წარსადგენად ერთი კარგი პროზაიკოსიც გვყავს: რეზო ჭეიშვილი, ვისი შემოქმედებაც დავით კლდიაშვილის ტრადიციის თანამედროვე გაგრძელებაა და ვისი ნაწარმოებებიც აუცილებლად უნდა ითარგმნებოდეს უცხო ენებზე. ვაჟა-ფშაველა იქნება თუ აკაკი წერეთელი, ბესიკ ხარანაული თუ რეზო ჭეიშვილი ან ტარიელ ჭანტურია, მარტო თავიანთი კუთხეების კი არა, მთელი საქართველოსები არიან – მე ეგრე მწამს, სხვანაირად - არა...
აი, ხომ ხედავთ, რამდენი მიმბაძველი ჰყავს ბესიკ ხარანაულს?..

_ ახალ თაობას გულისხმობთ?

_ არა, ვერ ვიტყოდი, რომ ახალ თაობაში ყველა მიმბაძველია. იმას კი თამამად ვიტყვი, რომ მიბაძვის არ უნდა შეგვეშინდეს. ეს ბუნებრივი პროცესია. თავიდან, სანამ ფეხზე დადგები, ბაძავ იმას, ვინც გიყვარს. მთავარია, მერე თქვა შენი სათქმელი და ბოლომდე მიმბაძველად არ დარჩე. მეც ვბაძავდი: აკუტაგავას, ილია ჭავჭავაძის სტილს, ვაჟას მოთხრობების ენას. ჰემინგუეი გადამიწერია, ფოლკნერისთვის მიმიბაძავს. მიბაძე, ნუ გეშინია, მაგრამ შენი საკუთარიც ეცადე... მე სულ ვცდილობ, რომ ლიტერატურულ ფორუმ “არმურზე” მოსულ ახალგაზრდა მწერლებს მხარში ამოვუდგე. ნინო ნადირაძის, მარიამ ხუცურაულის, კატო ჯავახიშვილის, ნუციკო დეკანოზიშვილის, მინდია გოგოჭურის და სხვათა წიგნების რედაქტორი ვიყავი. მიხარია, რომ ბევრი საინტერესო ავტორი წამოვიდა. კარგად წერენ და რაც დრო გადის, უფრო და უფრო წინ მიდიან. მითუმეტეს, მათ აქვთ საშუალება, რედაქციებში კი არ აგზავნონ მასალა და გამოქვეყნებას ელოდონ, ინტერნეტში განათავსონ ტექსტები და მომენტალურად იხილონ მკითხველის რეაქციაც.

_ მათგან განსხვავებით, თქვენ კარგა ხანს მოგიწიათ ლოდინმა. ვგულისხმობ რომანს "ფრენა უკასროდ", რომელიც ათწლიანი პაუზის შემდეგ ხელახლა გამოიცა.

_ ეს რომანი 2001 წელს დაბეჭდა "ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ" ძალიან მცირე ტირაჟით _ 200 ცალი გამოვიდა და ფაქტობრივად, მკითხველამდე ვერ მიაღწია. ლიტერატურულ წრეებშიც შეუმჩნეველი დარჩა, თუ არ ჩავთვლით ანდრო ენუქიძის პატარა რეცენზიას, რომელიც მალხაზ ხარბედიამ დაბეჭდა გაზეთში “წიგნები” და ლევან ბრეგაძის ცალკეულ გამონათქვამებს თავის ინტერვიუებში. არადა, ამ ჟანრის _ თაღლითური, ე.წ. პიკარესკული რომანი, მე მგონი, საქართველოში მანამდე არ დაწერილა.

_ რამ გიბიძგათ მისი დაწერისკენ?

_ ჩემი ნათესავი ცხოვრობდა სამი წლის განმავლობაში გერმანიაში. ჩამოვიდა და მომიყვა, რა ყოფაში იყვნენ ქართველები გერმანიის ბანაკებში, როგორ თაღლითობდნენ, იპარავდნენ და ა.შ. მერე მე მოვიგონე ამბავი და დავწერე ისე, როგორც ამას ჩემი უბნელი მთაწმინდელები მოყვებოდნენ, მათი ჟარგონით.

_ სხვათა შორის, თავის დროზე სწორედ ჟარგონის დამკვიდრებაში გადანაშაულებდნენ.

_ კი, მეც მეძახდნენ ჟარგონის შემომტანს ქართულ ლიტერატურაში, ლიტერატურულ სექტანტს და ა.შ. არადა, ჟარგონსაც ისეთივე არსებობს უფლება აქვს, როგორც სხვა გამოთქმებს. ენა ცოცხალი ორგანიზმია და ამის გარეშე ვერ განვითარდება. ახალი სიტყვები ჟარგონიდანაც უნდა შემოვიდეს და დიალექტებიდანაც, თუმცა უადგილოდ არ უნდა გამოვიყენოთ. რომანის "ფრენა უკასროდ" გმირებს ლიტერატურული ქართულით რომ ესაუბრათ, ყალბი გამოვიდოდა. ამ შემთხვევაში ჟარგონი აუცილებელი იყო.

_ მიუხედავად "თაღლითური ბეგრაუნდისა", ეს რომანი არ არის ტიპიური ამბავი თაღლითებზე. ტექსტში ლიტერატურული რემინისცენციებიც უხვადაა.

_ ერთ-ერთი პერსონაჟი, პუპა კოღუაშვილი, რომელიც “ფრენოლოგიას” წერს, - ძალიან დიდ, წონით ოც კილოგრამამდე რომანს, - ამბობს, რომ არავის ბაძავს. სინამდვილეში ბაძავს გრიგოლ რობაქიძეს, კონსტანტინე გამსახურდიას, ჰალუცინაციებში ხვდება დავით გურამიშვილს და ძველბიჭურად ურჩევს საქმეს, ოღონდ ეს ყველაფერი კომიკურადაა მოწოდებული. სიუჟეტი სხვადასხვა პერსონაჟის მიერ მოყოლილ ამბებს ეფუძნება, თუმცა მთავარი ხაზი არ ირღვევა. ერთი შეხედვით, რომანი მხიარული და სასაცილოა, მაგარამ ბოლოში ძალიან მძიმედ და ტრაგიკულად მთავრდება... და ამ ამბის მოყოლა დამჭირდა იმისთვის, რომ შეფარულად მეთქვა: ეგრე ნუ მოიქცევით, ხალხო, ევროპაში რომ ჩახვალთ. ეგრე არ შეიძლება!.. თუმცა დღესაც იგივე ხდება. ჩემთან მოდიან სხვადასხვა ქვეყნიდან ჩამოსული ადამიანები, მიყვებიან იქაურ ამბებს და მთხოვენ, რომ ამ წიგნის გაგრძელება დავწერო.

_ აპირებთ?

_ ძალინ საინტერესო მასალები დამიგროვდა საფრანგეთში მყოფ ჩვენს ემიგრანტებზე. ერთი ხანობა ვაპირებდი, დამეწერა, მაგრამ მერე ვამჯობინე, რომ პერსონაჟები ერთი წიგნიდან მეორეში არ გადამეყვანა, - რომელი აკუნინი მე ვარ?.. თუ დავწერე, ეს იქნება დამოუკიდებელი ნაწარმოები: არც ეს პერსონაჟები იქნებიან, არც ჟარგონი, სიუჟეტსაც სხვანაირად მოვყვები. ერთი სიტყვით, განსხვავებული რომანის შექმნა მინდა, თუმცა ჯერ არ ვიცი, როგორის... საერთოდ, წერას რომ ვიწყებ, არასოდეს ვიცი, რა გამოვა, საით წამიყვანს ამბავი. მე თუ მკითხავთ, როცა წინასწარ გამზადებული სქემით მოქმედებ, მწერალი კი არა, ხელოსანი ხარ, ხოლო შენს დაწერილს "გაკეთებული" წიგნი ჰქვია და ამისთანა წიგნებით სავსეა მაღაზიები. მწერლობა კი გაცილებით რთულია. ნიჭთან და მონდომებასთან ერთად უამრავი ფაქტორი უნდა დაემთხვეს, შენც ცდა არ უნდა დააკლო... და მაინც, საბოლოოდ, ან გაგიმართლებს, ან _ არა. ხშირ შემთხვევაში არ უმართლებთ ხოლმე. მეც მქონია ასეთი მომენტები, მაგრამ ხელები არ უნდა დაუშვა, არ დანებდე. ერთიცაა, ნაწერში შენი შესაძლებლობის მაქსიმუმი უნდა ჩადო და წიგნი რომ გამოვა, ის აღარ გექნება სათქმელი, – ხომ შემეძლო, მეტი გამეკეთებინაო.

_ ცნობილი "აკუნინოლოგი" ბრძანდებით, მისი რამდენიმე რომანი თარგმნეთ. რამდენადაც ვიცი, მასთან კარგი პიროვნული ურთიერთობაც გქონდათ. რა ხდება ამ ეტაპზე, ხომ არ აგრძელებთ აკუნინის მსხვილმასშტაბიანი ნაწარმოებების თარგმნას?

_ სხვათა შორის, უნიჭიერესი ადამიანია, რომელსაც თხრობის საოცარი უნარი აქვს. აიღებს სიუჟეტს XIX საუკუნის დეტექტივიდან და მოყვება თავის ამბავს. ძალიან საინტერესოდ წერს. აკუნინის სამი რომანი ვთარგმნე _ "აზაზელი", "ლევიათანი" და "თურქული გამბიტი". პირველად "აზაზელი" გადმოვაქართულე და ყველაზე მეტადაც ის მიყვარს. ამ რომანში მთელი რიგი სტილისტური ექსპერიმენტები ჩავატარე. შევეცადე, ილია ჭავჭავაძის ის სტილი გადმომეტანა, რაც მან ალექსანდრ ბუვიეს “იზას” თარმნისას შექმნა. ენობრივი თვალსაზრისით ძალიან საინტერესო გამოვიდა. თარგმანი იმდენად შემოქმედებითი იყო, რომ მივხვდი, დედანს ძალიან ვცილდებოდი, ამიტომ შემდეგი ორი რომანი უკვე ტექსტთან მიახლოებულად ვთარგმნე. ამ პროცესმა იმდენად დამღალა, თარგმანისთვის ხელის მოკიდება აღარ მინდა. იმხელა ენერგია მიაქვს, რომ მირჩევნია საკუთარი ვწერო.

_ ახლა წერთ რამეს?

_ კინოსცენარი დავწერე, - ჩემით, შეკვეთის გარეშე. "ჰელესა" ჰქვია და ლაზების თემას ეძღვნება. საერთოდ, მგონია, რომ საქართველო ვალშია ლაზებთან, რომელთაც ბედის უკუღმართობის გამო ჩვენთან არ უცხოვრიათ, თუ გასულ საუკუნეში ჩვენსკენ მოყოლილ ლაზურ სოფლებს: სარფსა და გონიოს არ ჩავთვლით... სულ მეჩვენება, რომ სათანადო ყურადღებას ვერ ვაქცევთ. თითო-ოროლა ლიტერატურული გმირი საქმეს ვერ შველის. ვფიქრობდი, შემექმნა სცენარი, რომელიც დაგვანახებდა, რომ ლაზეთიც საქართველოა, ჩვენი სულია, ჩვენი ნაწილი. სწორედაც კინოსცენარი, რომლის მიხედვითაც ფილმს გადაიღებენ და არა რომანი, რომელსაც წაიკითხავ და გვერდზე გადადებ.
არის ერთი ძალიან კარგი ლაზი მხატვარი – ჰასან ჰელიმიში, რომლის ცალკეული ნახატები ძალიან უახლოვდება ფიროსმანს. ჩემს კინოსცენარში სწორედ მისი ნამუშევრები გაცოცხლდა: როგორ გადიან ლაზები ზღვაში თავიანთი ფელუკებით, როგორ უმღერიან და შეულოცავენ ზღვას, რომ თევზი დააჭერინოს და როგორ თევზაობენ მაშხალების შუქზე მთვარიან ღამეში... მოკლედ, არაჩვეულებრივი ნახატებია. ძალიან ბევრი ვიშრომე მასალის მოსაგროვებლად: ბევრი ისტორიული და ეთნოგრაფიული წიგნები წავიკითხე, თან მეგობრებიც და სრულიად უცნობებიც კი მეხმარებოდნენ და აი, ეგრე დავწერე საზღვაო კინოამბავი, რომლის მიღმაც ჭექა-ქუხილით, შტორმებით და ქარიშხლებით ღმერთი ლაპარაკობს და იმისი ხმა მინდა გავაგონო სხვებსაც... ბედნიერი ვიქნები, თუ გადაიღებენ ფილმს, რომელსაც ბევრი ნახავს და ამ საოცარი ხალხის შესახებ გაიგებს. შეიძლება არც არავინ გადაიღოს, მაგრამ საკუთარ თავთან ხომ მაინც ვიქნები მართალი, - დიდი ხანი ვიფიქრე და ბოლოს მაინც მოვყევი ლაზებზე.

ესაუბრა ნანა კობაიძე

“ლიტერატურული გაზეთი”, # 45, 11-24 მარტი, 2011



study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
 
მიხო მოსულიშვილი – ნანა კობაიძე
View previous topic View next topic Back to top 
Page 1 of 1

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური (ნისლი მთათა ზედა) :: მთქმელი და გამგონებელი :: სიტყვითდუელები-
Jump to: