არმური (ნისლი მთათა ზედა)
არმური
არმური (ნისლი მთათა ზედა)

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri (scotch mist over mountains) - literary Arena from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  CalendarCalendar  GalleryGallery  FAQFAQ  SearchSearch  MemberlistMemberlist  UsergroupsUsergroups  RegisterRegister  Log inLog in  
* თამარ გელოვანი"სიმღერიდან სიტყვამდე". * მიხო მოსულიშვილი„ჰელესა“ (კინორომანი). * თამარ ლომიძე"ზღვარი" (ლექსები).
* ანრი გიდელი"პიკასო" (ბიოგრაფიული რომანი) * გიგი სულაკაური"ხეტიალი" (ლექსები. რჩეული) * ბელა ჩეკურიშვილი"შეკითხვად სიზიფეს" (ლექსები)
* ლაშა ბუღაძე"ნავიგატორი" (პიესა). * ნინო ქაჯაია (მთარგმნელი)უილიმ გოლდინგი - "ბუზთა ბატონი" (რომანი) * ზაზა თვარაძე"სიტყვები" (რომანი).
* მიხეილ ანთაძე"საიდუმლოებით მოცული უ.შ", "სინქრონისტულობის პრინციპი". *
* რადიარდ კიპლინგი - "აი ასეთი ამბები" (თორმეტი და კიდევ ერთი ზღაპარი), მთარგმნელი ანი მოსულიშვილი * ვახტანგ ჯავახაძე"ვახტანგური" (ლექსები. რჩეული)
* მიხო მოსულიშვილი"დიდი ძუ დათვი" (რომანი). * ნინო ნადირაძე"VIA SOLIS" (ლექსები). * მარიამ ხუცურაული"სანათა" (ლექსები და ჩანაწერები).
* Zurab Karumidze"Dagny or a Love Feast" (English brushed up and fine-tuned by Amy Spurling). * გივი ალხაზიშვილი"ეპისტოლეთა წიგნი" (ლექსები).
* ბესიკ ხარანაული"მთავარი გამთამაშებელი". * მიხო მოსულიშვილი"სულის მდინარე" (თორმეტი ნოველა). * ნინო სადღობელაშვილი"ფრთები და ხელები" (ლექსები).
* მამუკა ხერხეულიძე„ომში, როგორც ომში“ (მოთხრობები). * ნატა ვარადა – „დედის კერძი“ (მოთხრობები). * ზაალ სამადაშვილი – „ავტოპორტრეტი წიგნების ფონზე“ (მოთხრობები). * ვაჟა ხორნაული – „როგორც ბაღიდან...“ (ლექსები). * ირაკლი ლომოური – „ავტონეკროლოგი“ (მოთხრობები).
* მანანა ანთაძე (მთარგმნელი)ტენესი უილიამსი - Camino Real (პიესა). * თამარ ბართაია, დავით გაბუნია, ნინო მირზიაშვილი, მიხო მოსულიშვილი, ნანუკა სეფაშვილი, ირაკლი ცხადაია„ქართული პიესა 2012“ (ექვსი პიესა).
* ნატა ვარადა – "დედის კერძი" (მოთხრობები). * თამრი ფხაკაძე – "ბოსტანი კონფლიქტის ზონაში" (მოთხრობა). * რიუნოსკე აკუტაგავა – "დიალოგი წყვდიადში" (მოთხრობები).
* გიორგი კაკაბაძე"ნიკო ფიროსმანი" (ბიოგრაფიული რომანი). * მიხო მოსულიშვილი – "ვაჟა-ფშაველა" (ბიოგრაფიული რომანი).

Share | 
 

 დიმიტრი წიკლაური

View previous topic View next topic Go down 
AuthorMessage
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: დიმიტრი წიკლაური   Mon Feb 21, 2011 11:21 pm


Dimitri Tsiklauri

დიმიტრი წიკლაური

დიმიტრი წიკლაური, პოეტი, ცხოვრობს თბილისში. მისი მამა, ილია წიკლაური მეზღაპრე იყო. წარმოშობით გუდამაყრიდანაა.

დიმიტრი წიკლაური _ სახელი, რომელსაც განსაკუთრებული დამოკიდებულება სდევს თან: მას ან არ იცნობენ, ან აღფრთოვანებულები არიან. თანამედროვე ავტორთა შორის ლამის, ერთადერთიც კი, რომელსაც გარდა ლიტერატურული შრომისა და წიგნებისა, შეხებაც კი არ აქვს ლიტერატურულ ცხოვრებასთან, როგორც ასეთთან. მას ვერ მიაკვლევ ვერცერთ ლიტერატურულ პორტალზე, ვერც ლიტერატურულ ჟურნალ-გაზეთებში. ის განაპირებულია ამ ორომტრიალიდან და კეთილსინდისიერებითა და ზნეობით სავსე, აკეთებს იმ საქმეს, რასაც თვლის საჭიროდ: იაზროვნოს და წეროს და შექმნას ისეთი ლიტერატურა, რომელსაც არ ექნება ზედაპირული და წარმავალი დროების ნიშანი, და რომელიც "ღვთისმაძიებლობის" სახელით შეიძლება მოვიხსენიოთ, ანუ სწორედ იმ ნიშნით, რაც რელიგიის მსგავსად, ლიტერატურის პირველსაწყისიცაა. ეგზისტენციალური გზა, სამყაროს საზრისის, საკუთარი თავის ძიება და იმის გააზრება, რომ რაც გეძლევა ადამინს, არსებობის გაუთავებელ ტანჯვად კი არ აქციო, არამედ მასში ამოიცნო ღვთაებრივი სამართლიანობა. განიცადო დროსა და სივრცეში განფენილი წარმავლობის მარადიული განახლების სიხარული, მიიღო შენი ბედისწერა და მორჩილებაში შესძლო უმაღლესი თავისუფლებით აზროვნება და არსებობა აქციო ღვთისა და ადამიანთათვის სათნოდ ორთავე სოფლის მიმართ თანაბარი პასუხისმგებლობისა და რწმენის არსებობის წყალობით.

დიმიტრი წიკლაური პროფესიით ექიმიფარმაკოლოგია, სამი შვილის მამაა, აგერ 20 წელზე მეტია წერს და რამდენიმე წიგნის ავტორია. და ეს წიგნები არაერთი ჩინიანი თუ უჩინო ადამიანის წიგნის თაროზეა შემოდებული: ლექსებისა და პოემების კრებულები "მოაზროვნე გომბეშო", "შებინდების პოეტი", "მათხოვრის ქისა", "მზიდავი", "ეკლების კრეფა გვირგვინისათვის", პიესების კრებული "ანტიხთონები" და სხვა. ეს კრებულები აერთიანებს დიმიტრი წიკლაურის ლექსებსა და ეპიკურ ნაწარმოებებს.

მისი შემოქმედება, ურბანისტული ყოფისა და დღევანდელობის პრობლემებითა და ტრაგიზმითაა გაჯერებული, ღრმად სულიერი და ზოგადადამიანურია.

პოეტური, რელიგიურ-ფილოსოფიური ტექსტები გხიბლავს აზროვნების სიღრმით, სამყაროში მოვლენათა, საგანთა და ადამიანთა შორის იდუმალი კავშირების აღმოჩენის სიხარულითა და შიშით, მაღალზნეობრიობით და მაღალმხატვრული ღირებულებებით...

დიმიტრი კარგად იცნობს მსოფლიო და მშობლიურ ლიტერატურას. ბრწყინვალედ ფლობს პოეტურ ტექნიკას, ენას და მისი თითოეული ფრაზა ნამდვილი ოსტატის დაწერილია, კონვენციური თუ ვერლიბრი იქნებ ესა თუ ის ლექსი და პოემა. ღრმაა მისი პოეტური წარმოსახვათა სამყარო და ეს სამყარო მუდამ თანამედროვეობის პრობლემებს დასტრიალებს თავს. უცნაური და მოუხელთებელია მისი პერსონაჟების სახელებიც, წარმომავლობაც, მოქმედების არეალიც, ისტორიებიც. ის ახერხებს ლიტერატურის მჭიდროდდასახლებულ ტერიტორიებზე მაინც იპოვოს აუთვისებელი ადგილები და პირველაღმომჩენის მოწამეობრივი ბედნიერება გაგვიზიაროს...

ცხოვრების წესით დიმიტრი წიკლაური ერობაში მოღვაწე ბერადაც კი შეიძლება წარმოიდგინო და მისეული პიროვნული ხიბლიც, მუდამ რომ თვითირონიითა და მოსწრებული პასუხით ისხლეტს ნებისმიერ ქებას და აღფრთოვანებას ან შთაბეჭდილებას მისი ნაწარმოებების შესახებ, მე პირადად, ნამდვილად მიმაჩნია თანამედროვე ლიტერატურული ცხოვრების თვალსაჩინო და ღირსეულ ავტორად, სამაგალითო ადამიანად, ნამდვილ ქრისტიანად, რომელისთვის სიტყვიერებაში და ცხოვრებაში თანაბარი ძალითაა განფენილი ღვთაებრივისა და ადამიანურის, დაცემისა და ამაღლების მისტერია. მიხარია, რომ ის ჩემი თანამედროვეა.

მარიამ წიკლაური





მინაწერი არმურისგან

ტრიპტიქი "მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში", რომელიც ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან, და რომელიც შეიცავს სამ პოემას:

1. ცოდვილი გახა,
2. მათხოვრის ქისა,
3. მზიდავი.

და ასევე მოთხრობა:
"აგურის მეფე" –

ეს ნაწამოებები პირველად ქვეყნდება, ანუ ეს დიმიტრი წიკლაურის პირველი გამოჩენაა ინტერნეტ-სივრცეში და წარმატებები ვუსურვოთ.

2011 წლის 22 თებერვალი


study


Last edited by Admin on Wed Feb 23, 2011 1:55 pm; edited 2 times in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Mon Feb 21, 2011 11:29 pm

დიმიტრი წიკლაური

აგურის მეფე

"ტინ-ლინ-ლინ!..ჩშშ-ჩშშ-ჩშშ!"
მარკ ტვენი


მაშინ მესამედ გავიგონე ბორბლების საშინელი ხრჭიალის ხმა. ალბათ უზრუნველმა ცხოვრებამ მომადუნა. ადრე, როცა ეს ხმა მეორედ ჩამესმა, ტობი, ჩემი მოხუცი მასწავლებელი, სწორედ ჩემს უკან მოდიოდა. ბორდიურამდე ძლივს მიხოხდა და ასფალტზე სისხლის წვრილი და გრძელი კვალი დატოვა. მე გვერდით ვყავდი, მაგრამ ვერაფერს ვშველოდი. ტრაილერმა სვლა განაგრძო, ჩვენ ხომ მხოლოდ და მხოლოდ ძაღლები ვიყავით. ტობის სევდიანი თვალები ჩვეულ სიმხნევეს არ კარგავდა, ან მე მაჩვენებდა ასე. მე კი დაღვრემილი და სასოწარკვეთილი შევცქეროდი. თავი ტობის შეგირდად მიმაჩნდა და მის გარეშე ცხოვრება გაუსაძლისად მესახებოდა. ტობი კი ხელიდან მეცლებოდა. თითქოს ამინდიც შეიცვალა. ცა უფრო მოღუშული მეჩვენა.
_ მდინარესთან ჩავიდეთ! _ სული მოითქვა მან. მიწაყრილზე აგურის ნაფშვენები ეყარა. ზედ წამით შევჩერდით.
_ დღეიდან აგურის მეფე შენ ხარ! ჰო, ამ ტიტულს შენ გიტოვებ! ჰოდა ამოსვლაზე ნუ იდარდებ, მარტოს მოგიწევს და თავს როგორმე გაართმევ! _ გაღიმება სცადა. რომელი მეფე მე ვიყავი.
და ჩვენ უკანასკნელ გზას დავადექით.
`ანტიფრიზი~, `ზეთები~, `ჯართი~ _ ერთმანეთს ცვლიდნენ წარწერებიანი ფირნიშები, რომელსაც გვერდით ჩავუარეთ. ქვის კედელს როგორც იქნა ჩავცდით და ხიდქვეშ პატარა მდელოზე აღმოვჩნდით. მტკვრის ჭავლები ხელის გაწვდენაზე იყო.
ტანდაბალი ხეები ჯებირს მაწანწალებივით მიჰყუდებოდნენ. ტანზე ფარფატა ცელოფნები ისე მოესხათ, თითქოს ნაგლეჯები მოსავთო. მდინარის შუაგულში, ზედ ხიდის გასწვრივ, კენჭების მომცრო კუნძულზე დაღლილი თოლიები ისხდნენ. განმარტოებით მოზრდილი კუნძი ჩანდა. ზედ დახეთქილი საბურავი ჩამოემხოთ, თითქოს გვირგვინით შეამკესო. `ვულკანიზაციიდან~ გადმოაგდებდნენ. მოშორებით მტკვარი მარცხნივ უხვევდა. მდინარეში ჯებირის გადმონგრეული ფილა ეგდო. კერძო სახლები ფინიებივით შეჰყურებდნენ ახალაშენებულ კორპუსებს, წამიც და ყეფას აუტეხდნენ.
ტობი მძიმედ სუნთქავდა. სიბრძნის ზანდუკი ურიცხვი განძეულით სადაცაა დაიხშობოდა.
_ გინახავს მდინარის დაბადება? მთებს თითქოს სისხლი დასდენიათ; _ თქვა ტობიმ და თრიალეთის გორაკებს გახედა. რა დროს მთები იყო, ცრემლები მახრჩობდა, მაგრამ ის ხომ გმირი იყო თავისი სიკვდილითაც.
_ საქმეს ისეთი პირი უჩანს, მე ვეღარ ვნახავ ჩემი ბავშვობის სახლს! _ ძლივს ლაპარაკობდა ტობი. სიცოცხლე ისე ტოვებდა, პეშვში რომ წყალი მიილევა.
მას ადრეც ჰქონდა ნაამბობი მწვანე მესრის და ფოსტის ყუთის შესახებ, ამ მესერზე რომ იყო მიმაგრებული. მისი მოხუცებული პატრონი წერილებს იღებდა ფრონტელი მეგობრებისგან. ტობის მეხსიერებაში მხოლოდ ეს სურათი ჩარჩენოდა, ისიც ბუნდოვნად. მოხუცი პატრონი ალბათ ცოცხალიც აღარ არის. იმ ფოსტის ყუთსაც გააუქმებდნენ, ვინღა იღებს წერილებს. ტობი, ჯერ კიდევ ლეკვი იყო, როცა მოიპარეს და რუსთავში ახალ პატრონთან ამოჰყო თავი. იმასაც გამოექცა და მას შემდეგ ქუჩის თავისუფალი ცხოვრებით ცხოვრობდა.
მე მდინარესთან მივედი, პირში წყალი ჩავიგუბე და ტობის შუბლზე ვასხურე. რამდენადაც მის კეთილშობილურ თვალებში ნეტარებას ვკითხულობდი, ჩემი მზერა სასოწარკვეთილებით იჟღინთებოდა.
_ იქნებ შენ მაინც მოხვდე წმინდა ქალაქში! _ წარმოთქვა მან. ჩვენ საუბარს მხოლოდ მტკნარი ჭავლები უსმენდნენ, ჩვენი საუბარი ფრინველების გადაფრენას ჰგავდა თბილ მხარეში.
_ კრაპ-კრაპ! _ ჩვენ ზემოთ ჩხიკვები ისეთ ხმებს გამოსცემდნენ, თითქოს ვეებერთელა გამჭვირვალე ყუთში ვისხედით, რომლის ზედაპირს ბრჭყალებით ფხოჭნიდნენ.
_ იცი, ახლა მტკვარი რას ამბობს? _ განაგრძობდა ტობი, ჩემ გამხიარულებას ცდილობდა. _ მე ამ ქვეყნის უგრძესი მდინარე ვარ, მაგრამ თბილისი არ მიყვარს, რადგან ჯებირებში ვექცევი და იმის ნაცვლად მიწას ვეფერო, ბეტონის ცივ გალავანს ვლოშნი მღვრიე ჭავლებით... ეჰ, ნეტავ კიდევ რამდენ ხანს ვიცოცხლებ? ერთ საათს? ნახევარს? პატივი ვცეთ უკანასკნელ წუთებს, რომელიც თვალდახელშუა ქრება!
მე გაღიმებას ამაოდ ვცდილობდი.
_ რა ყურები ჩამოგიყრია! _ დამიტია მან. _ შენ გგონია, დიდი ვინმე ვარ?! ჭკვიან ძაღლებს რა გამოლევს, უბრალოდ ერთმანეთს შევეთვისეთ. სნეულს ყველაზე ლამაზი თავისი მომვლელი ექთანი ჰგონია... ქორო, ჩემი სხეული მდინარეს გაატანე. უკანასკნელად იმ ორ ნაპირს შორის მინდა გავცურდე, სადაც მთელი ცხოვრება დავწანწალებდი. ეს არის ჩემი დანაბარები!
ტობის ფერი აღარ ედო, ალბათ ტკივილებმა უმატა. შემდეგ ჩვეული დამრიგებლობით მითხრა: _ ორთაჭალის ხიდამდე ხეივნის მყუდრო ქუჩით იარე, ხომ ხედავ მანქანები გიჟივით დაჰქრიან. ხიდთან ორი რესტორანია, გზის გაღმა-გამოღმა. იქ კაშხალი დგას და მეთევზეები ირევიან, რაიმეს უთუოდ იშოვი. პროფილაქტიკასთან ძაღლები ყეფას აგიტეხენ და თავჩაქინდრულმა ჩაიარე, თითქოს ყველა ვიგინდარას თავს არ უყადრებდე. შეგეშვებიან. აღმართი რომ დაიწყება, სამშვიდობოს იქნები. მტერი ბევრი გვყავს, ტობი, მაგრამ ხომ იცი ჩვენი ყველაზე დიდი მტრები ჩვენივე თანამოძმენი რომ არიან!
ბინდი მატულობდა. ზოგან ლამპიონები აინთო.
_ საიდან გამოხტა ის წყეული მანქანა, როგორ ვერ გადავასწარი! _ თქვა დანანებით, ძალა ერთმეოდა და მან წამოიწყო უკანასკნელი წინადადება, რომელსაც, თავიდანვე ვიგრძენი, რომ ბოლომდე ვერ გაასრულებდა.
_ ასე ყოფილა, ტობი! სანამ საათი გაჩერდება...… _ და თვალები მილულა. იქნებ ეს უკანასკნელი სიბრძნე იყო, რაც მისგან უნდა გამეგონა. ნუგეშის სიტყვებს მნიშვნელობა აღარ ჰქონდა. სადაც იმ ქვეყნის მესვეურნი ზრუნავენ, აქედან ფუჭად ვირჯებით. მიკვირს, მეხმა რომ არ იხუვლა. აქ ხომ დიადი ძაღლი კვდებოდა, პოეტი და ფილოსოფოსი, მთელი ცხოვრება უჩვეულო ნოტებზე რომ ჰყეფდა, მაგრამ ვის ესმოდა ეს დიდებული ჰანგები, ვინ გამოარჩევდა ამძუვნებული მოდგმის საყოველთაო გნიასში. მკერდზე თავი მივადე, გული აღარ უცემდა, აღარც პულსი ესინჯებოდა. ტობი ამ ქვეყნიდან გავიდა. მისი სხეული მდინარეში შევაცურე და ნაპირ-ნაპირ გავყევი. ვტიროდი და მასწავლებელს გავყურებდი, სანამ ეს ნაპირიც არ მოთავდა და კონცხზე შევრჩი. ჭავლებმა ჩიხში მიმიმწყვდიეს. გატოპვას ვეღარ შევძლებდი და იქ დარჩენა ვარჩიე. აწი კენტად განაგრძობდა გზას. იქნებ მე ვყოფილიყავი მისი საქმეების ღირსეული გამგრძელებელი, საცდურებს თუ არ შევრჩებოდი. რაღაც ამისთანებს ვიძახდი და სიტყვები პათეტიკურად ჟღერდნენ. უცებ მთელი არსებით შევიგრძენი, რომ ტობის უკანასკნელად ვხედავდი, მე კი მინდოდა განშორების წამები გამეხანგრძლივებინა და ხიდისკენ გავეშურე. მაწანწალა ხეებზე ავბობღდი და ჯებირი გაჭირვებით გადავლახე. კვლავ ზემოთ აღმოვჩნდი, ქუჩის სიახლოვეს და გზის ნაპირს სირბილით გავუყევი იქითკენ, საიდანაც მოვდიოდით. ჩვენ ხომ მთელი ეს დრო მდინარის საპირისპიროდ მოვაბიჯებდით. მოაჯირის ქვემოდან ტობის სხეულს მოვკარი თვალი, ღირსეული სიმშვიდით რომ დაჰყოლოდა მოლიცლიცე ჭავლების ნებას და ზედ მთვარის შუქი ნაზი შესამოსელივით ეფინა. იგი ტაატით მიჰქონდა მღვრიე ტალღებს შორეული კასპიის ზღვისაკენ, სადაც ალბათ მცირე ღელვისას ნაპირთან მიბმული კარჭაპები ჭრიალებდნენ და გემბანებზე ქაშაყის მძაღე სურნელება იდგა. თუმცა კასპიის ზღვამდე ვინ აცლიდა, ფრთოსნები დაძიძგნიდნენ. ტალღები კი მის დაჯიჯგნილ და გამოფიტულ სხეულს სადმე კლდოვან ნაპირს შეატოვებდნენ. გული მიკვდებოდა ამეების წარმოდგენისას და ცხოვრების ამაოებაში ვრწმუნდებოდი. უფრო სწორად მის სამართლიან თანმიმდევრობაში შემქონდა ეჭვი. ბინდმაც იმატა და მასწავლებლის სხეულიც დანთქა. დევნა შევწყვიტე და თავი მიწაში ჩავრგე. ჩემი ცრემლები ტალახივით მღვრიე იყო. ცხოვრების შეუსაბამობაზე დავფიქრდი. ასე ყოფილა, ყველაფერი სესხად გვეძლევა. დაბადებით რომ გავიხარებთ, სიკვდილით უნდა დავმწუხრდეთ. ამიტომაც სჯობს ვალს მოწყალება, თუნდაც მათხოვრად ჩაგვთვალონ.
და ჩემს თვალწინ კადრებივით დატრიალდა განვლილი ცხოვრების ფრაგმენტები.
დავიბადე ერთ დაფხავებულ ბენზინგასამართთან, თბილისსა და რუსთავს შორის. მახსოვს, ჯერაც პატარას, რუსთავი, თავისი ურიცხვი კორპუსებით, გაცილებით დიდ ქალაქად მეჩვენებოდა. თბილისის მხარეს მცირე დასახლება მოჩანდა. იმ პერიოდში ყველაზე მნიშვნელოვან დასკვნებს იმის მიხედვით ვაკეთებდი, რაც ჩემს თვალთახედვაში ხვდებოდა. კითხვა ადვილად შევისწავლე და ჩავლილ მანქანებს იქამდე ვაყოლებდი თვალს, სანამ ზედ აღნიშნული ასოებიდან ორ-სამს მაინც არ ამოვიცნობდი. _ გონიერი ბავშვი გვეზრდება, _ იმედოვნებდა მამაჩემი. _ მე მგავს! _ რიხით გადაულაპარაკებდა ხოლმე დედაჩემს. ასე ვიზრდებოდი ტრასის პირას და ტრანსპორტის ზუზუნს ისე ვიყავი შეჩვეული, თითქოს მდინარე ხმაურით მიედინებოდა თავის კალაპოტში. ძირითადად თურქული ტრაილერები მოძრაობდნენ, სწრაფად რომ ითვისებდნენ ჩვენი ქვეყნის დაქცეულ ეკონომიკას. ასფალტის სურნელის და გამონაბოლქვის ნაზავი სიცოცხლის შემადგენელ ნაწილად მექცა. თუმცა ავადმყოფურად გამოვიყურებოდი, მაგრამ მაინც ქალაქის სიახლოვეს ვიზრდებოდი და ხეპრე ძაღლებს კი ვჯობდი სხვადასხვა საკითხისადმი მიდგომით. თავიდანვე დავასკვენი, რომ ყოველი მოკირწყლული გზა ტლანქი ბილიკებით თავდებოდა, გორაკებისკენ ძაფებივით რომ წვრილდებოდნენ. ყოველი დიდი ქალაქი კი ყრუ და ურიცხვი პროვინციების უმოწყალო გარემოცვაში იყო დანთქმული. ბენზინგასამართის წინ ერთი მომცრო ჯიხური იდგა, სადაც ფუნთუშებს ჰყიდდნენ და მეც მის გარშემო მიყვარდა ყიალი. დღესავით მახსოვს ის სურნელება, იქაურობა რომ გაეჟღინთა.
ერთხელაც ორი ფეხითმოსიარულე შეჩერდა. ხურდები დიდხანს აკოწიწეს და თითო ფუნთუშა მოუვიდათ. გარნიზონში მექვაბეებად თუ მუშაობდნენ, საქმე ცეცხლთან ჰქონდათ და იმიტომაც იქნებოდნენ გარუჯულნი.
_ აქაურობა მეგაპოლისად რომ იქცეს, ეს ორი ქალაქი უნდა შეერთდეს! _ თქვა უფრო მსუქანმა. მე გამეცინა. ფუნთუშები ძლივს შეიძინეს და რა დიად საკითხებზე გამართეს მსჯელობა. თუმცა კეთილები და გულუხვები კი ჩანდნენ. რას წარმოიდგენდნენ, მათი ყოველი სიტყვა რომ მესმოდა. ცნობისმოყვარედ მომჩერებოდნენ.
_ რატომ ამბობენ, ძაღლი ჭკვიანი ცხოველიაო? _ ბუბუნებდა მსუქანი და საქმიანად ილუკმებოდა.
_ ერთგულება ხომ შეუძლიათ! _ მხარს მიჭერდა გამხდარი.
_ აქედან ავჭალამდე რამდენ გასრესილ ძაღლს წააწყდები. ჭკუა რომ ჰქონდეთ, განა მანქანებს არ მოერიდებოდნენ?
_ იქნებ თავს იკლავენ. იღლებიან და სიცოცხლეზე უარს ამბობენ!
მსუქანმა მხრები აიჩეჩა და დარჩენილი ფუნთუშა გადმომიგდო. ო, რა მადლიერი ვიყავი მისი. ცხოვრება ხელმომჭირნეობის მეტს რას ასწავლიდა, მაგრამ მაინც მოწყალედ რჩებოდა. ეს დღე სამუდამოდ დამამახსოვრდა, რადგან იმ საღამოს გავიგონე პირველად საბურავების საშინელი ხრჭიალის ხმა და შიშმა ჩემს გულში ჩაიბუდა. დედაჩემი გველივით გრძელმა ტრაილერმა შეიწირა. გზის გადაღმა ფუნთუშა შენიშნა. მე კი შიმშილისგან ვკვნესოდი. იფიქრა, გადმოტანას მოვასწრებო. მუხრუჭების ხმა რომ გაისმა, გული შემიქანდა. ბენზინგასამართის მეპატრონე შეშლილი სახით გამოვარდა გარეთ, დედაჩემის სხეული გზიდან გადმოათრია, ასფალტის ზედაპირი კი რეზინის შლანგით მორეცხა. წყლის ჭავლები ნელ-ნელა აუფერულებდნენ დედაჩემის სისხლს. მეგონა, ჩვენზე წუხდა, სინამდვილეში კლიენტების გამო ირჯებოდა ასე. იქაურობა რომ მოაწესრიგა, სახანძრო დაფიდან ნიჩაბი ჩამოხსნა, ორმო ამოთხარა და დედაჩემის სხეული შიგ ჩაასვენა. როცა ბელტების მიყრა დაიწყო, მაშინღა დამეუფლა შეგრძნება, რომ უკანასკნელად ვხედავდი დედას. ეს ფაქტი სულისშემძვრელი იყო. თვალები ცრემლებით ამევსო. დედაჩემი ცხოვრების სიმძიმემ გასრისა, ტრაილერი ამ აქტის მხოლოდ ხილული გამოხატულება იყო. იქნებ სიკვდილი იმისთვის მოდის, მარწუხებიდან რომ გვიხსნას, ან იმისთვის, საბოლოოდ რომ მიგვიტაცოს. _ დარდი არ წაგყვეს, დედაჩემო! _ ვლუღლუღებდი მე _ მამაჩემი პატრონობას არ მომაკლებს, როგორმე გავიტანთ თავს! _ თითქოს სამარადისო პირობას ვდებდი, მაგრამ ვგრძნობდი, უკვე რა ძალუმად მენატრებოდა დედა და ეს შეგრძნება სიკვდილამდე გასტანდა.
იმ დღეს მამაჩემი გვიან დაბრუნდა. მომხდარის შესახებ რომ შეიტყო, მთელი ღამე ბორცვთან ყმუოდა. მისი მოთქმა ტკივილს მიორმაგებდა და ჩუმად ვტიროდი. ვგრძნობდი, რომ მისი სიცოცხლეც გასრულდა. დროდადრო ისე გადმომხედავდა, თითქოს აღარ იცოდა, ჩემთვის რა მოეხერხებინა. ერთხელაც შინ აღარ მობრუნებულა. საშინლად შევშინდი და ეს შიში სამუდამოდ დასახლდა ჩემში, თანაც ისე გაშინაურდა, სარკმლებს რომ ღიას ტოვებენ და ეს სარკმლები ჩემი თვალები იყო, საიდანაც ელდა იყურებოდა. იყო იმ ღამეს ერთი მიმოსვლა. ხიდის ქვეშ მცხოვრებმა ძაღლებმა ამბავი მოიტანეს, მამაჩემი მტკვარში დამხრჩვალა. მდინარეს მკვდარი ჩიტი მოჰქონდა. მამაჩემი ცდილობდა, პირი წაეტანა, ფეხი დასხლტომოდა და ღრმა ჩქერმა მორევში ჩაითრია. საზ. კვების ძაღლებს დაუნახავთ და იმათ უამბიათ მათთვის. მერე საზ. კვების ძაღლებიც მოგროვდნენ, იქ მდინარე ძალზე ღრმა არისო, თქვეს მრავალმნიშვნელოვნად, აქაოდა ფსკერზე რა ხდება, ისიც კი ვიცითო. დინება კი ისეთი სწრაფია, აგურის მეფეც ვერ გამოცურავდაო!
_ რის აგურის მეფე?! შავ მეფესაც გაუჭირდებოდა გამოცურვა!...
ბოლოს ყოფით საკითხებზე ჩამოაგდეს საუბარი და ხმადაბალი ყეფით დაშორდნენ ერთმანეთს, რაც ადამიანთა ენაზე დაახლოებით ასე ითარგმნება: აბა კარგად, გამოგვიარეთ ხოლმე, არ დაიკარგოთ, შევხვდებით კიდევ და ასე შემდეგ.
ბოლოს მტანჯველი სიჩუმე ჩამოწვა და მე საბოლოოდ ვიგრძენი, რომ ობლად დავრჩი.
ერთ დილასაც მეპატრონემ კედლის საათი გარეთ გამოიტანა და ასფალტზე დაათხლიშა. _ საათი გაჩერდა! _ ჩაილაპარაკა ხმამაღლა, თითქოს თავის საქციელს გამართლებას უძებნისო. ახალი დრო იწყება, გავიფიქრე მე. ბოლო ხანს მეპატრონეს საქმეები ცუდად მისდიოდა, საფუნთუშეც გაკოტრდა და არც ბენზინგასამართს უჩანდა კარგი პირი. იშვიათად ჩერდებოდნენ მანქანები. სიძვირეს და საწვავის ხარისხს უჩიოდნენ.
მეპატრონემ აბრა გამოჰკიდა წარწერით: `იყიდება~. ქვეშ კი რაღაც ციფრები ეწერა, ტელეფონის ნომერი თუ იყო. წასვლისას ერთი კი გადმომხედა, მაგრამ სწრაფად შემაქცია ზურგი. აბა გამომშვიდობებას ხომ არ დამიწყებდა. ამ დროს ჭილყვავებმა გადაგვიფრინეს თავზე, სამგლოვიარო პროცესიის მოთქმით, აქაოდა ჩვენც აქა ვართო. გეზი იქითკენ ეჭირათ, სადაც მეტი მხიარულება იყო.
საფლავის ბორცვთან მივედი. ჩვევად მქონდა, დედაჩემისთვის ყველაფერი მეამბნა, რაც კი თავს გადამხდებოდა. მის მდუმარებას ხან ისე აღვიქვამდი, თითქოს ჩემი მოსაზრებანი არ მოსწონდა, ხან ისე, თითქოს ყველაფერში მეთანხმებოდა. გააჩნია მე როგორ მომაწყობდა. აქ აღარ დამედგომებოდა, თორემ დავრჩებოდი. სხვაგვარად წასვლაზე რატომ უნდა მეფიქრა?! იქნებ ასეც იყო ჩაფიქრებული, ჩემი გზა რომ მენახა. ქვეყანაზე ყველაფერი უხილავი ჯაჭვით არის ერთმანეთთან დაკავშირებული. ოაზისს რომ გამოემშვიდობები, უდაბნოსთან მოგიწევს მისალმება.
მე თბილისისკენ წამოვედი, მივდიოდი ბინდ-ბუნდში და მდუმარედ. მთვარეს მეწამულ ღრუბლებში შეერგო თავი, თითქოს უკანასკნელ თეთრეულს ფერთხავსო. თბილისისკენ იმიტომ გამოვეშურე, გაცილებით დიდი ქალაქი რომ იყო და საკვებიც მეტი იქნებოდა. თუმცა კონკურენტებიც მრავლად შემხვდებოდნენ. შნო და მარიფათი უნდა გამომეჩინა. დიდხანს ვეხეტე ქვემო ფონიჭალის ტერიტორიაზე, მაგრამ თავი ვერსად დავიმკვიდრე. ხან რომელ ბრმას ავეკიდე, ხან რომელ თვალხილულს, მაგრამ ყველასთვის მოსაბეზრებელი ვიყავი და ჯოხით მიშორებდნენ. ეტყობა ამ წუთისოფელში თავიანთი თავებიც ძლივს გაჰქონდათ. ცოტაოდენ ლუკმას კი ვშოულობდი დაწიწკნილი ბალნის ფასად, როგორც ძველ დროში ყარაჩოღელები ტოვებდნენ ხოლმე ულვაშის ღერებს მიკიტანთან. თავს იმით ვიმშვიდებდი, ჯობს კანი მეწვოდეს მეთქი, ვინემ კუჭი. მეტი რა ჩარა იყო?! საკვებზე ზრუნვა ხომ თავისებურად სამუშაოს ძებნას ჰგავდა, იმ განსხვავებით, რომ ვაკანტური ადგილები არ ცხადდებოდა. გეშით უნდა მიგეგნო და სისხლით მოგეპოვებინა. მინახავს ახალბედები იმის მომლოდინე, როდის მოეღებოდა ბებერ ძაღლს ბოლო, რათა მისი ადგილი ჩაენაცვლებინათ. საზ. კვების ერთი ობიექტი ბევრის რჩენას ვერც შეძლებდა, მიკედლებულთა რაოდენობა მკაცრად განსაზღვრული იყო და ამ რიცხვს სასტიკი კანონებით ინარჩუნებდნენ. მხოლოდ დღესასწაულებში დგებოდა დროებითი სიმშვიდე. საცხობებში ტექნიკური აღჭურვილობა თანდათან იცვლებოდა, ეს კი ცოდნის გაღრმავებას ითხოვდა, რადგან დანაკარგი, რითაც ვხარობდით, ცოტავდებოდა. მე კი ცოდნის შეძენის და ძალისხმევის თავი აღარ მქონდა. ძველ საუკუნეს შევრჩი, მისი უკანასკნელი ნაშთი ვიყავი, ნაცარმიყრილი მუგუზალი. ქვეყანაზე კი მზე იმიტომ ამოდიოდა, ნათელი რომ მოჰფენოდა კერძო პირთა და წუთისოფლის გმირულ შერკინებას, რომელიც მუდამ კერძო პირთა სასტიკი დამარცხებით მთავრდებოდა. რომც გაემარჯვათ, ეს დროებითი ამბავი იქნებოდა. უვარგისი საკვების გამო შიგნეულობა წყლულებად მექცა. ასე რამდენ ხანს გავატანდი, იქნებ სიცოცხლე მაშინ გვტოვებდა, როცა მისი ზიდვით ვიღლებოდით?! მხიარულებაც ნერვებს მიშლიდა და მოღუშული დავაბიჯებდი, თუმცა სხვებიც ასე არ იყვნენ?! მხიარული ძაღლები მხოლოდ ფანჯრის რაფაზე მინახავს, კოპწია სახლებში, გაბრტყელებულ დრუნჩებს მინას რომ მიაჭყლეტდნენ ხოლმე და ხმაურიან ქუჩას ცნობისმოყვარედ უმზერდნენ. იქ კი ჩვენ ვირეოდით, მყეფართა უკვდავი მოდგმა, მით უმეტეს ქალაქის შებერტყილი ძაღლების, ისეთები ვიყავით, ჯილდოს ღირსები მაშინ შევიქმნებოდით, გაიძვერობაში თუ დაწესდებოდა.
ჩვენი კარიერაც გულისამრევი იყო, რადგან სწორედ მაშინ კოტრდებოდა სასაუზმე, სახაშე თუ ლუდსახარში, გააჩნია რომელ სტრუქტურას ვიყავით შეკედლებულნი, როცა ყველაფერი აეწყობოდა. ეკონომიკური კრიზისიც პირველ რიგში ჩვენ გვეხებოდა. კაცს რომ შემოსავალი შეუმცირდება, დანაზოგებს მოწყალების ხარჯზე აკეთებს. ლუკმა-პურის შოვნა წუთისოფლის საფრთხილო საქმეა _ მის მიფუჩეჩებას უქონლობამდე მივყავართ. ძაღლური ყოფა განწყობას მაკარგვინებდა, რადგან ცხოვრება ყოველთვის მეტი მეგონა, ვიდრე არსებობისთვის ბრძოლა იყო. თუმცა სად შემეძლო ღრმად წვდომა. თუ თავს წირავ, ჭოჭმანი გამორიცხე! თუ ობივატელობას ეჩვევი, მაშ, წუწუნიც შეწყვიტე! რამდენჯერ ჩამძინებია მშიერს და მშფოთვარეს. გმირულად ვთვლემდი და საშინელ სიზმრებს ვნახულობდი. იმიტომაც ვყეფდი განწირულად, რომ ჩემი ხმა ცხოვრების ფსკერიდან ისმოდა. ეჰ, ჩემისთანები დახუნძლულ ბაღებში უნდა იბადებოდნენ, სადაც ყველაფერი მზამზარეულად ხარობს.
ბოლოს რკინიგზის ხიდთან გადავინაცვლე, რომელიც ქვემო ფონიჭალის დასაწყისში მდებარეობდა. შუაგულიდან მტკვრის ჭავლებს დავუწყე ცქერა. ერთი ნახტომიც და მორჩა! თუმცა ეს რა საჭირო იყო, განგება ხომ ჯერჯერობით სიცოცხლით მაჯილდოებდა. გაღმა სასაფლაო მოჩანდა და კიპარისებში ჩაფლული ეკლესიის სახურავი. აბა, იქ ვინ შემიშვებდა. ასეთი რამ ერთხელ უკვე ვცადე, მაგრამ კინწისკვრით გამომაგდეს. მორწმუნე მრევლი არაწმინდასავით მიბღვერდა. ხიდს იქით ონკანი ჩანდა, მოშლილი საკეტით. წყალი უქმად იღვრებოდა, პაწაწინა კალაპოტი გაეკეთებინა და მტკვარს უერთდებოდა.
მაშინ გავიფიქრე, განგაშს ავტეხ-მეთქი, ჩემს თავზე კი თოლიები ჭყავილით გადადიოდნენ.
_ დაკეტეთ ეს ონკანი, თორემ მთელი ქალაქი გაიცლება! ქალაქი ხომ იმით სულდგმულობს, მათში მილები ძარღვებივით რომ არის განლაგებული და შიგ წყალი მოძრაობს. აი, ღია ჭრილობა, რომელიც სისხლისაგან დაწრეტს დასახლებას! მე მას მივაგენი და ყველას გატყობინებთ! ვიცი, გმირად შემრაცხავთ, დაფნით და გვირგვინით შემამკობთ და საუკეთესო სუფრებზე მიმიწვევთ! _ იმდენად შევიჭერი კეთილმოსურნის როლში, თურმე ამ სიტყვებს ხმამაღლა ვყეფდი.
_ ეგ უბადრუკი ონკანი მაინც არაფერს ცვლის! _ შემომესმა მშვიდი ხმა. ჩემს ზურგსუკან დარბაისელი ძაღლი იდგა. _ მისი მეთვალყურე ერთი კვირის წინ აგერ იმ სასაფლაოს მიწას მიაბარეს! _ ერთხანს გაჩუმდა და თქვა: _ მე ტობი მქვია!
ასე გავიცანი ტობი, სევდიანი ძაღლი, რომელიც ისეთი ჭკვიანი იყო, სათვალეები მოუხდებოდა. თავის წილ ცაზე მრისხანების ღრუბლები კარგა ხნის წინ გაეფანტა, ხოლო ძაღლურ ყოფას კი თავი ფილოსოფიით დაეღწია. ისეთი მზერა ჰქონდა, თითქოს შორიდან მოსულიყოს. ცხრა მთას იქით ვინმე იყო ეს ტობი. მსგავსს არასდროს გადავყრივარ.
_ მომისმინე, მეგობარო! _ თქვა ხვნეშით. _ არ ვიცი, საით აპირებ გამგზავრებას, მაგრამ გადაწყვეტილი რომ გაქვს, სახეზე გატყობ. ყოველ შემთხვევაში აეროპორტისკენ ნამდვილად არ გირჩევ. არც კაიროს ქუჩის რკინიგზებზე. იქ სულ უჯიშო ძაღლები ტრიალებენ, თითქოს ქვა-ღორღის საბადოებიდან მორეკესო. ათასი მოდგმის ნაბიჭვარი ირევა, ყველაფერზე რომ არიან ხელისმომწერნი. მიტოვებულ უბნებში უკეთურები დასახლდნენ, მიწები მიიტაცეს და თავიანთი ჰგონიათ. და თუ მაინც იქით წახვალ, გაფრთხილებ, მაგისთანებს არ მიელაქუცო. პატიოსანმა ძაღლმა პირველ რიგში კუჭი უნდა დაამარცხოს, ლუკმა-პურის გამო ღირსების საკითხი სასწორზე რომ არ შეაგდოს. მანდ რომ თავი გაიტანო, ჟარგონს უნდა ფლობდე. უნდა აგრძნობინო, რომ ძველი სისხლი გიჩქეფს, რომელიც შიშის ნატამალის გარეშე ჩქროლავს. და თუ საქმის გამრჩევთან წარგადგენენ, ლაზღანდარობას ყური არ უგდო. უხალისობა არ შეგემჩნეს, სიცოცხლეში ძველები არიან, ბოლოს კი უკაცრიელ ქუჩაში კვდებიან მიწაზე გაშოტილნი და მონუსხულნი აჰყურებენ ზეცას. საუკუნოდ დუმან მათი მბრძანებლური ბაგეები. ეჰ, მინახავს ასეთები და გაზონზე გადამითრევია... ერთი პერიოდი მანდ მომიწია ცხოვრება. აგურის მეფე შემარქვეს.
_ აგურის მეფე თქვენ ხართ?
_ ჰო! აეროპორტის მიმდებარე დასახლება ყველაზე სასტიკ მხარედ ითვლება, ჰოდა, რახან მანდ მეფედ შემრაცხეს, ჩემთან დაჯახებას ყველა ერიდება. ხომ იცი, ასეთი ამბები რა სწრაფად ვრცელდება.
_ აგურის მეფის შესახებ მეც მსმენია. მაგ სახელს ყველგან რიდით და პატივისცემით წარმოთქვამდნენ. როგორ იყო ეგ ამბები? _ დავინტერესდი მე.
_ გიამბობ! იქ ერთი ბებერი ძაღლი ცხოვრობდა, შავ მეფეს ეძახდნენ შეფერილობის გამო. აგურებისგან აგებულ ერთ მიტოვებულ ნანგრევს თავის რეზიდენციად იყენებდა. საქმეებს იქ არჩევდა. გარედან მოგრძო ფიცარი ხიმინჯივით ედგა, კედელი რომ არ გადმოქცეულიყო. შორს, გაყოლებაზე გრძელი საწყობები ჩანდა. ადამიანები იქ ირეოდნენ, აქეთ გამოსვლას ვერ ბედავდნენ, სურვილიც არ ჰქონდათ დიდად. იქ მდგარი მიტოვებული ვაგონი, ალბათ, იმ დროიდან, მატარებელი რომ გამოიგონეს, თითქოს საზღვრის მოვალეობას ასრულებდა. იცოდნენ, რა ახირებულნი და შარის ამტეხნიც ვიყავით. ანგარიშს გვიწევდნენ და გვერიდებოდნენ.
ერთხელაც ვხედავ შავი მეფე სულს ღაფავს, ცუდად არის. ონკანთან მივირბინე, პირში წყალი დავიგუბე და ვასხურე. გონს რომ მოვიდა, ვინაობა გამომკითხა. ისეთი თვალები ჰქონდა, მისხალ სიკეთეს რომ არ დაგიკარგავდა. მთხოვა დასახლების ყველა ძაღლი შემეკრიბა. ფინიებს შევხვდი და დანაბარები გადავეცი. ჰოდა, როცა ყველანი ჯგროდ მოვგროვდით, შავი მეფე ჩვენ წინაშე წარსდგა.
_ პატიოსანო ძაღლებო! _ შესძახა უსიცოცხლო ხმით _ ჩემი დრო გავიდა. ახალი მეფე გჭირდებათ და მე არჩევანი გავაკეთე! _ შავმა მეფემ ჩემზე მიუთითა და ყველას გასაგონად თქვა: _ ჩემ სანაცვლოდ ამას ვტოვებ, ეს დამმარხავს ღირსეულად. მეფეს შვენის მეფის ხელით დაკრძალვა! ეს ჩვენ სისხლს შეეფერება!
შავმა მეფემ თვალები დახუჭა, ის კვდებოდა ღვაწლით დაღლილი და თანამოძმეებით გარშემორტყმული, რომელთა რაოდენობა ურიცხვი იყო. მათ იცოდნენ, რომ ტერიტორია სამხრეთით, საწყობების გასწვრივ და ჩრდილოეთით, რკინიგზის გაღმა-გამოღმა, სწორედ მისმა ძალისხმევამ მოუპოვა. ამ მიწასაც ძაღლების სამეფო ერქვა და ჩვენმა მოდგმამ ყველაზე შორს აქ გააღწია. თითქმის ჩვენ ღირსეულ წინაპრებს _ მგლებს გავუტოლდით, თანაც ქალაქის პირობებში.
შავი მეფის სიკვდილი საწყალობელი იყო. ძაღლები მგლოვიარედ მომაჩერდნენ. მე კი ვდუმდი და მოქმედების გეგმას ვადგენდი. სწორედ მაშინ მომივიდა გენიალური აზრი. მთელი არსებით ვეკვეთე ხის ხიმინჯს, კედელს რომ იჭერდა. ზრიალით წამოსული აგურის კედელი ერთიანად ჩამოიფშვნა და იმ ადგილას, სადაც შავი მეფე იწვა, პირამიდასავით აღიმართა. როცა მტვერი გაიფანტა და შემკრთალმა ძაღლებმაც ყეფა შეწყვიტეს, აგურის ზვინის თავზე ვიდექი და ბრჭყვიალა მზე სახეს მინათებდა.
_ პატიოსანო ძმებო! ძველ ეგვიპტეში ასე მარხავდნენ ფარაონებს!
ძაღლების ბრბო ერთხანს დუმდა. აგურის ზვინზე შემდგარს მიმზერდნენ, მერე კი ხანგრძლივი ყეფა ატეხეს;
_ აგურის მეფე! აგურის მეფე!
ჩემმა ახალმა სახელმა მთელ დასახლებას ტალღასავით გადაუარა. შორიდან ადამიანებიც იყურებოდნენ. გრძნობდნენ, რაღაც მნიშვნელოვანი ხდებოდა.
ვაგლახ, მე ყველაზე მძიმე დროში მომიწია მეფობა, ნაკვეთები უკვე კერძოვდებოდა. ჩვენ კი ანგარიშს აღარავინ გაგვიწევდა, მითუმეტეს ადამიანები. ჰოდა, ერთხელაც დიდი ავტომანქანებით მოგვადგნენ და ჩვენი მოდგმის უმოწყალო დარბევა დაიწყეს. ბევრი ჩვენთაგანი სადღაც გადახვეწეს, შესაძლოა დახოცეს კიდეც. მრავალს ადგილზევე გაუსწორდნენ. დარჩენილები შავი მეფის საფლავთან შევკრიბე და განვუცხადე:
_ მძიმე დრო დაგვიდგა! სამეფოს დატოვება მოგვიწევს. სჯობს დავიქსაქსოთ, რათა ჩვენი დევნა შეწყვიტონ. გირჩევთ ორ-ორნი და სამ-სამნი ახალი ადგილების საძებნელად გაეშუროთ, სანამ უკანასკნელი თქვენთაგანი არ დატოვებს აქაურობას, მე არ წავალ!
_ ხომ არ გვებრძოლა! _ შესძახა ერთმა ანჩხლმა გოშიამ.
_ ბრძოლას რომ აზრი ჰქონდეს, პირველ რიგში მე მოგიწოდებდით! ახლა მთავარია ჩვენი მოდგმა გადავარჩინოთ და უკეთეს დროს დაველოდოთ! იქნებ ისევ შევძლოთ სამეფოს დაბრუნება, ანდა სულაც სხვა სამეფოს დაარსება!
_ მეფე თქვენ ხართ და ჩვენზე უკეთ ჭვრეტთ! _ დამეთანხმნენ დანარჩენები.
ეს იმდენად ლეგენდარული წლები იყო, დიდხანს ვერ გასტანდა. ტრიალ მინდორზე მარტო დავრჩი და ჩემი მოდგმის კუდამოძუებულ ნაშთებს გავყურებდი. პასუხიმგებლობის გრძნობა გამიქრა, რაღაც თავისუფლების მაგვარი ვიგრძენი. აქ მეც არ ვიყავი გამჩერებელი. მათ რკინიგზას მიაშურეს და სხვადახვა რელსებით განაგრძეს გზა. სამეფო დაიშალა, მაგრამ დიდად გული არც დამწყვეტია. დღევანდელ დროში ამ იდეის არცა მჯეროდა. მეფეები მოგონებებში თუღა ცოცხლობდნენ ღირსეულად. მას მერე ბევრი ადგილი მოვიარე, თუმცა იმგვარ ერთობას, რაც უდავოდ შავი მეფის დამსახურება იყო, ვერსად წავაწყდი.
მერე აქეთ გამოვეშურე. ეს ძველი დასახლება მწირობის სურვილს აღმიძრავდა. ერთი ხანობა 31-ე ქარხნის სიახლოვეს ვტრიალებდი, მაგრამ სიმართლე რომ გითხრა, გული დიდი ხნით არსად არ მიჩერდებოდა, თითქოს სხვის მიწაზე ვცხოვრობდი...
ტობი გაჩუმდა, მონაყოლმა დიდი შთაბეჭდილება დატოვა. ამის შემდეგ ამ თემაზე აღარც გვისაუბრია. ტობიმ კორპუსებს გახედა, სადაც აქა-იქ ქუჩის ბეჩავი ძაღლები ირეოდნენ.
_ ოჰ, ეს ტლუ წარმოშობა! _ თქვა ტობიმ _ ეს ნახევრად დაქცეული შენობები, ეს უპროპორციო ქუჩები, აცაბაცა განათებებით. ეს ფარღალალა დაწესებულებები, ნანგრევებად ქცევას ორი ნაბიჯიღა რომ აშორებთ, ეს ბებერი დასახლება, ვერაფრით რომ ვერ მივატოვე! როდემდე უნდა ვეხეტო აქ?! _ ამ სიტყვებზე მივხვდი, რომ მასაც წასვლა უნდოდა და მეტი მოწიწებით განვიმსჭვალე.
_ თქვენთან მეგობრობა ალბათ ერთ რამედ ღირს! _ გავუშინაურდი.
_ იმეგობრე, ვინ გიშლის! _ ჩაეცინა ტობის. _ ერთად წავიდეთ წმინდა ქალაქში. მე ეს დიდი ხანია გადაწყვეტილი მაქვს. ფუჭი სიტყვა არა მჩვევია, ალბათ მიხვდი, რომ არისტოკრატიული მოდგმის წარმომადგენელი ვარ. საერთოდ, წარმომადგენლობა ჩემი მახასიათებელია! _ ტობი ჩემს მიმართ კეთილგანწყობილი ჩანდა, თვითონ კი სხეულში ისე გამოიყურებოდა, როგორც პატიმარი გისოსებს მიღმა. _ რა გქვია?
_ ქორო, ობოლი ვარ!
_ ეჰ, ქორო, ქორო! მშობლები იმიტომ კვდებიან, რომ სიკვდილიც მშობლიური გახადონ. ჩვენ ხომ ნუგეშის გამო დავიბადეთ ერთად, თითქოს ერთად გამოგვიშვეს საომრად.
_ სად არის ეს წმინდა ქალაქი?
_ თბილისის იქით, წარმოშობით თბილისზე ადრინდელია და მეტსაც გეტყვი, ჩემი აზრით თბილისი იმიტომაც აშენდა, რომ ჭეშმარიტ დედაქალაქს სიბილწეეები აცილებოდა!
_ სიბილწეები?
_ ჰო, რესტორნები, ბორდელები, კაზინოები...
მე დავასკვენი, რომ გავიცანი ძაღლი, რომელიც ლაპარაკის ნაცვლად ჰყეფდა, ხოლო კათედრაზე დგომის მაგივრად ლუკმა-პურის საშოვნელად საფუნთუშეებთან დაძრწოდა.

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by Admin on Mon Feb 21, 2011 11:39 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Mon Feb 21, 2011 11:32 pm

დიმიტრი წიკლაური

აგურის მეფე

"ტინ-ლინ-ლინ!..ჩშშ-ჩშშ-ჩშშ!"
მარკ ტვენი

(გაგრძელება)

_ მე ცხოვრების წესებს გასწავლი! _ განაგრძობდა ტობი _ ვისაც აყვები, შენ გადაკეთებას შეეცდება. შენ კი ისეთად უნდა დარჩე, როგორიც შეგქმნეს. გლახაკობის არ შეგრცხვეს. ვინც თავჩაქინდრული დააბიჯებს, ყველა გლახაკობს, რაღაცის პოვნის იმედი აქვს. ვინც თავაწეული დადის, ცხვირ-პირს წაიმტვრევს. ძაღლური ცხოვრების სიმძიმე იმაში მდგომარეობს, რომ არ იყეფო. ერთხელ მთელი დღე ვდუმდი, სხვა ძაღლები გაკვირვებით მეკითხებოდნენ: _ რატომ არ ყეფ? ცუდად ხომ არ ხარ? _ აი, მაშინ კი მრისხანედ შევძახე, ცუდად თქვენ ხართ რომ ყეფთ-მეთქი. წყალობას უნდა დავჯერდეთ, თორემ დღეს რასაც ვიწუნებთ, ხვალ შესაძლოა სახვეწარი გაგვიხდეს. ფეხით მოსიარულე თუ ხარ და წინამძღოლად არწივს აირჩევ, მისი ყურება უფსკრულში გადაგჩეხს. ღირსებით უნდა იცხოვრო, ისე კი არა, თაგვი რომ დასეირნობს მუხების ტყეში. მე სუფრას გავშლი და მიგიწვევ და რაც წლობით და პეშვებით მიგროვებია, ზედ დაგილაგებ და მოგართმევ! _ ეს ნათქვამი იმდენად პოეტურად მეჩვენა, გული დამწყდა, სიტყვები რომ არ ერითმებოდა.
ასე დაიწყო სხვა ეტაპი ჩემ ცხოვრებაში, წრთობის და სწავლების ხანა.
ტობიმ მკაცრად გამაფრთხილა, კატებისთვის არ დამეყეფა. ეს არაელეგანტურია! უხამსი საქციელი არ შეგვშვენის. ჩვენი არსებობა იმის მიმანიშნებელი უნდა იყოს, რომ ინტელიგენცია ჯერაც არ გადაშენებულა! _ ამიხსნა მან. შემდეგ დიდხანს მიამბობდა თავის სიყრმეზე და აგრეთვე სოციალიზმზე, მსუყე ნარჩენების ხანად რომ მოიხსენიებდა. თან სიოს ხმას აყურადებდა.
_ არ მიყვარს ქარი. ქარი იმის მიმანიშნებელია, რომ ვისთვისაც თვალი უნდა მოგვეკრა, უკვე ჩაიარა. სოციალიზმმაც ჩაიარა, თუმცა ზოგჯერ ქუჩაში ჯერ კიდევ წააწყდები საბჭოთა ორკაპიკიანებს, ათწლეულების ნალექით დაჟანგებულ თავთავიანი ღერბით. ქორო, შენ რა გგონია, ადამიანები დალხენილნი არიან, უბრალოდ ჯიუტი მოდგმაა, სტიქიებს არასოდეს ეპუებოდნენ. ადამიანები აგებდნენ გემებს, რომლებსაც უცნობი ტაიფუნები ძირავდნენ და ისინი აგებდნენ უფრო გამძლე გემებს. მათ დედამიწის ყველა კუთხე-კუნჭული გამოიკვლიეს. ჩვენი სამშობლო მხოლოდ ერთ-ერთი კუთხეა უკიდეგანო დედამიწაზე, სადაც რამდენიმე ასეული ქვეყანაა განლაგებული. ახალი გვინეა კენგურუს ჰგავს, ავსტრალია – ამობრუნებულ ჩინეთს, რომელმაც ძირითადად ბრინჯით და ბრინჯაოთი გაითქვა სახელი...
_ იქ ძაღლები როგორ ცხოვრობენ? _ ვკითხე მე.
_ საშინლად! ყველა თავისი აქცენტით ყეფს, _ სევდიანად დაასკვნა ტობიმ. _ მოწინავე ქვეყნების ძაღლები კი მეტად გაზულუქებულნი არიან, მაგრამ ჩვენ სასახელოდ უნდა ითქვას, რომ გაცილებით შემართულნი ვართ. ისინი კი მშვიდმა ძილმა და სოციალურმა უზრუნველყოფამ გააზულუქა.
_ უპირატესობა რაღაში მდგომარეობს?
ტობიმ ისეთი განწირული მზერა მიიღო, თითქოს გული წყდებოდა, ასეთ წვრილმანებს რომ ვერ ვხვდებოდი.
_ შარდის უკეთესი ანალიზი აქვთ! _ შესძახა დარწმუნებით და თავის ნათქვამზე თვითონვე გაეცინა.
_ ტობი, მოწინავე ქვეყნებშიც კვდებიან ძაღლები?
_ რა თქმა უნდა.
_ მაშ, მნიშვნელობა არ ჰქონია, სად ვიცხოვრებთ!
რაც ტობი გავიცანი, მშიერი არასოდეს დავრჩენილვარ. უბანში ყველა პატივს სცემდა, ეგ არის მხოლოდ, ზოგჯერ ისე ადგილებში გვიხდებოდა ჩავლა, რომ შემდეგ მაზუთის სურნელით ვყარდით, მაგრამ მაინც მიჯობდა მყრალ ნაგავსაყრელზე მეგემა ხორცი, ვიდრე ფეშენებელურ დაწესებულებასთან გახრული ძვალი მელოკა. ეს აზრი ტობის გავუზიარე. _ ასეთ რამეებს მნიშვნელობას ნუ ანიჭებ, მთავარია არტერიას არ მოვწყდეთ! _არტერიაში როგორც თვითონ განმარტავდა, ცხოვრების ძირითად საფიქრალს გულისხმობდა.
_ ერთ პრაქტიკულ რჩევას მოგცემ, ქორო, რესტორნის მუდმივი კლიენტი სახეზე გახსოვდეს. სასუსნავს რომ გადმოგიგდებს, მეტჯერ აღარ შეაწუხო. ლუკმას სხვა დროსაც გიწილადებს იმ მიზნით, მომშორდებაო.
ტობიმ ცას ახედა. მეც ავხედე. მოღუშული და უკიდეგანო ჩანდა.
_ განა რა ფრთები ეყოფა ცის გადასერვას! აქ სულია საჭირო! ყველაფერი ადამიანებმა შეცვალეს. მაიმუნები პირველად რომ ჩამოვიდნენ მიწაზე, წარმომიდგენია როგორ ბორგავდა მსოფლიო ტყე, ლომი ბოლთას როგორ ცემდა უკაცრიელ ველზე, ერთგულ ძუს მტანჯველ ეჭვებსა და გულისტკივილს უზიარებდა: _ რაღაც არ მომწონს ეს წამოწყება, გული მიგრძნობს ზოოპარკებით დამთავრდება. საზეიმო მონობა კი საჯალათო კუნძზე უარესია!... _ მაგრამ მაშინ აბა ვინ მიხვდებოდა, რას გულისხმობდა ამ სიტყვებში ეს მბრდღვინავი წინასწარმეტყველი.
წელიწადზე მეტხანს დავყავით ფონიჭალაში. როცა დედაჩემის საფლავი მოვინახულეთ, მომცრო ბორცვს ტობი მოწიწებით წარვუდგინე _ დედაჩემო! ეს ტობია, აგურის მეფე, რომელიც ჩემზე ზრუნავს! _ ვთქვი მე. იმ საღამოს, იქიდან რომ ვბრუნდებოდით, მოხუც ძაღლს ჩავუარეთ. მე ულუფა არ ვუწილადე. ტობიმ კი თავისი საღი ძვალი, რომლის გალოკვაც ჯერ ხეირიანად ვერც მოესწრო, დრუნჩით სასწრაფოდ მიაწოდა, მერე კი მითხრა:
_ ქორო, დაიმახსოვრე, ახალგაზრდობაში როგორც მოეპყრობი მოხუცებულს, ისეთივე სიბერე გექნება!
ტობი სულ უფრო და უფრო სევდიანი მეჩვენებოდა. როცა დარდის მიზეზი ვკითხე, მან თქვა:
_ რაღაც დიდხანს შევრჩით სოღანლუღს. ადრე ასე ეძახდნენ ამ უბანს. განა ეს სახელი არ სჯობს? თორემ დამზაფრეს ამდენმა ჭალებმა _ ფონიჭალა, ორთაჭალა, ავჭალა. ფილოსოფოსი იყავი, ქორო! ცხოვრება ლაბირინთია, რომელშიც უნდა გააღწიო. რა თქმა უნდა გარეგნული მინიშნებები შეგიძლია გაითვალისწინო, როგორც საავტომობილო ტრასას ახლავს საგზაო ნიშები. ცხოვრებაშიც ასეა _ გეზი, ვექტორი, სახიფათო მოსახვევები და კუშტი მოხაზულობა, რომელიც ბუნდოვნად ისახება. გზას რომ დაადგე, გული უნდა მიგიწევდეს. თუმცა ამ ცხოვრებას თუ შეიყვარებ, მიეჯაჭვები. ცხოვრება თავის რეალობით გვჟღენთავს, რომელიც სამოთხის წყლის და მხრჩოლავი საწამლავის ალქიმიური ნაზავის მსგავსია. თითქოს ასეც უნდა იყოს. მაგრამ მე მარადიულობა თუ არ ვირწმუნე, სიცოცხლე სასჯელად მექცევა!
ასე ვცხოვრობდით მე და ტობი. საღამოობით ნება-ნება ამოცურდებოდა ხოლმე მთვარე ნაცრისფერ ცაზე, იფიქრებდი ღრუბლებს ძლივს უმკლავდებაო. დასახლება ბინდში იძირებოდა და ხმებიც მიწყდებოდა, თითქოს საზრუნავისგან განთავისუფლდნენო. ყოველი ღამე სიკვდილის შეხსენებას ჰგავდა, რომ მიეტოვებინათ ამაო ფუსფუსი. ჩვენ თბილისში კი ვცხოვრობდით, მაგრამ მაინც ვერ აღვიქვამდით ქალაქს მთელი თავისი სისავსით. აქედან ხომ არ მოჩანდა მთაწმინდა და მეიდნის ვიწრო ქუჩები, რომლის შესახებაც ტობიმ ბევრჯერ მიამბო. აქედან ხომ არ მოჩანდა ძველი თბილისი, ქვაფენილით რომ მოეკირწყლათ. არც ვორონცოვის ხიდი და არც სიონის დიდებული ტაძარი. მხოლოდ იგულისხმებოდა, რომ იმავე ქალაქში ვიყავით, სადაც ეს მნიშვნელოვანი ნაგებობები იყო განლაგებული. თითქოს დიად ომში ვიბრძოდით, მაგრამ მის მხოლოდ ერთ უმნიშვნელო ეპიზოდში ვიღებდით მონაწილეობას.
_ წავიდეთ აქედან! _ გამომიცხადა ტობიმ ერთ მშვენიერ დღეს. _ ყველას გამოვემშვიდობოთ და წავიდეთ! გგონია ვინმეს ჩვენი წასვლით გული დაწყდება? ნაძალადევი სევდა კი ექნებათ სახეზე აღბეჭდილი. ადამიანებშიც ასეა, როცა სახელგანთქმული ჯიბგირი კვდება, არიფები კი ოხრავენ, მაგრამ გულის სიღრმეში კმაყოფილნი არიან. მე ყოველთვის მინდოდა წასვლა, მაგრამ ფეხს ვითრევდი. სიბერეს ვუწევდი ანგარიშს. წავიდეთ წმინდა ქალაქში, გზა ვიცი და რამ უნდა შეგვიშალოს ხელი, ვიძუნძულოთ. ასე თუ ისე მგლის მოდგმისანი ვართ. შესაძლოა შიმშილმა შეგვაწუხოს გზაში, მაგრამ მიზნის მისაღწევად ყველაფრის გადალახვა ღირს!
ტობი ისე წამოდგა ფეხზე, თითქოს მშვილდი მოზიდაო. სწორედ ამ დროს ვერტმფრენმა გადაგვიფრინა და ხის ტოტებიდან ჩიტები დაფრთხნენ. მტკვრის თავზე თეთრი თოლიები გუნდად წამოიშალნენ.
_ მიყვარს თბილისის თოლიები! _ თქვა ტობიმ _ აღმოსავლეთიდან მოფრინდნენ, კასპიის ზღვიდან და ხედავ რა შორს ამოყვეს თავი! თბილისში თავს ის თოლიები იყრიან, ვისაც ღრმად შეტოპვა უყვარს, სხვებზე გაბედულნი არიან. ჩვენც გავბედოთ წასვლა. ორთაჭალამდე დასახლება არც კი შეგვხვდება, ტყე-ტყე ვიაროთ...
_ შორია წმინდა ქალაქამდე?
_ ნელა თუ ვივლით, შორია, სწრაფად თუ ვივლით _ ახლო.
ორივემ ვიგრძენით წასვლის ჟამი რომ დამდგარიყო. არ უნდა გამოგვეტოვებინა. გუშინ შესაძლოა ნაადრევიც ყოფილიყო, მაგრამ ხვალ უკვე გვიან იქნებოდა უთუოდ.
ჩვენ გზას გავყევით. მარცხნივ ტყე და ფერდობი მოჩანდა, მარჯვნივ მტკვრის ჭავლების ზანტი და ურიცხვი ქარავანი. იმდენ ხანს მივდიოდით, სანამ გაღმა ნაპირზე ნაგავსაყრელი არ შევნიშნეთ. ჩიტები ცელოფნის პარკებს ძიძგნიდნენ. ზოგან ნაგავი ხრჩოლავდა, ზოგან კი ზვინად აღმართულიყო ხიმინჯების ნალეწი, მორყეული ავეჯეულობა და ოვალური ჩარჩოების ნამტვრევები _ მდიდართა ულევი საბოძვარიდან უბადრუკი გზავნილი ღარიბთათვის, ქოხმახებიდან რომ უკვე დაძრულიყვნენ თავიანთი მოჭრიალე ურიკებით. ერთი მყუდრო ადგილი მოვნახეთ და შევისვენეთ. ბალახებში ყვითელი ძაღლი შევნიშნეთ. იწვა და დაღლილი თვალებით გვიმზერდა. ტობი მას ისე მოუახლოვდა, თითქოს მთის არწივი დაეშვაო ბარში.
ძაღლი ფეხზე წამოიმართა და უსიცოცხლოდ წარმოთქვა;
_ აგურის მეფევ, თქვენ ხართ?
ტობიმ თავი დაუქნია. ორივეს ნაღვლიანი თვალები ჰქონდა. უცნობმა ძალა მოიკრიბა და ტობის ჰკითხა:
_ ჩვენი სამეფოს ამბავი როგორ იქნება?
ტობი დუმდა. არ უნდოდა უფერული საქმეები რიხიანი სიტყვებით გადაეფარა. იქაურობას თვალი მოავლო და ცას ახედა: _ ჩემო მეგობარო! აწი სამეფო სხვაგან უნდა ვეძებოთ!
ყვითელი ძაღლი ტობის შეაჩერდა. კარგა ხანს დუმდა, მერე კი უკან დაიხია და თქვა: _ მაშ, დაგტოვებთ!
მხედართმთავრის წინაშე თავი მოწიწებით დახარა და გაგვცილდა, მაგრამ სანამ თვალს მიეფარებოდა, მოგვაძახა:
_ აღარცა მჯერა, ოდესმე თუ გაგვაჩნდა სამეფო, თითქოს ეს სიზმარი იყო!
ტობის ხმა არ გაუცია. ჩვენც წამოვედით. ტყიან ფერდობს შევყურებდით და ლექსიც კი შევთხზეთ გასახალისებლად _
აქედან იწყება ტყე თვალუწვდენელი...
ვინღაა ქადაგი? სადღაა მსმენელი?
შენი პიროვნების შენვე ხარ მშველელი…
ჰოდა ჩვენც გავუყვეთ გზას სვენებ-სვენებით...
და ნუ შეგვაშინებს ღამის სიბნელენი...
აქედან იწყება ტყე თვალუწვდენელი...
ეს ხომ ნაცადი ხერხი იყო, როცა ბოლო სტრიქონი პირველს იმეორებდა. მინახავს გადაყრილ სახელმძღვანელოებში. ეს ლექსი ერთად შევთხზეთ და ჰიმნად გვექცა. მთელი გზა ამას ვღიღინებდით.
_ პოეტი განდეგილი უნდა იყოს, როგორც კეთროვანი! _ თქვა ტობიმ _ ლექსებს კი ისე უნდა წერდეს, თითქოს კეთრისაგან იკურნებაო. მაინც ყველას ცოფიანები ვგონივართ! ჭირის დღესავით ვძულვართ გამვლელებს, კიდურებს გვარიდებენ, თითქოს ერთი სული გვქონდეს, ვეცეთ. დაკბენა განა ჰიგიენური საქციელია?!
მე ვიცინოდი. არა, ეს ტობი სულ სხვა ვინმე იყო. ასეც ვუთხარი;
_ სულ სხვა ვინმე ხარ!
ტობი გაღმა დასახლების განლაგებას მიხსნიდა და თავის თავგადასავლებს მიამბობდა, რაც იმ ქუჩებში გადახდენოდა. ეტყობა, ხანგრძლივად ეარა იქ.
ამასობაში მოსაღამოვდა.
_ რა ლამაზი ღამეა! _ თქვა ტობიმ _ ჩიტები რომ არ ჟღურტულებდნენ, სიჩუმის ხმას გავიგონებდით. გსმენია სიჩუმის ხმა?
_ ხმა თუ ისმის, რაღა სიჩუმეა?
_ ეჰ, ქორო, ქორო, არ გაქვს იმის შეგრძნება, რომ სიცარიელეზე დავაბიჯებთ. ზედაპირზე მყიფე ასფალტი ბრეზენტივითაა გადაჭიმული და თუ გაიხა, ჩავცვივდებით!
მერე წვიმამ დაუშვა და თავი ტყეს შევაფარეთ. ღრუბლები ლამის სადენების ბოძებს დამხობოდნენ. იმდენ ხანს წვიმდა, სულ გავილუმპეთ. ნაძვის ხეები მხრებაწურულ დედაბრებს დაემსგავსნენ. დილისთვის გადაიღო.
_ რა საჭიროა ის მრჩეველი, ვინც თავად საჭიროებს მრჩეველს? _ სევდიანად თქვა ტობიმ. _ ჩვენი შესაძლებლობები ფრიად შეზღუდულია! ჩვენი სათნოებები ყეფაში გაიფლანგა! დიდება მობეზრებულნი შენატრიან დიდება მონატრებულთ. მკვდრები დუმან, ცოცხლებზე კი არჩევანს ვერ გააკეთებ, რამეთუ მკვდრები გაცილებით დიდხანს იქნებიან მკვდრები, ვინემ ცოცხლები იქნებიან ცოცხლები, ხომ მეთანხმები?
მხრები მრავალმნიშვნელოვნად ავიჩეჩე. ასე დამჩემდა, როცა მის ჭკვიანურ ლაპარაკს ვუსმენდი.
_ მე უბრალოდ გამოსავლის პოვნას ვცდილობ! _ თავი იმართლა ტობიმ. _ განა თვალების ფშვნეტა შეცვლის ცხოვრებას? მოყვასის მიმართ ბოროტება რომ არ აღგეძრას, როგორ იქცევი?
_ მიწასთან ვასწორებ წარმოსახვაში!
_ მე კი ახალშობილად წარმოვიდგენ ხოლმე, ღლაბუცას და რძის სურნელით გაჟღენთილს, ქათქათა ნაჭრებში მძინარეს. _ თქვა ტობიმ.
_ ჰმ, საინტერესო მეთოდია, ალბათ ამართლებს?
მოკლედ ვბჭობდით და ვმუსაიფობდით. გზის სიხანგძლივემ გაგვასავათა. როცა იმ დღესაც ტრადიციულად მშივრები დავრჩით, გაგულისებულმა ეს ლაპარაკი გავიხსენე და ტობის პირში მივახალე: _ არაფერიც არ ამართლებს! ცხოვრება საწამლავების ვეება კარადაა, ურიცხვი მომცრო უჯრით. შიგ განთავსებულ უზარმაზარ მარაგს ულუფებად გვიზოგავს. ამიტომაც თენდება ასე ზლაზვნით და შემპარავად. ყოველი დილა მორიგი უჯრის გამოღებას ნიშნავს!
_ შენ ყველაფერს მძიმედ განიცდი, ქორო! სატრფო თუ გყოლია?
_ სატრფოებისთვის სად მეცალა! ერთადერთი, რაც მუდამ თავზე საყრელად მქონდა, გასაჭირი იყო. ხმაურიან ქალაქს გავყურებდი და ვყეფდი; _ ეჰ, ყოფითო ცხოვრებავ, რახან შენ შემადგენელ ნაწილად ვიქეცი, სატრფოებს მაინც ნუღარ მოხიბლავ ჩემით. სადღა მაქვს საჩვენებელი გმირობის თავი. მინახავს შეყვარებული ძაღლები, სატრფოებისთვის მისართმევ ყვავილებს სასაფლაოს ქვებზე რომ დაეძებდნენ. მიძღვნას ძლივს ასწრებდნენ, ჭკნობა ეწყებოდათ. ან კი ეს რანაირი ტრადიციაა, ლუწი რაოდენობა ცოცხლებს, კენტი _ მკვდრებს. თუ გსურს მკვდრებისთვის გაღებული ცოცხალს მიართვა, ორი საფლავის მოძებნა გიწევს, რადგან სჯობს ორი თაიგული შეკრა, ვიდრე ერთი დააქუცმაცო. ჰოდა დღემდე ყვავილების მაღაზიასთან ჩავლისას საფლავების სურნელს შევიგრძნობ. არა, სატრფოები ჩემი საქმე არაა. სატრფოებს რევერანსები სჭირდებათ. ამდენი თავაზიანობა კი გულისამრევია. თუმცა იყო ერთი, ნარნარად მოგოგმანე. თვალს შევავლებ, მომწონს. თავის ყალბი სიმორცხვით აღტაცებაში მოვყავარ, სულის სიღრმეში კი ვგრძნობ, მორიგი ძუკნაა, სექსუალური რევოლუციის პოსტულატთა ზედმიწევნით აღმსრულებელი. და საერთოდ ტობი, შენი მაღალი საზოგადოების მსჯელობანი ზეთეორიებს ეფუძნება და საკამათოსაც არაფერს ტოვებს. ეს კოშკებს ჰგავს, თავისთვის რომ დგანან, მაგრამ შიგნით ვერ შედიხარ. ამ თემებმა კარგა ხანია დრო მოჭამა და სული განაცხო. ყველა თავის მხარდამჭერს ეძებს. ათა-ბაბადან ასე ყოფილა, ეს დამკვიდრებული წესია და არც არავინ შეცვლის მას. მოყვასი მტრებს არ შემოიკრებს და ჩვენც ყოველთვის ზღურბლზე ვიდგებით, მაგრამ განა თავაზიანები ვართ? თავს ვიკატუნებთ, კინწისკვრით რომ არ გამოგვყარონ. თავაზიანი ძაღლები ყველაზე გაქნილი თაღლითები არიან. ყოფა ყეფაა, სოფელი კი ფუჭი ფუსფუსი. ყოველი ჩემი ჩანაფიქრი მარცხით თავდება, რადგან ზღვა წინააღმდეგობებია.
_ განა არ გსმენია, ზღვა კოვზით დაილიაო?!
_ ეჰ, ჩემი კოვზი მუდამ ნაცარში ეგდო. ყველანი დასჯილები ვართ. ვინ ყეფით და ვინ ჩხავილით. ძნელი წარმოსადგენი არაა, რაოდენ გაბზარულია ჩვენი სამშვინველი, რაკი ასეთ ხმებს გამოვცემთ. ისე ვყეფთ, თითქოს ადამიანები გაფაციცებით გვისმენდნენ, სინამდვილეში კი გვიფრთხიან. _ ამის შემდეგ დიდხანს და მდუმარედ მივდიოდით. ერთმანეთისთვის ხმა არ გაგვიცია, მე კი სინდისის ქენჯნა დამეწყო. ჩემი ტონი სასოწარმკვეთი იყო და ვგრძნობდი, ზედმეტი მომივიდა. ტობის გულს ვუტეხდი, მაგრამ ვეღარ ვჩერდებოდი. მინდოდა სათქმელი ბოლომდე აღმომეთქვა.
_ გაღმა უბნელები არ უყვართ მარშრუტის მძღოლებს! _ ხუმრობა სცადა ტობიმ, თემის შეცვლა უნდოდა. _ მძღოლს შეუძახებენ ხოლმე, ვიდრე ჩაუხვევ, გააჩერეო. გაჩერების მერე მარცხენა ზოლში გადასვლა ჭირს. მძღოლები კი სულ წუწუნებენ, ცოტა ადრე გაგვაფრთხილეთო! _ ტობის სიტყვები სასაცილოდ კი ჟღერდა, მაგრამ ხმა არ გამიცია, ხასიათი წამიხდა. იქნებ ამიტომაც ჩამორჩა იმ წყეულ გადასასვლელთან, რადგან შორს უკვე გამოჩნდა ორთაჭალის ხიდი, სადაც ჩემი მასწავლებელი მანქანამ გაიტანა. ახლა კი ტალახში თავჩარგული ვტიროდი. ტობი საბოლოოდ დავკარგე და მარტო დავრჩი. ლამპიონები ციმციმებდნენ. ორთაჭალა ბრჭყვიალებდა ფუსფუსში და საზრუნავებში დაძირული. თითქოს არც არაფერი მომხდარიყოს, ცხოვრება თავისას მიერეკებოდა. სამყარო ფერადი ქვებისაგან აწყობილ უზარმაზარ მოზაიკას ჰგავდა, სადაც რაღაც მოძრაობები კი შეინიშნებოდა, მაგრამ ეს ფრიად უმნიშვნელო იყო თვით ამ მონუმენტის გრანდიოზულობასთან შედარებით, სადაც ბედისწერა მხოლოდ ფონია, ზედ კი ჩვენს ცხოვრებას რუდუნებით ჭედენ თავისი ყოველი წვრილმანით. იქვე, შორიახლოს, ავტონაწილების მაღაზიის აბრაზე წარწერა შევნიშნე _ `უფასო შეცვლა~. მე კი ასეთი წარწერა თუ მომიფონებდა გულს _ `უფასო შველა~. წამით ვიფიქრე, იქნებ იმ ბორცვს მივუბრუნდე, სადაც დედაჩემი განისვენებს მეთქი, მაგრამ მივხვდი, რომ არაფერს არ ჰქონდა მნიშვნელობა. დიადი სიმართლე იმაში მდგომარეობდა, რომ ერთმანეთი სხვაგან გვეპოვა და არა იქ, სადაც დავკარგეთ. ტობის აქ ვეღარ დავაბრუნებდი. ეს აუნაზღაურებელი დანაკარგი იყო. მე მარტოდ დავრჩი და წინასწარ ვიცოდი, რომ დაიწყებოდა დიდი მარტოობა. ამის შემდეგ ახლობელი აღარც მიძებნია, რადგან მათთან განშორება საშინლად მტკენდა გულს. ამდენ ტკივილებს კი ჩემი სიცოცხლის ათასგან დაკემსილ ტომარაში ვეღარა ვტევდი. სახე მომეღუშა და ცხოვრება ერთფეროვანი გახდა. ჩემი თავგადასავალი ვრცლად რომ მოგითხროთ, ამის აღარც ხალისი მაქვს და აღარც საგაზეთო ფორმატი იძლევა საშუალებას. დარჩენილ ამბებს მოკლედ მოგითხრობთ.
იმ ორ რესტორანს შორის, ტობი რომ მეუბნებოდა, ორთაჭალის ხიდთან `რომპეტროლის~ ბენზინგასამართთან ერთხანობას შევისვენე, მერე კი პირი დასავლეთისკენ ვქენი. სწრაფად მოვკურცხლე და გზას დიდხანს და შეუსვენებლივ განვაგრძობდი, ვხედავდი ავლაბრის კლდოვან შვერილებს, მტკვარში არეკლილი სახლების მწკრივით, ბაბილონის დაკიდებულ ბაღებს რომ წააგავდა. ფუნიკულიორის მთას, დარაჯივით რომ დასდგომოდა ქალაქს; საპატრიარქოს მშვიდ შენობას, რომლის პირდაპირ მტკვარზე პირი გავისველე და ქვიშის გემო კარგა ხანს გამყვა. გავცდი თეთრად შეღებილ მესერს, კორტების ტერიტორიას რომ შემოსაზღვრავდა. მშრალ ხიდს, რევოლუციამდელ სიმტკნარეს აგურის კედლები თეთრად რომ შეეღება. მე მივყვებოდი სანაპიროს, რადგან არ მინდოდა ქალაქის სიღრმეებში შესვლა. სანამ ცოცხალი ვიყავი ეგებ წმინდა ქალაქამდე როგორმე გამეღწია. თუმცა არც იმის მჯეროდა, რომ ეს ცვლილება რამეს შეცვლიდა. თანაც მთელი ეს დრო კუჭი გმირულად მიგვრემდა და მიგვრემდა, თითქოს უმოწყალოდ მიმეორებდა, შენ სულელი ხომ არა ხარო. მე კი მინდოდა ამ დახშულ ქალაქს დროზე გავცლოდი, სამშვიდობოს გამეღწია, დარჩენილი ძალები შემენარჩუნებინა, გამოფიტული ძვლები და გამომშრალი ტყავი გადამერჩინა. ვაკე-საბურთალოს სანახებს კი დიდხანს შევრჩი, თუმცა წინასწარ ვგრძნობდი, რომ აქ მრავალი საცდური მელოდა. ძაღლების ბუნება ზედმიწევნით შევისწავლე. მათი უმეტესობა ადამიანებს იმიტომ უყეფდა, აქეთ რომ არ დასჯილიყვნენ. მათ სასახელოდ უნდა ითქვას, რომ ტერიტორიებს როგორღაც ინარჩუნებდნენ. როგორც კი მათ საზღვრებს მივატოვებდი, დევნას წყვეტდნენ. ზოგან ცოტა ხნით მიღებდნენ და მეც ვრჩებოდი. ზოგან ძალები შეუსაბამო იყო და გავრბოდი. მოკლედ, ათასგან ვიყავი. ხან ბენზინგასამართს შევრჩი, ხან სამრეცხაოს. ერთი ხანობა რესტორანთანაც დავყავი, არც პოლიკლინიკა მიუკადრისებია. უბრალოება კი არ გაკნინებს, პირიქით, ყველაფერი აქეთ უნდა მიმართო. ტობის აზროვნებამ, მეფობაზეც უარი რომ თქვა, ამაში კიდევ უფრო დამარწმუნა. მკვდარი თანამოძმენიც ბევრი ვიხილე, მაგრამ ამას დიდად არ უმოქმედია, გული ისედაც გატეხილი მქონდა, ხოლო ხელი ჩაქნეული. მკვდრებში ის მომწონდა, პროტესტის გრძნობა რომ არ გააჩნდათ. ფერმკრთალი სახეებით ახალ რეალობას მისცემოდნენ, თითქოს მნიშვნელოვანი უპირატესობა მოიპოვესო. ტურისტებსაც გადავყრივარ, ცნობისმოყვარედ რომ მიღებდნენ ფოტოებს, თითქოს ქალაქის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილი ვიყავი, თუმცა საწინააღმდეგო არაფერი მქონდა. მთელ ცხოვრებას მდგმურად და გზაში ვატარებდი. სადმე თუ დიდხანს შევრჩებოდი, ასე მეგონა დიდად დავაშავე-მეთქი. ათასი ჯურის ფინიასთან მქონდა საქმე. თავდაჭერილობა მმართებდა. ჩემ საქციელს ამგვარად ვაკონტროლებდი, განა აგურის მეფე ჩემ ადგილას ასე მოიქცეოდა? განა აგურის მეფე ამას მოიწონებდა? თუკი მეფე ხარ, მდაბიო ვეღარასოდეს გახდები, რადგანაც მეფობაში რამდენიც პატივიცაა, იმდენი პასუხისმგებლობაა. თავს ვიმხნევებდი, კრინტსაც არ დავძრავ-მეთქი. მდუმარე რომ ვიქნებოდი, კრძალვით მომეპყრობოდნენ.
ზამთარი იწყებოდა და იმიტომაც ვიშმუშნებოდი, მაგრამ მჯეროდა მის მიწურულს ბედი გამიღიმებდა. თუკი მცდელობას არ დავაკლებდი, ნებისმიერი საქმე გაიჩარხებოდა, მაგრამ მერე მივხვდი, რომ გაჩარხული საქმეც წყლის ნაყვა იყო. ლუკმა-პურის შოვნის ათასგვარი საშუალება გამოინახებოდა ქალაქში. კაცს ხელიდან თუ ლუკმა გაუვარდებოდა, მის აღებას მხოლოდ ჩვენ არ ვთაკილობდით, და კიდევ ჩიტები. მათ დაფრთხობას კი წინ რა ედგა. ქალაქი მაინც ქალაქია. აბა იქ სჯობდა, სოფლებში, სადაც საძოვრებს მდინარე რწყავდა. ადამიანი კი ან მენახირე თუ გამოვიდოდა, ან მენავე. ყოველ ლუკმას ანგარიშს რომ გაუწევდა. მე თუ მკითხავთ, საჭმელ-სასმელი _ პურია და წყალი, დანარჩენი მხოლოდ დასაყოლებელია.
საღამოობით ზამთრის ქარები ტოტებს მიხვეტდნენ, თითქოს ეტლებმა რახრახით ჩაიარესო. ლამპიონის შუქებზე მომიჯნავე ქუჩები ცივი და ნებიერი ასულებივით იწვნენ. მას გამვლელები თელავდნენ და ერთმანეთში მშვიდად საუბრობდნენ. მე შეგუებული ვიყავი სიმკაცრეს. როგორც კი შემნიშნავდნენ, უდიერად მეპყრობოდნენ. _ სად იყურება ქალაქის ადმინისტრაცია! _ შეკრავდნენ კოპებს. უდიერად მოპყრობის ყველაზე სათუთ მაგალითებს ხშირად იქ ვაწყდებოდი, სადაც სულ მუდამ სათნოებებზე ლაპარაკობდნენ. მე კი ადვილად ვივიწყებდი წინა დღის დარდსა და ტკივილს, საძინებელ ოთახში გასვლამდე სასტუმრო ოთახში შუქს რომ აქრობ, ასეთი თანმიმდევრობით. ისეთი ცხოვრება არასდროს მქონია, შუქს რომ ანთებულს ვტოვებდე, ან თუ ანთებული რჩება, ფეხებზე მეკიდოს, ეჰ! ისე კი მინდოდა მკვახედ შემეძახა ადამიანებისთვის, თავიანთ თავზე აღმატებული წარმოდგენებით რომ იტანჯებოდნენ. _ გგონიათ თქვენზე ნაკლებად გვიყვარს სამშობლო?! მიწის ფასიც და სურნელიც თქვენზე უკეთ ვიცით, რადგან დრუნჩები მუდამ ზედ გვიდევს. ამით ვსაზრდოობთ და ვსასოებთ. და ისიც ვიცით, რომ მიწაზე ცხოვრებით ვიკვალავთ ზეცისკენ მიმავალ გზებს, და სადამდეც გავაღწევთ, იქვე დაგვასახლებენ! _ იქაურობას ზურგი ვაქციე და დასავლეთისკენ გავეშურე. მტკვრის ნაპირს აღარც მოვშორებივარ, იმის შიშით მხარი არ მექცეს მეთქი. ასე ნელ-ნელა გავაღწიე ქალაქის დასავლეთ ნაწილამდე, დიღომს რომ უწოდებდნენ. რესტორნების სიმრავლეც იმაზე მიანიშნებდა, ქალაქის შესასვლელი რომ იყო.
მშვენიერ დეკორაციებს ავი ძაღლების ხროვა მიკედლებოდა. ლუკმა-პური ოხრად იშოვებოდა, ჰყრიდნენ კიდეც, მაგრამ ყოველი ულუფისათვის მაინც სამკვდრო-სასიცოცოხლო ბრძოლა იმართებოდა. ვგრძნობდი, აქ დიდხანს შევრჩებოდი, ამდენი შიმშილით დაოსებული ვიყავი, ყოველი ცოცხალი უჯრედი ტკივილად მექცა, ხერხემალი კი თითქოს დამემსხვრა. შეცდომას თუ დავუშვებდი, განა გაუწაფავობით მომივიდოდა?! უბრალოდ არ შემეძლო ამდენი ხარვეზის აღმოფხვრა. კაცი თუ ერთი დღის ულუფას მომაწვდიდა, თვლიდა რომ სიკვდილამდე მის ვალში ვიყავი. მე კი ეს ულუფები ყოველდღე მჭირდებოდა, ამიტომაც წასვლას ვარჩევდი და ამას უმადურობად მითვლიდნენ.
იმ საღამოს შევნიშნე ერთ-ერთი რესტორნის ეზოში აულაგებელი სუფრა. ღვინით სავსე ჭიქები წითელი ნათურებივით ელავდა. შორიდან მსუბუქი ჰანგები აღწევდა. თვლემა მერეოდა, მაგრამ თავს დავაძალე და სუფრაზე ავბობღდი. საზოგადოების სრულყოფილი წევრივით მოვულხინე. სანახევროდ სავსე Hჰეინეკენს დავეწაფე და მივხვდი რა იზიდავდათ ადამიანებს ამ ყვითელ სითხეში. შორს წყვილები ცეკვავდნენ, როკავდნენ და ბედნიერების შთაბეჭდილებას ქმნიდნენ, სინამდვილეში კი ალბათ გული იმ დოლაბის ქვებივით უძგერდათ, ამაოებას წამებად რომ ანაწევრებდა. მეტი რა მინდოდა?! უზრუნველი ცხოვრება მქონდა, მაგრამ სადღაც შიგნით, გულის სიღრმეში ვიყავი ცუდად. ვგრძნობდი, სკამზეც ჩამეძინებოდა და იმის გამო, რომ მოვეშვი, განთიადი შფოთით დაგვირგვინდებოდა. მრავალი დილა დაწყებულა ყეფით, აი ხვალინდელი კი დაიწყება წკმუტუნით, რადგან წინასწარ ვიცოდი, მეპატრონის წიხლი გამაღვიძებდა. თუმცა თავის აწევაც არ შემეძლო და არც ძალა მეყოფოდა ღობის მიმართულებით უხიფათო ადგილისკენ გადამენაცვლა.
ნეტავ რაღა მნიშვნელობა ექნებოდა ტობის გარეშე მისი ბავშვობის სახლის ნახვას? წმინდა ქალაქი სადღაც შორს ჩარჩა, იდუმალ ბინდში ჩაიძირა და მას სხვები მიაკითხავდნენ. მე კი ამ წუთისოფელმა ბოლომდე გამხარჯა. უფრო სწორად თავის გამასპინძლებით მომინელა, ფიტულად მაქცია და მერე მიმაგდო, როგორც ძველი დოქი, ბზარები რომ გასჩენია. ასე ყოფილა. ცხოვრების კიბით მხოლოდ საკუთარ ეშაფოტზე ავდივართ და არა იერარქიულ საფეხურებზე. აქ, ამ გარეუბანში იმიტომაც დაფუძნდა ამდენი რესტორანი, რომ მის საცდურებს თავი ადვილად ვერ დავაღწიოთ. დარწმუნებული ვარ, იქაც ჯერ რესტორნები იქნებოდა ხაფანგებივით დაგებული, წმინდა ქალაქში შესვლა რომ გაგვჭირვებოდა. მერესტორნეებო! გაიღეთ უკანასკნელი მოწყალება, რათა მადა აღგვეძრას და გონება აგვემღვრეს, რათა იძულებულნი გავხდეთ აქვე ვიწანწალოთ, თქვენს სიახლოვეს, დღის სინათლეზე თუ ლამპიონების შუქზე, რომ ბოლოს ხმაურით დაღლილები თივის ძნებივით მივეყაროთ და აქედან წასვლაზე არც კი ვიოცნებოთ. ყოფითმა ცხოვრებამ კი არ დაგვიპყრო, ღობე მოშალა და როგორც უნდა გადადის და გადმოდის ჩვენზე.
და სწორედ იმ წამს, ასეთ რამეებს რომ ვფიქრობდი, მთვრალი და დაღლილი, უცნაური ჟინით ავენთე და ჩემ ყოფას ავუმხედრდი. _ იფხიზლე, ქორო! _ შევუძახე ჩემ თავს. _ ახლა ძალას მოიკრებ, შუა გზაზე გადახვალ და მყუდრო ხეივნით წმინდა ქალაქისკენ გაეშურები! _ ეს გადაწყვეტილება რომ მივიღე, სწორედ მაშინ ვიგრძენი საშინელი დაძაბუნება, სისხარტე ერთიანად დამკარგვოდა და სხეულს ძლივს მივათრევდი. ჩვეულ მოძრაობას წამით ჩამოვრჩი და ბორბლების ხრჭიალის ხმამაც არ დააყოვნა, რომელიც მუდამ სიკვდილის მომასწავებელი იყო ჩემთვის.

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by Admin on Mon Feb 21, 2011 11:37 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Mon Feb 21, 2011 11:35 pm


დიმიტრი წიკლაური

აგურის მეფე

"ტინ-ლინ-ლინ!..ჩშშ-ჩშშ-ჩშშ!"
მარკ ტვენი

(დასასრული)

სასტიკი კვნესით გავხოხდი ბორდიურისკენ. ქვაფენილს გავცდი, თავი მიწაზე დავდე და თვალები სასიკვდილოდ დავხუჭე. თუმცა ეს არც გამძნელებია, რადგან ჩემ სიცოცხლეში მრავალ უსამართლობაზე დამიხუჭავს თვალი. ერთი რამ აშკარა იყო, რომ დედაჩემის და ტობის ბედი გავიზიარე. თუმც ჯერ კიდევ ცოცხალი ვიყავი. და მივხვდი, რომ სიკვდილის დროს არავინ კვდება. ის ორი კაცი გამახსენდა, საფუნთუშესთან ჩვენზე რომ მსჯელობდნენ. მინდოდა მეთქვა მათთვის, რომ ჩვენ, ძაღლები, თავს კი არ ვიკლავდით, უბრალოდ მოწყენილობას ვებრძოდით, რადგან მიწაზე რასაც ვკარგავდით, ვეღარასოდეს ვიბრუნებდით უკან. მოახლოებული სიკვდილი ნელ-ნელა მართმევდა ძალას, უკანასკნელ წვეთამდე გამცლიდა, და იმ ელემენტებსაც დავკარგავდი, სასიცოცხლო მნიშვნელობის რომ იყო. მე ჩემს სხეულს ვეთხოვებოდი, ამდენი ხნის მანძილზე რომ მიწევდა სამსახურს. _ გემშვიდობები ჩემო გულო, ძალუმად რომ მიცემდი ცხოვრების ლაბირინთებში ხეტიალისას, გემშვიდობებით ჩემო ყურებო, ბოლო წუთებშიც კი არც ერთი ძაღლისგან რომ არ გსმენიათ ნუგეშის სიტყვა, გემშვიდობებით ჩემო თვალებო, ნელ-ნელა ბინდი რომ გეკვრებათ და შენც ჩემო მეხსიერებავ, უკანასკნელ ფრაგმენტებს რომ მთავაზობ! _ დიდად გული არც უნდა დამწყვეტოდა, მალე აქაურობის აღქმას დავკარგავდი და გადავინაცვლებდი სხვაგან, როგორც ღრუბლები მიცურავენ სივრცეში. ჩემთვის ყველაზე ძვირფასები აქ აღარ იყვნენ და დარჩენა რომც შემძლებოდა, რისთვის გამომედო თავი?! ნეტავ ჩემს მშობლებს თუ ვნახავდი?! თუ შევხვდებოდი ტობის, ჩემს ძვირფას მასწავლებელს, არაფერი რომ არ დაიშურა ჩემთვის და ორივეს მაგივრობა გასწია, ოღონდ სანამ ცოცხალი იყო. აი, მეტი კი ვეღარ შეძლო, რადგან სხეულით იყო შემოსაზღვრული. ჰოი, რა სეირი იქნებოდა, იქ რომ მენახა; თბილი სიტყვებით რომ შემგებებოდა: _ მოდი, ქორო! ნამგზავრი და დაღლილი ჩანხარ, ცხელ ფუნთუშებზე დაგპატიჟებ _ და სუფრის გაშლა დაეწყო. შუშაბანდიდან კი მწვანე მესერი ჩანდეს, ზედ ფოსტის ყუთით... ჰოი, რა გულიანად ვიცინებდი. ვეტყოდი: _ ტობი, მე აქ იმიტომ მოვხვდი, რომ მხოლოდ წამით დავაგვიანე ქუჩაზე გადასვლა. მანქანა კი გიჟივით მოჰქროდა!... და უცებ მივხვდი, ტობიმ რა იგულისხმა ბოლო სიტყვებში, როცა საათი ახსენა. როგორ უნდა დასრულებულიყო ფრაზა, რომელიც მან უკანასკნელად წარმოთქვა: _ საათი სანამ გაჩერდება, ჯერ ჩამორჩენას იწყებს! _ ეს უნდა გამეთვალისწინებინა, მე ჩამოვრჩი და ამიტომაც გამაჩერეს, მერე კი ნამსხვრევებად მაქციეს, როგორც ერთ დროს ბენზინგასამართის პატრონმა დალეწა საათი. თუმცა ეგებ ასეც სჯობდა, ვინ იცის. სიცოცხლეს სხვა გზა არცა აქვს. დრო უნდა გადიოდეს. ამიტომ მონატრება და სევდა მუდამ მისი თანმდევი იქნება. ეს შეგრძნებები კი სიკვდილსაც გააადვილებს. ნელ-ნელა მიწა გაფერმკრთალდა, ჩემი წარმოსახვა კი უფრო მკაფიო გახდა. და მე უცხო სივრცეში აღმოვჩნდი და მივხვდი, რომ სიკვდილი არ არსებობს. ეს მტკნარ ნისლში შეცურვას ჰგავს, ირგვლივ უამრავი თეთრი აფრა რომ ფრიალებს, თითქოს ზღვაში გაცილებენო. სიცოცხლე კი გაცრეცილ ხავსად იქცა, რომელსაც ისე ვებღაუჭები, თითქოს თეთრ მდინარეში ფონს დავეძებდე. სიკვდილი შინ დაბრუნებაა... იქ კი, რასაც თვალი მოვკარი, მშვიდ და მწვანე გორაკებს... ხოლო ტობი ფუნთუშებს მიწვდიდა, ისეთი მშვენიერი ფუნთუშები იყო, დედაჩემი რომ შემხვედროდა, აუცილებლად მივუტანდი იმ ფუნთუშის სანაცვლოდ, რომელიც მაშინ ჩემთვის გადმოჰქონდა ქუჩაზე.
_ მერედა, ვინ გიშლის, მიუტანე! _ მიბრძანა აგურის მეფემ.
მე მხრები ავიჩეჩე.
_ არ მითქვამს? _ შეიცხადა მან. _ ოჰ, რა გულმავიწყი ვარ! აქ არის დედაშენი. მამაშენიც აქ არის, ერთად არიან!
წინკარმა გაიჭრიალა და ჩვენ შარაზე აღმოვჩნდით;
_ აგერ, იმ ტყის კორომს ხომ ხედავ, ბოლო ნაკვეთი მარჯვნივ, ლურჯი მესრით შემოღობილი. _ ტობიმ გაიღიმა. _ ეს მესრები მხოლოდ გახსენებისთვის გვჭირდება, სხვა დანიშნულება არცა აქვთ, ქორო!
_ ერთად არიან?! _ გული ამიჩუყდა.
_ ჰო, ქორო, ერთად არიან!
_ მაშ წავალ და ვინახულებ!
_ გულს რომ იჯერებ, შემომიარე! _ მომაძახა ტობიმ.
მე გზას გავუყევი, თან ცხელი ფუნთუშები მიმქონდა და სიჩუმის ხმას ვუსმენდი. სიჩუმის ხმა ხომ იმიტომ ისმის, თავის სინამდვილეში რომ დაგვარწმუნოს.
მივდიოდი ნელი ნაბიჯით, შეხვედრის სიხარულს ვიხანგრძლივებდი...


study


Last edited by Admin on Wed Feb 23, 2011 1:57 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Mon Feb 21, 2011 11:48 pm



დიმიტრი წიკლაური


მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში

(წარმოდგენილი სამი პოემა ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან)

1. ცოდვილი გახა

“ნუ განიკითხავ..."
მათე 7.1
“ვაი მას, ვისი სახელიც
მის საქმეებს აღემატება"
პატერიკონი


ვინ იყავ, გახა!
სამდურავი რად ისმის შენზე?!...
აგერ, ნაპირზე
ბიჭ-ბუჭები მალვით დაძრწიან,
არ აღელვებთ შენი ამბავი.
მხოლოდ ცდილობენ
შენი ნავის დაპატრონებას;
შლამში პირქვე რომ ჩამხობილა,
მორჩილი ზურგი ლურჯი ცისთვის
შეუშვერია,
თითქოს მოთქვამსო
შენს უეცარ გარდაცვალებას.
შენ შიში ნუ გაქვს,
რადგან ფხიზლობს ძველი ლოცმანი.
როცა დურგალი მოადგება
შენს მიწურ ეზოს,
უცებ გადახედ-გადმოხედავს
იქაურობას
და ნავზე იტყვის:
– კუბოს ალბათ ამისგან შევკრავთ.
სიცოცხლეშივე განუყრელნი
იყვნენ ისედაც...
– ვინ იყავ, გახა!
სამდურავი რად ისმის შენზე?!...
შენ რომ ნაპირზე გამოირიყე,
ზვიგენები ზღვის სიღრმეში
შეიტყუეს წვრილმა თევზებმა.
ასე გადარჩა შენი სხეული
ათას ლუკმად დაქუცმაცებას.
მზის მცხუნვარება ლაჟვარდებს წვავდა,
მოქცევის ზარმა როცა ჩამოჰკრა
და მიატოვა ზღვამ სანაპირო
და თოლიები ზანტი ზოზინით,
როგორც ტლანქი ბებრუხანები,
შენს შორიახლოს
უხალისოდ ჰკრავდნენ ირაოს
და უხეშ ჭყივილს ზღვას უერთებდნენ;
ზღვის ხმაური კი ყველა ხმას ნთქავდა.
შენ კი ზეცას მიშტერებოდი
და არ გეცალა წვრილმანებისთვის...
შენ არ გიგრძვნია,
ეგ ჭოკივით გრძელი სხეული
ქვიშაში როგორ გაახოხა
ძველმა ლოცმანმა
და პარმაღთან ჩამოგასვენა.
შუა ოთახში გააწყო ტახტი;
ძველი ჭილოფი,
კედელზე რომ ეკიდა მუდამ,
ძირს დააფინა,
ტახტს მუშამბა გადააფარა.
ზედ დაასვენა შენი სხეული
და როცა ყველა სამზადისს მორჩა,
ასეთი რამ თქვა:
– ეჰეი, გახა!
ძველი წლები დაგვიწყებია,
თანამოძმეთა გვერდში დგომა
დაგჭირვებია...
იტყვის დურგალი;
– რა დაგვრჩენია,
სჯობს, რომ ვექილს შევატყობინოთ!
პატარა ბიჭი გააგზავნეს
მის მოსახმობად
და მოლოდინში სარკმელს გახედეს,
მიუწვდომელი ლაჟვარდების
გამჭვირვალება
რომ თავდებოდა,
მათი მზერა იქ განისვენებს,
ცის ცივ ციაგში,
ჩალურჯებულ დასალიერთან,
ვარდისფრად შემკულ ლანდშაფტებში,
იქ ჩქეფს სიცოცხლე,
სადაც ტალღები
მონოტონურ ბუტბუტს განაგრძობს,
ცხენების რემა ფრუტუნებსო
თითქოს თავლაში.
– რა უდიერი იყავ, გახა!
იტყვის ვექილი,
ერთხელ რომ ჰყავდი მხოლოდ ნანახი.
ის ხომ ახლახან
გაამწესეს პროვინციაში.
ადრე ქალაქის ხმაურიან გარეუბანში
ჰქონდა პრაქტიკა.
იქ ედო ბინაც,
გაჟღენთილი ნავთის სურნელით.
მავთულიანი ღობე ჰყოფდა
რკინიგზისაგან.
ყურს უგდებდა
ბუფერების ხმაურს ვაგზლებში
და განიცდიდა ვაგონების უეცარ დაძვრას.
უმზერდა რელსებს,
მთვარის შუქით გაპოხილ რკინას
და აშფოთებდა
ღამეული წკმუტუნი ძაღლის.
დროდადრო, როცა
შავი ღრუბელი ეკვროდა მთვარეს,
თითქოს ნაპერწკალს მალავსო მუჭში,
როგორც თუნგი, მაზუთით სავსე,
ღამის სიშავით შთანთქმული,
რელსებს გადაღმა
მოტორტმანე ზღვა ლაპლაპებდა.
იდგა ვექილი,
ცისტერნების გრძელ მწკრივს ჭვრეტდა და
რევმატიული შეტევები თავს ახსენებდნენ.
ის ოცნებობდა
წყნარ ყოფაზე სოფელ ადგილას;
და სანადიროდ წასვლაზე ტყეში.
სადაც, ალანძულ კენწეროებთან,
შავი ფიფქები უხვად რომ ცვივა
და გაფშეკილი კუდით ზის ციყვი,
გაპარტახებულ ბორცვებს გასცქერის,
ქვეშ კი, ბარდებით დაეკლილ ბილიკს
ზანტი ძუნძულით მიიკვლევს მგელი,
თითქოს ხრიოკებს მიიტკეპნისო
და გაშმაგებით ეძებს საზრდოს გათენებიდან.
ზემოთ ფრინველი გადაიფრენს
ფრთების ფათქუნით,
ღარტაფში თუ მიფრინავს სადმე...
იდგა ვექილი მრგვალ შადრევანთან,
გრილი შხეფები
ფართო შუბლზე ესხურებოდა,
სიამოვნებდა ეს შეგრძნება
და ოცნებობდა იმ მშვიდ დროზე,
რომელიც ერთხელ მართლაც აუხდა,
როცა სოფელში გაანაწილეს.
უცხო სიმშვიდე დაეუფლა
მის მწუხარე სულს.
ჰოდა, მოადგა ვექილი სოფელს.
მოხდა ისე, რომ
სულ პირველად შენ გნახა, გახა!
და მხიარულად შეგეკითხა;
თქვენი მხარე
რით არისო სახელგანთქმული,
ან რა მცენარე ხარობს კარგად?!
შენ კი, დაღლილმა ზღვასთან ჭიდილით,
როდესაც თვალწინ მომღიმარე
სახე იხილე,
პირგამეხებით უპასუხე:
– ყველაზე კარგად
ჯანდაბა და დოზანა ხარობს,
ხოლო სახელი განთქმული აქვს
ბრიყვი სტუმრებით! –
ეს წყენა დიდხანს გაჰყვება ვექილს;
და ამ წუთშიაც,
ჩაბეჭდილი აქვს გონებაში
შენი სიტყვები,
დღესავით ახსოვს შენი სახლიც
მოდუდუნე მდინარის პირას,
ჩალა რომ ხურავს
და ბებერ ცაცხვს ეძმობილება.
მისი ფოთლები სახურავზე ცვიოდა უხვად
და ორივენი: ცაცხვიც და სახლიც,
მდინარეში ირეკლებოდა.
ახლა კი, ვექილს
ცოტა არ იყოს სხვანაირი ეჩვენა იგი.
მჭიდროდ დარაბებჩარაზული,
განზე გამდგარი,
გამოყრუებულ ბერიკაცს ჰგავდა
და დაზინზლული ჩვრებით ნაწმენდ
მწერების სისხლით მოსვრილ შუშაში
კარგად მოჩანდა
თევზის ქერცლივით მბზინავი სარკე
და მკრთალი ლამფა
შენს ფერწასულ ნეშტს დაჰნათოდა.
როცა ვექილმა,
კარის ზღურბლზე შემდგარმა წამით,
სიღატაკე იხილა სახლის,
ისეთი გრძნობა დაეუფლა,
ფაქიზად ჩაცმულს
წუმპეში რომ უხდება გავლა.
შენი ქონება აღწერა და
დრო და მელანი ბევრი მართლაც
არ დაუხარჯავს.
ძველი ყულაბა დაამსხვრია, ხურდებით სავსე.
ქაღალდის ფული რომ ეგონა, წერილი იდო;
– აი, გროშები ჩემს დასამარხად!
და ამ სიტყვებზე აეშალა მოგონებანი.
– რანი ვართ კაცნი?!
გაიფიქრა სახემწუხარედ.
– ცოდნით ვამაყობთ, ეს ცოდნა კი
გახუნებული მარაოა
მარადიულ სიმხურვალეში;
ამით დიდხანს თავს ვერ გაიტან.
ან რა აზრი აქვს თავის გატანას?!
ან წინასწარ ვის განუსაზღვრავს
თავის სავალი?!
და რომ ვიძახოთ განუწყვეტლივ,
სხვა გზას მოვნახავ,
მომწყინდა ძველი გზით ხეტიალი,
შევიძლებთ განა?!
განა მდინარეს შეუძლია,
შეცვალოს თავის კალაპოტი,
ათასეული წლის მანძილზე
რომ მიკვალავდა თავის სხეულით.
განა სვე-ბედი სხვა რამეა, თუ არა გზა,
რომელზედაც უნდა იარო?!
დიდრონი ქვები უნდა ლესო,
მინერალური ჟანგი აცალო,
უნდა გათელო ბალახები
და ხეებიც ძირფესვიანად
უნდა მოგლიჯო, გზას თუ გიღობავს.
ეგებ ვიღაცა დააღრჩო კიდეც,
რიდი რომ ჰქონდეს შენი დინების.
საფიქრალია,
ღირს ძველი გზიდან გადახვევა
ამდენ რაიმედ?!...
ეჰ, სვედავსილო ჩემო თავო,
თვით საპატრონოს
გარდაცვლილ გახას პატრონობა
ვინ მომაბარა?!
ფიქრმა წაიღო სამივენი,
ხრჩოლავდა ლამპა,
ისხდნენ, ელოდნენ ზღვის მოქცევას
და მზის ამოსვლას.
იწურებოდა ნათელი დღე
დასალიერთან;
ღამე დგებოდა
ჭაობიან მინდვრების იქით.
რუხმა ღრუბლებმა
ცისკიდური ჩამოაბნელა
და ამ წყვდიადში
თვით შენ იყავ ჩასაფრებული.
აქ, აქ დაძრწოდა შენი სული
ფარღალალა კედლების მიღმა.
თითქოს ჩანს კიდეც
მეჩეჩებზე რომ დააბიჯებ,
ზღვის ზედაპირს ხომ ისე გრძნობდი,
როგორც საკუთარ ეზოს მინდორს
და ქვედინებებს,
როგორც ფეხქვეშ თიხნარ ბილიკებს.
რამდენჯერ მდგარხარ
ყალყზე შემდგარ ტალღების თავზე,
მაგრამ სრბოლაში არ იმჩნევდი
დაძაბუნებას.
ახლა წევხარ და უტეხ სიშმაგეს
მარადიული უგრძნობლობა
დაუფლებია...
დუმილი დიდხანს გაიწელა
და ვექილმა ჭოჭმანით იწყო,
– მოდით, წავიდეთ სოფლის ფუნდუკში
და წავუქციოთ გახას სულს ღვინო.
ვთქვათ მიგებების,
ძილი მაინც გაგვიტყდა ყველას.
გახა ხომ თვითონ გადიხდის აღაპს.
ხურდა ფულები
ამ დღის გამო დიდხანს აგროვა,
ორი უნცია მაინც იქნება
და დიდებულ აღაპს გავმართავთ; –
ჰოდა ისინიც
გამოლაგდნენ გახას ქოხიდან
და შეუყვნენ ზლაზვნით შარაგზას.
ხმას არ იღებდნენ,
ფიქრში იყვნენ ჩაძირულები;
რაზე მეტყველებს მძვინვარება
ხმაურიან ზღვის?!
რას გაჰკივის ბებერი ქარი?!
რას ჰგოდებს ზღვა ძალუმ ბორგვის ჟამს,
როცა ტალღები ეფშვნებიან
კლდოვან ნაპირებს?!
ან შორეული თავსხმა წვიმა
რა საიდუმლოს გვეჩურჩულება,
როდესაც ზღვას ზედ ეღვრებიან
ღრუბლებიდან ჩამოქცეული
ვეებერთელა ჩანჩქერებივით?!
ეგებ ისინი უდრეკ ზღვაოსან
გახას უხმობენ, ის კი მკვდარია.
ამ ფიქრში იყვნენ, წვიმამ რომ დასცხო.
ფეხს აუჩქარეს.
სოფლის ფუნდუკიც
შორს ყოფილა გახას სახლიდან;
ეგებ იმიტომ არ უნახავთ
იქ არასოდეს.
ათას რამეზე ფიქრობდნენ გზაში,
იშმუშნებოდნენ
და შორიდან ისე მოჩანდნენ,
ერთდროულად
ათასი ქინქლა შესევიათო;
და მერე, როცა ფუნდუკს მიადგნენ,
შევიდნენ სამნი, უილაჯონი.
სიამე იყო იქ, ზღურბლს იქით,
სხვა სითბო და განწყობილება,
მთქნარებისთვის ზედგამოჭრილი.
კუთხეში ერთი ბერი იჯდა,
ალბათ წვიმას თუ შეეფარა;
წყალსა სვამდა და პურს ლოღნიდა
და მდუმარედ შესცქეროდა
ახალმოსულებს.
ფიქრობდა იგი;
ბევრია ჩვენზე უკეთეს დღეში,
მხიარულებას საფუძველი არ გააჩნია.
არც სევდასა აქვს საფუძველი,
ჩვენზე უარეს დღეშიც ბევრია.
ჩვენ ვმხიარულობთ,
სხვები იმ დროს სევდას მოუცავს,
არ შეგვშვენის მხიარულება.
და როცა ვნაღვლობთ,
ზოგნი იმ დროს მხიარულობენ,
დღესასწაულს ნუ ჩავუშხამებთ.
საჩინო საქმე
ჩვენ ღირსებას აუჩინარებს,
დე მოგვიკითხონ მაშინ,
როცა აღარ ვიქნებით.
განა შევძლებთ ცრემლების ღვრით
გამომშრალი უდაბნოს მორწყვას?!
ანდა სუნთქვით ქარიშხლების
გამოწვევას?!
განა ძალგვიძს რომ გულები
მოსაცდელის ზღურბლად ვაქციოთ,
სადაც მტერი და მოყვარე
მტვერს დაიფერთხავს?!
განა ძალგვიძს ჩვენი მზერით
მდინარეთა სათავეს შევწვდეთ?!
განა ძალგვიძს
ნაბიჯებით ცას მივაშუროთ?!
განა ძალგვიძს მდუმარება
ხმაურიან ჟამს?!...
აგერ, ვარსკვლავი!
თავის სათქმელს ციმციმით ამბობს!... –
იტყვის ლოცმანი;
– ჰე, მეფუნდუკევ!
აბა ერთი სუფრა გაგვიწყე.
აქ სულ სამნი ვართ,
მაგრამ ვინმე თუ მოგვემატა,
მზად გქონდეს თეფში და სასმისი,
როგორც იტყვიან...
რაო, რა გვკითხე?
რას ავღნიშნავთ? რა, არ გსმენია?!
დღეს მიაბარა გამჩენს სული
მეთევზე გახამ.
მთელი დღე ვჭვრეტდი
მის სიგამხდრეს, მიცვალებული
ერთი ბეწოთიც არ შეცვლილა,
თითქოს ძინავსო.
ფერხთით ვუჯექი,
ჰოდა რაზე ვფიქრობდი, იცით?!
ამ ქვეყანაზე ვინც გარდაცვლილა
წინა დღით ყველა ცოცხალი იყო.
– შენცა თქვი, რაღა!... –
გაეცინათ მეინახეებს,
ხოლო დურგალმა მეფუნდუკეს
მკვახედ მიმართა.
– ნუშის საჭმელად არ მოვსულვართ,
ღვინო დაგვისხი!
მეფური სუფრა არ გვჭირდება;
პურსა და ღვინოს დავჯერდებით,
უმადურ კაცის
მადლიერი ჭირისუფლები;
ოღონდ არ გვასვა წყალწყალა ღვინო,
რახან უმადურ კაცს ვიხსენიებთ! –
და ამ სიტყვებზე კვლავ გაიცინეს.
იტყვის ლოცმანი;
– ეი, შენ, ბერო!
რას მიმჯდარხარ დახშულ სარკმელთან,
შემოუერთდი ჩვენს მწირ სუფრას,
სანუგეშო სიტყვა გვითხარი,
რას ელი ასე უდრტვინველად?!
ეგებ გარიჟრაჟს,
მაგრამ იქამდე დიდი დროა,
მშიერი ჩანხარ,
მოსახსენებელს ალბათ შენ იტყვი
ყველაზე უფრო მაღალფარდოვნად,
რადგან ჩვენ შორის
გახას მხოლოდ შენ არ იცნობდი.
ჩვენ კი ვიცოდით, რა ჩიტიც იყო.
თუმცა, სიმართლე უნდა ითქვას,
დამარხვის ფული თავად გაიღო.
რაც ძლიერ მიკვირს,
სად ნახავდი მაგაზე ძუნწ კაცს.
იტყვის დურგალი;
– ვინ ნახავდა სხვა მის ჩანაწერს,
ჰოდა ფიქრობდა, ზღვაოსანი ვარ,
შემემთხვესო ვაითუ რამე...
ხომ სჯობს ეს ფული მე დამახარჯონ,
რადგან ზუსტ თანხას არ უთითებს,
ეს წერილი, შესაძლოა,
კარგა ხნის წინათ დაეწერა...
იტყვის ლოცმანი;
– ჰო, მართალია, ძუნწი იყო;
აღარ გახსოვს ლოთი ანდრია,
შიშნარევი სასოებით
გროშებს რომ თხოვდა;
რა დამავიწყებს გახას სახეს;
მის მრისხანე და უგუნურ მზერას;
– ფული მოგართვა?
რასა ბრძანებ, შე უმაქნისო!
შენს გამო ვითმენ ბრეზენტის ქვეშ
თოვლსა და წვიმას
და ვიგერიებ გააფრთებულ
ტალღების რისხვას...
თუმცა ანდრიას მუდამ ჰქონდა
დასალევად სამყოფი ფული;
ახლა შევავსოთ სასმისები
და მომისმინეთ;
მე მსურს დურგალი
ვადღეგრძელო, კაცური კაცი.
უმისოდ გამიჭირდებოდა თავის
გართმევა.
გვერდში მდგომია,
კაცს სატანჯველს შეუმსუბუქებს,
თან ჩვენებური არ გეგონოთ,
არიელია,
მისი ნამდვილი წინაპრები
ავსტრიაში განისვენებენ.
ულრიჰი ჰქვია,
მაგრამ ყველა დურგალს ეძახის,
ის ერთადერთი დურგალია
დასახლებაში.
მაშ დურგალ ულრიჰს
გაუმარჯოს, ცოდვილი გახა,
ვინც დაასვენა თავის სახლში,
ძველისძველ ტახტზე...
იტყვის დურგალი;
– გმადლობთ, ძმაო, დღეგრძელობისთვის;
როდესაც მიხმე,
ვერ შევძელი უარი მეთქვა.
სახელოსნოში, რა თქმა უნდა,
მიჯობდა ყოფნა.
წვერის გაპარსვაც შემეზარა
მის ცივ სახეზე,
ჰოდა, რას იზამ,
ღვთის წინაშე წვერით წარდგება.
ლოცმანო ზაქარ!
მე მინდა რომ შენ გადღეგრძელო.
შენთვის უცხოა ტრაბახი და ბაქიაობა.
გულმშვიდი ხარ და
მუდამ დინჯად ადევნებ თვალყურს
ყველა სიძნელეს,
სავსე არის რითიც ცხოვრება.
ღვინო ადვილად მეკიდება,
ითქვას სიმართლე –
ეს თქვა დურგალმა
და მიეყრდნო მძიმედ საზურგეს.
ცოტა არ იყოს დათვრა იგი,
თვალებიც ისე მიელულა,
ვით თაფლში ჩამხრჩვალ ჭიანჭველას
და ნეტარებდა.
იტყვის ლოცმანი;
– ვექილმა რაღა დააშავა,
ნუთუ ის, რომ ახალბედაა
და სოფელში წესიერად
არც კი იცნობენ?!
შენ გაგიმარჯოს წესრიგის კაცო!
როცა დაგვჭირდი და მოგიხმეთ,
მაშინვე ჩვენსკენ გამოეშურე;
იტყვის ვექილი;
– ვიფიქრე, გვიან მივალ-მეთქი
ჩემს კანტორაში;
ბიჭმა რომ მითხრა,
გახა ტალღამ გამორიყაო,
წიგნი მეჭირა
და კანონებს ვიზეპირებდი,
იონჯის ველზე ვიწექი და
გონს ვიუნჯებდი.
რა პოეტურად გამოვიდა,
ჰა-ჰა, სწორედაც...
ძველ ყაიდაზე გაზრდილი ვარ,
მე ძველ მუნდირში
გამოწყობილი მარიგებდა
მოხუცი პაპა,
რომელიც წლებმა დააბერეს,
დაახნოვანეს.
ხანდახან ახლაც გულს მიმშვიდებს
დინჯი რჩევანი,
მეხსიერებას რაც შემორჩა
იმ ზღვა სიბრძნიდან,
უმსგავსობაა გულგრილობა,
ამას რომ ვამბობ,
სად მოვიძიო კაცი,
ვინც მე შემესიტყვება?!
ახლა იგემებს
ღვთის წინაშე წარმდგარი გახა,
რა საშინელი ხილი გახლავთ
სულმოკლეობა
და ესეც ჯილდო
უხიაგი ხასიათისთვის.
თქვა მაშინ ბერმა:
– თქვენ ყველანი როგორც იძახით,
ცოდვილი იყო ალბათ გახა;
მაშ, თანაგრძნობა მეტი გვმართებს
და ლოცვებში მოხსენიება.
რას სჩადიოდა,
როცა მარტო რჩებოდა იგი?!
იქნებ ფიქრობდა თავის ცოდვებზე,
იქნებ მოთქვამდა და ქვითინებდა –
იტყვის დურგალი;
– ნეტავ შენ, ბერო,
სად შეეძლო მას სინანული;
ის სხვა ჩამოსხმის გახლდათ
სრულიად.
ევკალიპტის ქვეშ გირჩი რომ ეგდოს,
განა მის ტოტებს ახედავ ეჭვით?
იმასაც გეტყვი,
რომ მსმენია მისი ქვითინი,
სახედარის ყროყინს მოჰგავდა!
– რას იტყვის ხოლმე!
– ჰა-ჰა! – აყვნენ დანარჩენები.
ამ შედარებამ თანაგრძნობა
გამოიწვია.
გული იჯერეს სიცილით და
მან კვლავ განაგრძო;
– თვინიერება უცხო იყო
მისი სულისთვის,
საყვედურებსაც ისმენდა
უდარდელი კაცის იერით.
მიხრწნილი იყო,
ანგარებით გაგაწბილებდა,
ვით უცხო კაცი,
სხვა მხარეში გადახვეწილი.
არც აღმაფრენას იზიარებდა,
როცა ზეიმი იმართებოდა.
ერთხელაც ვნახე,
წყალსადენის არხში ეგდო,
ჭუჭყიან ტბორში
და გამვლელები ზიზღით უჭვრეტდნენ,
ვით ბილწ პირუტყვს.
ზედ აფურთხებდნენ, ვინ აგინებდა,
ვინ კიდევ თავს გადაიქნევდა,
და სიამაყის
ნაპერწკალიც არ ენთო მასში.
იწვა უძრავად და დროდადრო
ასე იძახდა;
მზის მცხუნვარება
და სასმელი მომნატრებია!
დოქს იყუდებდა,
ეღვრებოდა წვერებზე ღვინო,
ხოლო საღამოს
ჰუსეინის ძველ აბანოდან
გოგირდის წყალში განბანილი
გამოლასლასდა.
სოფელს გახედა
და კბილებში გამოცრა სიტყვა,
ის, რაც მიაჩნდა
კაცთა ყოფის ურყევ საფუძვლად,
ახლა კი ვიცი, ვინ რას ფიქრობს
და ვინ ვინ არის;
ამაზრზენია კაცის დაცინვა.
იტყვის ლოცმანი;
ვიდექ ერთხელ სამხერხაოსთან,
შეშას ვჩეხდი და...
ვხედავ სისხლი მდის.
და ეს ჭრილობა
წესიერად ვერც კი აღვიქვი,
როდესაც გვერდით ძუნწმა გახამ
ჩამოიარა.
ჰოდა ჯიბეზე ხელი იკრა და
ძველი, ყვითელი ხელსახოცი
შემომაჩეჩა.
– გახა, რას ვხედავ,
მოწყალება გაიღე ნუთუ?! –
ვეუბნები და ის მპასუხობს,
– გროშიც არა ღირს!
დღეს ვაპირებდი გადაგდებას,
თქვა და იყუჩა.
– ჩვენი კეთილი გულის რა ვთქვი,
მეინახენო!
თორემ მაგისი ბილწი ტანი
მიწის ღირსია?! –
ამის წარმომთქმელს
ყველამ უხმოდ მიაპყრო მზერა,
თითქოს ერთობას ზეიმობდნენ;
– არ არის ღირსი!
– სხვებს რომ ვმარხავდით,
სად იყო გახა?!
– სოფელს საჭმელი რომ უჭირდა,
სად იყო გახა?!
– ქვისგან რომ გზები ჩამოზვავდა
და კავშირი არ მყარდებოდა,
მაშინ არა თქვა,
ერთი თევზიც ვერ დავიჭირე,
ხოლო ჩემს მარაგს, დამარილებულს,
ოციოდე კილო რომ დამრჩა,
ათმაგ ფასს ვადებ,
ჰოდა, მაშინ სად იყო გახა?!
კიდევ კარგი რომ
ზღვაოსანი გამოჩნდა ვიღაც
და სოფლის შუა,
დამშრალ წყაროსთან,
თევზით პირთამდე სავსე კასრი
დატოვა და გაუჩინარდა,
ისე, რომ არვის უნახავს იგი.
თევზი იმ დღესვე
მთელ სოფელზე დავანაწილეთ.
გახსოვს გახა,
მეორე დღეს ცოფებს რომ ყრიდა,
თევზს რომ უფასოდ არიგებდნენ,
მე არავის გაგახსენდითო!
– ასეთი იყო, სულს იწყმედდა,
მაგრამ, ვაგლახ,
ჩვენ ვერ ვშველოდით –
აქ, მცირე ხნის პაუზის შემდეგ,
ლოცმანმა ისევ იწყო მოყოლა;
– ერთხელაც იყო, ორჩხომელებთან,
ტალღებში ვიღაც იხრჩობოდა,
მაგრამ მის შველას ვერვინ ვბედავდით.
გახას ბუბუნა
ხმა ჩაგვესმა მოულოდნელად;
– ქვასავით ცურავს, უნიათო! –
გაჰკენწლა, თითქოს ნიშნს უგებსო;
– ფული აქვს, ნეტავ!
– ფულის მეტი რა აქვს მას, გახა!
სულ ორი დღეა
რაც ეწვია ჩვენს გუბერნიას
და ლამის არის შეისყიდოს
იგი მთლიანად.
მაშინ ინება
გადაშვება მჩქეფარე წყალში.
აბობოქრებულ ზღვას მისცა თავი.
ერთ წუთში გაჩნდა მსხვერპლთან
იგი, ხელი ჩაავლო
და ნება-ნება გამოცურა ნაპირისაკენ.
ქვიშაზე ძალუმ გამოათრია
და შორიახლოს ჩამოჯდა თვითონ.
ჩვენ კი ვუთხარით;
– არ გეგონოს მართლაც მდიდარი,
ეს კაცი გახლავს
პირმშო ქვრივი ელისაბედის.
და ჩვენს მხარეში
თუკი რამით არის განთქმული,
ეს პირველ რიგში სიღარიბეა! –
და ჩვენ სიცილი დავაყარეთ.
გენახათ გახა,
იჯდა ასე კოპებშეკრული,
გაშმაგებული წურავდა ძენძებს,
ამშრალებდა თავის სამოსელს.
შემდეგ წამოდგა,
ჰოდა, ვიდრე ზურგს შეგვაქცევდა,
გადარჩენილს შემოუძახა;
– ჰე, სალახანავ,
როს გამდიდრდები და სულს მოითქვამ,
იცოდე, რომ ვალში ხარ ჩემთან!
– წადი, შენიო,
შეუკურთხა უცებ ხმამაღლა
მადლიერებით გამსჭვალულმა
გადარჩენილმა.
თუმც ეს სიტყვები
უპასუხოდ დატოვა გახამ.
ეგებ არც კი გაუგონია...
მაგრამ ის თუ შეიტყო, ნეტავ!
ქვრივი ერთ დღეს რომ მართლაც გამდიდრდა.
ძროხას მწყემსავდნენ დედა-შვილი
და გზაზე უცებ,
ოქროს ფულებით სავსე ქისას
არ გადააწყდნენ!...
ზოგი რამ ხდება,
არაქანში, უცნაურობა;
თავსა და ბოლოს ვერ გაუგებ...
თქვა მაშინ ბერმა;
– თავსა და ბოლოს უფალი განსჯის!
და ამ სიტყვების გაგონებისას,
მიაჩერდა უცებ ვექილი;
– შენ ვინ ხარ, ბერო?
– მალქოზი მქვია, შავრაში ვცხოვრობ;
ქვრივის შესახებ მეც მსმენია,
ჩვენთან დასახლდა;
ყოველ საღამოს მისი შვილი
არღანზე უკრავს –
იტყვის ზაქარი;
– გიყურებ, ბერო!
და სულ მინდა ერთი რამ გკითხო;
რისთვის მოსულხარ ამ შორეულ,
მიკარგულ ალაგს?
– ჩემმა მოძღვარმა გამომგზავნა
შორ მონასტრიდან,
რათა ღვთისაგან განდიდება
კაცის მეხილა!
– ჰოდა, ეს ალბათ ჩვენზე აგიხდა;
მიცვალებულს რომ
უანგაროდ ვემსახურებით! –
და თქვა დურგალმა:
– ამ დილით ეგებ დაგვემარხა,
ბერიც აქ არის,
წესს აუგებდა
და ჩვენც მეტად არ მოვცდებოდით,
დროს დავზოგავდით
და ჩვენს სახლებს მივაშურებდით... –
ეს იყო და ეს,
გარეთ წვიმამ რომ გადაიღო,
ლამფაში ნავთი ჩაილია;
და ფარდის შავი არშიები
მის მკრთალ შუქზე ოდნავ ბზინავდა,
და როცა სუფრას უღიმღამო სახე მიეცა,
მათ იგრძნეს, უნდა წასულიყვნენ.
არც დააყოვნეს
და ოთხივენი ფუნდუკიდან
გამოლასლასდნენ,
და მრეშ ბინდბუნდში ტაატ-ტაატით
გასწიეს გახას სამოსახლოსკენ.
ზღვის ფშვინვა უკვე მოისმოდა
შორიახლოდან.
თივის ზვინები
გზას გასცქერდნენ დაღონებულნი;
და სუსტი სიო ფანჯრის დარაბებს
და წისქვილის ფრთას აჭრიალებდა.
არ ჭაჭანებდა ძე-ხორციელი,
ეტყობა მხოლოდ
მობუზული ჩიტები იყვნენ
შეკედლებულნი,
წვიმაში რომ არ გალუმპულიყვნენ.
აგერ შორს, მწყემსებს იონჯის ველზე
საქონელი გაუყვანიათ.
ხის წიწვები და მწვანე ფოთლები
კვლავ აპკურებდა დროდადრო წვეთებს,
თითქოს ისევ წინწკლავსო წვიმა.
და ჰორიზონტზე
მოლივლივე ორთქლის ღრუბელი
მზის ფერად შუქზე განაგრძობდა
ციმციმს და კიაფს.
გზის გასწვრივ ბორცვებს
ღამეული ღვართქაფისაგან
სისველე ჯერაც ემჩნეოდათ,
ბზინავდნენ შავად.
და მიდიოდნენ ოთხივენი
ნელი ნაბიჯით;
გვერდს უქცევდნენ
ამოზნექილ მიწის გორმახებს,
ყურს უგდებდნენ
წყალსაცავის იდუმალ ჭავლებს,
მის ყრუ დგაფუნს და
მდინარების ალერსს და ჩურჩულს,
მის ჩქამს და მოთქმას.
ფეხს არიდებდნენ
წვიმისაგან წარმოშობილ
მომცრო გუბურებს
და აზვინული ტალახის ზღუდეს,
წვიმის წვეთებმა რომ ჩამორეცხეს.
მიწა რომ წყალში ჩაინგრევა
და დინება შეიზღუდება
და შეკუმშული ნიაღვარი
გასავალს ეძებს,
ამგვარად იყო დატბორილი
გზის ზედაპირი.
წყლის ორთქლის ფენაც
ზედ დაცლილიყო
და ჩანდა სივრცის
მოღუშული უსაზღვროება,
უნუგეშობა თვალუწვდენელი.
და თქვა დურგალმა, მიწა სველია
და ადვილად ამოვთხრით სამარხს,
განგოზილ საფლავს არც ელოდა! –
და ამ სიტყვებზე
სამმა სიცილი ატეხა,
ერთი კი დუმდა.
ეს იყო და ეს;
ზღვის ნაპირი როცა დალანდეს,
მეტი სიტყვა აღარცა თქმულა...
ასეთი იყო გახა შენი ამბების ნუსხა;
სანამ მიწას მიგაბარებდნენ;
და კიდევ ერთი ეპიზოდი
აღვწეროთ ბარემ;
რომ გავასრულოთ, რაც თავს გადაგხდა;
აგერ ის პალო, ნავს რომ აბამდი,
აგერ ის ჭოკი,
გასაშრობად რომ ფენდი ბადეს.
აქ არაფერი შეცვლილიყო,
შენ არსაც ჩანდი!
სხვა ყველაფერი
ძველებურად იმზირებოდა;
ისევ ის ყურე,
თეთრი ქაფი სანაპიროსთან,
მარილიანი ზღვის ტალღები
რომ წარმოშობდა.
მაგრამ ეს რაა?...
ეს რა შუქი ანათებს სცენას?!
ოთხივე შედგა მომცრო ბორცვზე
და იმათ თვალწინ
გადაიშალა საოცარი სანახაობა...
იისფერ ნისლში
ტორტმანებდა შენი ქოხმახი,
რომელიც თითქოს სპილოს
ძვლისგან გამოეთალათ.
აქ თითქოს არც კი ეწვიმაო,
გაცრეცილ ტბორს
გამჭვირვალე ორთქლი ფარავდა,
დაბურულ ბაღში თბილი ნიავი,
ყვავილების მტვრით გაჯერებული,
აშრიალებდა დაზნექილ ფოთლებს
და მოლი მწვანედ ხასხასებდა
სახლის გარშემო,
სადაც აქა-იქ, ამ ღამეში,
ზამბახები ამოსულიყო
და ჟღურტულებდნენ ირგვლივ
მტრედები, ბეღურები და იადონები,
და ბრჭყვიალებდა ნაზი ბუნების
ფერად-ფერადი ზიზილ-პიპილო.
და სიფრიფანა, გრძელი ფარდები
სიოს ქროლვაზე დაქანაობდა,
თითქოს ნიავი იმოსებაო;
ღია სარკმლიდან
მოისმოდა ნარნარა ხმები,
ნაზად გალობდნენ,
თითქოს წყარო მოჩუხჩუხებსო;
მირონის სურნელს გაეჟღინთა იქაურობა.
ყვავილები ცვიოდა ციდან,
გვირგვინები ეცემოდა სახლის სახურავს.
ხოლო მდინარე,
ეს სინათლის მდინარე ცაში,
იმქვეყნიური წარმოშობის
დიდი ნაკადი
მოიკაფავდა გზას შორეთიდან;
ელვარე ჭავლებს
მიწის გასწვრივ მოაშხეფებდა,
თვით ცისარტყელა
აქ მალავდა თავის ნაზ სხეულს
და ნთქავდა გზაზე ზრახვებს და ვნებებს,
ნარინჯისფერი შარავანდედით;
ხოლო ზუსტად იქ,
შენი გვამი სადაც ესვენა,
იცვლიდა თავის მიმართულებას,
უეცრად მკვეთრად ძირს ეშვებოდა,
როგორც ვეება, თეთრი ჩანჩქერი
და ეღვრებოდა შენს სამოსახლოს,
და მის გრძელ სვეტებს
ფარდაგივით ეფინებოდა
და ექოც თავის საიდუმლოს
ანდობდა ჩანჩქერს;
ფრიალო კლდეებს გულისნადებს
უზიარებდა;
და სევდიანი სანახავი იყო ჩანჩქერი...
ჩანჩქერები ხომ
მდინარეთა სინანულია!

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by Admin on Tue Feb 22, 2011 12:40 am; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Mon Feb 21, 2011 11:52 pm

დიმიტრი წიკლაური


მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში

(წარმოდგენილი სამი პოემა ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან)

(გაგრძელება)

2. მათხოვრის ქისა

*
სადმე რომ ვისხდეთ,
ცეცხლის ირგვლივ, ქალაქიდან შორს;
სადაც მთვარე უხალისოდ ამოდის ცაზე,
მოხუცებული დარაჯივით
ძველ ფანრით ხელში,
ძლივს მბჟუტავ მკრთალ შუქს
უღიმღამოდ რომ ჰფენს ირგვლივ
და უბადრუკად დაჰფოფინებს
მწირ პეიზაჟებს
და ეს შუქი ისე ბარბაცებს,
მთვარეს, ძველ გუშაგს,
თითქოს ხელი უკანკალებსო,
ღრუბლების ჩრდილშიც
ხომ მრავალჯერ ჩასძინებია
და პენსიისთვის თუ გაწირეს,
დიდი მზადება არ დასჭირდება.
თავის ნივთების ჩასალაგებლად
მომცრო საკვოიაჟიც ეყოფა.
ანაზღაურება ხომ განათების
შესაბამისად ჰქონდა
და მდიდარ მზესთან შედარებით
ღარიბი იყო.
ჩვენ კი, მის შუქზე
სადმე რომ ვისხდეთ, ცეცხლის ირგვლივ,
ხმაურიან ქალაქიდან შორს,
იმდენად შორს, რომ
სადაც ხმაური იკარგება,
ის ალაგიც არ იყოს ახლოს
და ვერც ვხვდებოდეთ
რომელ მხარეს არის ქალაქი
და მით უმეტეს ვაგზალი
ღამეული მგზავრებისთვის,
სადაც საგარეუბნო მატარებელი
დაძვრის წინ სადგურს მიაკივლებს,
თითქოს უხალისოდ ემშვიდობებაო
და ვაგონებიც ხრჭიალა ძვლებივით
ზანტად აჩხარუნდებიან,
თითქოს მძიმე შემადგენლობამ
გრძელი და მტკივანი სხეული
ძლივს წამოჰკრიფაო;
ჩვენ ეს ხმაური არ გვესმოდეს,
ცეცხლის პირას ღამეს ვათევდეთ,
ველოდოთ დილას, ჟამს როდესაც
პაპანაქება კამკამა ცას უფერულსა ხდის
და ნასვამნი ვრატრატებდეთ
დროის გასაყვანად და ვყვებოდეთ
რაიმე ეპიზოდს ჩვენი ცხოვრებიდან;
სახალისოს, ანდა ჭკუის სასწავლებელს,
რადგან ეს ორი ცნება
ერთურთს ვით შევუხამოთ
და ცეცხლიც ისე ჭარტალებდეს,
თითქოს ცოცხალი ვინმეაო
და ყურს გვიგდებსო
და ჭოტები გაჰკიოდნენ გულსაკლავად
შორს, ტყის სიღრმეში
და გვაუწყებდნენ,
მოჩვენებათა სამეფოში თათბირი აქვთო,
ჩემი რიგი რომ მოაწევდა,
იმ ამბავს გიამბობდით,
არაქანის ოლქში რომ გადამხდა,
ადრე შავრას სანახებს რომ უწოდებდნენ,
ხოლო ახლა დაბა რომ ჰქვია.
რადგანაც ამ ამბებზე ბევრი მიფიქრია
და სიმართლე რომ გითხრათ,
ბოლომდე ვერც გავრკვეულვარ.
თქვენ კი ყოველივეს წვრილად ჩაგიკაკლავთ,
თვით უმნიშვნელო დეტალებსაც კი,
თუმცაღა ჩემი მეხსიერება
გადამჭკნარ ბალახსა ჰგავს
და რაც საღია ისიც ჭკნება.
ამ მოგონებებს კი ისე ვიზოგავ,
მოხუცებული კრიალოსანს
რომ მარცვლავს ხოლმე...

*
მე გონსო ჩალაბს მეძახიან,
წარმოშობით სხვა მხრიდანა ვარ.
მახსოვს, დაბაში დილით ჩამოვედი,
სადაც მალქოზს სულ სამჯერ შევხვდი.
ჯერ დილა იყო.
მწკრივში მოჩანდა
ტენდებგადაფარებული საბარგო ვაგონები,
მხნედ მოშრიალე,
ტანკენარი ხეების გასწვრივ
და ამაში იყო რაღაც შეუსაბამო.
ნაწვიმარი ტროტუარი შავად ლაპლაპებდა
და მეისრის ჯიხურს იქით
გოროზი მთები ჩანდა,
რომლის მწვერვალები
გათქვეფილი ცილის მსგავს ღრუბლებს
ისე შეექცეოდა,
თითქოს თეთრი ნამცხვრები ყოფილიყოს.
ვიწრო ბილიკი შურით გადმოჰყურებდა
დაბლობის მოკირწყლულ გზებს.
ვაგზლის გარშემო სიჩუმე სუფევდა,
იქაურობა ყვავილებით იყო შემკული
და მტრედების მშვიდ ღუღუნში
მორიგე განრიგს აცხადებდა მონოტონურად
და ხეივნის გასწვრივ სახლები
კუნძულებივით ამოზიდულიყო.
მე მივაშურე ერთ-ერთ მათგანს –
მოწყენით მდგარ პირქუშ შენობას,
გამჭვარტლული მინებით და რუხი კედლებით.
ჯერ გასათევ ალაგს ვნახავ-მეთქი,
ვიფიქრე და გამოკრულ განცხადებებს
დავუწყე თვალიერება.
სასადილოს ღია სარკმელთან
ქუჩის ძაღლებს დორბლი სდიოდათ.
მეეტლეები გარეთ იცდიდნენ,
რათა შემთვრალი მგზავრებისთვის
ზედმეტი გროშები დაეცინცლათ.
იდგა ერთი რია-რია სასადილოში.
ქუჩიდან ვიღაც შემობანცალდა,
ხელჯოხიანი კაცი იყო;
მისი მზერიდან უცხო შუქი გამოსჭვიოდა.
მოსაცდელ დარბაზს გადახედა
და ხმამაღლა თქვა:
– მხიარულება ხელმოკლე დედაბერს ჰგავს,
ხელში კაპიკები რომ ჩავარდნია;
განა რამდენ ხანს უნდა ეყოს?
მალე ჩარაზავენ ზეიმის დარბაზებს! –
შემდეგ განაგრძო;
– ცხოვრება ფუჭი კაკალია!
ქალაქის შუაგულს მოერიდეთ,
მის გარეუბანში დასახლდით,
რათა საქმე საქმეზე რომ მიდგეს,
მალე დააღწიოთ თავი! –
ესა თქვა და სევდიანად
წაჩლატუნდა ნესტიან დერეფანში.
მე დარწმუნებული ვიყავი,
რომ ბოლო სიტყვები
ჩემს გასაგონად იყო ნათქვამი.
ეს უცნაური მოხუცი
ვინ არის მეთქი, ვიკითხე.
– ყურადღებას ნუ მიაქცევ! – მითხრა დარაჯმა,
კაფანდარა კაცმა დაჭიმული ყვრიმალებით;
სახეზე ნაოჭის ნასახიც არ აჩნდა,
თუმცა ასაკი მაინც ეტყობოდა.
– გლახაკია; სრულ ჭკუაზე არ უნდა იყოს! –
მე კი, სიმართლე რომ ითქვას,
მისი ნათქვამი ჭკუაში დამიჯდა;
დამლაგებელი ქალი
გრძელ დერეფანს ცოცხითა ჰგვიდა,
შემდეგ წრიპინა ჯაგრისით აპრიალებდა;
ერთ ამბავში იყო.
ხოლო გლახაკი იატაკს დაჰყურებდა,
თითქოს ნახელავს უმოწმებსო,
მძიმე ნაბიჯით მიდიოდა თავჩაქინდრული,
წელში ისე მოხრილი იყო,
კუზიანი გეგონებოდათ.
– როგორ ხარ, გრუნია?
ნუთუ ამ ფასად უნდა გეპოვა
წინაპრის საფლავი? –
საწყალობელი ხმით ჰკითხა დამლაგებელს.
გრუნიამ მზერა შეაგება,
ლურჯი, კამკამა თვალები ჰქონდა,
რომლის სიღრმეშიც
დიდი სევდა ჩაბუდებოდა.
– შენ რასა იქმ, მალქოზ? –
ამ სიტყვებით მიმართა გლახაკს.
– ვმარხულობ და მზაკვარსა ვდევნი!
შიმშილი ჩემი დარაჯია,
პერსონალურად მოჩენილი.
მომწყინდა მისი ჭირვეულობა,
ერთთავად მოთქვამს და ზლუქუნებს;
მე ყურს არ ვუგდებ...
აქ შემოვიარე,
ცოტაოდენ ფულს ვიშოვი-მეთქი.
იმ კაცსა ვგავარ
კარტოფილის თესლი რომ მიაქვს
უდაბნოს ცხელ ქვიშაში დასათესად
და მოსავალზე იმედოვნებს.
– დღეს შესამჩნევად ბევრი ხალხია,
მოწყალებას გაიღებენ.
– მათი მოწყალება იმის მერეა,
როცა ყველაფერს მოიწყობენ.
– რას იზამ, მალქოზ!
განა ყველა ასე არა ვართ?!
მალქოზმა დარბაზს მოავლო თვალი.
– აბა, მშვიდობით მენახე, გრუნია,
ეგ ცოცხი კი ოქროდ გექცეს! –
დამლაგებელმა ცოცხს დახედა,
გაიღიმა და დაგვა განაგრძო.
მალქოზი დარბაზში შევიდა.
მცირე ხნის შემდეგ მეც შევყევი.
ბევრი ხალხი იყო.
ცარიელი მაგიდა მოვძებნე და
მინერალური წყალი შევუკვეთე.
მომცრო სცენაზე მალქოზი გამოჩნდა,
მიკროფონი მოიხელთა და შესძახა:
– გიჟი ვარ, გიჟი!
შერეკილების ქვეყნიდან მოსული.
თავს კი იმიტომ ვიგიჟებ,
პატივი რომ მოვსპო ჩემში!
მე ყვავილების ქვეყნიდან ვარ,
მალქოზი მქვია! –
წამით გრუნიამ შემოიხედა,
მაგრამ ყურადღება რომ არ მიექცია,
კვლავ დერეფანს მიუბრუნდა.
– ყური დამიგდეთ! – თქვა მალქოზმა –
ამ ქვეყანაზე გლახაკი და მაწანწალა
უხილავი გვირგვინით დადის;
ისე ცხოვრობენ,
თითქოს ფსალმუნს გალობენო.
სიცოცხლე დიდი გვირგვინია;
დღეები ისე არ უნდა ვფანტოთ,
თითქოს ხურდა ფულებს ვაპნევდეთ.
შეწყვიტეთ ხვრეპა ერთი წამით
და გაზომეთ მაგ კოვზებით
წვნიანის სიღრმე! –
ამ სიტყვებს დიდი მხიარულება
და კოვზების ჩხარუნი მოჰყვა.
– ხედავ, რა ღრმაა! –
შესძახა, მალქოზმა;
– რა შეჭამს ამდენს,
როცა ამდენი მშიერი დადის;
იქნებ ქვეყანა იმიტომაა უკიდეგანო
ჩვენი სინანული რომ დაიტიოს?!
განა გულწრფელი ლოცვა
სინანულიდან გამომდინარე
შეწირული არ არის ღვთისგან?!
უცრემლო სინანული კი
მოუხარშავ ქათმის ბარკალს ჰგავს! –
დარბაზი ისევ გამხიარულდა,
ტაში შემოკრეს.
– განაგრძე, მალქოზ! – აქეზებდნენ.
– თქვენ რა, ჯამბაზი გგონივართ?
მე ბერი ვარ, ერში მოსაგრე!
ბერობა ჩანჩქერის სათავეში განბანვაა!
ბერებს ბულბულის გალობის
გაგონებაც კი არ უნდოდათ,
თუკი ეს მათ ლოცვას მოწყვეტდა.
ერში ვარ და მონასტრისკენ მიმიწევს გული,
ვინ მოუსმენს ფსკერის მონაზონს?
დარბაზში კვლავ ტაში შემოჰკრეს:
– ბრავო, მალქოზ! –
ამხნევებდნენ შეძახილებით.
– დაიმახსოვრეთ, მოვა დრო და
ქუჩის აღმართში წაქცეულს
მიპოვნიან მაწანწალები
და პირველ რიგში ჯიბეებს გამიჩხრეკენ!
ოდესღაც კი მდიდარი ვიყავი,
შეძლებული ოჯახის შვილი;
ერთი მოახლე ტანზე რომ გაცმევს
და მეორე თმებს გივარცხნის.
დამვიწყებოდა სიღარიბე
სასუფევლის ზღურბლი რომ იყო.
ქვეყნად არავის სურდა ცხონება,
ერთხელ ტირილი გავიგონე
მარტოობის ყრუ ლაბირინთში;
მის ხმას მივყევი
გადარჩენის მომცრო ჭალისკენ.
გოგონა იდგა თეთრი ბაფთით
და ჩიოდა: – აქეთ ყვავილებს
აღარავინ კრეფს.
იშვიათად თუ მაკითხავენ, მიმივიწყესო.
კაცთა მოდგმას ხომ
შორეულ და ცივ ცაში ფრენას,
საამურ ფსკერზე ხოხვა უჯობს
და შლამში წოლა! –
და მე მენიშნა ეს ამბავი,
მივატოვე მდიდრული ყოფა,
სასახლე და ბაღჩა-ბაღები;
ერთ მწირ სარდაფში გადავსახლდი,
ლოცვისას კუჭი მიხმებოდა,
ასე დიდხანს ვერ გავატან-მეთქი, ვიფიქრე.
სარდაფი მლოცველს მივაქირავე,
ფულის წყარო გამიჩნდა და
ლოცვისთვის მეტი დრო მრჩებოდა;
მაგრამ არ ჰქონდა ძალა ჩემს ლოცვას.
გადავწყვიტე ლუკმა-პური თავად მეშოვნა
და დავიწყე ხალიჩის ქსოვა.
დიდებულ ნიმუშს შევქმნი-მეთქი,
ვიფიქრე ჩემთვის.
აბრეშუმის ძაფებს ჩამოვგრეხ;
სპეტაკი წვიმა, მეწამული და გამჭვირვალე
და ვულკანის ფერფლი და ოქრო,
აი, მასალა საღებავისთვის.
ხატვას წვიმები მასწავლიან
ფანჯრის მინაზე.
ფარდებს გავწევ და გამოჩნდება
ჩემს თვალწინ სცენა;
შედევრები ხომ დიდი ჯაფის
ფასად იქმნება.
და შევუდექი ფერთა თავმოყრას.
ეს უცნაური ნახატები
ახლაც თვალწინ მაქვს;
მე გამოვსახე მარმარილოს აუზები,
სადაც განცხრომას მიცემული
ძუნწებიც კი ხელგაშლილნი ხდებოდნენ,
მსახურები მათ საჭურველს
ტაატით მიეზიდებოდნენ,
მონები კი ზეთის ლამპრით
გზას უნათებდნენ.
იდგნენ ცხენები მშვენიერი მოსართავებით...
გამოვსახე თუნუქის ლამპა,
რომლის შუქზეც მჟღავნდებოდნენ
წარჩინებულთა ზრახვები.
გამოვსახე ქარის ზუზუნი
და გაკვამლული ოთახები,
ეგვიპტის მზე,
ხმელთაშუა ზღვაში ჩამხრჩვალი
და ევროპის სანაპირო,
უმთვარო ღამის წყვდიადში დანთქმული,
ბჭედ და საზღვრად რომ მიუჩინეს
ანდალუსიის მწვანე ბორცვები,
ზეთისხილის მოგრძო ხეებით.
პატივმოყვარე მევახშეებს
თვალები ტუშით დავუხატე;
გამოვსახე ბუკინისტი
ქალაქის ძველ ქუჩაში,
ბორდიურზე წიგნების მწკრივით,
ერთ მათგანს ქარი
რომ ფურცლავდა გაფაციცებით.
გამოვსახე მდიდარი კაცი,
გალიაში დამწყვდეული ლომის მზერით.
გამოვსახე ვრცელი ბაზარი,
სადაც იმდენი თევზი გაყიდულა,
მქისე ასფალტიც
თევზის ქერცლით გაჟღენთილიყო.
გამოვსახე მდინარის ზედაპირი,
მოშუშებულ იარას რომ ჰგავდა,
აღმა მიმავალი ორჩხომელა,
ლეღვის ჭალები, მოყაყანე სამიკიტნოებით.
კლდეები, ვიწრო გამოქვაბულებით.
ცის ფონზე მავრებს
გამოჰქონდათ მზის ტახტრევანი
და მის მკაფიო ელვარებას თაყვანსა სცემდნენ,
მოუსვენრობა ეტყობოდათ მუქ სახეებზე.
გამოვსახე სატევრები,
მახვილები, მუზარადები...
მწიგნობრები, ზეშთაგონების
მრუმე ჩრდილში შეყუჟულები.
აბრეშუმი ძირითადად
ყვითელ ფოთლებზე დაიხარჯა,
ეს ფერი ხომ სიბერის მაცნეა.
დიდხანსა ვქსოვდი, ვკერავდი, ვრთავდი,
ჰოდა, როცა ყველაფერს მოვრჩი,
ბოლოს მუჭებით დავაბერტყე
ზედ ოქროს მტვერი.
ამაყი ვიყავი და მედიდური
ხელოვნების ქმნილების გამო.
გარეთ, მზის შუქზე დავაფინე;
ულამაზესი ხალიჩა იყო,
მაგრამ ერთობ გრძელი და მძიმე.
კიდევ ერთხელ გავაძღე მზერა
და ანტიკვართან წავაჩაქჩაქე
გამოსაფენად და გასაყიდად,
მოკლედ თავიდან მოსაშორებლად,
რადგან იმდენად გავითავისე,
ჩემი სხეულის ნაწილად მექცა
და გავიფიქრე,
რა დაიტევს ამდენ ორნამენტს?!
ანტიკვარი თავიდანვე
გულცივი მზერით შემეგება.
ეჭვით დახედა ჩემს ნახელავს,
მე ხომ მხოლოდ ერთი ბოლო
ჩამებღუჯა,
მეორე ბოლო მტვრიან ქუჩაში
მოხვეტდა ფოთლებს და ჩალაბულას.
– სად მოვათავსო? – ზერელედ მკითხა.
– ხედავ, ჩემი მაღაზია ერთი ბეწოა;
ეგ ხალიჩა ისე გრძელი და მძიმეა
დახლებს ჩამილეწს! –
მე კი ენად გავიკრიფე,
მოვაწონებ-მეთქი როგორმე;
– იქნება მაინც დაგეხედათ?
– რა საჭიროა!
მომცრო ფარდაგებს თუ მოიტანთ,
უარს არ გეტყვით! –
მაშინ კი გული ამომიჯდა,
რისთვის ვწვალობდი ამდენი ხანი,
ვთქვი ჩემთვის და გავეცალე იქაურობას.
ფასის მცოდნენი
რახან ზედაც არ უყურებენ,
მაშ, დარჩეთ იმათ,
ვინაც მისი ფასი არ იცის.
ვინც ზედ დაწვება, შეჭამს, დაარწყევს;
მერე სულაც ხელებს შეიწმენდს.
კრძალვით დავუფენ ნაგავსაყრელთან
მათხოვრებს, ლოთებს და მეძავებს,
ვინაც ცხოვრების მხოლოდ
ზურგს და უკანალს ხედავს!

*
მალქოზი შედგა, თითქოს რომელიმე
წარმატებული სპექტაკლიდან
მონოლოგი წაეკითხოს.
– ყოჩაღ, მალქოზ! – შესძახა ვიღაცამ.
მოდი, ერთი ჭიქით დაგვლოცე! –
მალქოზი სცენიდან ჩამოვიდა,
ქისა ამოიღო,
ხან ერთ მაგიდას მიადგებოდა,
ხან მეორეს. ჭიქას ასწევდა
და ამბობდა სადღეგრძელოებს,
ქისაც ნელ-ნელა
ივსებოდა ხურდა ფულებით.
ერთგან ასე თქვა:
– ვისაც დაჩაგვრა შეუძლია,
მონობაზეც არ იტყვის უარს!
მეორეგან;
– რას იბერები შე ტიკ-ტომარავ,
ნუთუ ვერ ხვდები,
ცისაკენ გზა მიწაზე გადის! –
შემდეგ ვიღაცა მწიგნობარს მიუახლოვდა.
– სახემწუხარე მოაზროვნევ!
ამ ბორცვის ქვეშ თუ ვერ ჰპოვებ პასუხს,
აზრი არა აქვს ცხრა მთის გადავლას;
ჭეშმარიტებას ყრუ კედლები შემოსაზღვრავენ;
ლოდი სიზიფეს ქონებაა,
თავქუდმოგლეჯით დასდევს უკან
აღმა და დაღმა;
სხვა არაფერი გააჩნია და ამიტომაც.
ქონების უარყოფაშია გამოსავალი,
მეცნიერები გზას ხედავენ და წინ მიდიან.
მაგრამ ოდესმე თუკი ნაპრალს მიადგებიან;
თავს იმართლებენ, რა ვიცოდით,
ჩვენ გზას ვხედავდით,
წინ მივდიოდით და ამ გზაზე მიგიძღვებოდით!
იქნება ქვეყნად ნაჯახი რომ გამოიგონეს
ხეივნარებს გმინვა აღმოხდათ?! –
უცებ იქ მჯდომმა ჭამა შეწყვიტა,
ეტყობა, მართლაც მეტყევე იყო.
შემდგომ სუფრაზე თავის ულუფასთან
განმარტოებულ კაცს,
კანცელარიის გადამწერს, შეუძახა;
– ტექსტის დახვეწა
დაუსრულებლად შეიძლება,
მთავარია რომ წერტილის დასმა გაბედო! –
კანცელარიის გადამწერმა
კოპები შეიკრა და სათვალე მოიმარჯვა;
– რა უმსგავსობაა, წესიერად
საუზმესაც არ დაგაცლიან! –
შესძახა პრეტენზიულად,
მალქოზი კი განაგრძობდა;
– მოვა ზამთარი, მოიტანს ნამქერს
და სასტიკს გახდის ჩვენს ბედისწერას!
ჩირი კი ქვეყნად იმდენად ფასობს
რა ნაყოფიც იყო ოდესღაც! –
მის სიბერეს თუ გულისხმობდა.
კანცელარიის გადამწერმა
დანარჩენთა აყოლიება სცადა,
– არავინაა, რომ კინწისკვრით
გააგდოს გარეთ? –
მაგრამ ირგვლივ რომ მიმოიხედა,
მიხვდა, ასეთი არავინ იყო.
მაშინ დარბაზი მიატოვა.
ამ დროს მოადგა მალქოზი ჩემს მაგიდას
და ხელი უბრად გამომიწოდა;
მე უგულოდ ჩამოვართვი,
ოდნავი ზიზღით. მან კი მითხრა;
– თუ გულიდან არ არის ხელი,
ის არც ხელია და არც ფეხი! –
შემდეგ განაგრძო;
– რად იტანჯავ თავს მაგ დავთრებში?
ისე იცხოვრე, როგორც პოეტმა!
პოემა გრძელი ხალიჩაა,
ღამის ცასავით მოოჭვილი.
და მას დიდხანს ჭირდება ქსოვა,
რადგან ხალიჩა,
როგორც პატიმრის სვირინგები,
ძველ ლეგენდებზე გვიამბობს
ფერად ძაფებით.
ძველი მქსოველნიც
იმ მითებში გადაიხვეწნენ,
რომელიც ზედ გამოუსახავთ.
პოემის წერა დიდი ბრძოლის დასაწყისია,
უნდა წამოდგე და შესძახო:
– სიტყვებო, ჩემსკენ!
ზოგიერთ მათგანს ამოგირჩევთ
დასაწყისისთვის!
ზოგი სტრიქონი
მიყრუებულ ქუჩას წააგავს,
შუშაბანდიდან მომზირალი
მწირი მდგმურებით,
ზოგი სტრიქონი
ქვეითთა ჯარს, მწყობრით მიმავალს;
ზოგი სტრიქონი
გამარჯვების ყიჟინას დასცემს
ცხენოსანთა გვარდიასავით! –
ეს თქვა მალქოზმა და
ჯიბიდან წიგნი ამოიღო,
ხელი სათუთად გადაუსვა დაფლეთილ ყდაზე,
სათაურს თითი გააყოლა
და დამარცვლით წარმოთქვა;
– ანდერსენის “გედები"...
სანამ დაიწყებ ჩხრეკას სიტყვებში,
სიბრძნეთა დახშულ ზანდუკებში,
ეს ზღაპარი გადაიკითხე,
შეიტყობ, როგორ ცხოვრობს პოეტი! –
წიგნი ჩამოვართვი,
ახირებული კაცი ჩანს, გავიფიქრე.
– გაგიმარჯოს, მალქოზ! –
ადღეგრძელეს გვერდით სუფრიდან,
ჯიბგირები იყვნენ, კილოზე ეტყობოდათ.
– ამათ თავისი წესები აქვთ, –
თქვა მალქოზმა და წამოდგა.
– აბა, მშვიდობა ჩემს დაბელ ძმებს!
მაგრამ სანამ მათ ეწვეოდა,
კვლავ მომიბრუნდა;
– დაიმახსოვრე,
პოემის წერა ირმის დევნაა,
ბოლო სიტყვამდე უნდა მისდიო,
ტყეში არ შეგასწროს,
თორემ მის კვალს დაკარგავ
და როცა ნაპრალს მიადგება,
მის დიად ნახტომს დაუდარაჯდე.
მთელი ეს დევნა ამისთვისაა,
გრძელი პოემა
ერთი ფრაზის გამო იქმნება;
ირმის დევნისას
ხეიბრობა ვიგრძენი ჩემი,
თორემ ხის ჩრდილში
მეც მხნე ვჩანდი და სრულყოფილი! –
ფიქრმა წამიღო.
მალქოზი ყველას მიავიწყდა ამასობაში.
კანცელარიის გადამწერი გამოჩნდა ზღურბლზე,
ფეხდაფეხ ჟანდარმი შემოჰყვა
და პირდაპირ მალქოზს მიადგა;
– ხელი არ მახლო, გაგაქვავებ! –
შეუძახა მალქოზმა
იხტიბარგატეხილ ჟანდარმს;
მას ხელის ხლება არც უფიქრია,
დაბნეული მისდევდა გვერდით,
ისე უხალისოდ, თითქოს ამას
მოვალეობის გრძნობა აიძულებსო.
მალქოზს ეტყობა ბლომად
ფული შეუგროვდა,
ქისა ჩხარუნით მიჰქონდა.
ფარდულიდან მეც გამოვედი
და განცხადებებს შევაჩერდი.
– ბინას ეძებთ? – მკითხა გრუნიამ
და ფანჯრიდან მიმითითა
მომიჯნავე შენობის ერთ-ერთ აივანზე.
– აგერ, ის ოთახი ქირავდება;
ეზო შიგნითა მხარეს აქვს.
იქ მეეზოვეს მოიკითხავთ...
– ბინის პატრონი მეეზოვეა?
– არა, უბრალოდ გასაღებები აბარია
და ქირასაც მას უტოვებენ.
ეზოში მომცრო ჯიხურში ცხოვრობს.
ბინის პატრონი ცენტრში გადავიდა,
აქ ხომ ბევრი იქცევა ასე;
გარეუბანში თავის ბინებს აქირავებენ,
თვითონ კი ცენტრში ქირაობენ
თუნდაც სოროებს.
ეს სოროები
ხომ ამ დაბის კოლორიტია
და ამიტომაც არ ანგრევენ,
სიძველის გამო! – თქვა გრუნიამ,
ჩალისფერი კულულები შუბლზე ჩამოეშალა
და ოფლის წვეთებს მიეწება.
ცოტა არ იყოს ამ სურათმა
ზიზღი მომგვარა.
ალბათ ღარიბად მივაჩნივარ,
ბარგი რომ არ მაქვს, გავიფიქრე;
– მე ცენტრალური უბანი უფრო მომაწყობს!
– მაშ განცხადებებს ფუჭად კითხულობთ.
აქ ძირითადად რკინიგზისა და გროშის ქუჩის
მისამართებია გამოკრული. –
მე ზურგი შევაქციე, მაგრამ უცებ
მალქოზის სიტყვა გამახსენდა.
ჰოდა ასეც მოვიქეცი.
სწორედ ის ბინა ვიქირავე,
გრუნია რომ მეუბნებოდა.
დაბის ცენტრიდან ეს ქუჩა მოშორებით იყო,
თითქოს ქალაქის აყალმაყალს გაურბისო.
სატრანსპორტო მნიშვნელობის გამო
ვერც ძველებურად კოპწიაობდა,
ხის აივნიდან სალოკომოტივო დეპო ჩანდა.
მომცრო, მოკირწყლულ ეზოში
წითელი ყვავილები
მატარებლების მიმოსვლის მოწმენი იყვნენ.
მტრედები დამაზუთებულ ხორბალს კენკავდნენ
და ყურადღებას არ აქცევდნენ
ყვავების ჩხავილს, თითქოს
აბუჩად აგდებულნი გულს ისასტიკებენო,
გზის გასწვრივ ისხდნენ და მოთქვამდნენ,
უმომავლო დედაბრებივით.
მე გრძელ ლოკომოტივს გადავყურებდი
და ვფიქრობდი,
მექანიზმის მუშაობას რომ ჩაწვდე,
მისი ერთ-ერთი ჭანჭიკი უნდა იყო.
შემდეგ დივანზე გავიშოტე
და წიგნი რამდენჯერმე გადავიკითხე,
ვის გულისხმობდა მალქოზი ნეტავ პოეტში?!
იქნებ ფერიას, ჯადოსნური ჯოხის მფლობელს,
ანდა სულაც ავ დედინაცვალს,
გერები რომ შორს გადახვეწა?!
არ ვიცი, რა დრო იყო გასული,
გარედან ხმები რომ შემომესმა.
მე აივანზე გამოვედი.
ვაგზლის ფარდულთან ვიღაც გლახაკს
დარაჯი აშარებოდა;
ჟანდარმებს გამოვიძახებო.
ის კი იხტიბარს არ იტეხდა,
ვინც გინდა გამოიძახეო.
გრუნია ქუჩის ონკანთან იდგა,
სავსე ვედროსთან ჩვრებს წურავდა;
ასეთ სცენებს ნაჩვევი თუ იყო;
მე ჩავერიე არამკითხე მოამბესავით;
– ეი, თქვენ, აქეთ მოიხედეთ;
შეუშვით ეგ კაცი სასადილოში,
დააცადეთ საჭმელი ჭამოს,
ფულს მე ვიხდი! –
ყვირილი მოვრთე აივანზე,
სიტყვებს გამოთქმით ვუსვამდი ხაზს,
ჩემი კეთილშობილება რომ შეენიშნათ.
სამივენი მე მომჩერებოდნენ
გლახაკი, დარაჯი და დამლაგებელი.
როცა გავჩუმდი გლახაკმა მომმართა;
– არ ვსაჭიროებ თქვენ ფულს, ბატონო!
მე ნახევარი უნცია მაქვს! –
(როგორც შემდგომში შევიტყე,
ასე ეძახდნენ ოქროს მონეტას,
მთელ დაბაში მიღებული ტერმინი იყო).
მუჭი გაშალა გლახაკმა და
მზის შუქზე ფული აბრჭყვიალდა,
ამან დარაჯზეც იმოქმედა და ჩამოსცილდა,
ერთი კი მხრები აიჩეჩა
და ხელები გაასავსავა,
ეს რა ხალხს გადავეყარეო, ჩაიბურდღუნა.
მეც ასე ვფიქრობდი,
ამ დასახლებაში ალბათ გლახაკები
სხვა პატივით სარგებლობენ-მეთქი;
ფული ყველას საკმარისად აქვს.
კაცის შესახებ კი ჩაცმულობის მიხედვით
თურმე არ უნდა იმსჯელო.
შორს სივრცე ჩანდა,
უდაბნოს მოთმინებასავით უკიდეგანო.
– ახალ ბინაში როგორ მოეწყეთ? –
მკითხა გრუნიამ,
ცალი ხელით დოინჯი შემოერტყა,
ცალი ხელით თვალებს იჩრდილავდა.
ხორბლის თავთავს ჰგავდა,
მზის შუქში გახვეულს.
რომ მეთქვა ცუდად,
ხომ წუწუნში ჩამეთვლებოდა,
რომ მეთქვა კარგად, ცრუ ვიქნებოდი.
ჰოდა დუმილი ვამჯობინე,
მხრები ავიჩეჩე და შინ შევედი.


*
მართალი აღმოჩნდა გრუნია,
სახლის პატრონი არც მინახავს,
მხოლოდ მეეზოვე, ვეება ცოცხით ხელში,
ყოველ თვის ბოლოს ქირას ჩაიბარებდა
და მოისმენდა ჩემს პრეტენზიებს,
რომელიც არ გამაჩნდა.
მაგრამ მეეზოვე აბეზარი კაცი იყო,
ლაპარაკით ყურებს გამიჭედდა,
დაჟინებით მომთხოვდა საყვედურებს.
იგი კაცთა ისეთ მოდგმას ეკუთვნოდა
ზედმეტი გულითადობით
თავს რომ გვაბეზრებენ.
უყვარდა პასუხისმგებლობა საქმის წინაშე
და ცოცხიც ისე ფაქიზად ეპყრა,
როგორც მხატვარს უჭირავს ფუნჯი.
ვერ ვიტყვი, ფული ჩეჩქად მქონდა-მეთქი იმხანად,
მაგრამ სამყოფი კი გამაჩნდა,
ბედს არ ვემდუროდი,
ხვალიდან თვეში ათ უნციას დამინიშნავდნენ;
ხელშეკრულებაში ასე ეწერა;
ქირა მხოლოდ ორს შეადგენდა,
დანაზოგის მეტი რა დამრჩებოდა.
სინდისი ჩემი სურვილების მოჯამაგირედ იქცა;
გულის წინააღმდეგ ცხოვრება ხომ
ხმელეთზე ნავით სვლას ჰგავს,
ნიჩბების ღონივრად მოსმისას
ხელში ნამტვრევები რომ შეგრჩება.
მე თავს არაფერს ვაძალებდი,
მეეზოვეს კი უყვარდა ბაასი
ქანცის გაწყვეტამდე, გულის წასვლამდე,
ჰოდა, თავი რომ დამეღწია,
მთელი თვის ქირა წინასწარ გადავუხადე.
ხოლო ჯიბე რომ მოვიჩხრიკე
ოქროს ერთი უნცია კიდევ დამრჩენოდა.
ეს კი ნიშნავდა მშვენიერ ვახშამს
სადმე ქალაქგარეთ,
ყველაზე ძვირფას ფუნდუკში,
შემწვარ თევზსა და წითელ ღვინოს
ჩათრობამდე, სადღეგრძელოებს
და გარმონის მჭახე ჰანგებს.
ფულის ქონა შესაძლოა
სხვა ბევრ რამესაც ნიშნავდა.
მაგრამ ჩემი განწყობის მიხედვით
გული სუფრისკენ მიმიწევდა
მხოლოდ და მხოლოდ.
მზე ამოდიოდა და ჩრდილები,
მომცრო და მინიატურული,
ჯერ არც კი ჩანდნენ;
ცის სილურჯეც სადღაც გაქრა და
მიდამოს თეთრი ელფერი ედო.
ხიდს მივადექი,
რომლის ქვეშაც იკლაკნებოდა
შმაგი მდინარე ქორიშა,
ერთხელაც რომ არ მენახა ადიდებული.
მასში ჩამავალ ღელესაც
ცოფიანი ღელე ერქვა.
როგორც ყვებიან,
მდინარეს შმაგი მას შემდეგ უწოდეს,
რაც ერთი მოსახლე,
ვინმე გერა დარბაიძე
წერაქვით მისდგა მის ნაპირებს,
შრომობდა უღვთოდ.
ამის შესახებ სხვა დროს იყოს,
ჩვენ კი მივყვეთ
ჩვენი ამბის ჩვეულ დინებას.
სოფელიც ისე დაკლაკნილია,
როგორც მდინარე. ქუჩები ოღროჩოღრო
და განლაგებაც ისეთია,
დაბის ერთი ბოლოდან
მეორეში რომ გააღწიო,
შმაგი მდინარე ქორიშა
რამდენჯერმე უნდა გადაკვეთო.
ხოლო დაბაში როგორც ამბობდნენ,
რამდენი ხიდიცაა, იმდენი ფუნდუკია.
საუკეთესო ფუნდუკი კი,
კუზიან ხიდს რომ ეძახიან, იქით არისო.
იმ ალაგს, მთის ქვეშ, ცივ ზამთარში,
მდინარის ვიწრო ზედაპირი
ყინულს იკიდებს, მარხილებით
მრავალჯერ რომ გადაუჯეგავთ.
ოდესღაც თურმე სავაჭრო გზა აქ გადიოდა,
ფუნდუკებიც იმ დროისაა.
შორიახლოს ქარვასლაც მდგარა.
ერთ წელს მკაცრი ზამთარი ეჭირა,
სოვდაგრები უდაბნოში გაღწევას ჩქარობდნენ,
ერთი ვაჭარი აქაურობას დიდხანს შერჩენია,
დიდი მოგება უნახავს,
სარფას ვერ შელევია და
რომ გაბრუნდა გვიანი იყო.
მის აქლემს ფეხქვეშ ყინული ჩაუტყდა,
იხვეწებოდა ვაჭარი შორეული ქვეყნიდან,
წრიპინა ხმით გაჰკიოდა, მომეშველეთო.
ბრგვილი ენით მოთქვამდა და ჩლიფინებდა,
მაგრამ მისვლას ვინ გაბედავდა.
თვითონ კი გადარჩა ნაპირთან მოქვითინე,
ყინვით დამზრალი და სასოწარკვეთილი.
მობუზული იჯდა და ბუზღუნებდა.
აქლემი, განძით და საპალნით
ჭავლებმა დანთქეს.
სოფლის ბიჭები მდინარეში ბანაობისას
მას შემდეგ ხშირად პოულობდნენ
ბრჭყვიალა ნივთებს
და ფერადი შუშის ნამსხვრევებს.
იმ პერიოდში
მოარული ფრაზაც დამკვიდრდა,
ქალს რომ ნახავდნენ გულქანდით,
ან ძვირფასი ბეჭდით,
იმ აქლემის საპალნიდან
ხომ არ არისო, ჰკითხავდნენ.
აქ დროთა შემდგომ ხიდი ააგეს
და კუზიანი ხიდი უწოდეს
იმ ამბების აღსანიშნავად.
მანამ ბაჩანას ხიდი იყო,
ზედ რომ ოქროს ზოდი ეგდოს, გავიფიქრე,
მშვენიერ დროს გავატარებდი,
არ მექნებოდა ბევრი შრომა და ძალისხმევა,
კაცთა წინაშეც მოვიხდიდი მოვალეობას,
სიკეთის განრიგს შევადგენდი,
ჩავიდენდი თანმიმდევრობით,
თითქოს კანტორის დავთარს ვავსებდე.
ო, მოვალეობანი, ჩვენ წინ
მძიმე ლიანდაგებივით გადაჭიმულან,
მზის შუქზე ბრჭყვიალებენ
და თვალსა გვჭრიან.
მე კი თითქოს ბაქანზე ვიდგე
და გავყურებდე დაბის პეიზაჟს,
სადაც ყველაფერი ოპტიკის და მექანიკის
პირქუშ კანონებს ემორჩილება.
მძიმე საგნები ძირსა ცვივა,
მსუბუქი ცაში დაფარფატებს,
მზის სხივები იქ გარდატყდება,
წესი რომ ითხოვს
და ვაგლახ, არაფერია
მატერიის კანონებზე საყოველთაო.
სად არის ფონი
სხვა ნაპირზე გადასასვლელად?
რა თავში ვიხლი
თუმც ცხოვრების ფილოსოფიას,
ფული თუ მაქვს, არსებობას აზრიც ეძლევა.
ოქროს ზოდზე ფიქრმა ისე გამიტაცა,
თვალებით დავეძებდი,
ეგებ მართლაც ძირს ეგდოს-მეთქი.

*
ხეების ფონზე ეკლესიის გუმბათი ჩანდა,
და გავიფიქრე,
თუკი არაამქვეყნიურნი ვართ,
მაშ, არც ამქვეყნად მოვლენილი უბედურებანი
არ უნდა გვაღელვებდეს დიდად.
– ეს იოანე ნათლისმცემლის მონასტერია,
ბერების საყდარს ეძახიან;
მიყვარს აქ მოსვლა,
თუმც მომლოცველი ცოტა ჰყავს,
მნახველი ბევრი; –
ხმა შემომესმა;
ხიდის თავში გლახაკი იჯდა.
მალქოზი იყო,
გუშინ ვაგზლის ფარდულში რომ გადამეყარა.
ჯიბიდან ვაშლი ამოიღო,
ჩაკბიჩა და სინანულით თქვა:
– რა ლამაზი ვაშლია და რა უგემური!
რა ჰქენი, წიგნი წაიკითხე? –
მაგრამ პასუხს არც დაელოდა,
ისევ განაგრძო.
– იქით ნაპირზე გადასვლა თუ გსურს,
იმასა ჰკითხე, ვინაც უკვე გადასულია,
შენი ხმა იმას მიაწვდინე, თორემ, აბა,
ვინც შენს გვერდში დგას, შენს ბედშია,
შენს გასაჭირში,
ვერაფერს გირჩევს მნიშვნელოვანს! –
შემდეგ ტაძარზე მიმითითა.
– აქ მოვინათლე მე ოდესღაც.
მალქოზი მქვია, ჩემი გვარი
დიდმა ბერმა ლუკამ დალოცა;
სწორედ ის იყო ჩემი ნათლია,
წმინდა ბერი, ვინაც მაკურთხა
მწირობასა და სალოსობაზე.
ნათესავებში პირველი ვარ,
ვინც ღვთისაკენ იბრუნა პირი.
ჩემი სიცოცხლე ხეტიალში
და ფიქრში გამყავს.
რევმატიული ტკივილები ერთობ მტანჯავენ.
მე, მალქოზ სალოსს მეძახიან,
სალოსობას საიქიოს ხსოვნა მაიძულებს!
სალოსები ცოტანი ვართ,
თითებზე ჩამოსათვლელნი...
იცი, მწირები ვინ არიან?
ზეცის ქალამნები!
ხოლო სალოსები ჭეშმარიტი ტანჯულნი
და ღვთის საყვარელი ქმნილებანი,
იშვიათი მოდგმა ღვთისშვილთა,
გოლიათი ქონდრისკაცები,
გაცვეთილი ხამლებით და მეფის გვირგვინით.
შეუპოვარი მებრძოლები
მორჩილებას მაშინ იჩენენ,
როცა ზეციდან მოუწოდებენ.
მათ დიდებასთან მე სად მოვალ?!
მადლი გფარავდეს,
მოწყალება გაიღე, ძმაო! –
სანამ ვუსმენდი,
უცნაურმა გრძნობამ შემიპყრო,
თითქოს ცოდვები
ცხელი ჰაერივით მერტყა ირგვლივ,
სულს მიხუთავდა და მდინარის ჭავლების ჩქამზე
სამყაროს სისხლის ჩქროლვა მესმოდა,
თუმც ეს შეგრძნებანი ჩემს მიღმა იყო.
ჩემთან არაფერი ესაქმებოდა,
გული კი უფრო ფაქიზი და გამჭვირვალე
ხდებოდა თითქოს;
– ეს რა მჭირს-მეთქი, გავიფიქრე.
ის თუ მახარებს,
მალე ფუნდუკს რომ მივადგები
და მშვენიერ დროს გავატარებ...
– გაიღე, ძმაო, მოწყალება –
კვლავ შემომესმა მალქოზის ხმა,
რა უნდა მექნა?
მე ხომ კაპიკი არ მიჭყაოდა,
ოქროს ერთი მონეტის გარდა
და არ შემეძლო ხელის გამართვა.
მე ხომ იმ მოდგმას ვეკუთვნოდი,
მოწყალებას ხურდით რომ გასცემს.
მალქოზი უცებ აქვითინდა
მე სახტად დავრჩი,
რა საბრალო ვინმეა-მეთქი,
თუმცა მალევე დაწყნარდა;
– დღე ვტირი ხოლმე, სხვის დასანახად,
ჩემი ცრემლების არ დაიჯერება,
თითქოს ყალბი მძივები იყოს.
შენ მოწყალებას როგორ გაიღებ,
როცა დილიდან სხვა გეგმები გაქვს,
დასალევად გაგიწევია...
– კიდევ ერთხელ დავრწმუნდი, რომ
შეგძლებია აზრის წაკითხვა!
–ათასში ერთხელ; – კვერი დამიკრა.
– ჩემს განზრახვას როგორღა მიხვდი,
თუ ის ერთი ვარ, მეათასე?
– აბა, ამ ხიდზე შენისთანა ჯეელი კაცი
რისთვის გადმოვა?
ფუნდუკი ხომ შორიახლოა.
– მაშ, განცვიფრებაც გამიქარწყლდა,
თუ სულ ეგ არის. ასეც ვიფიქრე,
ძველმანებით მოსილი კაცი,
სარჩოსაც ძლივას რომ შოულობს
დაღამებამდე,
როგორ შეძლებდა უცხო კაცის
ფიქრის წაკითხვას?
– მაშინ მეც გკითხავ,
ძველმანები რა შუაშია,
თუ ძოწებშია გახვეული გულთამხილავი? –
პასუხად მხრები ავიჩეჩე და შევეკითხე;
– აბა, თუ იცი,
შენს ნახვამდე რაზე ვფიქრობდი?
– მე რა, მკითხავი ხომ არა ვარ,
პასუხის ნაცვლად
გიამბობ ამ ხიდს რად უწოდეს ბაჩანას ხიდი.
ეს ადრე მოხდა, კარგა ხნის წინ.
აგერ, იქ, ხედავ,
შემოღობილ სიმინდის ყანას?!
ქოხი იდგა და უშვილძირო კაცი ცხოვრობდა.
ბაჩანა ერქვა, ხოლო აქ კი, გამოღმა მხარეს
ნაკვეთი ჰქონდა,
სიმინდის და ხორბლის ნათესი.
წუთისოფელში ვაი-ვიშით გაჰქონდა თავი,

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by Admin on Tue Feb 22, 2011 12:37 am; edited 2 times in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Mon Feb 21, 2011 11:57 pm

დიმიტრი წიკლაური


მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში

(წარმოდგენილი სამი პოემა ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან)

(გაგრძელება)

ბოსტანს მარგლავდა
და მომცრო კვლებს აფხვიერებდა,
გაიძახოდა, – ეს ცხოვრება ტანჯვა ყოფილა,
ზოგიერთისთვის,
ზოგიერთი კი არცა შრომობს,
ხარობს ქვეყნად და უხვადა აქვს სიამე სოფლის.
მიწის თოხნისას
ცოტა ფული რომ მაპოვნინა,
სულს მოვითქვამდი,
მთელ დღეს ძილში გავატარებდი;
და შეისმინა ზენაარმა მისი გოდება;
იფიქრა, მოდი ბედსა ვწევო
ამ მწირ ჩაჩანაკს
და შუახიდზე ოქროს ზოდი დაუდო ერთგან.
ჩვენი გმირი კი,
როცა მთებში მზემ იწყო ჩასვლა,
სანახებიდან სახლისაკენ გამოეშურა.
ხიდთან შეყოვნდა,
ჯოხს დაეყრდნო და იწყო ფიქრი;
–პატარა ვიყავ,
ვბრუნდებოდი ამ ხიდით სახლში,
ახლა დიდი ვარ,
კვლავ ამ ხიდზე გადის ჩემი გზა.
ჰოი, რამდენჯერ გადავსულვარ
ვინ მოთვლის ზედა,
თვალდახუჭული თუ შევიძლებ
გადასვლას, ნეტავ? –
ეს თქვა ბაჩანამ და დახუჭა თვალები მყისვე,
გადააბიჯა ოქროს ზოდს და გაღმა გავიდა.
– მე ეს შევძელი, –
თქვა ბრიყვმა და თავის სახლისკენ
სწრაფი ნაბიჯით გაეშურა გახარებული.
მერე კი ბინდბუნდს შეერივნენ
დიდი მუხები,
მწველი სინათლეც დაიწრიტა და მიილია;
ოქრო კვლავ იდო შუა ხიდზე
ხელშეუხებლად
და ბრჭყვიალებდა მთვარის შუქზე
მაცდური ფერით.
ჩამოიარა ბოლოს ერთმა მდიდარმა კაცმა,
ვაჭრისა ჰქონდა სიარული, შნო და ლაზათი.
ძალუმ უცემდა ვაჭრის გული,
ჭვრეტდა მიდამოს.
ჰოდა, ეს ზოდიც იმას ერგო, ვისაც ისედაც
ჩეჩქივით ჰქონდა ქონება და თვალ-მარგალიტი.
ეს იყო და ეს! – თქვა მალქოზმა
და თვალები კამკამა და ცასავით ლურჯი,
ზეცას მიაპყრო.
ვინც ღვთის გზაზე დგას,
ეგებ მზერაც ზეცას მიუგავს?!
თვალებში ზეცა ირეკლება,
ცრემლებში წვიმა.
ერთხანს ვუჭვრეტდი
მის ნატიფ და უზადო სახეს
და გავიფიქრე,
რაში ჭირდება მზის სხივები
წვიმის ლოდინში გადამხმარ მიწას?!
რაში ჭირდება ქება-დიდება,
წყალობა უჯობს ბებერ მათხოვარს?!
და გამახსენდა,
მეც რომ ოქროს ზოდზე ვფიქრობდი.
– მალქოზ! ფუნდუკში თუ მივდივარ,
ფულიც მექნება.
თქვი, რამდენი მაქვს? –
ჩემს ერთ-ერთ ჯიბეს შეაჩერდა,
ფული იქ მედო.
მის წვრილ ბაგეებს დავაკვირდი,
ჭაღარა წვერით გარშემოსილს
და გავიფიქრე,
წმინდანები ერთმანეთს ჰგვანან.
– ერთი უნცია!
– საიდან იცი? – შევშფოთდი უცებ –
რა, დაფარულ საგნებსაც ხედავ?
– დიახ, ბატონო! – მიპასუხა თავდაჯერებით.
– ამ ერთ უნციას შენ გიბოძებ,
თუ მეფუნდუკეს? – გულს არ ვიტეხდი.
– შენი ნებაა, კაცის ნება არვის მორჩილებს.
წინ დიდი დროა,
ხოლო დროს კი მალემსრბოლებად
აურჩევია ქვეყნად ანცი მდინარეები.
მღვრიე მდინარეს გადავხედე და გავიფიქრე,
იქნება მისი მდორე მსვლელობა
მართლაც დროის აღმნიშვნელია.
– პირდაპირ პასუხს თავს არიდებ?
მაშინ იცოდე,
თუ გამოიცნობ ეს უნცია შენი იქნება! –
ვთქვი და თვითონვე გამეცინა
ჩემს პირობაზე.
მან მიპასუხა, მეფუნდუკე რა შუაშია,
განა მდინარის წყალი ობლებს
მშივრებს დატოვებს?
– ვერ გამოიცან,
ეს უნცია ფუნდუკში მიმაქვს! –
ვთქვი ეს და ზურგი შევაქციე,
უცებ მომესმა:
– მაშ, შეიწირა როგორც იქნა
ჩემი ძღვენი ზეცის მეუფემ!
დიდება მას! – თქვა გლახაკმა ომახიანად,
მძიმედ წამოდგა,
მტვერში გდებისგან
გაქუცული ქუდი დაბერტყა
და ხელები შთამბეჭდავად აღაპყრო ცისკენ.
უბადლო მსახიობივით დაეპყრო სცენა.
ისე ლამაზად შლიდა ხელებს,
რომ გავიფიქრე:
ფარისევლობს,
თუ მართლაც ასე კმაყოფილია?!
ხოლო მალქოზი განაგრძობდა
ჩვეული რიხით:
– ღამის პეპლები
ლამპიონის ქვეშ ჩახოცილან.
ღმერთს ვინც არ ეძებს
ის ბაღ-ბოსტნის საფრთხობელაა,
ჯიუტი ცხვარი,
სანუკვარი ხახისკენ მსწრაფი,
მგელს რომ მიელტვის
და საკუთარ მწყემსს ემალება!

*
უცებ შეწყვიტა მონოლოგი და მომიბრუნდა;
– მადლობელი ვარ,
საჩუქარზე ნუ მეტყვი უარს,
მინდა ერთი ქისა გიბოძო.
გთხოვ, ეგ უნცია შიგნით ჩადე,
რადგან ჩემს ხელში
მას არასოდეს ღირსებია ამდენი ტვირთი.
აი, თორმეტი საათია, მზე ზენიტზეა,
ხოლო ეს ქისა, როგორც ხედავ ცარიელია.
– ეგებ გაიხა!
– მკვრივი ძაფით არის ნაქსოვი,
ეგ არის მხოლოდ,
უკანასკნელი კაპიკები გუშინ გავეცი,
ერთი წყაროა, ალიშურთის წყალს ეძახიან,
მშიერი კაცი შემომხვდა იქ,
ბეღურებს უხვად აპურებდა ხეშეშ მარცვლებით
და გამაძღარი ფრინველების
ხილვით ხარობდა.
მე კი ახალი ნაჭამი გახლდით,
ხომ გახსოვს გუშინ სასადილოში
დაბელი ძმები გამიმასპინძლდნენ.
მათ რომ დავშორდი, გამახსენდა ეს ცივი წყარო.
ჰოდა, ეს კაცი შემეფეთა, ბალახში მჯდარი.
მე წყაროს ტკბილად დავეწაფე,
გული ვიჯერე.
ცივი წვეთები სახეზე და თმებზე ვიპკურე
და გადავძახე,
ბედნიერი კაცი ხარ-მეთქი,
ასეთ მშვენიერ წყაროს გვერდით დაგიდევს ბინა.
– ეჰ, ჩემო ძმაო! – მიპასუხა,
წყურვილი კარგმა სმა-ჭამამ იცის,
მე კი რაც აქ ვარ
ერთხელაც არ მომწყურებია! –
მაშინ მენიშნა ამ სიტყვების
ფარული სიბრძნე,
ჰოდა ქისას თავი შევხსენი
და ნახევარი უნცია, წვრილ-წვრილი ფული,
მის ხელისგულში ჩავაპნიე.
– დიდება, გამჩენს!
სამი დღეა პურის ქერქიც არ მიგემია! –
შესძახა მან.
– აქედან მოჩანს ვაგზლის ფარდული,
საუკეთესო ფუნთუშეულს სადაც აცხობენ.
სადაც ხორცსაც გემრიელად
შაშხავენ ცეცხლზე,
ლუდიც ცივი და ჩინებული აქვთ –
ეს ვუთხარი და წამოვედი.
– მაშ, შენ მიეცი იმ კაცს ფული?! –
ვკითხე მალქოზს.
– რაღად გიკვირს, ეს ქისა რომ ცარიელია.
თანაც, ნახევარ უნციას თუ უცხო კაცს ჩუქნი,
ესე იგი მდიდართა რიცხვს განეკუთვნები.
– მდინარეს თუ შეადარებ ჩემს მწირ ცხოვრებას,
მის კალაპოტს სიღატაკე უნდა უწოდო, –
თქვა და თითქოს რაღაც საქმე გამოსჩენოდეს,
ბუნებას სევდით გადახედა.
ამ დროს ისეთი ნათელი ედგა, გეგონებოდათ
მის ზურგსუკან ეს ესაა მზე ჩავიდაო.
– ცხოვრება ყველას
უცნაური გზებით გვატარებს;
ვის სიღარიბე წარწყმედს და ვის
სიმდიდრე იხსნის!
ჩვენ ვცდილობთ სიკვდილს წინ აღვუდგეთ,
მაგრამ ამაოდ.
სიკვდილის შიში დაიძლევა
გარდუვალობის შემეცნებით.
ცხოვრების წესი ასეთი გვაქვს,
წიგნში წაკითხულს ვეტრფით და
სინამდვილეში ზურგს შევაქცევთ.
მე მეგობარი მყავდა ერთი, გრუნიას მამა.
კვირაში შვიდჯერ დადიოდა ცოლის საფლავზე,
კაშნით ქარს ეპოტინებოდა
და დაჰქონდა მთელი ბღუჯა
უსიცოცხლო ყვავილებისა
და სანამ სულმთლად დაჭკნებოდნენ,
გზაში თავის ცრემლებით რწყავდა.
სახელად ერქვა რომანოზი, იტანჯებოდა;
მთელ მის შიგნეულს ხრავდა სენი – ტუბერკულოზი.
ხშირად გონებას კარგავდა კიდეც.
ერთხელაც, როცა მკვდარი გვეგონა,
წამით მობრუნდა ამქვეყნად და
ასეთი რამ თქვა:
– აქ ჩვენ ფსკერზე ვართ,
იქ კი კარგია; –
ასე დამთავრდა მისი ცხოვრება.
ადამიანს მუდამ ჰგონია,
უბედურება, მას რომ დაატყდა
ყველაზე ღრმაა და უსაშველო,
მაგრამ ეს ასე სულაც არ გახლავთ.
განა სახეზე ვის აწერია,
რა ნაღველით იტანჯება,
გული რა დარდმა განუგმირა
და სისხლი რამ დაუსნებოვნა.
უბედურება მშვილდოსანთა რაზმს ჩამოაგავს,
მთელ საწუთროს რომ მოსდებიან
და მათ ვერსად ვერ მოიხელთებ,
რამეთუ მათი მხედრიონი
არ ჩანს ხილულად
და არც ისრები უთავდებათ
ჩვენ სავალალოდ – თქვა ეს სიტყვები
და მე მწველმა სევდამ მომიცვა.
ცაში ფრინველთა მომცრო გუნდი
ღრუბლის ჩრდილივით ზლაზვნით მიიწევდა
შორეული მწვერვალებისკენ.
დუმილი კვლავ მე დავარღვიე;
– ნუგეშის სიტყვას მეტყვი რამეს?
– მასხარად მიგდებ,
იმის ნაცვლად, შენ მანუგეშო?! –
მერე უცებ შემომიტია;
– მეტი ნუგეში რაღა გინდა,
ქართველები ვართ, ივერიელნი,
უძველესი მოდგმა ღვთისშვილთა,
ცეცხლში ნაწრთობი,
ჯვარცმული და გრდემლზე ნაჭედი;
ამ გრდემლს არქმევდნენ
კრწანისს, დიდგორს, მარტყოფს, ასპინძას,
ეს გააჩნია მტერი რომელ მხრიდან გვიტევდა...
დაიმახსოვრე, ასეთია ცხოვრების წესი;
თითო ნუგეშის მისაღებად
თითო დიდი განსაცდელის დათმენა გვიწევს.
იქნებ ბოროტება იმიტომ მრავლდება,
რომ მასთან შებრძოლება ყველას მოუწიოს?!
იქნებ მისი დამარცხება მაშინაა შესაძლებელი,
თავს მოგებულად როცა მიიჩნევს?!
ბრძოლის ველი ეს ქვეყანაა,
თითქოს სიცოცხლის დღეები
საბრძოლო ვაზნებივით
დათვლით გვქონდეს ჩაბარებული,
სამოთხის მოპოვება
უკანასკნელ ვაზნამდე ბრძოლაა,
თვით სამოთხე კი ბრძოლის ველიდან
გამარჯვებულის შინ დაბრუნება;
ახლა კი წადი! – თქვა და ქვაზე
უბრად ჩამოჯდა.
ეს უკვე სულ სხვა კაცი იყო, უშიშარი მეომარი,
სამშობლოს ბედზე ჩაფიქრებული.

*
მე დაღვრემილი წამოვედი.
კუზიან ხიდს როცა გამოვცდი,
მოაჯირიდან ჩავხედე ნაპირს,
მიწის მოზრდილი ფართობი ჩანდა
მოაჯირსა და მდინარეს შორის
და გავიფიქრე, რა ლამაზი ხეივანია,
თანაც შუაგულ დასახლებაში.
მის შესახებ კი კაციშვილმა არ იცის ალბათ.
მზის სხივები ისრებივით ჩანან ფოთლებში,
მზე ისე ლღვება, როგორც ოქრო
და ტყის სიმშვიდეს აიდუმალებს.
აგერ ის ჩიტი, ბოლოქანქარა,
ბილიკზე დინჯად დააბიჯებს,
თითქოს ადამიანი იყოს,
გულუშიშრად არის, აქ ვინ მოვაო,
ჩემს სიმშვიდეს ვინ დააფრთხობსო,
ნელ-ნელა ჩადის მდინარესთან.
ფეხქვეშ ფოთლების შარიშურს შეჩვეულია,
აქედან სიპი ქვები იწყება
და წყალიც ხელის გაწვდენაზეა.
ხის კენწეროსთან პეპლები დაფარფატებენ.
ნეტავ, რად არის საიდუმლოდ
გადანახული აქაურობა?
აქ ხომ დამალვაც შეიძლება თუკი დამჭირდა.
აგერ, პატარა რუ მოჩუხჩუხებს,
მუხლმოდრეკილი დავიხრები
და ჩავჩურჩულებ;
– ზღვა მინდა ვნახო,
სასწაულის მოწმე გამხადე!
– მაშ, წამომყევი; –
მიპასუხებს ფაქიზი ჭავლი.
ძიება გრძელი მდინარეა, ხევებში მჩქეფი,
თავის ამბოხს და ორომტრიალს
ზღვაში ასრულებს...
ამინდი უცებ აირია
და წყვდიადი ჩამოდგა ირგვლივ.
შორს ცა გოდებდა ელვა-გრგვინვით,
თითქოს მზე ჯერ ისევ აქ იყო
და დაკარგულ შვილს დაეძებდა,
თითქოს პატიმრებს უწყრებოდა ზედამხედველი
და ისინიც ზევით შიშით იცქირებოდნენ.
თითქოს ხმლები იშიშვლესო ღამის ლაშქარში.
მდინარე კი პირქუში იყო,
თითქოს მის შუაგულში ნავები დაეძიროთ.
ქერქშემოცლილი ხეები ჭავლებით გახრულ
და გალოკილ ძვლებს დაემგვანა,
სახეს ცივი წყლით
გავიგრილებ-მეთქი, ვიფიქრე.
სიპ ქვაზე ფეხი დამისხლტა და
მდინარეში მოვადინე უცებ ზღართანი,
ხელი ფსკერს ვკიდე, ნაპირამდე გამოვაღწიე,
სველი პერანგი გავწურე და მაშინ ვიგრძენი,
დამკარგვოდა ჩემი მონეტა.
იქაურობა გადავჩხრიკე, მაგრამ ამაოდ
და გამახსენდა მათხოვარი რომ საუბრობდა
მდინარის მღვრიე დინებაზე და წყალობაზე.
პერანგი თავთით ამოვიდე, ქვებზე დავწექი
და გავიფიქრე, რომ მალქოზი მართალი იყო,
მთელი ცხოვრება იწვრთნებოდა
ტანჯვით და ბოლოს
თვითონაც ჭურჭლად გადაიქცა სულიერების.
და მე შევძახე,
მონეტა რომ არ დამკარგვოდა,
პირველივე შემხვედრ გლახაკს ვუსახსოვრებდი;
და დავინახე ოქროს უნცია,
ზეცის ელვა რომ აირეკლა;
მდინარის წყალი მის ზედაპირს
ოდნავ ფარავდა.
მე სიფრთხილით ჩავდე ქისაში;
– მაშასადამე გადაიდო დღეს დროსტარება,
სიტყვა სიტყვაა! –
ვთქვი და პირი უკან ვიბრუნე.
ფუჭად ვჩქარობდი,
არ დამიხვდა მალქოზი ხიდთან.
დავბრუნდი სახლში
მდუმარე და ჩაფიქრებული.
წაბლის ქვეშ ჩვენი მეეზოვის
ჩრდილი დავლანდე,
მეორე ჩრდილთან
დაბალ ხმაზე რომ საუბრობდა
და მომეჩვენა, მე ვიყავი საუბრის თემა.
იმ მეორეს განიერი,
ყვითელი ფერის ქურთუკი ემოსა,
ჭროღა თვალები უელავდა მწითურ სახეზე,
კოპწია კაცი ჩანდა,
სერიოზული და სიტყვაძუნწი.
ფიქრიდან ბიჭის წკრიალა ხმამ გამომარკვია,
– ბატონო, ფულს ხომ ვერ მიბოძებთ?
ჩემი და-ძმანი მშივრები სხედან
და ჩემს მისვლას ელოდებიან!
მე დაჟინებით შევაჩერდი
მის გამხდარ სახეს, მღვრიე თვალებს
და მოღუშულ, მომშვილდურ წარბებს,
პატარაობის მიუხედავად
სევდის ბრჭყალებს რომ დაეკორტნა.
– აი, ინებე ოქროს უნცია! –
სილუეტები დუმდნენ, ჩვენსკენ იყურებოდნენ,
ხმის გაუცემლად შინ შევედი
და სინათლე როცა ავანთე,
ძველი ავეჯის რუხი ჩრდილები
თითქოს ფეხზე წამოიშალნენ.
მე აივანზე გამოვედი.
დაბის ეს უბანი დიდებული მოზაიკის
ერთ უმნიშვნელო დეტალს წარმოადგენდა,
რომლის პირველი სართული –
ატელიე, საპარიკმახერო და სურსათის მაღაზია
მუდამ განათებული იყო.
სასტუმრო ოთახიდან ყრუდ ისმოდა
რადიოს ხმა,
დერეფანს სევდიანი ჰანგებით ავსებდა.
ფანჯრიდან ქუჩა ჩანდა,
ელექტრონის შუქით განათებული.
ვიღაც მუშა შინ ბრუნდებოდა,
აწკეპილი ულვაშები მოუჩანდა და
ზედ ქვაბურა ქუდი დაემხო.
გაზინთული შესამოსელი
უსიამოდ ელავდა შუქზე.
მან მიაშურა ხიდის გაღმა მთვლემარე უბანს,
ღარიბთა კვარტალს რომ უძახდნენ
დასახლებაში.
ფარღალალა და შეუხედავი სახლები
საბძელს და გომურს წააგავდა
დაღვრემილი სახურავებით,
რომლის თავზეც მთვარის დისკო
სათუთად ეპყრათ ხის კენწეროებს.
დასაძინებლად წამოვწექი, მაგრამ ამაოდ.
ერთი ამბავი გაჰქონდათ კოღოებს,
ქუჩის გადაღმა ძაღლი ჰყეფდა უსაშველოდ,
ფხაკუნობდნენ თაგვები სხვენში,
მეფურ ღამეს ვატარებდი პროვინციაში...
ჰოდა, ალბათ ამ მონაყოლზე,
სადმე რომ ვისხდეთ, ცეცხლის ირგვლივ,
ქალაქიდან შორს,
იმას მეტყოდით, შენ რაც გვიამბე,
შესაძლოა ნებისმიერს გადახდენოდა.
განსაკუთრებულს
ჩვენ ამაში ვერაფერს ვხედავთ...
უცნაური ამბები სწორედ დილით დაიწყო,
ეგებ მამლის ყივილთან ერთად,
რაც ღრმა ძილში მყოფს, არც გამიგია.
სხივთა ლიფლიფი ვიგრძენი მხოლოდ.
აღმოსავლეთი შეიმოსა მდიდრულ ფერებით
და აბრდღვიალდა დაფიონი დასალიერთან,
პწკალი დაესო შემოგარენს და ცისკიდური
სისხლივით წითლად შეიღება
მზის ამოსვლის წინ.
მე კი ფერად სიზმრებს ვხედავდი...

*
შუადღე იყო, რომ გამეღვიძა,
დრო რომ გამეგო,
მაგიდაზე საათს გადავწვდი.
ქისა ჩხარუნით ჩამოვარდა.
წამოვჯექი თვალების ფშვნეტით.
დავწვდი ქისას და მაგიდაზე ამოვაბრუნე.
ორი უნცია აბრჭყვიალდა,
და ვაგზალს მჭახედ მოაყვირა
ცისტერნებით დატვირთულმა მატარებელმა,
სწორედ იმან, თორმეტსაათიანს რომ ეძახიან
და გავიფიქრე,
ფლიდმა მოხუცმა გამაბრიყვა,
ალბათ ამ ფულით
ქისასთან ერთად თავიდანვე დამასაჩუქრა.
ვინ არის? იქნებ შორეული ნათესავია,
ჩემზე რომ ზრუნავს,
ანდა ვინმე ახირებული,
თავს რომ იქცევს ასეთნაირად.
ასეც და ისეც უცნაური კაცი ჩანს ერთობ.
მაგრამ მე სხვა ვარ,
არ ვსაჭიროებ გლახაკის ფულებს.
მეეზოვე მელოდა გარეთ,
იდგა პატარა ბიჭთან ერთად,
მარჯვენა ხელი მხარზე ჩამოეყრდნო,
ჩემს მოლოდინში შემოსასვლელს
ისე უმზერდა,
თითქოს ამ მზერით თავის პირმშოს
მომავლისკენ გზას უკაფავსო.
რომ დამინახა, მომესალმა:
– ჩემი შვილია, ხელობას სწავლობს.
სწორედ თქვენზე ვეუბნებოდი,
აი, კეთილი ძია-მეთქი,
გუშინ უცხო ბიჭს უნციით რომ გაუმასპინძლდა;
– საიდან იცი ეს წვრილმანები? –
საქებარ სიტყვად მიიჩნია ჩემი შეკითხვა;
აქაოდა აქაობას მე განვაგებო.
ეზოს ამაყად გადახედა,
სადაც ალვა და წაბლის ხე
შრიალებდა დროგამოშვებით;
– აბა, რას უზამს იმ უნციას?–
განაგრძო უცებ.
– თავის მამას მიურბენინებს,
ის გვარიანად გამოთვრება
და ფიშტ! მორჩა! –
ტაში შემოკრა მეეზოვემ,
თითქოს წინასწარმეტყველება აღესრულაო;
– ჩემი შვილი კი სულ სხვა ვინმეა! –
ასე დასრულდა მისი სიტყვა,
და დუმილმა მიმანიშნა, ჯერი ჩემზე იყო.
ამას ელოდნენ დიდი და პატარა, რა დამრჩენოდა,
რახან სიკეთეს მაიძულებდნენ,
მათი იმედები უნდა გამემართლებინა.
ორი უნცია გავუწოდე და დავარიგე:
– ისწალე, პატარავ!
– ჩემზე იყოს ამ სიკეთის არდავიწყება!–
თქვა მეეზოვემ.
მის სასახელოდ უნდა ითქვას,
ეს სიტყვა მართლაც შეასრულა.
– ის ვინღა იყო შენთან ერთად
გუშინ საღამოს?
– მდგმურია ერთი,
ხედავ, აგერ ფანჯრიდან გვიმზერს... –
გაბღენძილი კაცი ჩანდა,
ჰალსტუხი ეკეთა
და პირმოკრულ ტომარას ჰგავდა.
მე თავი ოდნავ დავუკარი
და გავწიე კანტორისაკენ.

*
იმ დღეს დიდხანს ვავსებდი დავთრებს,
ისეთი სახით, რომ არ ეფიქრათ,
ეს კაცი რა წვრილმანებში იხარჯებაო.
რა წყალწყალა მელანია,
ვამბობდი დროდადრო,
ვესტიბიულს გავცქეროდი
და ვფიქრობდი, დრო მოვა ამ დავთრებს
ჩრჩილები შეჭამენ,
მაშინ, როცა ყავლი გაუვათ.
ფანჯრიდან მოჩანდა ელიტარული უბანი,
ფეშენებელური სახლებით,
ფერადი ფირნიშებით,
მოკირწყლული გზებით
და მოვლილი ბაღჩა-ეზოებით.
ჯოჯოხეთის თვალწარმტაც რუკას
წააგავდა იქაურობა.
ფუფუნება ხომ
მისი კლიტის გასაღებია...
ვეთვისებოდი ამ დასახლებას,
აქ ჩინოვნიკად გამამწესეს,
ასე რომ ვთქვათ, ხარკის ამკრეფად,
ანგარიშგასაწევ კაცად
და მეც თავი მომქონდა ამით.
ჩემი წინამორბედი ხანშიშესული კაცი იყო,
რომელიც პენსიაზე გაუშვეს.
თუმცა მუშაობას კიდევ შეძლებდა,
ჩემთვის რომ გეკითხათ.
დაცემა გატეხილ კრამიტს წააგავს,
ეკლესიის ეზოში რომ გდია.
ეს კაცი, ერთ დროს
მოწიწებას რომ იმსახურებდა,
ახლა აღარაფრით იქცევდა ყურადღებას.
როგორც ძველი ფარდაგი,
იატაკის საწმენდ ჩვრებად რომ უქცევიათ.
მისი მუქარაც ამაო იყო,
მუზეუმის ქვემეხივით,
რომელიც აღარასდროს გაისვრის.
მან დავთრები გადმომაბარა,
შლაპა დაიხურა, ჩემოდანს ხელი წამოავლო,
წარმატებები მისურვა
და დატოვა უხმოდ ოთახი,
ბოლო ორი წელი სადაც გაატარა.
უტიფრად მოექცნენ,
მშრალზე დატოვეს და კარი გამოუხურეს.
სახელმწიფო სამსახურებში მეტწილად ასეა,
ორი წელი ხუმრობა საქმე ხომ არ იყო.
მე ამდენ ხანს ვერც კი გავქაჩავ,
მალე მომდევნოს გამოძებნა მოუწევთ.
აგერ, ჩამოვედი თუ არა,
ვიღაც მოხუცმა მიმანიშნა,
თავის დაღწევა დაგჭირდებაო.
თუმც უჩვეულოდ არაფერი მიმაჩნდა,
თანამდებობას არ ვებღაუჭებოდი,
მხოლოდ ვიფერებდი.
ჟილეტის ჯიბეში საათი მედო,
ვერცხლისფერი ძეწკვით.
მოღუშული სახით დავაბიჯებდი
და მშრალ საუზმეს დაჩვეული
კაფეში ღვეზელს ცივად შევექცეოდი.
დრო ახალი შეცვლილი იყო,
ბიბლიოთეკები და სააქტო დარბაზები
სასაუზმეებად გადაკეთდა,
მხატვრები და ხელოსნები ნოქრებად იქცნენ.
ჩემს კაბინეტში სავარძლის თავზე
ოქროსფერი ასოები იპყრობდა ყურადღებას;
ვაშენოთ ქვეყანა! გვაუწყებდა ამაყი წარწერა.
დაბაში რკინიგზა გაჰყავდათ.
ასობით კაცი იყო დასაქმებული.
მე დაზღვევის ფონდს ვხელმძღვანელობდი
და გადიოდა დღეები
მუშების მიღება – გასტუმრებაში.
ხელფასიდან პროცენტს ვუქვითავდი,
რაიმე თუ ეკუთვნოდათ დროს ვუწელავდი,
ვალდებული ვიყავი დირექციის წინაშე
ასე მოვქცეულიყავი.
ჩემს მოვალეობებში მალე გავერკვიე;
მიკიბ-მოკიბვა იყო ყველაფერი,
დროის გაყვანა და კეთილმოწყობა,
ღვთის ძიების გარეშე.
დიდი სიახლოვე არავისთან მქონდა.
როცა მივლინებებში მაგზავნიდნენ,
მატარებლებში ვათევდი ღამეებს,
მის მიმდებარე სასადილოებში
და მანსარდიან სასტუმროებში.
შინ დაღლილი ვბრუნდებოდი
და ვფიქრობდი ცხოვრების ავ-კარგზე.
დილაობით დიდხანს შემეძლო მეძინა,
შუადღემდე არავინ მომაკითხავდა
და თუ მაინც ვინმე შემოივლიდა,
მბეჭდავი ქალი გასცემდა პასუხს.
გასულიაო, ეტყოდა ჩემზე
და სიჩუმე დაივანებდა.
მხოლოდ ფუტკარი იზუზუნებდა
ფანჯრის მინაზე ძილისმომგვრელად.
შუადღისას კი კანტორაში ვიჯექი ისევ.

*
ოთახში ქალი შემოვიდა, ასაკოვანი.
ელისაბედი მქვიაო, თქვა, ქვრივი ვარო.
ჩემი შვილი, სანამ თითებს დაკარგავდა,
მეარღნე იყოო.
გროშის ქუჩაზე ვცხოვრობთო,
ოც ნომერში.
ოთხი უნცია ვალად დაგვედოო.
პური და შაქარი გაგვიძვირესო.
ნისიად აღარაფერს გვაძლევენო...
მე კი პასუხად ჩამეძინა
და მისი მოთქმა იავნანასავით ჩამესმოდა.
რომ გამეღვიძა მბეჭდავს ვკითხე,
სად წავიდა-მეთქი ის ქალი.
პასუხად მხრები აიჩეჩა,
მოგცლიათო, მასეთებით სავსეა დაბა!
ეგ იმდენი ხანია, რაც ქვრივია,
არავის ახსოვს,
მას ოდესმე ქმარი თუ ჰყავდა;
აქაური არ უნდა იყოს,
არაქანიდან ჩამოვიდა, ასე მსმენია...
ყავა დამისხა,
კოვზით დიდხანს ვურევდი შაქარს.
შინ რომ დავბრუნდი, წამოვწექი,
ხელები თავქვეშ ამოვიდე
და ღია სარკმელს შევაჩერდი;
უცნაური საღამო იყო,
წეროებმა ცა გადასერეს
და მე ცრემლები მომადგა თვალებზე.
ჭილოფზე ვიწექი
და მელნისფერ ცას გავყურებდი.
ვარსკვლავები წვრილად ბრწყინავდნენ,
თითქოს ვეება ქალაქის ელნათურებიაო.
გარედან კამათლების ჩხარუნი ისმოდა.
ნარდს თამაშობდნენ მეზობლები
და ცხოვრებაზე ნაღვლიანად მსჯელობდნენ,
მეფის დროინდელ ამბებზე ჰყვებოდნენ
აივნის სიღრმეში შეყუჟულები
და აივანს წარსულის ჩრდილი ედგა.
დაბა კი ნელ-ნელა ქალაქს ემსგავსებოდა.
იშვიათად თუღა ისმოდა
ცხვრების ბღავილი და ფაშატთა ფრუტუნი.
სულ სხვა სოციალური ბგერები ჟღერდნენ,
როგორიცაა ტრამვაის ხრიგინი,
ასფალტზე ჩექმების ბაკუნი
და ქარხნის საყვირთა შორეული გუგუნი,
ეტყობა ღამის ცვლაშიც მუშაობდნენ...
წვიმების სეზონი იყო, ქოლგების ხანა,
ცაც ღრუბლების საქარავნე გზებად ქცეულა.
უცებ იელვა და იჭექა.
შემოგარენი გრგვინვით აზრიალდა,
თითქოს ავი ამინდები, ყალყზე შემდგარნი
ქალაქს თავის ბობოქარ
ისტორიას მოუთხრობენო;
კბილთა ღრჭიალით უამბობენ
თავის პირქუშ თავგადასავლებს
და ქალაქიც ელდანაცემი
შიშით უსმენს მათ ვაი-ვიშს.
უსიამოვნებანი თავს დასტრიალებს,
როგორც ხევებს სვავების გუნდი.
მე წვიმის ხმაურს ისე ვუსმენდი,
ვით კარზე მომდგარ მეძავის ქვითინს.
შემომიშვითო, იხვეწებოდა
და ცრემლებით ნამავდა სარკმელს.
მე განვიცდიდი პირქუშ ტკბობას
და სიზმრებიც ასეთი მქონდა.
როცა ინათა, გარეთ გავედი.
ღრუბლის ნასახიც აღარ ჩანდა.
შენობას მალვით ჩავუარე,
არ მსურდა ვინმეს შევფეთებოდი,
ხომ არის ხოლმე,
როცა ფიქრი შეგიყოლიებს,
დუმილი გიჯობს კაცთან ბაასს.
უცხო ქუჩებით გავწიე კანტორისაკენ.
შორიახლოს დამრეცი მთა ჩანდა
და ფუტურო ხეები,
ფერდობზე დგომით დაქანცულნი,
თითქოს თავს ძლივს იმაგრებენო.
მზის სიფიცხე ძალას იკრებდა
და მე ჩავყევი ღარიბთა ყრუ
და მდორე კვარტალს,
დაფხავებული შუშაბანდებით.
სახლებს შორის
დროდადრო მდინარე იელვებდა ხოლმე.
სანაპიროს გასწვრივ ხეები ილანდებოდა,
თითქოს წყლიდან ამოდიანო.
გრძელი კუნძულები
მეჩეჩზე გაჩრილ ნაფოტებს ჰგავდა,
გარშემო ქაფით დაშუშხულიყო,
ხალიჩის თეთრი წინწკლებივით.
წყალში მუხლებამდე იდგნენ მეთევზენი,
თვალები დახშულ ჭიშკრებს მიუგავდათ.
იდგნენ ნადავლის ამაო მოლოდინში,
რადგან ეტყობოდა თევზების ქარავანს
სხვაგან ჰქონდა საქმე იმ დილით.
ახრჩოლებულ ეზოებთან
გარდიგარდმო გადაზნექილ
ქოხმახთა ზღურბლზე
მასპინძლები ჩამომსხდარიყვნენ,
სიღარიბის ხანგრძლივი სტუმრობით
გაბეზრებულნი, ბოლით გამსჭვალულნი
და სმით ქანცგაცლილნი.
ცხოვრობდნენ ზუსტად ისეთნაირად,
მათ ყოფას
უსახლკარობა რომ არ დარქმეოდა.
და საღამოობით თავიანთ შვილებს
მშობლიურ მიწა-წყალზე როცა უამბობდნენ,
ღამის ბურუსისკენ იშვერდნენ ხელებს.
შვილებს არ ესმოდათ, აქ რა აჩერებდათ,
იქ თუ ასეთი კარგი იყო.
რა იცოდნენ პატარებმა, რომ დიდები
სამუშაოს გამო იყვნენ მორეკილნი,
როგორც ნახირი საძოვარზე.
აქ ცვდებოდა მათი სიცოცხლე
ფეხსაცმლის ძველ ლანჩასავით.
იზრდებოდა დასახლება
და ფართოვდებოდა სასაფლაო
მიმდებარე ბორცვზე.
იქაურობის განუყრელი ხმა ოხვრა იყო.
განა გასაკვირია
ჭაპანწყვეტას ხვნეშა რომ ახლდეს?!
ფერდობს პროცესია მიუყვებოდა,
მე გავიფიქრე, რა უცნაური სამყაროა,
კაცი ხაფანგში გაბმული იბადება,
სიცოცხლეს კი სიკვდილით ამთავრებს.
ღარიბთა უბნის მოღუშული იერსახე
შორიდანვე იქცევდა ყურადღებას.
აქაურობა მეჯლისს ჰგავდა
მომცრო სცენაზე გამართულს;
ღობის თავზე ილანდებოდა
შემჭკნარი მტევნების მწუხარე მზერა;
თითქოს ყურძნის მარცვლებიც ესწრებოდნენ
სიღარიბის უცნაურ ზეიმს.
“ფეხსაცმლის შეკეთება"
ეწერა ერთგან
და სარეკლამო აბრის ნაცვლად
ძველი, გახვრეტილი ქალამანი ეკიდა,
დაწყვეტილი თასმებით.
ბათქაშჩამოცვენილ და დაბზარულ კედელზე
ალაგ-ალაგ აგურები ჩანდა,
თითქოს დროებამ ამოკორტნა
და ნეკნები გამოუჩინა.
თონე – ეწერა მსხვილი ასოებით
და კიბეები
მყრალ სარდაფში მიგიძღვებოდა.
მომცრო აივანზე
ერთადერთი პირსახოცი შრებოდა,
სხვა ყველაფერი თითქოს ქათქათებდეს.
საყვავილეზე შებჯენილ ქვის არწივს
მძიმე ტვირთი ეჭირა ფრთებით.
და სად იყო ქალბატონი ფუფუნება,
ეს პირქუში დედოფალი,
მოწყალების ძნელად გამცემი.
ლოთები, ელნათურის ბოძებს
მიყრდნობილნი,
თუთუნს აბოლებდნენ და უმზერდნენ
წყლის აყროლებულ თხრილთან
ხვრეპა-ხვრეპით შესეულ იხვებს
და უსმენდნენ უბნის ძაღლების
მარადიულ ყეფას.
ელნათურის ჩრდილი ქვაფენილს ლოკავდა.
დაბრეცილ დარაბებთან
უსიამოდ კვნესოდა სიო.
და სარეცხის წვრილი თოკები
შუქფარებში ვერცხლისფრად ელავდა,
ავად ზუზუნებდა,
თითქოს დენი მავთულებიაო.
სილუეტები პირქუში იყო
და ჩრდილებსაც ეტყობოდათ,
რომ მდინარე
ნესტიანი შენობების წყებას ირეკლავდა.
წყალსადენს ლერწი მოსდებოდა,
როგორც ხავსი კიბის საფეხურებს.
მთელ დასახლებას მლოცველი აკლდა,
ლუკმა-პურზე ზრუნავდნენ მხოლოდ.
ფორნები ჭრიალებდა, ნახირი ბღაოდა,
სიხალვათე იყო ამტვერებულ თემშარებზე.
სასაფლაოს ირგვლივ საკარმიდამო ნაკვეთებს
წითლად შეფაკლული ცა გადმოჰყურებდა.
თუნუქის სახურავებს ბრჭყვიალი გაჰქონდათ.
ქალაქი სოფელს შეექცეოდა,
თითქოს მწირ სუფრასთან მჯდარიყოს.
ორღობის მტვერში ტლანქი კაცი მოაბიჯებდა,
აწოწილი და ნაღვლიანი.
თითქოს ტირისო, უცნაური ხმით ღიღინებდა;
– რით გამოირჩევა ღარიბთა კვარტალი,
ნაგვის ურნებით და ყვავების ყრანტალით,
ნაწვიმარ ქუჩებში უქუდოდ ტანტალით... –
ბოლო სიტყვები აღარ ისმოდა,
რადგან ძაღლები ყეფას უმატებდნენ...
შემდეგ ისევ იწყებდა ღიღინს;
– ნაგავსაყრელებს და მყრალ ჭაობებს
კრძალვით ვუტოვებთ შემდგომ თაობებს... –
და უსაშველოდ ყეფდნენ ძაღლები,
თითქოს ეს თემა არ მოსწონდათ;
როცა ქვეყანაში დიდი კაცი სტუმრობს
და ღირშესანიშნაობებს ათვალიერებინებენ,
ასეთ უბნებს გვერდს უქცევენ ხოლმე.
ასეთი უბნები არც მოიაზრება
ქალაქის მთლიანობაში.
ელიტარული უბნების გვერდით
ის ღარიბ ბავშვს ჰგავს,
ნათელ ოთახში მოფუსფუსე
ნებიერ ბავშვებს
თითის წვერებზე შემდგარი
რომ უმზერს ფანჯრიდან
და არცა ჩანს ღამის წკვარამში.
მე რა ვიცოდი, რომ ოდესმე მოვინატრებდი
ამ პროვინციულ, უღიმღამო, მოსაწყენ ყოფას;
ამ მოუკირწყლავ, მოჟამულ და მოღრეცილ ქუჩებს,
საპირფარეშოს ბინძური წყალი
გზის გასწვრივ რომ მოედინება,
სადაც შრიალებს მრუმე ღამე
ცაცხვის ჩრდილივით,
ხოლო წვიმები
ელნათურის შუქზე ჩანს მხოლოდ.
არავინაა აქ სიქველით სახელგანთქმული;
არავინაა უზრუნველი ცხოვრების პირმშო.
ყველას თავისი გაჭირვებია,
მაგრამ ერთურთზე მაინც ზრუნავენ.
ის შუშაბანდი ავიღოთ თუნდაც,
თათბირი რომ აქვთ ფაშფაშა ქალებს.
ლოგინში მწოლ
ხანდაზმულ და მოფლეშილ მოხუცს,
სიკვდილის წინ ათასგვარი ჭორით ართობენ.
სხედან მის სასთუმალთან და ერთხმად მოთქვამენ.
ღრმა სიბერის უამურ სურნელს
სახლის სივრცე ვერ უმკლავდება,
მაგრამ სტუმრები არ იმჩნევენ.
ზოგიერთს თავი ჩაუქინდრავს.
ყირმიზ სახეებს
დაწინწკლული თავშლები უმშვენებთ
და შინნაქსოვი კაბები მოსავთ.
აგერ, დედაკაცს მკვირცხლი ბავშვი
ხელში ჰყავს ატატებული
და ჭრაჭუნა კიბეს მიუყვება
საძინებლისკენ.
მის ბრიყვ ქმარს კი ხემი უპყრია
და ვიოლინოს სიმებს ლესავს,
დიდი საქმით დაკავებულა.
ხის ბინადარ ჩიტებს ფრთები უცახცახებთ
და ნაღვლიანად ჭიკჭიკებენ,
ხოლო უფრო შორს
მთათა ირიბ მოხაზულობას
ჩამავალი მზე სადაფისფრად რომ ავარაყებს,
მზის საფუძველი
მაინც დილის მგზნებარებაა,
ფერს უცვლის ზეცას,
თივის ზვინებს, სიმინდის ხერეშს,
ხოლო ტუმბოდან
წყალი წვეთავს უამური ხმით.
ეს სიკვდილამდე გაგრძელდება
ალბათ, რადგანაც
არავინაა მიმხედავი, შემკეთებელი.
ქათმის კრიახიც იმ ხეირიან ხმებს ეკუთვნის,
რაც შეიძლება აქ გაიგონო.
აქ დაღვრილი ცრემლები
მარგალიტებად რომ ქცეულიყო,
ეს ქოხმახები ოკეანის ფსკერზე მიმალულ
ნიჟარებს დაემგვანებოდა.
მე ამაყი ვარ!
ბატონკაცივით შემიძლია
ჩავუარო აქაურობას,
ავუხირდე თვითეულ მათგანს.
უპირატესობა ჩემს მხარეზე იქნებოდა –
თანამდებობა, ნაცნობობა, ფინანსები.
მათ მხარეს კი მხოლოდ სიმართლე.
მაგრამ მე ხომ ამას არ ვიზამ
და გული მწყდება როცა ვხედავ
მოაჯირებზე ჩამომსხდარ მტრედებს
და მდინარის მოღუშულ იერს,
გამჭვირვალე ჯანღი რომ ფარავს...

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by Admin on Tue Feb 22, 2011 12:41 am; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Tue Feb 22, 2011 12:02 am

დიმიტრი წიკლაური


მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში

(წარმოდგენილი სამი პოემა ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან)

(გაგრძელება)

*
ღარიბთა კვარტალში მოსახლეთა
კიდევ ერთი ჯგუფი გახლავთ გამორჩეული,
დავარქვათ მათ პირში მთქმელები.
ერთურთს ბოროტად უღიმიან,
თითქოს მათ მკერდზე ავად ჟღრიალებდეს
მძულვარების ყველა მედალი,
შინაომებში ღირსეულად რომ მოიპოვეს;
დილას მკვახე სალმით იწყებენ.
– გამარჯობა, ელამო!
– გაგიმარჯოს, ხელმრუდო!
შემდეგ ახლობლებს მოიკითხავენ;
– შენი ბრმა ძმა სად არის?
– შენს ყრუ დედმამიშვილთან.
ბოლოს ერთურთსაც გადასწვდებიან;
– რა სნეული ფერი გაქვს!
–არც შენ გადგას კარგი დღე!
ასეთნი არიან,
ამაყად მდგარნი თავის აზრზე,
პირში მთქმელობის ნიღაბებს აფარებულნი,
ფერმკრთალია მათი სახე,
თითქოს ლელქაშიდან
ავსულები იმზირებიანო
და თუ ამინდი პირქუში და წვიმიანია
სიტყვები უფრო ბასრი ხდება.
ძაღლებსა ჰგვანან ცხოვრების წესით,
ახალგაზრდობაში იყეფებიან
და სიბერეში წკმუტუნებენ,
ხოლო ცაზე როდესაც მზე გამოანათებს,
გულში სიამე გეღვრება თითქოს,
კაშკაშა მზის ქვეშ გამოჩნდება
შორი მინდვრები,
სადაც კუთავენ კალიები,
ჩურჩულებს ქარი.
ზრახვით აგანთებს,
მიშველება სჭირდება ყველას.
აქაურობა ნაყოფიერი ნიადაგია
სიკეთის დასათესად.
აგერ, სამხერხაოც გამოჩნდა,
სადაც ნახერხი წყალთან ერთად
მდინარეში ჩაედინება,
ჰოდა ძველი ავეჯის ნალეწს
ზვირთები თავქვე მიაცურებენ.
სიღარიბეს მოუცავს გარემო.
ხის მესერზე წარწერაა ამოტვიფრული;
“გროშის ქუჩა, ოცი".
აი, თურმე
სად უცხოვრია ქვრივ ელისაბედს,
ვალად რომ ადევს ოთხი უნცია,
კარების თავზე გამოსახული ნახევარწრე
ერთადერთი მოზაიკაა,
ეს ნაგებობა თავს რითიც იწონებს.
სხვა ყველაფერი
ყოვლად უბადრუკობას შეუმუსრავს
და შეშის ფარდულს უფრო წააგავს,
ვინემ საცხოვრებელ სახლს.
სიტყვებით მაინც ვანუგეშებ-მეთქი,
ვიფიქრე.
კარებზე კრძალვით მივაკაკუნე
და მოლოდინში საათს დავხედე,
თორმეტს გადაცილებულიყო.
ქისა შევხსენი, ბრჭყვიალებდა ოთხი უნცია;
– როდის? საიდან? რა ძალებით?–
შევყვირე შიშით.
– ისევ მაბრიყვებ? ვინ ხარ, მალქოზ?
როდის მოდიხარ, შუაღამისას?
ალბათ უჩუმრად მივსებ ქისას
და მე ბრიყვი ვერცა ვხვდები,
რა ხდება ჩემ თავს.
ან იმ დღის შემდეგ
დაბიდან რად გაუჩინარდი,
რომ ვეღარსად მოგკარი თვალი? –
ზღურბლზე მდგარი ქვრივი შევნიშნე,
ყურს რომ უგდებდა ჩემს მონოლოგს
და შიშნარევად მომჩერებოდა.
ოთხი უნცია გავუწოდე და ვუთხარი;
– აი, დედილო, გაისტუმრე შენი ვალები! –
– უცნაურია! – წარმოთქვა მან.
მსგავსი რამ ადრეც შემმთხვევია,
ფულით სავსე ქისა ვიპოვე.
როგორც გაირკვა, მებადურმა გახამ დააგდო,
იცოდა, იმ გზით რომ ჩავივლიდი,
თვითონ იქვე იმალებოდა... –
ეს რომ წარმოთქვა, ზურგი ვაქციე.
მადლიერების გამოხატვა ვერც კი მოასწრო,
ისე დავტოვე იქაურობა.
მნიშვნელოვანი არაფერი მომხდარა იმ დღეს.
მხოლოდ ეგ იყო,
კანტორას რომ მივუახლოვდი,
ხეივნის მერხზე
ის მწითური კაცი შევნიშნე,
მდგმურად რომ იდგა ჩემს მეზობლად.
მას ყვითელი ქურთუკი ეცვა
და დაჟინებით მომჩერებოდა.
მე თავი ოდნავ დავუკარი,
მან კი თითქოს ვერც კი შემნიშნა,
ფეხზე წამოხტა და დატოვა იქაურობა.
მე უცნაურად მომეჩვენა ეს საქციელი.
რა ხდება ჩემს თავს, გავიფიქრე,
თუმც უფრო მეტად
მალქოზის ქისის საიდუმლოს
ამოხსნა მსურდა.

*
მომდევნო დღეს შინ რომ ვბრუნდებოდი,
გრუნია შემომხვდა.
წინსაფრის განიერ ჯიბეში
ფული ჩავუჩხრიალე, რვა უნცია იყო.
– რისთვის, ბატონო? – შემეკითხა.
მე ეს ხარჯი არ მაღელვებდა,
ამაყი და მშვიდი ვიყავი,
ფარული ანაზღაურების მოლოდინში,
თექვსმეტ უნციას დამახვედრებდა
ხვალვე ეს ქისა.
ვკითხე გრუნიას;
– გახსოვს მალქოზმა
შენ რომ მოგმართა, მე იმ სიტყვას
ყური მოვკარი;
რას გულისხმობდა, მიამბე!
– ძველი ამბავია; – თქვა გრუნიამ.
არ გამიმართლა ქორწინებაში,
ქმრის მშობლებმა თავიდანვე ამითვალწუნეს.
თუმც დიდი სუფრა გაიშალა.
მალქოზიც გვესტუმრა,
მამაჩემის მეგობარი იყო ოდესღაც.
რომანოზი ერქვა მამაჩემს.
ობლად რომ დავრჩი, გვერდში მედგა.
ეს ლოთი და მაწანწალა
ქორწილში ვინ დაპატიჟაო,
შეიცხადა დედამთილმა.
ვინ აღარ იყო მოწვეული;
მეაბანოე ჰუსეინი თავის ცოლ-შვილით.
თავად გერა დარბაიძეც
კი მოლასლასდა.
როგორც მალქოზი ამბობდა,
ბევრი უბედურების მიზეზი.
მოხუცებული იყო უკვე,
ჯანს უჩიოდა.
ჰოდა, ასეთ საზოგადოებაში
ვის ჭირდებოდა მამხილებელი გლახაკი,
გაშლილ სუფრასთან განცხრომის ნაცვლად,
თუ ნემსებზე უნდა მსხდარიყვნენ.
– საქმეს ნუ გვირჩევო, ატეხეს ყვირილი.
მალქოზი კი ჩვენ მაგიდას მოუახლოვდა
და ჩემს ქმარს უთხრა:
– ცოლი რახან მოიყვანე,
მშობლებს დასცილდი და
ცალკე დაესახლე, თუ არ გინდა
მთელი ცხოვრების მანძილზე
მომრიგებელ-მოსამართლედ იქცე!
– ნახე, რას ამბობს! –
შეიცხადა ჩემმა დედამთილმა;
– აბა, ეს სახლში შემოსაშვებია! –
მაგრამ ქორწილის არევა არავის სურდა.
მხოლოდ გერა დარბაიძე წამოდგა
და ხელჯოხს დაეყრდნო.
– ბილწო გლახაკო, რას დაგვჩხავი!
ყორანივით კაცი ხარ სწორედ! –
მალქოზი კი მიუბრუნდა:
– ის მდინარე გაგისწორდება,
ქორიშად რომ იწოდება,
მიზეზი კი თავადვე იცი! –
ბრაზით არ უთქვამს,
თითქოს მხოლოდ გააფრთხილაო.
წლების შემდეგ ასეთი რამ მოხდა,
გერა უკვე მიწას იყო მიბარებული,
ადიდებულმა მდინარემ
მისი საფლავი სულ მოასწორა, –
ეს თქვა გრუნიამ და განაგრძო;
– წლისთავზე ბიჭი შეგვეძინა,
მაგრამ მაინც უბრად ვიყავით.
წყენამ და სამდურავმა,
რაც ჩვენს ოჯახში
გაისმოდა წლების მანძილზე,
ბედნიერების ყველა ფრინველი დააფრთხო
და ღია სარკმლებს მიაშურეს.
ჩვენ კი შევრჩით სახლს,
ბებერი ყორანივით გამოყრუებულს.
ჩემი ქმარი მშვიდობიანი
ხასიათის იყო ოდესღაც,
მაგრამ გაუთავებელი კამათის გამო
სმას მიჰყო ხელი.
სულ განიცდიდა,
მალქოზს რად არ დავუჯერეო;
ერთ დღეს სახლიდან გადაიკარგა.
მის ასავალ-დასავალსაც
ვერ მივაკვლიეთ.
ცამ ჩაყლაპა თუ მიწამ, არ ვიცი.
მალქოზი დუმდა, გაძლებაზე მიმანიშნებდა.
ამის შემდეგ კი მის მშობლებს
დიდხანს აღარ უცოცხლიათ.
ტიროდნენ და სინანულში იყვნენ.
პატიებას ითხოვდნენ,
მაგრამ მე გული არ მიბრუნდებოდა.
მათ პანაშვიდებზე
ცრემლიც არ წამომსვლია,
– აი, გულქვა პატარძალი, –
უთითებდნენ ჩემზე.
სად დამარხეს, არც კი ვიცოდი.
მაშინ მალქოზმა გამაფრთხილა,
წინაპრის საფლავი
განა შვილმა უნდა გაპოვნინოს?
მაშინღა მივხვდი რას გულისხმობდა,
როცა წუთისოფელმა შავებით შემმოსა.
ჩემი შვილი ტიფმა იმსხვერპლა
და იმ საფლავს მივაბარეთ,
სადაც ჩემი დედამთილი განისვენებდა!–
გრუნია აქვითინდა,
სახე ცრემლებით დაენამა,
მე კი მალქოზზე ვფიქრობდი,
როგორ არის მოწყობილი ეს სამყარო.
ნუთუ ოდესმე ყველანი
ერთმანეთის წინაშე წარვდგებით
და წარმოთქმული სიტყვების შეგვრცხვება.
როგორც ნაპირზე მინარცხებული
ტალღა უკან რომ ბრუნდება
თავის ყოველი წვეთით და ჭავლით,
ასე ვიქნებით ჩვენი
ცოდვით, სიტყვით და ფიქრით.
არაფერი იკარგება ბუნებაში,
მხოლოდ ორომტრიალია უკიდეგანო.
მწვერვალზე უნდა ააღწიო,
ხელისგულივით რომ ჩანდეს ყოველივე.
ხშირად ვსტუმრობდი იმ დღის შემდეგ
ღარიბთა კვარტალს.
მოწყალებას ჩავდიოდი და
მომდევნო დღის თორმეტ საათზე
ქისაში ფული ორმაგდებოდა;
სულ სხვა ძალებთან მქონდა საქმე,
რასაც განვიცდიდი, მაგრამ ვერ ავხსნიდი.
მცირეოდენ ფულს ჩემთვის ვხარჯავდი,
დანარჩენს მოწყალებაში გავცემდი.
შევნიშნე, რომ სწორედ
მოწყალებაში გაცემული ფული
ორმაგდებოდა.
ერთ დილასაც,
როცა ოთახის ინტერიერს
სარკმლიდან მზის შუქი დაეცა
და სულ მალე მთელ პაპანაქებას
თავზე დაგვაფრქვევდა, მე წამოვდექი,
ქისა ფანჯრის რაფაზე შემოვდე და
ზედ დავაჩერდი;
– ამ დასახლებას ჩვენ ვეყოფით,
მე სიკეთის ქმნას არ შევწყვეტ მათთვის!–
ვთქვი და გავხედე ღარიბთა კვარტალს.
მათი ქოხმახები დილის ბინდბუნდში
ისე ჩანდა, თითქოს ციხე-კოშკებიაო
და გავიფიქრე, მე ვიქნები
მათი მფარველის იდუმალი თანამზრახველი!
და მივხვდი, რომ ფესვებს ვიდგამდი,
ისინი ჩემი ნათესავნი ხდებოდნენ
და ვერასოდეს დავაღწევდი მათგან თავს,
მე დავდიოდი მათ ქორწილებში,
მათ ძეობებში და ნათლობებში,
ხშირად თამადად მნიშნავდნენ ხოლმე,
აღაპებზეც მიძახოდნენ.
ერთი სიტყვით, მიღებული კაცი ვიყავი
და როდესაც მადღეგრძელებდნენ,
პირველ რიგში ხელგაშლილობას მიქებდნენ.
ჩემს უდიდეს თვისებად ეს მიაჩნდათ
და მეც ვიძლეოდი ხელგაშლილობის
თვალსაჩინო მაგალითს.
სიკეთემ ისეთი შეყოლა იცის ხოლმე,
უკან დასახევ გზას არ დაგიტოვებს.
მოწყალებას ყაირათიანად გამცემი
მხოლოდ მოსაზღვრულ მიჯნებს მიჰყვება,
მე კი ყველა ჩარჩოს ვამსხვრევდი.
ერთხელაც ერთმა უპოვარმა,
მაზუთიანი განძელის სურნელი
რომ დაჰკრავდა გარუჯულ ხელებზე,
თავისი შვილის მონათვლა მთხოვა,
ის შაქარყინულს ახრამუნებდა
და მიმზერდა მშვიდი თვალებით.
ჩვენ მონასტრისკენ გავეშურეთ,
ზღუდის მიღმა დამსკდარი კრამიტები
შხაპუნა წვიმას ძლივს აკავებდა
და საკმევლის სურნელი ეფინა მიდამოს.
მე მათ ბავშვის მეურვეობა აღვუთქვი
და ჩემი სიტყვები
ლიტონად არ შერაცხულა.
როცა უკან ვბრუნდებოდით,
ხიდთან შევჩერდი:
– აქაურობას გლახაკი სტუმრობდა ხოლმე;
– მალქოზზე ამბობთ? – მკითხა ერთ-ერთმა.
– დიახ, იცნობდით?
– დიდმა ცოდნამ გააგიჟა საწყალი კაცი.
არაქანის ყველა ბიბლიოთეკარს
დიდ სწავლულად მიაჩნდა იგი.
არქივებში აღამებდა,
წიგნის ჭიას ეძახდნენ მეტსახელად,
– ეს მონასტერი მან აღადგინა! –
– რის განათლება, რა განათლება,
ერთად ვხეხეთ ციხის კედლები! –
თქვა ვიღაცამ, აქაოდა მეც ვიცნობდიო,
თავის გამოჩენა სურდა.
– აბა, რას ამბობ, ის გმირი იყო,
სამხრეთ საზღვრებთან ომობდა.
მოშხები თავის მფარველად თვლიდნენ!–
ასე ამბობდნენ ერთმანეთის
გამომრიცხავ სიტყვებს მალქოზზე.
შორიდან მატარებლის გუგუნი მოისმოდა,
ჩვენ კი წყნარად ვმუსაიფობდით
მჭმუნვარე ფიქრებს მიცემულნი
და მე ვფიქრობდი, რა ცარიელი იყო
იქაურობა მალქოზის გარეშე.
ცაცხვები მშვიდად უგდებდნენ ყურს
მდინარის დუდუნს,
მარადიულ მსმენელებივით
და დრო კი არ გადიოდა,
ნაღვლიანად დალასლასებდა,
გაბეზრებული ბოლთას სცემდა
თავის უჟამო სამეფოში,
დასაბამიდან რაც მიაკუთვნეს.

*
ერთ დილასაც ფული დავთვალე,
ას უნციაზე მეტი იყო.
რამდენიმეც ჯიბეზე მქონდა.
მოკლედ მდიდარ კაცად ვიქეცი.
ყვითელქურთუკიანს ყოველდღე ვხედავდი,
თუმც დიდ ყურადღებას არ ვაქცევდი.
მშიშარა კაცი ჩანდა,
ვერაფერს შემამთხვევდა.
ძილი ფხიზელი გამიხდა,
პატარა ხმაურზე ვფეთდებოდი.
მეჩვენებოდა, რომ ვიღაცას
ჩემი ქისის მოპარვა სურდა,
მაგრამ ეს მხოლოდ ეჭვები იყო.
ერთ კვირა დღეს,
მდინარის გასწვრივ ხეტიალში
დრო რომ გამყავდა,
მის მღვრიე ჭავლებს ვაკვირდებოდი
და ისე დამქონდა ჩემი ოცნებები,
როგორც დამსხვრეულ ფრეგატს
ძველი იალქნები.
ჩემი ფიქრი და წარმოსახვა
დაფხრეწილი აფრები იყო,
ქარში მოტკაცუნე.
მიტოვებულ ბაღში
ხის ძელსკამზე ჩამოვჯექი,
ფიქრმა წამიღო;
რამდენი კაცია ამ დაბაში
და ყველა სხვადასხვა ნიშნით დაიბადა.
რა ბედი გვეწევა-მეთქი, ვფიქრობდი.
ეგებ ბედისწერა
დამშრალი მდინარის კალაპოტია,
საზარელი ფსკერით და გარდიგარდმო
ნაღვლიანი ლანდშაფტებით
და ეს ძველი, მიტოვებული ბაღი
მშვიდი ალაგია დამშრალი ცრემლებისთვის,
თავისი მყუდრო არსებობით
ათას კითხვას რომ ბადებს.
ცხოვრება გამოსავალს ყოველთვის გვიტოვებს,
თითქოს დაყვავებით გვეუბნება,
თუ ღარიბი ხარ,
მაშ მოშურნეც არა გყოლია!
მოშურნე თუ გყავს,
მაშ წყალობაც გქონია ბედის!
მე კარგს არაფერს მიგრძნობდა გული.
კუზიან ხიდს ცხვრის ფარა შესეოდა.
გაღმა ნაპირზე მდგარი მწყემსი
მალიმალ სტვენდა...
შორს იელვა არწივის ბრჭყალივით.
სადღაც, მდინარის სათავისკენ
საშინელი გრგვინვა გაისმა
და ისეთი ქარიშხალი ამოვარდა,
ხეები ლამის მიწას გაეკვრნენ,
თითქოს ბატონი მობრძანდებაო,
ფეხქვეშ გაეგნენ.
კოკისპირულმა წვიმამ დაცხო,
აზავთებულმა ტალღებმა
ხიდი შხეფებით გადარეცხა,
თითქოს შესაწირს მოითხოვსო
და მთელი ფარა წამში დაღუპა.
ბატკნების საწყალობელი კიკინი
და ცხვრების მორჩილი ბღავილი
მდინარის ხმაურს მიერთვოდა
და ახშობდა მწყემსის გოდებას.
თავს დატეხილი უბედურება
მომავალი დღეების ყალიბს უმზადებდა.
და მე თვალნათლივ დავინახე
ამ მდინარეს შმაგს რატომ უწოდებდნენ.
ფრთამოტეხილი ქარბორბალა
თუნუქის სახურავებს ენარცხებოდა,
ცივი ხელებით მთრთოლავ ხეებს ეხვეოდა,
როგორც ვნების აღმძვრელ ქალწულებს,
ფოთლები ქარში გაწეწილი
კულულებივით რომ უტოკავდათ.
მუხლმოკვეთილი მიფორთხავდა
მიწის მტვერში
და მომაკვდავი ფრინველივით
ლამობდა აქედან გაღწევას,
თითქოს ბოლო წუთებს ითვლისო
და ყველანი სურს იმქვეყნად გაიყოლოსო.
ბოლოს მოცელილი დაეცა ფოთლებში და
გამჭვირვალე სხეულით სივრცეს შეერია.
გული მელეოდა მწყემსის შემხედვარეს,
ალბათ ოდესღაც ასე მოთქვამდა
სოვდაგარი კუზიან ხიდთან.
მწყემსის ცოლ-შვილი შევნიშნე,
თურმე ჩვეულებად ჰქონდათ,
ოჯახის უფროსს
შინ მომავალს ხიდთან დახვედროდნენ.
იწვა ბატკანი, ნაპირზე გამორიყული.
ქარიშხალიც ჩადგა და სიჩუმე გამეფდა.
ხეებს ხომ წესად აქვთ
ძლევამოსილ ქარაშოტებს
თავი მორჩილად დაუხარონ,
ყვავილთა ნაცვლად
დაუფინონ ფეხქვეშ ფოთლები
და თუ ნიავად ჩამოამწესეს
მათ დაცემას გულგრილად შეხვდნენ,
მდუმარედ და ოდნავი თრთოლვით.
ხოლო უმწეო სიოს წინაშე
ამაყად დგანან, წელგამართულნი.
ოდნავადაც არ იძვრიან
თითქოს გამოვლილი ჰქონდეთ
ომი და შიში მის წინაშე.
წინა ხაზის ბათქაბუთქი,
ტოტების ლაწალუწი
და გულმკერდზე მედლების ჩხარუნი.
ამ სევდის ველზე მწყემსის გოგონა,
ოქროსფერი კულულებით
და თეთრი ბაფთით
არ ტიროდა მხოლოდ და მხოლოდ.
ბატკანს თვალებში ჩახედა და დაუტია;
– ადექი ფეხზე! –
პატარა დედოფლის უმანკო ბრძანებას
სხვა დროს თუ სიხარულით აღასრულებდა,
ახლა ყურიც არ შეუბერტყავს.
გოგონა ჯიუტად აფახულებდა
ჩალისფერ თვალებს და
საყვედურით უმეორებდა:
– ბატონო ბატკანო,
ჩემი მშობლები შენს გამო ტირიან!
იქნებ კეთილი ინებოთ და ფეხზე წამოდგეთ! –
მაგრამ ბატკანი
მარადიულ ძილს განაგრძობდა.
ეს იყო მისი პირველი ურჩობა.
გოგონამ მშობლებს გადახედა
და გაუწყრა:
– რატომ ტირით?
მე, თქვენი დამჯერი შვილი ხომ აქა ვარ! –
გაცრეცილი სამოსელი წვიმას გაელუმპა
და მორჩილი მხრები ოდნავ უცახცახებდა;
და როცა სამივემ სახლისკენ გასწიეს,
მე მათ ავედევნე,
თუმცა კი გუმანით ვხვდებოდი,
იქით მიდიოდნენ, ღარიბთა კვარტალში,
დაბის ვეება დასახლებაში,
უიმედო სვლით უერთდებოდნენ
ტკივილით გატანჯულ მოხუცებს,
არაყში ჩამხრჩვალ ახალგაზრდებს,
სნეულ უბანს,
მის თავზე ხომ ცაც შავი იყო.
იქით მიეზიდებოდნენ თავიანთ სიმწარეს.
მათი ამბავი ყველას გაეგო.
ალბათ ამაღამ დალევდა მწყემსი,
მის ცოლს ქალები ანუგეშებდნენ,
ეს ყველაფერი გულთან მიმქონდა,
მათ გასაჭირს ვითავისებდი,
მინდოდა გამეგო ზარალის ოდენობა,
ცხვრის ფარა ხუმრობა საქმე ხომ არ იყო.
თუმცა ვერ ვერკვეოდი ისეთ საკითხებში
სოფლის მეურნეობის სურნელი რომ დაჰკრავდა.
ჩუმად შევყევი მწყემსს ლუდხანაში,
ლუდსა სვამდა და გულს იოხებდა;
– ყველაფერი წყალში ჩაიყარა,
თვის ბოლოს პატრონი მომაკითხავსო.
ცხვრის ფარაზე მე ვიყავი პასუხისმგებელი.
ხელშეკრულებაში ასე გვეწერაო.
რძის ულუფას რომ ვერ მივაწვდი,
ხვალიდან კლიენტებიც შემომეცლებაო.
აწყობილი მქონდა საქმე,
ფულსა და ნამატს შუაზე ვიყოფდითო.
ნამატიანად ორმოცდაათი სული იყო...
ახლა კი ყველაფერი წყალში ჩაიყარაო.
თქვეს: – ბერძენი ჰყიდისო ფარას,
ფავნისის ტყეში, ქორიშის აღმა,
შეყოლებაზე,
ერთ სულს უნციად აფასებსო,
ძვირი არ არის,
სხვა არავინ მეგულება, ფარას ჰყიდდესო,
მწყემსმა, ამდენ ფულს სად ვიშოვიო,
ფეხზე წამოდგა, შინ წავალო,
თქვა და წავიდა.
ლუდხანაში დარჩენილები
კათხის ფსკერს უბრად ჩასცქეროდნენ;
მისი ტონი არ მომეწონა, თქვა ვიღაცამ.
ვშიშობ თავს რაღაც არ აუტეხოს! –
მე ყოველ მათგანს ისე ვუსმენდი,
თითქოს კარიბჭის ზღურბლთან ვიდექი
და ჩავერიე მათ ლაპარაკში:
– ხომ არ იცით
ფავნისის ტყე რა მანძილზეა?
– ერთი საათის სავალზე ფორნით.
– ვის ჰყავს ფორანი?
– აგერ, იმას! –
მიმითითეს ერთ პირქუშ კაცზე.
გაცვეთილი ხიფთანი და ჩექმები ეცვა.
სუფრასთან უხმეს:
– ჰეი, კოფია, ბატონს შენთან საუბარი სურს.
ზლაზვნით ჩამოჯდა მაგიდასთან,
ყური დამიგდო:
– ამ საღამოს ქალაქგარეთ მინდა გავიდე!
– ღამით მგზავრობა ორჯერ ძვირი ღირს!
– ეგ არ მაღელვებს.
მე საზღაურს არ გავექცევი.
შენ ეს მითხარი, სადა ცხოვრობ?
– გროშის ათში.
– ერთ საათში მზად უნდა დამხვდე! –
ფულზე მოვრიგდით,
ლუდხანიდან მარტო გავედი
და გავემართე მწყემსის სახლისკენ.

*
ფანჯრის მინაზე მივაკაკუნე.
ის ოდნავ იყო შეღებული, ყური მივუგდე.
რაფაზე თეთრი ლარნაკი იდგა,
ჭკნობაშეპარულ ყვავილებით.
მალე ჩქამი შემომესმა, გოგონა იყო.
– ვინ გნებავთ, ძია?
– შენზე მსმენია, რომ მამაცი გოგო არისო,
– თქვენ ალბათ ჩემი მშობლები გნებავთ?!
– არა, პატარავ, შენთან მაქვს საქმე!
გამიმხილე შენი სახელი! –
პასუხად მხრები აიჩეჩა.
– მაშინ თეთრ ბაფთას დაგიძახებ!
– თქვენი ნებაა.
– მაშ, ქალბატონო თეთრო ბაფთავ,
ყური დამიგდე.
შენ სანახავად მე ბატკნებმა გამომაგზავნეს.
გზაში არია,
ხვალ დილისთვის აქ იქნებიან.
შენი მშობლები გააფრთხილე,
მე არა ვხუმრობ,
დანიშნულ დრომდე შინიდან ფეხს
ნუ მოიცვლიან.
აი, უნცია!
სარწმუნო რომ გახდეს ნათქვამი,
აბა, შენ იცი, მამაშენზე თვალი გეჭიროს! –
შემდეგ გროშის ათს მივადექი,
ფორანი იდგა
და ჩვენ სწრაფი სვლით შევტოპეთ ღამეში.
ციცინათელები წამიწამ ელავდნენ,
თითქოს ვარსკვლავები ძირს ჩამოდიანო.
მეეტლე სიტყვაძუნწი გამოდგა,
მუქ ლურჯ ნაძვნარში მივჩაქჩაქებდით,
ულამაზეს ადგილებში და ვფიქრობდი;
განა ცხოვრება აქ არა სჯობს?
მაგრამ განგებამ
ეგებ იმიტომ დაგვასახლა კაცნი ერთად,
რომ გვეზრუნა ერთმანეთისთვის.
მდინარის დუდუნს მივუგდე ყური,
რა მშვიდი ჩანდა,
ხოლო გუშინ რა ბრაზს ანთხევდა.
მალე ბერძნის სახლი გამოჩნდა,
ცაცხვებში მყუდროდ ჩამალული.
შემოღობილში ძაღლი ჰყეფდა.
სინათლე კიაფობდა და მის შუქზე
მიწის სიახლოვეს ღამურები დაფრინავდნენ.
კოფია უკან გავაბრუნე
და მე ღამის კუნაპეტს შევრჩი.

*
როცა კარებზე დავაკაკუნე.
– ვინ არის მანდ? –
ხმა მომესმა ნამძინარევი.
– საქმეზე ვარ! – ვუპასუხე.
მალე ბერძენი გამოჩნდა,
პარმაღთან მდგარს შემომაჩერდა.
მთვარის შუქზე თვალებს იფშვნეტდა,
ვერ ხვდებოდა სტუმრობის მიზეზს;
– მობრძანდით, სახლში! – შემიპატიჟა.
– მე ცხვრის ფარა მსურს შევისყიდო.
საქმე დილამდე ვერ დაიცდის,
სიმართლეს ვამბობ!
– მე მაგ სიმართლეს
ნაღდი ფულის დანახვა მიჯობს! –
გვიან, გვიან ამოღერღა ორიოდ სიტყვა.
საათს დავხედე, დროს ვკარგავდი
და სათქმელი მკაცრად ვუთხარი;
– შენ რა, უბრალო კაცი გგონივარ?
მე წარმოვადგენ
დეპარტამენტის ინტერესებს დაბა შავრაში.
იქ, სარკინიგზო კანტორაში
კაბინეტი მაქვს.
მე სადაზღვევო ფონდს განვაგებ
და ყველაფერ ამასთან ერთად
ქისაშიც ასი უნცია მიძევს! –
შეცბა ბერძენი,
არ ელოდა ასეთ შემტევ ტონს,
საქმის ასე შემობრუნებას.
– შემინდეთ, იმან დამაეჭვა,
ამ წვრილმანისთვის
ვინმე რომ არ ამოაგზავნეთ.
– ასეთ საქმეებს
ჩვევადა მაქვს თავად გავუძღვე!
– მობრძანდით სახლში, დავისვენოთ,
ჩაი დავლიოთ.
რახათ-ლუქუმით ცოტა პირიც
ჩავიტკბარუნოთ;
– ეგენი მერე, გარიგება როცა შედგება.
ცხვარი მჭირდება,
თითო სულში უნციას ვიხდი,
ჩემი შესყიდვის ინტერესებს
ეს წარმოადგენს.
– მაშ, ჩათვალეთ, რომ უკვე მოვრიგდით! –
ჭრაქი აანთო
და შემიძღვა მოზრდილ ოთახში.
შუაში გრძელი მაგიდა იდგა,
ფული აქ უნდა დათვლილიყო.
დოინჯი დინჯად შემოირტყა და მომაჩერდა,
თითქოს თვალებით მეუბნებოდა,
ახლა კი ვნახოთ
საქმის კაცი ხარ თუ ტრაბახა;
დაყაჭე შენი უნციები!
და მე ამაყად გავხსენი ქისა;
მაგიდა ყვითლად აელვარდა,
ოქროს მოზრდილი მონეტები
ზედ აჩხარუნდა
და ფულის მომცრო ზვინი დადგა,
მსწრაფლ მოახდინა
მომნუსხველი ზემოქმედება;
ბერძენმა ფულის დათვლა იწყო,
ასი უნცია რომ შესრულდა,
ხმადაბლა მითხრა:
– დილისთვის ფარა მზად იქნება!
– არა, ამ წუთას!
დილისთვის დაბის შუაგულში მელოდებიან.
– ეს გარკვეულ სიძნელეს შექმნის.
– მერედა ჩვენ ხომ
ორი დიდი ერის შვილი ვართ,
შეგვაშინებს სიძნელეები? –
ის უყოყმანოდ გაეშურა საძინებლისკენ.
–კარგით, ჩემს ვაჟებს გავაღვიძებ; –
ჩაიბუტბუტა და ცოტა ხანში
ჭრაქებით ხელში წავუძეხით
ფარას ბილიკზე,
მე და ბერძენი წინ მივდიოდით,
კომბლებით იყვნენ აღჭურვილნი
ბერძნის ბიჭები.
სტვენით, ყიჟინით მოჰყვებოდნენ
საქონელს უკან
და ანთებული მაშხალებით
მოსალოდნელ ნადირს აფრთხობდნენ.
ჭრიჭინებიც ჩუმდებოდნენ
ცხვრების ბღავილზე
და ეს ველური სვლა-გეზი,
ფარის ბინდბუნდში გადარეკვა,
გაუგებარი იყო მათთვის,
მაგრამ გულს მაინც არ იტეხდნენ.
დილამდე მაინც ჩავაღწევთო,
ასე ფიქრობდნენ;
სახლში კი ასი უნცია გვაქვს
საიმედოდ გადანახული.
რიჟრაჟზე დაბის შემოგარენს მივუახლოვდით.
დღის სინათლეში ისევ ენთო ლამპიონები,
რომლის ჩაქრობა მაშინ იწყეს,
სოფელში როცა შევდიოდით.
წარმოვიდგინე ცოლ-ქმრის სახე,
გოგონა მშობლებს
ნაღვლიანი თვალებით უმზერს
და გაშლილი ხელისგულით უნციას უწვდის.
– საიდან გაქვს? –
კითხულობს მამა და სარკმელში იხედება,
მთელი უბანი აქ მოგროვილა,
ფხიზლობენ ცუდის მოლოდინში.
მწყემსმა ხელები აღაპყრო და
სამი სიტყვა თქვა:
– საშველი არ ჩანს!
და ამ სიტყვებმა
ცივ სივრცეში ზანზალაკივით გაიწკარუნა.
თანაგრძნობა ხომ ცის კაბადონზე
გადაჭიმულ ცისარტყელას ჰგავს
და გრძნობ, იმდენად ლამაზია,
დიდხანს ვერ გასტანს.
მწყემსის სახლს იმ წამს მივადექით.
გზას გვითმობდნენ და მცირე ხანში
ცხვრით გადაიჭედა ისედაც მომცრო ეზო.
მათ სახეებზე სიხარული
ცეცხლის ალივით აბრიალდა.
მე კი დაოსებული ვიდექი
და განვიცდიდი ხალხის ჟრიამულს.
ბერძენმა თავის უნციებისკენ გასწია,
მისი შვილები ხალხს შეუერთდნენ.
ამაყები იყვნენ, ამ ზეიმში
მონაწილეობა რომ ჰქონდათ მიღებული.
თეთრი ბაფთა გარშემო დარბოდა,
თითქოს უჩინარ უფლისწულს ეცეკვებაო.
– განა ჩვენია ეს ფარა? –
მეკითხებოდნენ მისი მშობლები.
– დიახ, თქვენია! – ვპასუხობდი.
შემდეგ კი ხალხს მივუბრუნდი:
– რამდენი სახლი დგას გროშის ქუჩაზე?
– ორასიოდე! – შესძახა ვიღაცამ.
– შუადღის შემდეგ ფულს დაგირიგებთ,
თვითეულ ოჯახს თითო უნციას
და ეს იქნება გულით მოძღვნილი საჩუქარი! –
ეს სიტყვა ყველამ გაიგონა, ყიჟინა დაცხეს.
მხცოვანი კაცი მომიახლოვდა:
– ძვირფასო გონსო!
შენ ისედაც ბევრი დამსახურება გაქვს
ჩვენი დასახლების წინაშე!
რით გემსახუროთ? –
მე ისეთი დაღლილი ვიყავი,
ხმა არ გამიღია.
დიდება ხომ მაშინ მოდის,
მხიარულების თავი რომ აღარ გაქვს.
დაღლილი მზერა ხეივნის მერხს შევავლე,
მდინარის ნაპირზე მდგარს,
ზედ გადასავარდნზე,
თითქოს ქანჩებით ჩახრახნესო,
და ვუთხარი:
– აგერ, იქ, ჩრდილში წამოვწვები! –
და ჩავიძინე ყველაზე ტკბილი ძილით,
რომელიც კი ოდესმე მღირსებია.
წალკოტი დამესიზმრა, ყვავილებიანი მდელო
და ლაჟვარდისფერი ჩანჩქერები,
ურიცხვი სიხარულის მომტანი.
იქ, შუაგულში, კაცი იდგა ზურგშექცევით,
მხარში ვწვდი და სახეში ჩავხედე:
– მალქოზ, შენა ხარ? –
მან მიპასუხა: განემზადე განსაცდელისთვის!
– მე ხომ სიკეთეს ჩავდიოდი,
ამისთვის უნდა დავისაჯო? –
სიკეთეს ჩადიოდი და განსაცდელს ერიდები?
მაშ, ბრძოლის ველზე
ბროლის ეტლით სეირნობ, ბრიყვო?! –
შემდეგ ხელები ჩამავლო და შემანჯღრია;
ფეთიანი სახით წამოვხტი,
მუჯლუგუნებით მაღვიძებდა მეეზოვე,
ისეთი სახე ჰქონდა,
თითქოს საუკუნე არ ვენახე.
– გაიღვიძეთ, გემუდარებით!
ფეხზე წამოვხტი
და თვალების ფშვნეტას მოვყევი.
– რამე შეგემთხვათ?
– სულ კითხვა-კითხვით მოგაგენით,
მალე ჟანდარმები ძებნას დაგიწყებენ!
– კი მაგრამ, რისთვის? – შევეპასუხე.
– ყვითელქურთუკიანი მათი აგენტი ყოფილა,
თქვენ ყოველ ნაბიჯს დარაჯობდა.
დილით ქოშინით შეიკეტა თავის ოთახში,
საბეჭდ მანქანას აჩხაკუნებდა.
შემდეგ სირბილით გავარდა გარეთ.
შეშლილი სახე ჰქონდა.
ისე ჩქარობდა, კარი ღია დარჩა,
ასეთი რამ არასოდეს მოსვლია.
ეჭვებმა შემიპყრეს.
მის ოთახში შევაღწიე.
ქაღალდები ეყარა გროვად,
ერთი და იგივე ტექსტით.
ზოგან სიტყვები გადაშლილი იყო,
თეთრი პირი ეტყობა თან წაეღო.
აი, თავად წაიკითხე!
“ჟანდარმერიის შეფს,
რკინიგზის დეპარტამენტის უფროსს;
გწერთ რკინიგზის ქუჩაზე მცხოვრებ
ვინმე გონსო ჩალაბის შესახებ,
ამ დაბაში სადაზღვევო
ფონდს რომ განაგებს.
ყველა საფუძველი გამაჩნია, ვიფიქრო,
ბოროტად იყენებს თანამდებობას!
პირველი დღიდან ვუთვალთვალებ.
ჯერ თვეც არ გასულა,
რაც აქ გაანაწილეს
და ასეულობით უნცია გახარჯა.
მოწმეები მრავლადაა,
რომელთა დაკითხვაც შეიძლება.
დღეს ყველა მოლოდინს გადააჭარბა.
გროშის ქუჩის მცხოვრებთ
ორას უნციას შეპირდა საჩუქრად,
რაც ჩემი ყურით გავიგონე,
ხალხის გულის მოგებას ცდილობს,
იქნებ არჩევნებშიც აპირებს კენჭისყრას.
მე გეკითხებით, ვისი ფულით ეს ყველაფერი,
თან როდესაც მისი ხელფასი
სულ ათ უნციას შეადგენს.
ჩემი გეგმა კი ასეთია:
ის ფულს უთუოდ დაარიგებს
დღეს შუადღისას,
მის სანაქებოდ უნდა ითქვას, სიტყვის კაცია.
ფაქტზე ავიყვანთ და პასუხს მოვთხოვთ.
ხელმოწერა".
მე სხაპასხუპით ჩავიკითხე;
და სიზმარი გამახსენდა.
– ღვთის გულისათვის, დაიმალეთ,
თქვენ ხომ უარს არავინ გეტყვით! –
მევედრებოდა მეეზოვე
და თან ქუჩას გაჰყურებდა გაფაციცებით.
– ჟანდარმებით გაივსება აქაურობა,
წუთი წუთზე აქ იქნებიან! –

*
მე მივაშურე ქვრივ ელისაბედს,
ვუამბე ჩემი გასაჭირი.
შეშის ფარდულში დამმალა.
ამბების მოსაყოლად მეარღნე მომიჩინა
და მარტო დავრჩი.
სულ მალე ჩამესმა
ყურთასმენის წამღები სირენის
და მიკროფონის მჭახე ხმა;
– ვინც ძებნილს მალავს, დაისჯება!–
ჟანდარმები ეტყობა ბევრნი იყვნენ,
საქმიანად დაქროდნენ აღმა-დაღმა.
თუ მართალია, რად გვემალება!
აი, მათი ეჭვის საბაბი.
თუმც სიმართლის დადგენაზე მეტად,
მართლმსაჯულების აღსრულება ეწადათ.
ამაყად ფიქრობდნენ,
ჩვენ მთავრობამ აღგვჭურვა ხელკეტებით,
სასტვენს წესრიგის სახელით
ჩავბერავთ ხოლმე დროგამოშვებით
და თუ კანონთან მართალი ხარ,
ეს ხმა ჩიტის გალობასავით ჩაგესმება.
არაფერი მომიპარავს და ვიმალები.
სჯობს ჟანდარმებს ჩავბარდე;
ვიცრუებ, ფული ვიპოვე-მეთქი,
– იპოვე, არა?! – მიპასუხებდნენ.
– სად ყრია ეგრე ამდენი ფული?!
და მე ვეტყოდი, არსად არ ყრია,
ოცდაათი წელია რაც ძირს ვიყურები,
იქ კი ეყარა და ავხვეტე; ასე ვეტყოდი,
თუმც ეს შეგრძნება
გულს მირევდა, გასაჭირის გამო
მზად რომ ვიყავი ტყუილი მეთქვა.
ამას სჯობდა თორმეტ საათზე
ქისა მათ წინ დამედო,
დაე, თავად გახდნენ სასწაულის მოწმე,
მაშინ ხომ თავიდან მომწყდებიან.
ამ ფიქრმა ქისა გამახსენა,
როცა გავხსენი, შიგ კაპიკიც არა ჭყაოდა.
ნეტავ, რომელი საათია-მეთქი, ვიფიქრე.
თორმეტი ალბათ ჯერ არ არის,
რახან ქისა ცარიელია.
დროის გარკვევას შევეცადე,
ღრიჭოდან შუქი იღვრებოდა,
მერე წინკარს ჩრდილი დაეცა
და გარედან ხმა შემომესმა;
მცირე ვახშამი მოგიმზადეთ!
ამბობდა ქვრივი და მე ვკითხე;
– ელისაბედ, რა დროა ახლა?
– შვიდი იქნება, შებინდდება უკვე საცაა! –
ამდენი დრო გასულა და ჯერ ვერ მიპოვეს?
თავგზა დამებნა, ხალხი ორას უნციას ელის,
მე კი ვზივარ გაღლეტილი, არაფრის მქონე
და ჟანდარმები დამეძებენ
მთელ დაბაში გაფაციცებით.
თავი სიზმარში მეგონა,
არ ველოდი საქმის ასე შემობრუნებას.
საღამოს ხმები ცოტა მიწყდა.
კანტიკუნტად თუ გაისმოდა.
ჭუჭრუტანიდან გავცქეროდი
ნაწვიმარ ტროტუარებს,
რომლის თავზეც ვარსკვლავები
უღონოდ ბჟუტავდნენ
და ვერცხლისფრად ბრჭყვიალებდა
შორი მდინარე.
სავსე მთვარეს
ღრუბლები მონაცვლეობით სინჯავდნენ,
როგორც ოქროს მონეტას;
თითქოს შიშობდნენ,
ყალბი არ შემოგვაპარონო.
ჟანდარმები არა ჩანდნენ,
ეგებ პირველ სახლებსა ჩხრეკდნენ
და გზის გასწვრივ
უღიმღამოდ ციმციმებდნენ ლამპიონები.
საღამოს გრუნია მეწვია,
ქიშმიშებიანი კექსით.
სლავური სახე ჰქონდა,
უბადლო სილამაზით აღბეჭდილი
და მარტოობის მწველი განცდა
ედგა თვალებში.
იქაურობა გამოგავა,
ათას რამეზე ესაუბრა ქვრივ ელისაბედს
და მღვრიე ღამეს მიაშურა.
დილით მწყემსმა მომინახულა
და მიამბო, კანტორაში უკვე იყვნენო.
მბეჭდავი ქალიც დაუკითხავთ;
თქვენზე უთქვია, წესიერი კაცი არისო.
იმედი მაქვს, ყველაფერი გაირკვევაო.
შემდეგ განაგრძო, გეგმა ასეთი შევიმუშავეთ,
აქამდე რომ მოაღწევენ,
სადმე იმ სახლში გადაგიყვანთ,
რომელიც უკვე გაჩხრიკესო,
შენ თავს ჟანდარმებს არ დავანებებთ;
გულწრფელმა სიტყვამ ცრემლი მომგვარა,
ის თანაგრძნობით გამსჭვალული
თვალებით მიმზერდა,
პაწაწკინტელა თვალებით,
ღარიბთა კვარტლის მცხოვრებნი
ყოველ საღამოს ჭიქის ფსკერს რომ
ჩასცქერიან დაელმებულნი.

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by Admin on Tue Feb 22, 2011 12:55 am; edited 2 times in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Tue Feb 22, 2011 12:08 am

დიმიტრი წიკლაური


მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში

(წარმოდგენილი სამი პოემა ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან)

(გაგრძელება)

მწყემსი წავიდა
და კარი რომ გამოაღო,
მოულოდნელად შევნიშნე, რომ
აქედან ჩემი სახლი ჩანდა გაღმა ნაპირზე.
ღია ფანჯარაში ჟანდარმი დავლანდე,
გარდერობის უჯრებს აღებდა.
მერე ოთახის სიღრმეში მიიმალა.
უცნაურმა გრძნობამ შემიპყრო.
მე ეს ჩხრეკა არ მაღელვებდა,
არაფერი გამაჩნდა თითქმის.
გარეთ დარი იდგა.
მდინარის საქცევში ნავი ჩანდა,
მთვლემარე მებადურით.
ასეთ ამინდში რა სჯობია
წალკოტში წანწალს,
კენკრის, მარწყვის და მაყვლის კრეფას,
ყურს რომ უგდებ
ზანზალაკის საამო ჟღარუნს
და შაშვის ჭახჭახს,
წყალსაცავის მხრიდან რომ ისმის.
შორს ჩანდა მჭიდრო დასახლება,
სტაფილოსფერი სახურავებით.
და ნეკერჩხლის მყიფე ფოთლები
წითელი კრამიტებივით ელვარებდნენ.
დაყაშებული კლდე,
ცარცისმაგვარი, ფაშარი ქვებით,
იისფერ ლაჟვარდს შებჯენოდა.
მალე ფოთლების ჩამოქარვაც დაიწყებოდა
და ნიავიც შეჰკრებდა ლაშქარს
უკანასკნელი ფოთლების წამოსაკრეფად.
მე კი ჩაკეტილ ფარდულში ვზივარ,
სკივრის უკან ვიმალები
და ვგრძნობ საკუთარ უმწეობას.
მიცვალებულიც ხომ ესწრება
თავის პანაშვიდს,
მაგრამ არაფრის შეცვლა არ ძალუძს.
მერე საჭმელი მომაწოდა ელისაბედმა.
ამ ფაშფაშა ქალს ვერ ნახავდი
გულხელდაკრეფილს.
თავის სიცოცხლის ნახევარი
ქურასთან გაეტარებინა.
დღეს შედარებით პეწიანად ეცვა,
სკივრში წლების წინ გადანახულ
ტანისამოსზე
ნაფტალინის სუნი დაჰკრავდა.
ხარობდა იმით,
რომ შეეძლო ჩემზე ეზრუნა.
ასეთი რამ თქვა:
– ყური მოვკარი თქვენს შესახებ,
მალე ძებნას შეწყვეტენო! –
სად მოკრა ყური ამ კეთილმა დედაბერმა;
უსაფუძვლოა მისი ნუგეში
და მალქოზზე დავიწყე ფიქრი,
ის გლახაკობს და კანონიც არ ემუქრება.
მიკროფონის ხმამ გამომარკვია,
– ათი უნცია ძებნილისთვის!
ანუ ჩემივე ხელფასი,
რაც ისედაც უკვე მიწევდა.
აი, ფასი, რასაც სახელმწიფო
ხაზინა ჩემს გამო შეელია.
ფულით ცდილობდნენ
მოსახლეობის გადმობირებას.
ალბათ ფიქრობდნენ,
ფულით ჰყავსო ყველა ნაყიდი,
მათ ჩემს დამქაშებად თვლიდნენ.
აშკარა იყო,
ეჭვი ჰქონდათ, აქ რომ მმალავდნენ.
აქაურობას არ ეშვებოდნენ.
გამოსავალს ვეღარ ვხედავდი.
ქვრივსაც მძიმე მდგომარეობაში ვაგდებდი,
სჯობდა გაცლა და ჩაბარება,
ან ხეივანში დამალვა, კუზიან ხიდთან.
მე ამ ხალხის სიახლოვე ფულით მოვიპოვე
და ფულს თუ გადაუხდიან,
ალბათ გამცემენ.
ეს შეიძლება ათი უნციის გამო არ მოხდეს,
მაგრამ თუკი ფასს ასწევენ,
ვეჭვობ ცდუნებას გაუძლონ.
რომელიმე პირში მთქმელი
მაინც გამყიდის.
მოკლედ, ჩემი მდგომარეობა სავალალო იყო.
*
მალქოზი გამახსენდა,
თავისი უცნაური ქცევებით
ჩემს სიზმრებშიც რომ შემოაღწია
და ვთქვი მაშინ:
– ხედავ, მალქოზ! რა შავ დღეში ვარ
და დიდი წილი იმ ქისის გამო
შენ რომ მისაჩუქრე.
როგორ მოვიქცე,
თავი შავრას რომ დავაღწიო?
მალქოზ, ეტყობა, შენ სხვა კაცი ხარ
და ღირსება ცასავით დაგაქვს,
ზეაპყრობილი.
არც ფარისევლებს ემლიქვნელები,
არც ჭორიკნებთან ტეხ ფუსფუსს,
არც ფესვების გადგმას ცდილობ
წუთისოფლის ბერწ ნიადაგში.
მალქოზ, ეტყობა ღვთის რჩეული ხარ!
შენ არ ჩანხარ შეყუჟული
ამა სოფლის ძლიერთა ჩრდილში,
სადაც წვრილფეხნი იკრიბებიან.
შენი ნაკვალევი ხავსმოდებულ
ბილიკებს ატყვია,
შენი ღიღინი ტყის სიმშვიდეში გაისმის,
ნიავთან ხმაშეწყობით,
ბგერები დილის ხმაურთან ერთად
ნაკადულებში იკარგება
და ჩიტების ჟივჟივი ფარავს.
მალქოზ, შენ ხომ იმ კაცს არ ჰგავხარ,
ვინც ამ სოფელს მოიყინიჟებს
და სიბერეში შესული იტყვის,
არა ჰქონია აზრი დროსტარებას
და არ ექნება ფასი მის სიტყვას.
შენ კი, მალქოზ, რასაც მიელტვი,
პირველ რიგში
ეს სიბრძნე და სინანულია.
სიბრძნის ხრიოკებს
სინანულის წვიმას აპკურებ.
კაცი – სიმართლის მაძიებელი,
მეფეა და მონაზონი,
სანთლის ფიჭისგან ჩამომქნელი
ზადს არ შეურევს?!
ჩვენ კი, კაცობრივ
იწილო-ბიწილოში მქექავნი,
საკუთარ უბადრუკობას
ლამაზი სიტყვებით რომ ვნიღბავთ,
ერთმანეთს პირში რომ ვჩრით
და ღვთის სიმართლე დაგვვიწყებია;
რით გადავრჩებით?
მე ყველაფერი ავწონ-დავწონე,
მეყო ლოდინი, ჟანდარმებს ჩავბარდები! –
ვთქვი და ეზოში გამოვედი
და რაოდენ საოცარიც არ უნდა იყოს,
საწვიმარ მილთან მალქოზი იდგა,
ვეება ურიკის სახელურს დაყრდნობილი.
ჩემს მასპინძელს ეხუმრებოდა;
– ელისაბედ! ჩვენი სამშობლოს
მაგალითზე მაინც ისწავლე;
სტუმარს დიდი ხნით თუ შეიფარებ,
მერე თოფითაც ვეღარ გააგდებ! –
ელისაბედი იცინოდა, ხოლო მალქოზი,
სიცოცხლის დიდი მომღერალი
მშვიდად მიმზერდა
და ღიღინებდა ძველ მელოდიას.
– მალქოზ, შენ აქ საიდან გაჩნდი?
– ქისას წავიღებ, ვიცი, აღარ გამოგადგება! –
ქუჩაში ჟანდარმები ძალუმად გაჰკიოდნენ
და ჩვენი ხანგრძლივი დუმილი,
როცა ყოველი წამი ასე ძვირფასი იყო,
საუკუნედ იწელებოდა.
მე ქისა მალქოზს გავუწოდე და შევეკითხე;
– ქისა მიგაქვს და მე კი აქ მტოვებ?
– მაშ შენი ჭკუით
ეს ურიკა რად მოვაგორე?
ჩაწექი და ზედ ლაბადა გადაიფარე.
შავრას სანახებს რომ გავცდებით,
არაქანის გზას მიგასწავლი,
რჩევას მოგცემ და სხვაგან წავალ;
არ მაქვს დიდი დრო! –
მისი ბრძანება შევასრულე.
ლაბადა რომ გადამაფარა,
ზედ ფურცლების დასტა დააწყო.
მე გვარიანი სიმძიმის ქვეშ აღმოვჩნდი.
ჩვენ დავიძარით.
ჟანდარმები მორბოდნენ
შემხვედრი მიმართულებით.
ნუთუ ასეთი მნიშვნელობის
ბოროტმოქმედი ვიყავი.
გზას გავუყევით და ქუჩის ბოლოს
ჟანდარმები შემოგვეჩეხნენ.
ჰკითხეს, ბებერო,
ძებნილი ხომ არ შეგხვედრია?
– რაც ამ ურიკას მივაგორებ,
არ დამინახავს.
– რა მიგაქვს?
– ერთი უმწეო კაცის სახება.
ეს სახელმწიფო შეკვეთაა,
განა ვერ ხედავ?!
აფიშებს ვაკრავ,
ჰოდა, თანაც იმაზე ვფიქრობ,
აფიშების გამკვრელი რომ
არ ვყოფილიყავი,
ზედ მე ვიქნებოდი გამოსახული! –
ჟანდარმებმა ჩაიქირქილეს,
– რას დაემსგავსა ჩვენი დაბა! –
განაგრძო მალქოზმა.
– ყველა ნაკვეთი გაკერძოვდა,
ყველგან სახლები ააშენეს,
კაცი ვეღარსად მოისაქმებს! –
კვლავ გაიცინეს ჟანდარმებმა
და აზრადაც არ მოსვლიათ
ჩვენი გაჩხრეკა.
მალე თავი მიგვანებეს.
მიჭრიალებდა საზიდარი მოხრეშილ გზაზე.
ჩვენ გამოვცდით ღარიბთა კვარტალს,
კანტორასაც ჩავუარეთ,
გადავიარეთ ქორიშას ხიდზე
და იქ ცოტა ხნით შედგა მალქოზი,
ქისა ჩაბღუჯა და მოისროლა
შორს, მდინარის მღვრიე ჭავლებში.
აფიშებიც გადააპნია
და მთელი სივრცე
ქაღალდებმა დაფარეს ირგვლივ,
თითქოს თეთრი მტრედების გუნდი
მოაჯირიდან წამოიშალაო.
ერთი აფიშა დაკეცა, გულის ჯიბეში ჩაიდო,
და რატომღაც ეს სიტყვები თქვა:
– ქალაქის ყველა მტრედს
მუსრი რომ გაავლონ,
გაბოროტების უფლება არ გვაქვს! –
ამას ყველაფერს
ლაბადის ღილის ჭრილიდან ვჭვრეტდი,
კუზიან ხიდს მივადექით,
გამოვცდით ფუნდუკს,
შემთვრალი ხმებით აღსავსეს
და იმ ადგილს მივაღწიეთ
შავრას სანახები ძლივსღა რომ მოჩანდა.
და როცა ყველაფერი
ზურგსუკან მოვიტოვეთ,
მაშინღა შევჩერდით.
რა ადვილად მოინახა გამოსავალი...

*
– ხომ არ ინებებთ გადმობრძანებას? –
მალქოზის ხმა
ჟღერდა მხნედ და ამაღლებულად.
აინუნშიაც არ აგდებდა გამოვლილ ხიფათს.
მე გავიფიქრე,
აი, კაცი, რომელიც ერთ დროს
ქვეყნად ყველაზე საბრალო
არსებად მიმაჩნდა.
– ახლა ვინ გგონივარ? – მიპასუხა,
თითქოს ფიქრებიც გაისმოდა
მის სიახლოვეს.
– ურიკაში დროა მე ჩავწვე.
დავიღალე, მოვხუცდი და შეუძლოდა ვარ.
ქვიშის საათივით კლებულობს სიცოცხლე
და ცოდვები, ვით მძიმე ქვები,
ძირს მექაჩება და სხეული დილეგად მექცა.
შიგ ისე დავძრწივარ,
როგორც მიტოვებული შენობის დერეფნებში.
შენ მზიდე და შემეკითხე, რაც მოგენებოს.
შემეკითხე, სანამ ჯერაც ჩემთან არიან! –
აქ ხელი ზემოთ აიშვირა და დაამატა;
– თორემ დამტოვებენ და
ვერაფერს გიპასუხებ! –
როლები შევცვალეთ და ურიკა
ისე დამძიმდა, ძლივს ვქაჩავდი.
ეგებ იმიტომ, პასუხის მისაღებად
ძალისხმევა რომ დამჭირვებოდა.
თანმიმდევრობით გაისმოდა მისი სიტყვები;
ბოლოს კი მითხრა;
– ეგ ბოლო საქმე,
შენი გულის განწყობის გამო,
შეწირულია, ჰოდა ქისაც აღარ შეივსო.
მის ნაყოფს აქ ვერ მოიმკიდი,
ასეც გიჯობდა.
ოდესმე, როცა ამ ქვეყნიდან
გასვლა მოგიწევს,
ტკბილი მცენარე დაგხვდება იქ,
ტოტებით ნაყოფს გამოგიწვდის...
– და როგორია ეგ ნაყოფი? – სულსწრაფად ვკითხე,
მე მოველოდი დიად პასუხს,
ლამაზ სიტყვების კორიანტელს
და ეპითეტებს, მაღალფარდოვან ახსნას.
მალქოზმა კი ორი სიტყვა თქვა:
– კურკა არა აქვს!
შემდეგ ვდუმდით და ილაჯი
სულმთლად გამიწყდა;
– მალქოზ, მე ხომ უფულოდ დავრჩი?
– აფორიაქებული საქართველოს
მონაწური რაში გჭირდება?
ცხოვრება სხვისი ქვეყანაა,
აქ ქონებას ნუ მოიპოვებ!
ფულის მაგივრად მადლი შეაგროვე;
მადლი – სამოთხის საგზალია,
მნათობის შუქი.
– ჩემს სახელსაც ჩირქი მოეცხო,
– სჯობდა ასე მომხდარიყო,
მაგრამ ნუ წუხარ.
როცა დავთრებს შეადარებენ,
იტყვიან, რომ
ყველაფერი წესრიგში გქონდა.
ეტყობა, პირად ფულს ხარჯავდაო.
იქნებ კუზიან ხიდთანაც იპოვაო
აქლემის საპალნის ნაშთები, იტყვიან.
საქმეს დახურავენ და დაგივიწყებენ.
შენი სახელი ლეგენდებით შეიმოსება,
სიმართლისთვის დევნესო კაცი.
ყვითელქურთუკიანს დააწინაურებენ,
რადგანაც სახელმწიფო სიფხიზლე
ასეთი ქმედებების წახალისებას ემყარება.
თუმც ამას რაღა მნიშვნელობა აქვს.
აგერ, ქალაქი არაქანიც გამოჩნდა,
ცივილიზაციის ვეება ხახა,
რომელიც მუდამ იკვებება
შენისთანა ბედისმაძიებლებით.
იქ სარჩოს შოვნას ყოველთვის შეძლებ.
ცხოვრებას თავის მდინარება აქვს,
ვინ შეუცვლის მიმართულებას?!
ხოლო განგება
დაუღალავი მძერწავია,
უმოწყალოდ ანგრევს ყოველივეს,
რაც ნგრევას გადაურჩება
ოქროთი რომ მოავარაყოს.
შენ კი, ხის ჩრდილში წამოწოლილო,
თავს გმირად ნუ წარმოისახავ.
გმირობა მწიფე ნაყოფი არ გეგონოს,
ქარის ქროლვისას თავზე დაგეპნეს.
ის ხის კენწეროსთანაა შეზრდილი,
ძალა თუ შეგწევს,
იქ აბობღდი და ამოჩორკნე!
ერთს გეტყვი კიდევ,
სანამ ამა სოფლის მდგმური ხარ,
იცოდე, რამდენიც არ უნდა ეხეტო,
ქვეყანას მაინც ვერ გამოლევ!
ხოლო საწუთროს თუ აჰყვები,
ისე შეგესევა,
როგორც ფუტკარი თაფლის მპარავს!
ყური უგდე საკუთარ გულისცემას.
თითქოს ვეება სამჭედლო იყოს,
მხურვალე საბერველებით
და ვეება ჩაქუჩებით,
აქ ისხმება ყალიბში და იჭედება
გასაღები სასუფევლის კარიბჭისათვის
და გულისცემა სანამ შეწყდება,
გასაღები მზად უნდა იყოს! –
ესა თქვა და გასაღები ააჩხარუნა,
თითქოს განაღდებული ჰქონოდა.
შემდეგ განაგრძო:
– ეს აფიშა კი სახსოვრად დაიტოვე!–
აფიშაზე მე ვიყავი გამოსახული,
– იძებნება! –
ქვეშ ეწერა მსხვილი ასოებით.


*
მალქოზმა ზურგი შემაქცია და პირობისამებრ
სხვა გზით წავიდა.
– ჰეი, მალქოზ, ურიკა გრჩება!
– იქ, ვაგზალში გამოგადგება,
ერთი ხანობა თავს ამით გაიტან! –
წინასწარ ჭვრეტდა
არაქანში ჩემს პირველ დღეებს.
ვერაფრით ველეოდი,
მაგრამ განშორება გარდუვალი იყო.
მე ცრემლები მომერია
და ზურგსუკან დავადევნე;
– განა დალხენით ვიცხოვრებ ქვეყნად?
– ყოველი ტანჯვა ცას გვაახლოებს!
და მე ვიგრძენი, მისი პასუხი
ჩემს მომავალს განსაზღვრავდა,
მაგრამ არ მგვრიდა ტანჯვას და ტკივილს.
მალქოზი კი გზას განაგრძობდა.
მაშინ შევძახე მთელი არსებით:
– მალქოზ, მე ყველაფერს მივხვდი,
პოემის წერა დიდი ჯაფაა,
ცრემლების ღვრაა საფეხურებზე;
მე წავიკითხე ანდერსენის
ზღაპარი გედებზე,
მივხვდი, ვინც არის პოეტი!
პოეტი ის გოგონაა,
ზღვის გადაღმა რომ მიაგნებს
თავის ძმებ – გედებს;
მათთან ხელჩაჭიდებული
პაწაწინა კუნძულზე
ქარიშხლიან ღამეს გაათევს
და მერე კი
მარმარილოს გამოქვაბულში
ველური ვაზის ცქერით ტკბება,
ხოლო როცა ეუწყება გამოსავალი,
ტანჯვის გზას ირჩევს;
ჭინჭრის პერანგებს
მდუმარედ რომ უქსოვს თავის ძმებს;
მთელი ღამე რომ მუშაობს თავაუღებლივ,
რათა ძმები გადაარჩინოს.
ათ ძმას რომ შემოსავს,
ნამდვილ სახეს დაუბრუნებს,
ხოლო ნაბოლარას ჯერი რომ დადგება,
მისი პერანგი სანახევროდ მზად იქნება
და დას ქსოვაში დაათენდება...
ელიზა, ძმებისთვის თავგანწირული –
აი, ვინ არის პოეტი! –
მე გავყვიროდი მთელი ქვეყნის გასაგონად
და ჩემი სიტყვები ისე ცვიოდნენ,
როგორც კლდის მომცრო ნამსხვრევები
მოქნეული წერაქვის ქვეშ.
დიდ ძალას ვდებდი თვითეულ მათგანში
და ლამის იყო ტირილი დამეწყო,
მაგრამ მალქოზი გზას განაგრძობდა
და მისი მკრთალი სილუეტი
დიდხანს მოჩანდა
ჩამავალი მზის მეწამულ ფონზე
და რომ მეგონა,
უპასუხოდ დამტოვა-მეთქი,
უცებ შედგა და მომაძახა:
– ნუთუ, მართლა? მე კი მეგონა,
მეთერთმეტე ძმაა პოეტი,
ანაბარა ცისა და მიწის! –
შემდეგ მხრები აიჩეჩა და გზა განაგრძო.
ასე დამშორდა მალქოზი
და მე დიდხანს ვიდექი მდუმარედ,
ყურებში მისი ხმა ჩამესმოდა,
და მე მივხვდი, ეს სიტყვები
ქვეყნად ქარივით იქროლებდა,
ექოდქცეული.
შორეულ მთებს მიაწყდებოდა
და აქამდეც მოაღწევდა,
სადაც ვიჯექით ცეცხლის ირგვლივ,
ხმაურიან ქალაქიდან შორს,
ზარის ხმასავით ჩაგვესმებოდა
და ჩემს ნაცვლად ამბის თხრობას
დაასრულებდა.
ჰოდა, ცეცხლიც ჩაქრებოდა ამასობაში,
ფერფლში ჩაფლული
მუგუზალიც მინავლდებოდა,
განვლილი დღეები
წაქცეულ ხეებს დაემსგავსებოდა,
წარსულისკენ მიგვახედებდა
და შორეულ მოგონებებს წამოშლიდა,
შორიდან კი ვარსკვლავებიც
მთვარეზე მომცრონი ჩანან
და ქვისმთლელსაც ვერ გაარჩევ
ოქროსმაძიებლისაგან.



3. მზიდავი

*
ნანგრევებისკენ მივყავართ მიტოვებულ გზებს,
ნასოფლარისკენ მიგვიძღვის ნაბილიკარი.
ყორღანებიღა მოჩანს ირგვლივ, ვერანი მიწა;
მშრალი, დამჭკნარი ვერხვები
და ხაშმი ორთქლი,
გეგონება მიწა სუნთქავსო.
ეს უჩიტებო ქვეყანაა, უწყლო მინდვრები.
მის ვრცელ ჭალებში
ყვავილები არა ხარობენ.
აღარც შხაპუნა წვიმა მოდის,
არც სიო იძვრის.
უვარსკვლავებო ზეცაა და
დრტვინვისა და კვნესის მიწაა,
აქაურობას აღარავინ არ ეკარება.
მე თუ ამოვალ ათასში ერთხელ,
რადგან გული მომიწევს აქეთ.
თქვენ კი ვინა ხართ,
ხელში რომ ფშვნით მიწის გორმახებს?
იქნებ ნიადაგმცოდნეები
და ეროზიას იკვლევთ გულდასმით?!
ხოლო მიწის ფხვიერ შრეებში
ნიჟარებს რომ უხვად პოულობთ,
გაკვირვებისგან მხრებს იჩეჩავთ;
და ფიქრობთ ისტორიულ შეუსაბამობაზე;
ეჰ, ბუნების ლაღო მკვლევარნო,
პირდაფჩენილ თხრილებში მსხდარნი
გულისყურით რომ ჩაჰკირკიტებთ
ძველ საიდუმლოს,
ყური დამიგდეთ და მაგ კითხვებს
მე მოვფენ ნათელს.
ეს ზღვის ნაშთები
აქ შემთხვევით არ მოხვედრილა;
ეს ადგილი ზღვის ფსკერი იყო.
პლატოს კიდემდე წამომყევით
და გადავხედოთ
არაქანის თვალწარმტაც ხედებს,
ახლა რომ მიტოვებულია აქაურობა,
ოდესღაც იყო ამა სოფლის ხმაურით სავსე.
მოდით, ცოტა ხნით აქ ჩამოვსხდეთ,
ძველ ლანდებს ვუხმოთ
და გავაცოცხლოთ ის ამბები,
აქ რომ ხდებოდა.
მას შემდეგ კარგა ხანმა განვლო,
ბევრმა წყალმა ჩაიარა, როგორც იტყვიან.
დრომაც სიძველის უთვალავი
გაუმჭვირი ფარდა დაჰკიდა.
დრო ხომ მდიდარი მეფართლეა,
ეს ნაჭრები მას უხვადა აქვს.
შორს მოჩანს შავრას სანახები,
აგერ, იქით, თვალსაწიერზე.
იმ ადგილებს კი შავრას იცით რად უწოდებენ?!
ოდესღაც მეფეს ჩაუვლია თავის ამალით
და მისი ცხენი აღმართებზე შეფორხიალდა,
თითქოს ჯაგლაგად ქცეულიყოს.
ამ დროს შემხვედრი მიმართულებით
ქერათმიანი მეომარი შემოეჩეხათ,
შავრა ცხენზე ამხედრებული.
ხელთუფლიშვილი იყო გვარად,
ვალერი ერქვა, ამირანის ძე;
გადმოცემით როგორც ამბობენ.
– შეჩერდი, ძმაო! – მიმართა მეფემ.
ამალაში ჩაიჩურჩულეს;
– გაიგონეთ, მეფემ ძმა უწოდა,
დღეიდან ხომ მისი სახელი
ოქროს ასოებით ჩაიწერება!
– მეფემ ძმა უწოდა,
მეფემ ძმა უწოდა! – ჩურჩულებდნენ მეფის მხლებლები.
– ჩემი ცხენი ჯაგლაგად იქცა! –
მიმართა მეფემ გულად მეომარს –
შენ შავრას ხომ ვერ დამითმობდი?
– რატომაც არა, დიდო მეფეო! –
უპასუხა და მოხდენილად ჩამოქვეითდა
და აღვირი მიართვა კრძალვით.
და უპასუხა მაშინ მეფემ;
– ვგრძნობ, ღირსეული მხედარი ხარ,
აი, ძმობილო, ჩემი ჯაგლაგი,
ჰოდა, ჭენებით სადამდეც ივლი,
მე იმ მიწებს შენ მოგაკუთვნებ!
ხოლო დღეის აღსანიშნავად,
ამ ადგილებს შავრას ვუწოდებ! –
მაშინ ამხედრდა მეომარი
და გააჭენა მეფის ცხენი ლაღი ნავარდით.
გორებს იქით თვალს მიეფარა
და აღარავის უნახავს იგი.
ამიტომაც ამბობენ ხოლმე,
უსაზღვროაო შავრას მხარე და სანახები,
მისი მარადი მფლობელი კი – ძველი მხედარი,
თავად მეფემ ძმა რომ უწოდა.
არაქანი კი იმიტომ ჰქვია,
ამქვეყნიური არ არისო,
ქანებისგან არ შედგებაო...

*
ჰო, ისევ მე ვარ, გონსო ჩალაბი,
იქნებ გსმენიათ კიდეც ჩემზე?!
თავის დროზე დაბა შავრაში
ჩემი ამბები დიდად გახმაურდა;
ხოლო იქიდან რაც წამოვედი,
არაქანის ვაგზალზე ვტრიალებდი.
დევნული ვიყავი და სახეს ვმალავდი.
ვცდილობდი, თავი დამეღწია
წუთისოფლის ბადეებიდან.
გლახაკებთან ვმეგობრობდი,
ხოლო ვინც ამგვარ ყაიდით ცხოვრობს,
ბედნიერი როგორ იქნება.
ბედნიერება ხომ გულისხმობს
სიმყუდროვეში მოყუჩებას – სახლი, ოჯახი;
მე სხვა გზა მქონდა,
ბერთა მადევარს და მარადიულ მოხეტიალეს.
ჩემი ცხოვრების გრძელ გზას ვადექი,
რომლის ბოლოში საფლავი ჩანდა,
დამრეცი ბორცვი ხის ჯვრის გვირგვინით.
იქ მისვლამდე კი, სადაც მოვხვდი,
გავლით ვიყავი;
და მივხვდი, რომ წუთისოფელი
ერთ ურყევ კანონს ეფუძნება;
კაცის სიცოცხლე ქვეყანაზე სასმისს წააგავს,
შხამისგან სანამ არ გამოცლი,
მანამ ღვინით არ შეგივსებენ.
წუთისოფელი მწველი ცეცხლია,
რომელშიც გწვრთვნიან,
ფუჭად ვეძებთ ბედნიერებას...
აგერ, შორს, ხედავთ რუხ შენობას,
კვამლის ბოლქვებში დროდადრო რომ
იელვებს ხოლმე;
ეს არაქანის ვაგზალი გახლავთ;
ჰოდა, როგორც ადრე გითხარით,
მე იქ მზიდავი ვიყავი.
გახუნებული პიჯაკი მეცვა,
გაცვეთილი და საყელოაჩაჩული;
შავი ქუდი ჩამომეფხატა
და ურიკას აღმა-დაღმა დავაგორებდი.
ხანდახან ახლაც ყურებში მიდგას
იმ ბორბლების მჭახე ჭრიალი.
თავდახრილი დავაბიჯებდი,
ძველ ნაცნობს რომ არ გადავყროდი.
ყოველ გამვლელს თვალს ვარიდებდი.
არადა ვისი ტვირთი აღარ გადამიზიდავს.
მაშინვე ვგრძნობდი შეძლებულ ხალხს,
აბზუებული ცხვირებით,
კუდი ყავარზე რომ ედოთ.
ხელმომჭირნე გლეხებს არ ჰგავდნენ,
ხანგრძლივ ზამთართან ბრძოლით დაღლილებს
ხურჯინებით რომ ჩამოჰქონდათ მთების სურნელი.
მე მზიდავი ვარ! – ვამბობდი ჩემთვის,
ვცხოვრობ ერთ მწირ გარეუბანში,
რომლის ღატაკი ფერდობები
მდინარისაკენ ეშვებიან,
ხოლო მდინარე ღრმა და მღვრიე იმიტომ არის,
დავიწყებას რომ მისცეს წარსული;
გამჭვარტლული სახეები კი იმიტომ გვაქვს,
ვაგზალზე რომ ვმუშაობთ ყველა.
ჩვენ გარეუბნის მომღერლები ვართ,
ელმავლების და ორთქლმავლების შორი გუგუნი
და ვაგონების დაგადუგი –
ის განუყრელი ორკესტრია,
ყოველდღიურად რომ გადიან რეპეტიციას;
და დილაობით, ურიკას რომ მივაჯაყჯაყებ,
მინაგო მხვდება, მოხუცი და ხმელ-ხმელი კაცი,
მეოცნებე თვალებით და წითელი ცხვირით,
აქვე, მეზობლად რომ ცხოვრობს და
ღამის დარაჯად მუშაობს ვაგზლის საწყობში;
– ოჰ, რა დამღლელი აღმართია ! –
სალმის ნაცვლად დაიწუწუნებს;
– აბა, რას ამბობ? – ვპასუხობ მე –
ეს დაღმართია, თანაც ერთობ სასიამოვნო... –
ვხუმრობ, რადგანაც მშვიდი ვარ და დასვენებული.
ის ხელს ჩაიქნევს და სახლში შევა.
ბომბორა ძაღლი ეგებება, ავად რომ მიყეფს,
საღამოობით, შინ დაღლილი როცა ვბრუნდები.
– შენ გაიხარე, მინაგო, ძაღლი დაგიბამს –
ვიძახი ჩემთვის – თორემ ისეთი დაღლილი ვარ,
რომ გამქცევი აღარც ვიყავი! –
მინაგო, ღობეს დაყრდნობილი,
სიცილს დამაყრის;
– რას იტყვი, გონსო, დაღმართია სასიამოვნო?
აზრი ხომ არ შეგიცვლია ამის შესახებ? –
აი, ასეთი დიალოგები
ძალზე ხშირად იმართებოდა
იმ დაფხავებულ დაბახანაში,
არაქანის გარეუბანს რომ უწოდებდნენ
და ზოგი შენობა იმდენად ძველი იყო,
ახლოს ჩავლისას შიში მიპყრობდა,
არ ჩამოინგრეს-მეთქი კედელი,
ურიკიანად არ მომიყოლოს.
ცუდ ამინდებში ღვარნაში წვიმა
შხაპაშხუპით ეღვრებოდა მიწის ზედაპირს,
თითქოს გლოვობსო ამგვარ ყოფას
და კონტურებიც შემზარავად კრთოდა სივრცეში.
მე შევყურებდი შემოგარენის
მკაცრ და უხეშ მოხაზულობას.
მხოლოდ ხეები იდგნენ მორჩილად,
ბუზღუნს წყვეტდნენ
და ყურს უგდებდნენ ავდრების ბუბუნს,
თითქოს სამდურავს ისმენენო.
ხოლო მთვარე ალმაცერ მზერით,
თავის ბებრული წარმოსახვით
მასხრად იგდებდა იქაურობას.
ჯერ კიდევ მაშინ,
ჩამავალი მზის მბრწყინავ ფონზე,
მიწყდებოდა ხოლმე ფუსფუსი,
ცას ერეოდა კვამლის ბოლქვები
და მომიჯნავე ტყის გარდიგარდმო
აჩრდილებით გარშემორტყმულ უფერულ ნისლში
მოტორტმანე ხიმინჯებივით
ირწეოდა მომცრო სახლები,
საგდულებით კარჩარაზული.
ასეთი იყო გაცრეცილი დილის სურათიც,
როგორც ძველი გრავიურა,
გამურული შუშის მიღმა რომ ილანდება.
მე მზიდავი ვარ, ფიქრს განვაგრძობდი;
და აქედან ვეღარსად წავალ,
რადგან მდინარის გაღმა ბორცვები
და ყოველივე ის, რაც ზედ მოჩანს,
ზეშთაგონების მიზეზად მექცა,
მაგრამ არ ძალმიძს
მის აღმწერლად ჩავთვალო თავი.
თუმცა კარგა ხანს ვიცხოვრე აქ
და ეს ქალაქიც ისეთია,
ფილოსოფიის კათედრის გამგე,
ბევრი ლექცია რომ მიუძღვნა
თავისუფლების დიად თემას,
საღამოობით სხვებთან ერთად
დგას პურის რიგში
და სხვებთან ერთად
სახელმწიფო წყობას უჩივის.
დრო ახალი შეცვლილი იყო,
წინა დროის მოღალატეებს გმირებად რაცხავდნენ,
გადაკარგულ საფლავებზე
სასულე ორკესტრის თანხლებით
მიცვალებულებს პატივით თხრიდნენ
და პანთეონში მიასვენებდნენ.
ჩვენ, ამ ამბების დამსწრეებს,
ჟრუანტელი გვივლიდა ტანში
და ვცდილობდით, წარმოგვედგინა,
რას გრძნობდნენ მათი დიადი ძვლები.
მონარქიაზეც იმ ხანად ბევრს ლაპარაკობდნენ,
თანაც მეფობის კანდიდატი მრავლად აღმოჩნდა.
მეფის ტახტისკენ მრავალი შტო მიისწრაფოდა,
ტრიბუნებზე გამოდიოდნენ,
ხალხის წინაშე თავს იწონებდნენ,
წინამორბედთა საქმეებზე შთამბეჭდავად ლაპარაკობდნენ.
ნეტავ, რომელი იქნება მეფე?
კინკლაობაში გაჰყავდათ დრო მოპაექრეებს.
თუმცაღა ჩემთვის რომ ეკითხათ, ასე ვეტყოდი;
ვინც მეფესავით მოიქცევა, მეფეც ისაა.
საღამოობით მიწურ ოთახში
სანამ ძილი მომერეოდა,
ათას რამეზე ვფიქრობდი.
ხშირად მალქოზს ვიხსენებდი,
დიდი ხანია არ მენახა.
რაო? მალქოზი არ გსმენიათ?
არაქანელი სალოსი იყო,
ასე ამბობდა, ყვავილების ქვეყნიდან ვარო,
მე კი მჩატე ბუმბულს მეძახდა.
ნეტავ სადმე მომეკრა თვალი.
რაც მალქოზი გავიცანი,
სინდისსა ვგრძნობდი,
ხერხემლის გასწვრივ ჩატანებულ
მეეზოვის გრძელი ცოცხივით,
ჭუჭყს რომ ვერ ჰგუობს თავის გზაზე
და დამჭკნარი ფოთლებივით მიხვეტავს ვნებებს.

(გაგრძელება ქვემოთ)


Last edited by Admin on Tue Feb 22, 2011 12:38 am; edited 2 times in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Tue Feb 22, 2011 12:13 am

დიმიტრი წიკლაური


მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში

(წარმოდგენილი სამი პოემა ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან)


*
სადაც ღამეებს ვათენებდი,
დაფხავებული უბანი იყო –
ვაგზლის თავზე გადმომხობილი
და სიღატაკეს მოეცვა იქაურობა,
უხვად ელაგა იქ სათლები
და ნაგვით ყარდა.
ღარიბთა კვარტალს თუ ოდესღაც
შორიდან ვჭვრეტდი,
ახლა მისი მკვიდრი ვიყავი.
თუმც ბედს მაინც არ ვუჩიოდი,
თავშესაფარი ხომ გამაჩნდა
და კაპიკები ლუკმაპურისთვის.
დაბინდული შუშაბანდიდან,
ქვანახშირით გამჭვარტლულ სარკმლებში
მეფუნთუშის ფუნდუკი ჩანდა,
გარს შემოვლებულ შემპალ ფიცრებთან
გაუცრელი ქვიშა ეყარა
და ნახშირის მწუხარე გროვა.
როცა უკუნი ჩამოწვებოდა
მდინარის მხრიდან
ქვითინის ხმა აღწევდა ხოლმე.
ფანჯრის რაფაზე დაყრდნობილი
უხალისოდ გავყურებდი მოღუშულ უბანს.
ლავგარდანის ქვეშიდან
ჩიტების ფრთების ფათქუნი ისმოდა.
შორს ლამპიონთა შუქები ბჟუტავდა მწკრივში,
მტვრიან ქუჩებში ქარი ხვნეშით დააბიჯებდა,
არაქანში ხომ როგორც წესი
ყოველი დილა და საღამო
გაჭრილ ვაშლივით ჰგავდნენ ერთმანეთს
და იცვლებოდნენ,
თითქოს მიწის ფართო შანდალში
მზის მონაზვნები
რიგ-რიგობით ანთებდნენ სანთელს.
ქალაქში ღამე ისე წვებოდა,
აქაურობას თითქოს შიში დაეუფლაო.
მეზობლად კი ფაშფაშა ქალი, ვინ იცის უკვე
მერამდენედ ხარშავდა წვნიანს,
ჟანგიან ქვაბებს სიბნელემდე ჩაჰკირკიტებდა.
ღარიბულ კერძს სხვა სურნელი აქვს,
თავს იოლად არ დაგავიწყებს.
მისი ოჯახის წევრები
ამაყად ხვრეპდნენ უხორცო წვნიანს,
ხილეულის წვენს აყოლებდნენ,
თან მხიარულად ლაზღანდარობდნენ.
აინუნშიაც არ აგდებდნენ
ფარატინა კედლებსა და ყავრის სახურავს,
წვიმას რომ ვეღარ აკავებდა.
ქვეყანა თავზე ექცეოდათ
და არ იმჩნევდნენ,
მათ შემხედვარე იტყოდი,
ქალაქის სვე-ბედს განაგებენო.
შმორის სურნელი იდგა ირგვლივ,
შორს კი, მდიდართა
ჩირაღდნების ყვითელი შუქით
გაბრდღვიალებულ, ნათელ უბანში,
სადაც მჭლე ხორციც ძვირად ფასობს,
ნაირ-ნაირ კერძებს სინჯავდნენ.
მათი სახლები თითქოს
სცენის შუაში იდგა,
შთაბეჭდილებას რომ ახდენდა
მეწამულ ფონით.
ჩარაზულ ბჭეებს
ჩვენ თუ უხეშ ბოქლომს ვკიდებდით,
იქ დაზეთილი საკეტები
ყვითლად ბრწყინავდა.
ხშირად მიწევდა იქით გავლა,
კოშკებივით აწოწილ და
კოპწია შენობებთან,
რომლის პრიალა სახურავები
მთვარის შუქზე აბაჟურიანი
ლამფებივით ელვარებდა,
მზის სხივებზე კი კაშკაში გაჰქონდა.
აქ კი, ვაგზლის მრუმე უბანში
რეალობას სხვა სახე ჰქონდა –
მკაცრი, ცივი და მოჟამული
და ცახცახებდა ცაცხვებს შორის
ლამპიონთა ყვითელი შუქი,
მის ქვეშ ბავშვები ფეხშიშველა
დატანტალებდნენ,
ხოლო წელში ოთხად მოკაკვული
მოხუცები ჯოხებს მოაკაკუნებდნენ
და ყოჩაღად დაცუხცუხებდნენ;
როცა ერთ-ერთი მთავრობას ლანძღავდა ხოლმე,
თავის კანტურით პასუხობდნენ დანარჩენები.
იმ მოხუცთა რიცხვს ეკუთვნოდნენ,
თავიანთ მიმართ პატივისცემას
ცეცხლით და მახვილით რომ მოითხოვენ
და არა დამსახურებათა გამო.
მე მათ ვუმზერდი და ვფიქრობდი,
დაე, წარსული დავიწყებას მიეცეს-მეთქი.
მე ხომ მზიდავი ვიყავი
და სხვა საქმის წამოწყება არც კი მიცდია,
რადგანაც მივხვდი, რომ ქალაქი
თავის მარადიულ საზრუნავებში მოფუსფუსე,
ისე გითრევს, როგორც ჭაობი.
თავის დაღწევას რომ შეეცდები,
მაშინღა იგრძნობ, რა ღრმად ჩაფლულხარ.
საღამოობით ეზოს ჯირკზე ვიჯექი ხოლმე,
ათა-ბაბადან აქ რომ ეგდო
და გავყურებდი ვიწრო მდინარის გლუვ ზედაპირს,
ჭავლების ლიცლიცს.
სახეს ვუშვერდი გამჭოლ ქარს და
ნაფოტებს ვთვლიდი,
ნაცრისფერ ჭავლებს ტაატით
რომ მიჰქონდა თავქვე.
ზოგჯერ მცირე ხნით წამოწვიმდა,
მოტორტმანე ცა მრისხანე ზღვას ემსგავსებოდა,
თითქოს ღრუბლები ქვითინს იწყებდნენ,
მერე ქარები გადარეკდნენ.
მდინარე ჩუმად დუდუნებდა
და შენობები მღვრიე წყლებში ირეკლებოდა.
ვიწრო ეზოში ბოლთას ვცემდი
და შევყურებდი ცის ჩვეულ ომს,
როგორ ამხობდნენ წყვდიადის ჯარისკაცები
დიდებული მზის მეფურ სასახლეს,
მის ქონებას როგორ ძარცვავდნენ,
ავლადიდებას აქუცმაცებდნენ
და ვარსკვლავებს უნაწილებდნენ –
რჩეულ მეომრებს, მთელი ღამე რომ ზეიმობდნენ
ცის სანახებში მოელვარე
ურიცხვ კოცონთან,
თითქოს მეამბოხეებმა
მეფეს ტახტი წაართვესო,
ნადავლი და ნაალაფევი კი
შეღამებულზე პატიოსნად გაიყვესო.
ნუთუ დასავლეთში მზემ რომ იჩახჩახოს,
აღმოსავლეთში უნდა დაღამდეს;
ვფიქრობდი მე და კუნაპეტის ფსკერზე ვიდექი.
ისე საშიშად ღამდებოდა,
თითქოს ავდარი ახლოვდებაო.
გისოსებს გავყურებდი.
წყვდიადს ყველაზე მძაფრად
სწორედ ამ შავი გისოსებით აღვიქვამდი.
ჩამიჩუმიც არ გაისმოდა.
ეს უკაცრიელი ქუჩები
გროშსაც არ გაიმეტებდნენ,
შიმშილისგან თავი რომ დამეღწია,
ყველა ძველი სორო ამოგმანული იყო;
ან გროშებს უნდა დავჯერებოდი,
ანდა სხვა გზა გამომენახა;
მე გამვლელებს შევცქეროდი,
თითბრის ღილები უბზინავდათ შესამოსელზე,
ხოლო კაშკაშა ვარსკვლავები წუმპეებს ანათებდნენ.
აივნებზე თეთრი ზეწრები ეფინა,
თითქოს ხელში შეაჩეჩესო;
ტოვებდა შუქი დასახლებას,
როგორც ფქვილში ამოგანგლული
მეფუნთუშე სამზარეულოს,
ქალაქი კი მთვარის დისკოს ისე შეჰყურებდა,
როგორც ოქრომჭედლის შეგირდი
ოსტატის ნამუშევარს.
– ღამე ჩვენი ხანაა! –
გაჰკიოდნენ ჭრიჭინები,
ყველგან რომ ისხდნენ და
ერთმანეთს ამხნევებდნენ
და სიო ისე ჩურჩულებდა,
თითქოს მწყობრში მდგარ ხეებს
მთვარის წინააღმდეგ აქეზებსო.
უკანასკნელი ბრძოლის დაწყებამდე
რჩევა-დარიგებებს აძლევსო,
მზე კანონიერი მეფეა და
დროა ტახტზე დავაბრუნოთო...
დილით კი ისევ მაღვიძებდა
ბეღურების ტკბილი ჟივჟივი,
ჩიტის გალობა მოისმოდა ღია სარკმლიდან.
– ჩიტი რომ ვიყო,
განა აქ ვიგალობებდი?! –
ვფიქრობდი ჩემთვის
და მწირ პეიზაჟს გავყურებდი,
ქვანახშირით გაშავებულ ალვის ტოტებს,
ჭუჭყიან ეზოს, სცენას სადაც
კაცნი სიძულვილს მისცემოდნენ,
ერთურთს ავი სიტყვით იკლებდნენ;
ღია სანაგვეს ყორნები ესხდნენ,
სიმყრალე ბუზებს იზიდავდათ,
სარკმლიდან ჩანდა გამურული გომურები,
დაბალი ფიცრულები – პირუტყვთა სამოსახლო,
სადაც თავს იყრიდნენ
ღარიბი ღორები,
დილაადრიან ჭყვიტინით
რომ გვესალმებოდნენ
და ამ თავაზიანი, გაუთავებელი მოკითხვებით
მთელ შემოგარენს იკლებდნენ.
მზის ამოსვლასთან ერთად
გულისამრევი შტრიხები მკვეთრდებოდა
და ეს შტრიხები წარმოადგენდა
უბადრუკად გამოხატულ
ათასობით შესაძლებლობას.
შორს ოთხთვალა ისე მძიმედ მიჭრიალებდა,
თითქოს მსოფლიო სადარდებელს ეზიდებოდა.
ხოლო ჩიტი კვლავ განაგრძობდა
გულდასმით სტვენას.
ნისკარტს იქნევდა და გალობდა
ბუნების იმ დიად ენაზე,
მარტო ფრინველებს რომ ესმით;
ხოლო ტექსტი ასეთი იყო;
– კაცი რომ ვიყო,
განა აქ დავსახლდებოდი?! –
და ჩემს ზემოთ, კარადის თავზე
საათი იდო და ისმოდა მისი წიკწიკი;
მარადიული შეხსენება იმის შესახებ,
მოკვდავები რომ ვიყავით.
ასეთი იყო არაქანი
ივლისის იმ უკანასკნელ დღეს,
როცა შინიდან უხალისოდ გავედი გარეთ
და ურიკა წავაჯაყჯაყე.

*
წინასწარ ვიცოდი, სად წავბორძიკდებოდი
რელსების ფიცრულ გადასასვლელზე.
ლიანდაგებს და მატარებლებს ხომ
თავისი ტკბილი სურნელება აქვთ,
მაზუთში ამოვლებული განძელების
და რაღაც ამდაგვარის;
მე და ჩიტი კვლავ ვკამათობდით,
ნიშნს ვუგებდით ერთიმეორეს.
მე ხომ არაფრით არ ვიყავი გამორჩეული,
არავინ არ შეყრიდა ქვეყანას ჩემს გამო;
არავინ არ მორთავდა ყიჟინას ჩემს დანახვაზე;
– აი, თავად გონსო ჩალაბი;
ყველაფრის ნახვა რომ ვერ შეძლო,
აღარაფრის ნახვა აღარ სურს!
აგერ, ხედავთ, როგორც იქნა
გონსო ჩალაბმა ძველი ურიკა
პლატფორმისკენ წააჩაქჩაქა... –
ეს ხომ იმდენად უმნიშვნელო ამბავი იყო,
როგორც ერთ-ერთი ფოთლის თრთოლვა
დილის ნიავში.
მე კი ისე ზედმიწევნით ვყვები ჩემს ამბებს,
თითქოს დიდი ვინმე ვიყო,
ისტორიული პიროვნება,
საკაცობრიო მნიშვნელობის ჭრილობებით,
წისქვილის მძიმე დოლაბებში რომ მოხვედრილა.
ეს იგივეა, მომცრო ნაკადული,
რომელიც ზღვას უერთდება,
ამაყად რომ გაიძახოდეს;
– მე დავაგროვე ამხელა ზღვა, მიზეზი მე ვარ!
– ეჰ, ნაკადულო, ჯობს, ჭკუით ვიყოთ,
ეს ცხოვრება კვეხნად არა ღირს.
ქალაქში იმდენს დავდიოდი,
ფეხზე ძაფი რომ გამოებათ,
დღის ბოლოს აბურდულ გორგალად იქცეოდა.
ჟამთასვლა კი, მარადი მგზავრი,
წინ მიმიძღოდა და საზრუნავებს მიტოვებდა,
როგორც მძიმე ბარგი-ბარხანას.
იჯდა ვაჭარი-მეძველმანე ქვის ბორდიურზე
და წიგნების და ნაჭრების გარდა,
ჰყიდდა სპილენძის დანა-ჩანგლებს
და ვერცხლის კოვზებს;
კიდევ ათასგვარ ხარახურას,
მოჭუტული და გამჭრიახი თვალები ჰქონდა.
ხის ფუღუროს სათავსოდ იყენებდა.
არყის ქვეშ ნებივრობდა,
ფუტკრების გაუთავებელ ზუზუნში
და მყიდველების სიმცირეს უჩიოდა.
მე კი ჩემი საქმე მქონდა,
მატარებელი გამოჩნდა შორს
და მოლოდინში ქუდი თავზე ჩამოვიფხატე;
ასე დამჩემდა დევნულობაში...
ეშელონი რომ ჩამოდგებოდა,
მზიდავები ფუსფუსს ვიწყებდით.
ან ბარგს ვმეთვალყურეობდით,
ან გადაგვქონდა.
ზოგჯერ ძალზე გვიმართლებდა,
წითელი ჯვრის საზოგადოებას
სანიტარული ტვირთი შემოჰქონდა –
თეთრეული, ბალიშისპირები, ათასგვარი მედიკამენტი
და გადასახვევი საშუალებანი...
მოკლედ მზიდავებს საჭიროებდნენ.
საგულდაგულოდ შეფუთულ ყუთებს
საზიდრებზე ფრთხილად ვაწყობდით
და სულით ავადმყოფთა კლინიკისკენ მიგვქონდა;
ერთადერთ სამედიცინო დაწესებულებაში,
რომლის კედლებშიც ბევრი სული იტანჯებოდა
და შეშლილი ხმით გაჰკიოდნენ…

*
მოკლედ, ვაგზალზე ვიდექი და
დაჟინებით შევცქეროდი შემადგენლობას.
რახრახით როცა ჩაიარა,
სვლა შეანელა და გაქვავდა
და უცნაური ვაგონი გაჩერდა ჩემს წინ.
ადრე ასეთი არც მენახა,
დილეგსა ჰგავდა სარკმლებზე
ჯვარედინად აჭედილი რკინის ცხაურით.
ორი ჟანდარმი მოცვივდა საიდანღაც,
დეზების წკარუნით.
მძიმე კარები ჭრიალით შეაღეს
და იქიდან ხალხი გადმოსხეს.
ზოლიან სამოსელში გამოწყობილნი,
სულ სამნი იყვნენ –
ფეხზე ჟღარუნა ბორკილებით.
აბურძგნული წვერებით და
მოხრილი მხრებით,
ორნი ერთთავად წუწუნებდნენ,
ერთი კი დუმდა.
თავი მუხლამდე ჩაექინდრა,
თითქოს ბედსაც შეგუებოდა.
ჟანდარმმა მიხმო და მიბრძანა,
მომცრო ბოხჩები – ბარგი-ბარხანა –
ჩემს ურიკაზე გადამეზიდა.
ჩვენ დავიძარით, ბორკილები აჟღარუნდა
და ტუსაღებს უკან მივყევი.
აქეთ მოიწით, ნატურალისტებო,
შორს რუხ შენობას ხომ ხედავთ,
ტყის პირას რომ ჩანს?!
იქ მივდიოდით, კლინიკაში.
არაქანიდან რომ გავაღწიეთ,
გზაში მხოლოდ ერთგან შევჩერდით,
ცივ წყაროსთან.
ჟანდარმებმა წყალს მიაშურეს,
ტუსაღები ქვებზე ჩამოსხდნენ.
მათ დარწყულებას შევუდექი,
ტოლჩას ვუვსებდი რიგ-რიგობით.
მხოლოდ ის ერთი, განდეგილი,
იჯდა თავისთვის,
წისქვილის მსგავსი წუთისოფლის
ჩვეულ ხმაურს განრიდებული.
სახე ხელებში ჩაერგო.
როდესაც მისი ჯერი დადგა,
ჩურჩულით ვკითხე;
– თქვენ არა გნებავთ ცივი წყალი? –
მოხუცი უცებ შეიცვალა,
ჩემს წინ მდგომ ჟანდარმს ქამარში სწვდა,
და გასაღებთა ურიცხვ ჟღარუნში
ყურში ჩასძახა;
– განა ეს ასხმა არ გამძიმებს?!
ნეტავ ვიცოდე, ჩემს ბორკილს რომელი ხსნის?! –
ჟანდარმმა ხელი უხეშად ჰკრა, გვერდზე გადახტა;
– რაშია, საქმე, ნაგიჟარო! –
თან გასაღებებს ითვლიდა.
როცა დარწმუნდა, ყოველივე ადგილზე იყო,
უცებ ხელები გაასავსავა
და ისეთი ხველება აუტყდა,
სადაცაა დაიხრჩობაო.
გაშეშებული ვიდექი,
მოხუცმა ტოლჩა გამომართვა,
ცოტაოდენი შესვა მხოლოდ ქაფქაფა წყალი,
დანარჩენი ძირს გადაღვარა.
თითებში პლასტელინის ბურთულა ეჭირა,
ცალ მხარეს ჩანდა შეჭყლეტილი,
ტოლჩაში ჩააგდო და გამომიწოდა;
– მეთერთმეტე ძმა როგორა მყავს? –
ლამის ენა ჩამივარდა, მალქოზი იყო.
სიხარულისგან ცას ვეწიე,
აქამდე როგორ ვერ ვიცანი;
მანიშნა, ჩუმად იყავიო, თავისთან მიხმო;
– ისევ ტვირთს ზიდავ? – მკითხა ხმადაბლა;
– ჰო, შევეჩვიე, ამ ურიკას კოვზივით ვხმარობ!
– აი, მომწონხარ, გლახაკობა შეგიძენია! –
მერე კი სახე შეეცვალა და მუდარით თქვა:
– ქისა აღარ მაქვს, აბა, შენ იცი,
მე ვსაჭიროებ დახმარებას.
ზღვისპირას ერთი კაცი ცხოვრობს,
ულრიჰი ჰქვია;
ეს პლასტელინის ბურთულა უნდა წაუღო,
პასუხიც იქნებ მომაწვდინო ზეგისთვის, გონსო,
კლინიკაში რომ დაგიბარებენ! –
თუმცა ვერ მივხვდი რას გულისხმობდა;
მაგრამ ამ სიტყვებს მნიშვნელობას არ ვანიჭებდი;
მას შევყურებდი
და შეცვლილი მეჩვენებოდა, შებერებული.
– მალქოზ, როგორ ხარ?
– ჩემი ჭკუის კაცს როგორც შეჰფერის!
ხომ გახსოვს ყვითელქურთუკიანი,
შენი ადგილი მან დაიკავა.
სწორედ იმ დროს დავუნახივარ,
მდინარეში აფიშები რომ გადავყარე.
ჟანდარმებთან დამასმინა და ჩამავლეს.
გაიგეს, რომ მე გაგაპარე.
კარგა ხანს ვიყავ ჩამწყვდეული
ერთ ბნელ საკანში...
შემდეგ თავი მოვისულელე,
როცა ამაში დავარწმუნე, აქ გამომგზავნეს,
გამორჩეული მეთოდებით რომ მკურნალობენ.
მარტოსულებად შეგვრაცხეს!
მარტოსულობის საკითხი კი იმით გადაჭრეს,
რომ ყველანი ერთად შეგვყარეს
და თუ ისევ გავიტანჯებით
რაღაც უცხო მელანქოლიით,
რამაც რეკომენდაციების მიხედვით
თავი აღარ უნდა იჩინოს,
მაშინ ჩვენ თავებს დავაბრალოთ!
მოკლედ გონსო, გაქცევა მინდა,
პლასტელინის ბურთულაზე
გასაღების ნაჭდევია გამოსახული;
მოხაზულობა მოვიხელთე... –
ამ დროს ჟანდარმი
როგორც იქნა მოსულიერდა;
ხეების ჩრდილში თავზე დაგვადგა
და მალქოზს მკვახედ შეუძახა;
– შენ, ეი, ბრიყვო, რა გეტაკა?! –
იქაურობას განვერიდე;
ტოლჩა შეკვრებში ჩავჩურთე.
– არ დამშვიდდები? – უთხრა მეორემ.
აი, იმან, სადგურზე რომ პირველად მიხმო;
– კაცი საგიჟეთში მიგყავს და ჭკუასა თხოვ?!
– აი, ჭკვიანური სიტყვა,
ბოლო ხანებში რაც გავიგონე! –
ეს მალქოზმა თქვა;
– შენ კი მოკეტე! –
მალქოზს ქოქოლა დააყარა,
მაგრამ როცა მის დაჟინებულ
მზერას წააწყდა, ხმა ჩაიკმინდა.
– მამილო ნახე, სევერიანე! – უთხრა მალქოზმა;
დიდი ხანია ენატრები! –
ჩანს ეს სიტყვები მის უხილავ სიმებს შეეხო,
გველნაკბენივით ჩამოსცილდა
და წყაროს წყალთან ჩაიჩოქა;
საფეთქლები დაისველა.
თითქოს ცოტა კეთილიც გახდა;
ახლოს ვიდექი და ყოველი სიტყვა მესმოდა;
– შვიდი წელია არ მინახავს,
გარეგნობით დედაჩემს ვგავდი,
მამილო-მეთქი, ამ სიტყვებით ვაგულისებდი,
ერთი პატარა წყენა გვქონდა
და მან ხანგრძლივად გასტანა;
ისე ხანგრძლივად... –
მე მის თვალში ცრემლი შევნიშნე,
შემდეგ განაგრძო გულამოსკვნით.
– სისულელეა ყველა წყენა,
მის ამბებს სხვებისგან ვიგებდი,
შვებულებას ავიღებ და მოვინახულებ.
წყალს წაუღია ყველაფერი,
ღირსებაც და სამსახურიც არაფრად მიღირს –
ეს სიტყვები ჩუმად წარმოთქვა.
თვალებს გარშემო აცეცებდა,
ვინმემ ხომ არ გაიგონაო.
ამბის მიმტანი ალბათ ბევრი ეგულებოდა.
მალქოზს გასძახა;
– განა იცნობდი შენ მამაჩემს?
– შენ კი იცნობდი?!
შენი თავიც კი არ იცი,
მამაშენი აბა როგორ გეცოდინება?!
შენ ხომ იმ თაობის შვილი ხარ,
მშობლები ზედ რომ გადაგყვნენ,
მაგრამ ფეხზე რომ დაგაყენეს, გადაგიყოლეს.
ამიტომაც გაგულისდი,
თავისუფლება მოინდომე
და მშობლებს ზურგი შეაქციე,
ნეტავ თავს რითი გაიმართლებ?! –
რისხვა მოჰქონდა მალქოზის ხმას,
ზამთარს რომ მოაქვს ყინვა და სუსხი.
მერე განაგრძო;
– ყველაფერი მოგვარდება, სევერიანე,
კეთილი მამა დაღლილია შენი ლოდინით –
და ჟანდარმმა გაიღიმა ისე ნეტარად,
თითქოს უცხო სიმშვიდე ეგრძნოს.
ჩვენ ადგილიდან დავიძარით,
დიდხანს ვიარეთ ვრცელ მინდვრებში,
ხმას არ ვიღებდით.
მხოლოდ ერთგან, ნაგავსაყრელთან,
სევერიანემ ხმამაღლა თქვა:
– ნაგავს აქა ვყრით! –
ჩემს გასაგონად იყო ნათქვამი.
მდინარის პირას ურნა იდგა, პირთამდე სავსე;
ირგვლივ დაზვინულ ნაგავში
ძლივს რომ მოჩანდა.
ერთი შეხედვით
ნაგვის გორაკი გეგონებოდათ.
რომელ მხარესაც ძროხები ძოვდნენ,
ზანზალაკის ჩქამი ისმოდა.
გზა განვაგრძეთ და როგორც იქნა,
მივადექით კლინიკის ეზოს,
მავთულხლართებით შემოღობილს;
ყოველ კუთხეში საგუშაგო აღმართულიყო,
შუაგულში კი მინდორი ჩანდა,
ისიც ღობით გამოყოფილი.
კუთხეში ნაგვის ყუთები იდგა;
მალქოზმა თვალით მიმანიშნა;
– გონსო, გასაღებს იქ გადმოაგდებ,
იმ ხის ფესვთან; – მე კი ვფიქრობდი,
აბა, აქ მე ვინ შემომიშვებს;
ნეტავ ვიცოდე, რის იმედად არის მალქოზი?!
– მე არა მიჭირს; – განაგრძო მან –
აბებს დავლევ, მთავარია
ნემსი არ მიჩხვლიტონ; –
იმ ხის ჩრდილში ვიღაცა იჯდა,
ჯაჭვით შებორკილი,
ნუთუ სულელებიც გაქცევაზე იყვნენ,
ფართო თვალებით გვიმზერდა,
თუმც ვერ გვამჩნევდა
და შორ სივრცეს მიშტერებოდა.
მერე ჩხაკუნით გამოაღეს მძიმე კარები
და სამივენი იქ შერეკეს, ფართო ეზოში.
ამ დროს ჟანდარმმა მომმართა;
– აი, ინებე გასამრჯელო;
საწყენად თუ არ მიიღებ,
ორ დღეში ერთხელ ნაგავი გაგვაქვს;
შუადღის შემდეგ,
როცა მკვდარი საათია.
ძველი მუშაკი დავითხოვეთ.
შენ თუ თანახმა იქნები...
გასამრჯელოთი კმაყოფილი დარჩები ალბათ,
სამი უნცია მოგიწევს თვეში.
ნაგავსაყრელიც არ არის შორს,
ხომ ნახე გზაში?!
პირველ პარტიას დღეს გაიტან,
აქ მეხუთედი უნციაა დამატებით.
თან სულ ერთი გზა დაგჭირდება საამისოდ,
რასაც გაიტან, ჭურჭლიანად გადაუძახე,
ეს სიკეთე აქ უხვადა გვაქვს,
კასრებით მოაქვთ ბინტები და მედიკამენტი.
მაშ, ზეგამდე! –
უცერემონიოდ წარმოთქვა და ზურგი შემაქცია.
ისევ ისეთი ცივი გახდა,
კანონის მსახურს როგორც შეჰფერის;
მე წამოვედი, თან მიკვირდა,
ჟანდარმები რომ ვერა მცნობდნენ,
ალბათ იმდენმა დრომ განვლო,
სულ მიავიწყდათ ჩემი ამბები;
ასე დავშორდით ერთმანეთს,
წამოსვლისას მალქოზს გავხედე,
მწვანე სამოსი გადაეცვათ,
თვალები ზემოთ აღეპყრო და ცას შესცქეროდა.
ექთნები კი წვერს უმოწმებდნენ,
რწყილი ხომ არ შესევიაო.
გული დამეწვა, მორჩილად რომ იდგა იმათ წინ...

*
როცა კლინიკა თვალს მიეფარა,
ვრცელ და ტრიალ მინდორში მოვხვდი.
ნაგავსაყრელთან შევისვენე.
ქარი ქროდა და მდინარის გასწვრივ
ქაღალდის პარკებს დააქროლებდა.
ურიკა გადავაპირქვავე და გზა განვაგრძე.
მივდიოდი და ვფიქრობდი,
მაშ მენაგვეც ვარ, რა გაეწყობა!
ნეტავ მალქოზი როგორ ჭვრეტდა ჟანდარმის ამბებს,
ან ის საიდან იცოდა,
ზეგ რომ ისევ დამიბარებდნენ
და რახან ეს მალქოზმა იცის,
მასზე დიადნიც ხომ არიან
და იმათაც ეცოდინებათ.
და თუ მათთვის ყველაფერი
წინასწარ არის ცნობილი,
მაშ დაგეგმილი ასეც ყოფილა
და თუ წინასწარ ჩაფიქრებულის
უბადრუკი აღმსრულებელნი ვართ,
ნუთუ იმის გამო ვისჯებით,
რაც ჩვენი ნების გარეშე მოხდა
და თუ ჩვენ ბედს ჩვენ თვითონა ვჭედთ,
მაშ, წინასწარ როგორ ხვდებიან
ჩვენ გადაწყვეტილებებს
და თუ მხოლოდ ნაწილია ცნობილი,
ნაწილი კი ჩვენივ ნებას ემორჩილება,
მაშ, რომელი ნაწილის
მიხედვით განვისჯებით?!
იმ განსაცდელისთვის, რომელშიც მოვყევით,
თუ იმ შედეგისთვის,
განსაცდელს რომ მოყვა?!
ან იქნებ ნებისმიერი ძიება
ბედის მწერლის დავთრებში
ცალი თვალით ჩახედვის მცდელობაა,
ხოლო ღვთისთვის ყველაზე სათნო
მასზე მინდობილი ადამიანია
და მისი უშფოთველი საქმიანობა;
ასეთ ფიქრებში ვიყავი,
შინ რომ დავბრუნდი.
კედელზე უცხო სილუეტები
ათასნაირ ფორმას იძენდნენ
და ჩემს ფიქრებს აცხოველებდნენ.
შემდეგ ლამფის შუქი ჩავაქრე
და სიზმრებში გადავინაცვლე.

*
როცა ინათა, სარკმელს გავხედე;
ზეცის ფონზე დიდრონი ხეები
სიოს მოტანილ ამბებზე
მხრებს იჩეჩდნენ, იშმუშნებოდნენ,
თითქოს წყნარად მუსაიფობდნენ.
უფრო შორს კი,
ვრცელი მინდვრების სიყვითლეში
თითო-ოროლად განლაგებულ სახურავქვეშ
ვინ იცის, რაზე ბაასობდნენ მაცხოვრებელნი.
ხოლო მზე კი, ვით რამპის შუქი,
მთელ შემოგარენს ანათებდა თვალისმომჭრელად.
მე კი ვიწექი და სარეცელს ვერა ვტოვებდი;
საბანი თუ სიზარმაცის მოსასხამია,
ბალიში თვით გვირგვინია უსაქმურობის!
გარეთ ქალაქი ხმაურობდა,
მოკირწყლულ ქვაფენილზე
ჩექმებს საქმიანად აბაკუნებდნენ
ორთვალების მფლობელნი,
მემაწვნეები და მემწვანილეები.
ურიკას გვერდით ჩავუარე და გზას გავყევი.
გრძელ მესერზე მამალი იჯდა
და მზეს ყივილით ესალმებოდა.
ბიბილოსავით ოქროსფერი დილა გათენდა.
და ირგვლივ, თითქოს მიწა იძრა,
მატარებელი შემოჯაყჯაყდა.
მეისრეს ვკითხე, აქედან ზღვა რა მანძილზეა?
მან ფერდობისკენ გაიშვირა
ხელი და მითხრა,
აგერ, იმ გორის თავზეა;
– ასე ახლოა? – გავიკვირვე –
დიდი ხანია ამ მთას შევცქერი,
რამდენი მგზავრი მინახავს
ზღვის მცხუნვარე მზით გარუჯული,
მაგრამ ესოდენ ახლო თუ იყო...
– მატარებელი შემოვლითი გზებით მიდის –
შემაწყვეტინა მეისრემ.
მაშინ შევყევი მომცრო ბილიკებს;
ასე ვარჩიე, მოკლეებზე, როგორც იტყვიან.
ნისლის ფთილები გორაკის მთელ გაყოლებაზე
მწვერვალისაკენ ფეხაკრეფით მიიჩქაროდა.
თითქოს საკუთარ თავს შესჩიოდა,
სჯობს, ჩემს ფარას რომ მივაშურო
და ჩამოვცილდე ამ უმადურ ადამიანებს,
ცა რომ მიწაზე ჩამოვუტანე,
მათ კი სახე ჩამოსტიროდათ...
დიდი ხანია არ მეარა ფერად მინდვრებში,
ჩრდილს რომ მიფენდა,
მძაფრი სურნელით მატკბობდა
და ათასგვარ ნაყოფს მიწვდიდა.
მეფიჩხეები შემომხვდნენ ტყეში
საღამოობით გიზგიზა ცეცხლს,
როგორც ავ ურჩხულს,
მცირე ულუფებს რომ უზიდავდნენ.
ერთგან ხის ქვეშ წამოვწექი,
ხელები თავქვეშ ამოვიდე და ცას ავხედე.
გვერდიგვერდ იყო წიწვნარი და ფოთლოვანი ტყე.
და საუბარი გაემართათ გირჩსა და ფოთოლს.
გირჩი იძახდა, მთრთოლვარე და ნაზი ხარ, დაო,
და უსუსური აღნაგობით გამოირჩევი!
მე კი ქერქით ვარ დაფარული
და დიდ ძალას ვგრძნობ! –
ალბათ, ეს გირჩი კიდევ დიდხანს იტრაბახებდა,
ქარს რომ ორივე არ მოეწყვიტა.
რა მტკივნეულად დაენარცხა ეს გირჩი მიწას,
ხოლო ფოთოლი ნება-ნება დაეშვა თავქვე,
თითქოს სიოსთან ვალსს ცეკვავსო, ყურებად ღირდა.
მე მივდიოდი, ჩხარუნობდა გამხმარი ხავსი,
ხრჭიალებდა ჩინჩხვარი ფეხქვეშ.
ფოთლები ისე შრიალებდა, თითქოს ხეებს
სიცხისგან გული რომ არ წასვლოდათ,
მარაოებს უნიავებდნენ.
რკინიგზას ისევ მივადექი. მატარებელმა ჩაიარა;
სულ ორიოდე ვაგონი იყო,
ერთი ვაგონის ხალხიც არ ისხდა.
კანტიკუნტად ჩანდნენ მგზავრები,
ზოგი მიდამოს უმზერდა და ზოგი თვლემდა.
მატარებელი თვალს მიეფარა
ალუბლებში და აკაციებში.
მე გზა განვაგრძე
და როდესაც ბორცვზე აღმოვჩნდი,
ზღვას ვკიდე თვალი,
ტალღებით რომ ლოკავდა ნაპირს
და სპილენძისფრად უელავდა
ვეება ზურგი. დასახლება კი,
ძველ არაქანს რომ უწოდებდნენ,
მიწის მკვლევარნო,
აი, სადაც ჩვენ ვდგავართ ახლა,
ცის ქვეშ გართხმული
ღრუბელივით ჩანდა სივრცეში.
ზღვას სარეცელზე თავთით ეჯდა,
მოხუცებულ დედაბერივით.
ვუსმენდი ბგერებს,
ბაყაყების უძლურ ყიჟინას,
პაპანაქების მტანჯველ ფშვინვას,
კალიების კუთვას და ვგრძნობდი
უცხო შიშსა და ნეტარებას.
მზე დაჰყურებდა იქაურობას,
თითქოს ყვითელი აბრეშუმის
ნაზი ქსოვილი ზედ დაეფინათ.
ზღვის არომატი ყველა უცხო სურნელს ახშობდა.
მე უფსკრულის თავზე ვიდექი,
ყინულივით სპეტაკი და გამჭვირვალე
ცა დამყურებდა.
ზედ ღრუბლები გადადიოდა,
როგორც ვეება ულუფები
და უფსკრულიც დაფჩენილ ხახას ჰგავდა,
რომლის ძირშიც არაქანის ვაგზალი ჩანდა,
სადაც მზიდავად ვმუშაობდი.
ხოლო ჩემს წინ ზღვის ნაპირი
სურნელოვან ზეთებში ნებივრობდა,
თითქოს ველურ ყვავილებს კრეფსო,
თალხი ფერები იფანტებოდა.
ნაპირს ირიბად აწყდებოდა გრძელი ტალღები,
თითქოს მეუფე უკვე წავიდა
და ხალიჩებს ახვევენო.
და ხმაურიც ისეთი იყო,
ფეხკავშა ცხენი მიჭენაობსო,
მერე ნიავმაც დაჰბერა,
მხედრის შოლტმა გაიშხუილა,
მე კი შორეთს გავყურებდი,
ლურჯ სივრცეში განფენილ მთებს,
თეთრი კლდეების პირქუშ ბასტიონს,
მის მომიჯნავე კონტურებს.
ხოლო შორს კი, გაცრეცილ ცაზე,
ქარი ღრუბლებს მიაცილებდა –
სულ ორიოდ ფთილას,
როგორც უკანასკნელ ტყვეებს
მრისხანე მტრის განიარაღებული ჯარიდან.
სოფლამდე მისვლას
დიდი დრო არ დაჭირდებოდა,
სწორი გზა იდო;
მე ვუსტვენდი ძველ მელოდიას,
დილიდან რომ ამეკვიატა
და ისეთი შეგრძნება მქონდა,
რომ სიცოცხლე ხანგრძლივი გზაა
და ამ გზაზე ცოტაოდენი სიხარული
და მრავალი მწუხარება გველოდებოდა.
იმიტომაც გვქონდა თვალები,
ღვთის ხატება რომ შეგვემჩნია.
ყურებით ღვთის ხმა გაგვეგონა,
გულით შეგვეგრძნო ღვთის სიახლოვე,
ხოლო გონებით ამოგვეცნო ღვთის ნება ჩვენზე;
აბა, ცას როგორ შევიყვარებთ,
მიწის შიში თუ არ დავძლიეთ.
მან კი, ვინც შიში დაამარცხა,
ფარდაგებად დაუფინეს ჟღალი მინდვრები,
ხელი სივრცეს გაუწოდა მისასალმებლად
და პირქუშ მთებს ძმობა შეჰფიცა...

*
მე კითხვა-კითხვით
მივაკვლიე ულრიჰის ეზოს,
ზღვასთან რომ იდგა,
მწვანე მესრით შემოვლებული;
შიგნით კი კაცი ჩალიჩობდა,
მძიმე დაზგებთან.
– ულრიჰი თქვენ ხართ? – შევეკითხე.
იგი გამჭოლად შემომაჩერდა,
ვერ აეხსნა უცაბედი მოსვლის მიზეზი;
– შენთან მალქოზმა გამომგზავნა,
მოკითხვას გითვლის! –
მაშინ, ოსტატი დამშვიდდა;
ფეხზე წამოდგა და ეზოში შემიპატიჟა,
შემდეგ კი ეს თქვა:
– ეჰ, რა დრო იყო!
თუმცა ისე, ითქვას სიმართლე,
ცოტა იმ დროშიც ვუჩიოდით
ბედსა და კანონს.
მეთევზე გახა რომ დავმარხეთ,
წესი მალქოზმა აუგო,
ღმერთი კაცს როგორ განადიდებს,
ერთად ვიხილეთ.
არასდროს მქონდა ასეთი რამ
სხვა დროს განცდილი.
იქიდან ჩემთან წამოვედით, ჰოდა მალქოზმა
ჩემი პატარა ქალიშვილი ლელე მონათლა.
დღევანდელი დღე იყო სწორედ,
აგვისტოს თვის პირველი რიცხვი,
დაბადების დღე ჰქონდა ლელეს,
დღესავით მახსოვს. რა დრო გავიდა!
როგორ არის ბერი მალქოზი?
– ტუსაღია და ჯაჭვები ადევს –
ვთქვი და გარშემო მიმოვიხედე,
ნახერხს და ფიცრებს შევავლე თვალი;
– თქვენ დურგალი ხართ?
– დურგალიცა ვარ, მჭედელიც
და ხშირად ნალბანდიც,
ოქროს ხელები მიანდერძეს
ჩემმა მშობლებმა,
შენ ეს მითხარი,
მალქოზს რისთვის დავჭირვებივარ?
თუმცა მე მგონი ვხვდები კიდეც... –
მაშინ მე ოსტატს გავუწოდე
პლასტელინის მომცრო ბურთულა;
ულრიჰმა ფრთხილად ჩამომართვა
და ჩურჩულით თქვა:
– ჰო, გასაღების ნაჭდევია გამოსახული,
ადრე რუსეთში ამზადებდნენ
ასეთ კლიტეებს;
ძნელია ამის გადახერხვა,
გასაღებით თუ გახსნი მხოლოდ –
ყვითელი სითხე
პლასტელინის ჭრილში ჩაღვარა;
ცოტა ხნის შემდეგ სითხე გამყარდა.
პლასტელინი ირგვლივ დანით შემოაფხიკა,
ფურცელზე ფანქრით შემოხაზა,
იუველირის ხელები ჰქონდა.


(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Tue Feb 22, 2011 12:16 am

დიმიტრი წიკლაური


მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში

(წარმოდგენილი სამი პოემა ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან)

აღტაცებული შევცქეროდი მის მოძრაობას.
– აბა, მე ახლა ჩარხთან მივალ,
შენ კი თუ გინდა,
აქ დაისვენე, ჰამაკია აგერ გაბმული,
გინდა ზღვისკენ გაისეირნე,
შესაძლოა, ჩემს ქალიშვილსაც გადააწყდე –
ამ სიტყვებზე ცეცხლქურაზე წყალი შემოდგა.
– გამორჩეულად ლამაზია, მაშინვე იცნობ –
მითხრა ღიმილით, ამ სიტყვებში დარწმუნებულმა.
– თუმცა რას ვამბობ, წამომყევი –
ჩვენ ერთ-ერთი კარი შევაღეთ;
ეს ოთახი ზღვის ფსკერსა ჰგავდა,
საუკეთესო ნიჟარებით, მომცრო კენჭებით,
ზურმუხტისფერი ქვებით და
ერთი ციცქნა მარგალიტებით.
აქვარიუმი, ფერად თევზებით,
უხვად ეყარა სადაფი და საფირონი,
და ძველი და მძიმე ღუზები
ხომალდის ძველ ემბლემებთან
ეწყო აქა-იქ.
ფანჯრის რაფაზე ქოთანი იდგა
კაქტუსის ყვავილით.
კედელზე სურათი ეკიდა,
ლურჯი ზღვის ფონზე
ქალი იყო გამოსახული.
– ეს ხომ ნიმფაა? – ვუთხარი ულრიჰს,
– ჩემი შვილია! – თქვა ამაყად.
ჩიტების სტვენა მოისმოდა ღია სარკმლიდან,
კენწეროებთან ზეცის მომცრო ნაგლეჯი ჩანდა,
მქროლავ ნიავში ნება-ნება იცვლიდა ფორმას.
ზღვისკენ წავედი, კრიალა ნაპირს
ოქროსფერი მზე ევლებოდა.
ზღვა კი ცხელ ქვიშას
მოლივლივე ენით ლოკავდა.
იქნებ ტალღები ზღვის მარადიული შეკითხვებია,
გაქვავებული ხმელეთის მიმართ.
ლელეს სულ მალე გადავაწყდი,
ზღვის ტალღები გარს ეხვეოდა.
ეს უცნაური ერთობა იყო,
ზეიმი – ზღვისპირს გამართული.
ლელე ფერიას მიჰგავდა;
მე მის ნატიფ სახეს ვხედავდი,
ყვავილების გვირგვინით თავშემკობილს.
მივხვდი, თვალებში თუ ჩავხედავდი,
ტყვედ ვიქცეოდი სამუდამოდ,
თავს ვეღარასდროს
დავაღწევდი მის სილამაზეს.
ტალღამ ნიჟარა
გამორიყა მის შორიახლოს,
და მე მივხვდი, რომ
ის სიმდიდრე ლელეს ოთახში,
ზღვის ძღვენი იყო.
ლელე წამოდგა, საჩუქარი ხელში აიღო
და მზის სხივებზე გახედა;
– ეს გუშინდელზე უფრო ციცქნაა! –
თქვა მბრძანებლური კეკლუცობით.
მე გამოვბრუნდი უცნაურად გულანთებული.
კარის ზღურბლთან ულრიჰი დამხვდა;
– თითქმის მზადაა გასაღები; –
მითხრა მხურვალედ:
– მატარებელი გვიან გადის არაქანისკენ.
აგერ იქ, ხედავ მწვანე კორომს?
გასწვრივ, რკინიგზის ლიანდაგთან,
მოთხოვნითი გაჩერებაა.
წუთნახევარი ჩერდება.
მემანქანე კი სულ ბურტყუნებს,
მგზავრთა სიმცირეს უჩივის...
დღეს გიმასპინძლებ, როგორც შეგფერის,
ძველ არაქანში არ გვეშლება
სტუმრის მიღება.
მეც კმაყოფილი დავრჩები და
არც შენ დამძრახავ.
მე დავეთანხმე, კაცმა რომ თქვას,
სხვა გზა არც მქონდა.
როცა არაყი გადავხუხეთ, სითბო ვიგრძენი.
გახას შესახებ მიყვებოდა ულრიჰი, როცა
კარი გაიღო, ჰოდა ზღურბლზე ლელე გამოჩნდა;
თითქოს მზემ შემოანათაო;
იდუმალი ნათელი იდგა
მის ზურმუხტისფერ, იისფერ,
თუ მწვანე თვალებში.
მის საყურებლად ღირდა ცხოვრება.
შვება მომგვარა მისმა სიმშვიდემ,
თითქოს დილეგში დედოფალმა მოგვაკითხაო;
ულრიჰს მარგალიტს უჩვენებდა;
– იქნებ ჯერ სტუმარს მისალმებოდი –
გაუღიმა ულრიჰმა მკაცრად.
მე არაფერი მესმოდა,
მხოლოდ მიყვარდა უსაზომოდ ძლიერი გრძნობით.
ნეტავ, აქ დავსახლებულიყავ, ამ სავანეში;
აქ ვყოფილიყავ ბოლო დღემდე, სხვა რა მენატრა.
ამ ფიქრებიდან ულრიჰის ხმამ გამომიყვანა;
– ხომ არ ნახავდი გახას საფლავს? –
თურმე უკვე მერამდენედ მეკითხებოდა.
– რატომაც არა!
– გაჰყევი, ლელე! მე კი გასაღებს
დავასრულებ ამასობაში –
და ჩვენ ხეივნით გავემართეთ,
ხოლო გული ძალუმ მიცემდა.
თურმე ამური სად მდარაჯობდა,
მშვილდი მოზიდა ცალი ისრით,
იქნებ მეტი აღარცა ჰქონდა.
მხოლოდ მე დამჭრა.
– განა ამ გზით უფრო მოკლეა?
– სამაგიეროდ ზღვა არა ჩანს?
ვერაფერს მივხვდი.
– როცა ვტირი და უნუგეშო
განწყობაზე ვარ, აქეთ მოვდივარ! –
ამიხსნა მან.
– რატომ? სხვაგან რა, ვერ იტირებ?
– აქ ზღვა ყოველი მხრიდან მოჩანს! –
მოკლედ, როცა ჩიხში ვიმწყვდევდი,
ამ პასუხით მიგერიებდა.
და მეც თავი მივანებე.
მომაბეზრებელ შეკითხვებისთვის
ის ძალიან ლამაზი იყო,
ამასობაში გახას საფლავს
მივუახლოვდით.
ვეება ღუზა ეგდო მიწაზე
და ყვავილების სურნელი იდგა.
ხოლო ლელე ხეს მიყრდნობოდა
და ჩრდილიდან არ გამოსულა.
საფლავიდან ხომ ზღვა მოჩანდა,
მთელი თავისი მშვენიერებით,
მზე ჩასასვლელად ემზადებოდა,
იმავ ხეივნით გამოვბრუნდით.
– დაბადების დღე გქონია, ლელე!
– საიდან იცი?
– მე კარგად ვიცნობ ნათლიაშენს,
უცხო არა ვარ.
აქ სადმე კაფე ხომ არ არის?
– არის, მაგრამ ზღვის ნაპირზეა.
– მერე რა უშავს?
– რა საჭიროა,
ჩვენ დაგვიწყებს ყველა ყურებას,
თანაც იქ მხოლოდ ნამცხვრები აქვთ;
მე კი არ მიყვარს ნამცხვრები,
ვითხუპნები ხოლმე! –
რა საყვარელი იყო ლელე,
მაშინ ვუთხარი:
– ლელე, გული სავსეა შენით,
და მცირედს მაინც თუ განიცდი
ამგვარი გრძნობის,
კაცს ვერ იპოვი ჩემზე ბედნიერს
და როდესაც შინ დავბრუნდები,
სამეფო თავლას მივაშურებ,
ბედნიერების რაშებს შევკაზმავ,
ტრამალში მოვრეკ და გაგაგონებ
ჭიხვინის ხმებს და ფლოქვების თქარუნს,
ჩემს გულისცემას ემგვანება მიწის ზანზარი... –
ასეთ რამეებს ვიძახოდი,
ლელე კი ზღვისკენ იყურებოდა
სევდით და შიშით სავსე თვალებით,
ბაგეებზე თითს იდებდა,
ღვთის გულისათვის, არავინ გაიგონოსო,
ეს ჟესტი უფრო საყვარელს ხდიდა,
ჩვენ მის სახლთან ახლოს ვიდექით.
ზვირთების ფშვინვა გაისმოდა,
როგორც ბოსელში თაბუხის ცემა,
უშფოთველად ძინავსო თითქოს;
აბა, ვის უნდა გაეგონა,
მაგრამ ლელე მაინც ფრთხილობდა.
აღარაფერი თქმულა მეტი.
წასვლის დრო დადგა,
დურგალმა თქვა, გაგაცილებო.
ლელე კი ზღვისკენ იყურებოდა...
და როცა სადგურს მივადექით
მე და ულრიჰი,
ორთქმავალიც მოჩაქჩაქდა ამასობაში
და ვაგონებიც მოარახრახა;
და სანამ კვამლის თეთრი ბოლქვები
ხეების გასწვრივ
მუქ ლურჯ სივრცეს ეფინებოდა,
მემანქანეც ბურტყუნებდა პირობისამებრ;
მიზეზი ჰქონდა,
ერთადერთი მგზავრი ვიყავი.
უცებ ულრიჰმა გასაღები შემომაჩეჩა.
აქ რის გამოც ჩამოვედი, მავიწყდებოდა.
სოფლის დაბრეცილ კონტურებს მივაპყრე მზერა,
საგულდაგულოდ რომ მალავდა
მიზეზს ჩემი ბედნიერების.
შემადგენლობა წაჩაქჩაქდა,
მე კი ვფიქრობდი,
ლელეზე და მის ნათლიაზე.
ის რომ აქ იყოს,
ალბათ თვალებს მაღლა ასწევდა,
როგორც ჩვევია და მეტყოდა ჩვეული რიხით,
სიმართლე გრძელი მდინარეა,
ხრიოკებში აქვს კალაპოტი.
მის ნაპირებთან საჩრდილობელს ამაოდ ეძებ,
ვერც დარწყულდები, რადგან მწარე დასალევია.
ნუგეშად კი ისა გქონდეს,
რომ თუ მუდამ მის გასწვრივ ივლი,
მგზავრობის ბოლოს ვრცელ ოაზისს გადააწყდები.
სწორედ იქ არის სუფევა და ბედნიერება,
თუმც ზოგიერთი სხვა მხრიდან ხვდება.
და მე ვკითხავდი,
მალქოზ, შენ ეს საიდან იცი?
ის კი ასეთ რამეს მეტყოდა,
ჩაქუჩის კაკუნს როცა ვუსმენ,
ჯვარცმაზე ვფიქრობ...
მოვყავდი ბნელში მატარებელს,
სადგურებში დიდხანს რომ დგანან,
ძველი ზარების ჩამოკვრას რომ ელოდებიან
და საყვირის ხმა მყიფე ნისლსაც შეაზანზარებს,
ორთქმავლის შუქი ძლივს აღწევს მასში,
ამ მოტორტმანე, მყიფე ჰაერში.
მატარებელიც უკანასკნელ
მგზავრებს შეკრებს მომლოდინე პლატფორმებიდან
და წაიყოლებს თავის ბებერ, დაქანცულ სხეულს;
წაარახრახებს დიდ და მძიმე ქვების ჟღრიალით
ძველ ლიანდაგით მოუსავლეთში.
კაცის ცხოვრებას სევდა ისე სდევს,
როგორც ტალღებს დაჰყვება სიო.
რა უცნაურად ღამდებოდა
აქეთ, ორივე არაქანში.
შორი ცა თითქოს
უკანასკნელ სტუმრებს ეპატიჟებოდა
და მალე თავის მრავალოთახიან ბინაში
წვრილ-წვრილ ნათურებს აანთებდა;
ცა, ვარსკვლავებით მოამაყე,
თითქოს შვილებმა სიბერეში გაუმართლესო
და იმდენი სტუმარი ჰყავდა,
იქაურობა გააჩახჩახეს.
შინ შევედი და ტახტზე დავწექი.
როცა სანთელი ჩაიღველფა,
თვალი მივლულე
და მეძინა მეორე დღესაც,
მხოლოდ საღამოს წამოვდექი,
პირისახე დავისველე
და ურიკა სადგურისკენ წავაჯაყჯაყე.
ცოტაოდენ ფულს ვიშოვი-მეთქი,
ხვალ კი მალქოზზე უნდა მეზრუნა...

*
ლამპიონის ქვეშ დავტოვე ურიკა,
პლატფორმის თავში.
მე კი ბოლთის ცემას მოვყევი.
ნაცნობი შემხვდა, არყით მთვრალი.
მან იქედნურად ჩაიღიმა:
– საშოვარზე ხარ?
– ჰო! – მოვუჭერი.
– რის იმედად? ორშაბათია,
მატარებელი გაღლეტილ მგზავრს
თუ მოიყოლებს! –
გზა მხიარულად გააგრძელა,
კმაყოფილი დარჩა ნათქვამით.
იქით ვიღაცა ელოდებოდა,
ადგილზე იდგა და ბანცალებდა.
ლოთები ერთურთს გადაეხვივნენ,
საერთო ფრონტის მეომრები,
შემოჯარულ მტრებს სასმისით რომ იგერიებდნენ.
მერე შენობას ჩაუარეს გალეშილებმა,
ბილწი გინებით აიკლეს იქაურობა.
ერთ განათებულ ოთახში,
ალბათ მორიგე ჩინოვნიკი იმყოფებოდა;
მაგრამ არც კი გამოუხედავს.
შარს თუ მოერიდებოდა,
ეს დუქნის თაობა ნისიამ გაალოთა,
ქვეყანას კი, უცებ რამე რომ შეიცვალოს,
პირველ რიგში ჩინოვნიკები მიატოვებენ.
ხან მთვარის ჩაჩქანს გავყურებდი,
ხან ლამპიონის ბრჭყვიალა შუქს,
რომლის ქვეშ ჩემი ურიკა ჩანდა,
მიტოვებული ქვემეხივით.
ცა ვარსკვლავებით იყო სავსე
და ციმციმებდნენ, როგორც წუხელ,
თითქოს დღესაც გრძელდებოდა
ცის დარბაზებში
ერთი სტუმრიანობა და მხიარულება.
წყვდიადში რუხი ჩარდახები ილანდებოდა.
ბორცვზე შეფენილ ქოხმახებში,
სადაც აქა-იქ ენთო შუქი,
დასახლება ძილს ეძლეოდა.
მე ურიკისკენ გავეშურე,
მოულოდნელად მძლავრი ბიძგი
ვიგრძენი ზურგში.
მოასფალტებულ პლატფორმაზე პირქვე დავეცი.
ბაქანზე ზვირთი მიგორავდა,
თითქოს ტალღა მოაწყდა ნაპირს
და თოლიები დაჰყვებოდნენ ჭყავილით თავზე.
აგერ, ურიკას ეძგერა და გვერდზე მიაგდო
და თავისი მძიმე სხეულით
მოედნისაკენ განაგრძო სვლა.
მაგრამ გზაში სულ მიილია
და ასფალტზე მიმოიქცა, სწორედ ისე
დამლაგებელი იატაკზე წყალს რომ მიმოღვრის.
სველი ვიყავი ერთიანად და ვძაგძაგებდი,
იქაურობაც სველი იყო,
პატარა თევზი შევამჩნიე,
ვერცხლისფრად რომ სხმარტალებდა,
ლაყუჩებს ამოძრავებდა და სულსა ღაფავდა,
ჩემი ურიკა პლატფორმაზე ამოვათრიე,
ჯიბეში ცელოფნის პარკი მოვიძიე,
თევზი გავახვიე და ფიქრს მივეცი;
იქნება სულაც მომეჩვენა ეს ყველაფერი;
მაგრამ მე ხომ სველი ვიყავი,
თანაც ეს თევზი პლატფორმაზე
როგორ აღმოჩნდა?!
და სწორედ ამ დროს მოაყვირა
მატარებელმა მთვლემარე სადგურს,
შუქიც ნელ-ნელა მოახლოვდა
და მერამდენე ეშელონი გაჩერდა ჩემს წინ.
ტამბურიდან ხმა შემომესმა;
– თავისუფალი ხარ, მზიდავო? –
ხომ არ დამცინის, გავიფიქრე,
მეტი თავისუფლება რაღა გინდა;
და რა გგონიათ, ვინ შემრჩა ხელში?!
თავად ოსტატი ულრიჰი იყო,
მის ზურგსუკან კი ლელე იდგა.
– როგორ ხარ, გონსო?
– ეს ვის ვხედავ! – გადავეხვიე,
რა ძვირფასები იყვნენ ჩემთვის,
მე სიხარულს ვერ ვმალავდი:
– ჰეი, გონსო, რა სველი ხარ,
ხომ არა წვიმდა?
– აქეთ რა წყალმა გადმოგაგდოთ? –
თემა შევცვალე.
– სწორედ რომ წყალმა,
შეიძლება ასეც რომ ითქვას!
– თევზს მოგიმზადებთ სავახშმოდ.
– აი, თევზი კი არ გვიხსენო, –
იუარეს და მე გავჩუმდი,
აღარაფერი მითქვამს მეტი
იდუმალებით მოცულ ამბავზე;
– აქვე მაქვს სახლი! – ვუთხარი მე
და მათი ბარგი გადავზიდე ჩემს ურიკაზე;
და როცა ლელემ ვაგონიდან ფეხი ჩამოდგა,
ორიოდ სიტყვა წამჩურჩულა ნიშნის მოგებით;
– სამეფო თავლას ხომ მიჩვენებ? –
და მე ვიგრძენი როგორ მიყვარდა,
სპილოსძვლისფერ მოსასხამში
გახვეული ლელე ულრიჰი,
თავის დიადი იდუმალებით,
მთრთოლვარე ბაგეებით
და ნატიფი სახის ნაკვთებით.
ის ჩემთან იყო, ამ უდაბურ და ყრუ ქალაქში
და მის ყველაზე თავზარდამცემ გარეუბანში.
მშვიდი თვალებით გაჰყურებდა
მრუმე მოედნის ლაბირინთებს,
ვიწრო ქუჩებს,
ტალახიანი ჩიხებით და შუშაბანდებით
და მთვარის შუქზე თუ რამ ბრწყინავდა,
ეს იყო მღვრიე წუმპეები ჩემ სავალალოდ.
მშვიდად ეძინა არაქანის მრეშ გარეუბანს,
უბადრუკ სცენას,
რომელსაც ლელეს ვთავაზობდი.
ყოველი გოჯი რომ ვიცოდი
და საზეიმო არაფერი არ იყო მასში.
მდუმარედ იდგნენ პირქუში შენობები,
მძიმე ცხოვრების მოდარაჯენი.
საშაქარლამოს ჩავუარეთ,
ცოტაოდენი შაქარი და პური ვიყიდე;
სტუმრებს ჩემ სახლში შევუძეხი,
დაფხავებულ, ვიწრო ქოხმახში.
როცა როგორღაც დავაბინავე,
– ულრიჰ! – ვუთხარი,
დღეს მე ვარ შენი მასპინძელი,
ახლა ჩემზეა მაგიერი პატივისცემა.
– ეჰ, გონსო, გონსო, მაგას ნუ იტყვი,
რომ შეგვიფარე ამაზედაც
მადლობელნი ვართ! –
როცა ვივახშმეთ,
ლელემ თუნუქის ლამფა ჩააქრო,
ლოგინს ხელი გადაუსვა,
ზედ ფარჩეული დააფინა
დახვეწილი სინატიფით;
ნელ-ნელა რული მოერია
მის დაღლილ და მშვენიერ თვალებს,
მე გამოვზიდე ჩემი მწირი საბან-გობანი,
ულრიჰიც გარეთ გამოვიდა ჩიბუხის ქაჩვით;
დრო ვიხელთე და შევეკითხე:
– მაინც რა მოხდა?
რად დატოვეთ თქვენი სახლ-კარი?
– შენ რომ წახვედი,
უკვე რაღაც საშიშსა ვგრძნობდი.
სარდაფში, სადაც ვინახავდი არაყს და ღვინოს,
ზღვის წყალი უხვად ჩამდგარიყო.
ალბათ მოქცევა იყო-მეთქი, ასე ვიფიქრე.
თუმცა მიზეზი ვერ ავხსენი.
მე ლელეს ოთახს მივაშურე
და რა ვიხილე;
დამტვრეული ნიჟარები, სადაფები
და საფირონები,
ლოკოკინები და ფერადი კენჭები,
იატაკზე უგერგილოდ მიმოპნეული,
იქაურობა თითქოს წყალმა გადალეკაო.
ხოლო ლელე იჯდა კუთხეში,
რომ დამინახა მუდარით მითხრა;
– მამა, აქედან წამიყვანე, –
გოგონა ისე კანკალებდა,
ციებ-ცხელებით შეპყრობილი გეგონებოდათ.
– დამშვიდდი-მეთქი! – ვანუგეშე
და ტოლჩით წყალი მივაწოდე,
მან შეჰკივლა და ტოლჩას ხელი ჰკრა;
წყალი მიწაზე გადაღვარა და დააცქერდა,
თითქოს სისხლის გუბეს უმზერსო.
ალბათ წყლის შიში თუ დასჩემდა.
მთელი საღამო ჩუმად იყო,
ზღურბლს გაჰყურებდა.
მხოლოდ დილისთვის ჩაეძინა,
ამ საღამოს კი, ბარგი შევკარით
და აქეთკენ გამოვეშურეთ.
შავრაში გვინდა გამგზავრება, რამეს ვიღონებთ.
ქვრივ ელისაბედს კარგად ვიცნობთ,
ალბათ იმას მივეკედლებით.
– ულრიჰ! – ვუთხარი –
ჩემთან რომ ხარ, გულითა ვხარობ,
სიღარიბისთვის კი არ დამძრახო; –
– აბა, რას ამბობ?
ქალაქში სხვა პირობები გაქვთ.
სოფელი მაინც მდიდარია,
იქ რა გამოლევს რძესა და ხორცს,
ხორბალზე და კარტოფილზე
არაფერს ვამბობ... –
და ჩვენ დიდხანს ვმუსაიფობდით.

*
დილით ლელეს ისევ ეძინა,
როცა ეზოდან გამოვედი
და ურიკა გამოვაგორე,
გასაღები ჯიბეში მედო.
ულრიჰი უკან მომყვებოდა,
ლუდს შევიძენო, მოიმიზეზა.
მას მივუბრუნდი;
– ულრიჰ, მისმინე, ერთი საქმე მაქვს! –
ჩემი ხმა შორიახლოს ჩავლილმა
ომნიბუსის ჭყვიტინმა ჩაახშო.
– რაო, რა თქვი?
ყაყანი იყო მოედანზე და რია-რია;
– ვერ გაიგონე? – ჩავძახე ყურში,
– რაო, რა თქვი?
– საღამოს მოვალ!
არ მსურდა მეთქვა, სად მივდიოდი,
ვაითუ ისიც გამომყოლოდა.
ულრიჰმა თავი დამიკრა და
ჩვენ ერთმანეთს დავემშვიდობეთ.
მე ვფიქრობდი და გეგმებს ვაწყობდი.
უნდა ვიჩქარო, დღეს ის დღეა,
სიცოცხლის მრავალ დღეთა შორის
ხელში გვირგვინი რომ უპყრია.
ეგებ მაკურთხოს უფლისწულად,
მაწანწალად თუ არ დამტოვა.
ეს ზეიმის დღე დიდ წრეზე დადის,
იშვიათად რომ წინ შეგეჩეხოს;
მაგრამ როცა გადაგეყრება,
მეყსეულად უნდა შეიცნო.
კაცს გმირობისთვის წამი ეძლევა,
რომ გადაწყვიტოს თავისი გზა;
ან გმირად იქცეს,
ანდა დარჩეს ჩრდილის ბინადრად.
სწორი ცხოვრება საჭირო კი იმისთვის არის,
როცა ის წამი დაუდგება, სწორად გადაწყვეტს.
ასეთ ფიქრებში ვიყავი,
კლინიკის ეზოს რომ მივადექი.
გაფრთხილებულნი ჰყავდათ ალბათ,
ნაგავსაყრელთან მივაგორე ჩემი ურიკა
და როცა ღობეს ჩავუარე,
გასაღები შეუმჩნევლად გადავისროლე.
ფესვთან დაეცა
იმ დათქმული ხის ძირში სწორედ.
იქაურობას ფრთხილად გავცილდი,
ვინმემ ხომ არ შემნიშნა-მეთქი
და საზიდარი დავტვირთე.
ნაგავი მართლაც ბევრი იყო,
ფართო ყუთები და ტომრები
ბინტებით და ნემსის პარკებით;
მძიმე კასრები, იოდწასმული ბამბებით
და სპირტის ბოთლებით.
გამჭვირვალე ცელოფნები –
დახეული ქაღალდებით,
საჭმლის ნარჩენებით
და ათასგვარი სისაძაგლით.
დიდხანს ვტვირთავდი,
დროის მოგებას ვცდილობდი.
წამდაუწუმ იქით ვიყურებოდი,
კლინიკის ეზოსკენ,
სადაც მწვანეში გამოწყობილი
პაციენტები დააბიჯებდნენ.
შემდეგ, როცა დატვირთვას მოვრჩი,
ჟანდარმის ოთახს მივაშურე
და კარებთან სანამ ვიდექი,
ფანჯრიდან ეზოს გადავცქეროდი.
კლინიკა ერქვა, ციხე იყო სინამდვილეში,
პაციენტები ირეოდნენ.
ნეტავ, მალქოზი რომელი იყო,
ვერც კი ვარჩევდი მწვანე სამოსში.
– ვის ელოდებით? –
მკაცრად მკითხა მორიგე ქალმა;
– კლინიკიდან ნაგავი გამაქვს, –
გაუბედავად წამოვიწყე;
– გასამრჯელოს თაობაზე ვარ!
– ეს იმ ოთახში გაარკვიეთ,
აქ ნუ დადგებით! –
მბეჭდავი დამხვდა, სათვალეებით,
ჩემი საკითხი რომ გაიგო,
დავთრებს ჩახედა.
– სევერიანი სოფელშია, შვებულებაში,
ჰო, თქვენს შესახებ დაიბარა;
მეხუთედი უნციაა ხომ?
– სწორედ ასეა! – ვუპასუხე.
მან საქაღალდე ამოიღო, რაღაც ფურცელზე
ბატიფეხურით წააწერა ორიოდ სიტყვა,
მერე ხელი მომაწერინა.
– აი, ინებეთ! – თქვა და ფული გადმომითვალა.
მე დერეფანში გამოვედი.
პაციენტები შენობაში შეჰყავდათ უკვე,
სადილის დრო თუ დამდგარიყო;
მოჩუქურთმებულ მოაჯირს მოვკიდე ხელი,
ხის კიბე იყო, ჭრაჭუნა საფეხურებით.
გარეთ კი ხალხი ირეოდა,
ათასობით უცნობი კაცი მიმოდიოდა,
ვინც დამიბარა, ის არ ჩანდა.
სანამ შემეძლო, დრო ხომ გავწელე,
სასაყვედურო რა მქონდა.
ალაყაფის მძიმე შესასვლელს
ჩემი საზიდრით როცა გავცდი,
დარაჯმა ზიზღით გადმომხედა სიმყრალის გამო.
გუშაგი ცხვირზე ხელსახოცს იფარებდა.
ვცდილობდი, მისკენ არც გამეხედა,
ზურგშიაც ვგრძნობდი
მის გამჭოლ და მრისხანე მზერას.
ვდუმდი და ნაგავს დავყურებდი,
რა უნდა მექნა?!
გალავნის გასწვრივ
მოხრეშილი შარა მოჩანდა
და იმ გზით დიდხანს მივზოზინობდი.
ნაგავსაყრელიც გამოჩნდა შორს.
ყორნები ჩხავილით ძიძგნიდნენ ძველ ძენძებს,
გაშმაგებით ეძებდნენ ნუგბარს,
ჩემს დანახვაზე შეშფოთდნენ და
უკმაყოფილოდ შეიფრთხიალეს,
თუმცაღა შორსაც არ წასულან.
იქვე შემოსხდნენ, ალვის ტოტებზე
და დამასეს ბასრი თვალები.
მე ტომრების დაცლა დავიწყე...

*
როცა კასრები ავაყირავე,
უცებ ხმაური შემომესმა ნაგვის გროვიდან.
ვიღაც ფრუტუნით წამოვარდა, მალქოზი იყო.
აი, მაშინ კი ინებეს გაცლა
შეშინებულმა ყორნებმა,
ზეცას ჩხავილით მიაშურეს...
– რაო, მარგალიტს ნაგავში აგდებ? –
მხრებიდან მტვერი ჩამოიფერთხა
და მედიდურად გაიჯგიმა ჩემს წინ მალქოზი.
– სამკაულების ბრჭყვიალება
ალბათ თვალსა გჭრის,
ხოლო ნაგავში უცებ ამჩნევ; –
განაგრძო მან,
თითქოს ჩემს გამართლებას ცდილობსო.
– მაშ, ანგარიში გაქვითულია,
– მალქოზ, ეს როგორ მოახერხე?! –
ვთქვი და მხარზე გადავეხვიე.
მან კი საწყალი სახე მიიღო
და მუდარით თქვა;
– წამიყვანე შვილო ტაძარში,
დიდი ხანია ხატებისთვის არ შემიხედავს.
სულ გავამაყდი, თვალდახელშუა. –
მერე სიმხნევე დაუბრუნდა;
– სჯობს საზიდარზე
დავაბრუნოთ ეს დიდი კასრი,
შენ კი მზიდე და ამბებს გიამბობ!
არ გეჩვენება, რომ ეს უკვე იყო ოდესღაც?
ჩემო უმცროსო მეგობარო,
ვენახში რომ შეხვალ და
ყველაზე მწიფე მტევანს ნახავ,
აი, ისა ხარ!
არ დაგივიწყებ აქაც და იქაც! –
მალქოზი ირგვლივ
სიხარულის სხივებს აფრქვევდა.
– მოდი, ვიმღეროთ! – მითხრა უცებ. –
იცი, როგორი სიმღერა მიყვარს?
როცა ბგერები თითქოს ნიავს
შორიდან მოაქვს; რა გვეჩქარება,
გაქცევის ამბავს საღამომდე ვერ შეიტყობენ,
სიას ძილის წინ კითხულობენ... –
უცებ ბუმბული ამოიღო შარვლის ჯიბიდან
და მომაჩეჩა;
– აი, ინებე მჩატე ბუმბული,
იმ ბალიშიდან ამოვაძრე
საგიჟეთში თავქვეშ რომ მედო.
დღევანდელი დღის სახსოვრად გქონდეს.
შენც ხომ მჩატე ბუმბული ხარ,
ამას ჩემზე დიდი აგიხსნის,
იქნებ მდუმარე მეუფე –
ის უდიდესი წმინდანი,
ამ მიწაზე ვინც დააბიჯებს.
ორ ზღვას შორის რაც ხმელეთია
ყველა ეშმაკი მაგას ებრძვის
და ბრძოლით რომ დაიღლებიან,
წვრილფეხებს მერე მოგვაშურებენ.
ჩემი ბავშვობა გამახსენდა
არაქანის გარეუბანში, მძიმე ურიკებს
ძახილით რომ დაატარებდნენ;
– ბუმბულები, ბუმბულები ძილის ქვეყნიდან,
შეიძინეთ, სანამ ქარმა არ მიმოფანტა –
სიტყვები ამით გამოჰყავდათ
ძველ გმირულ დროში,
აქაურობა წმინდანებით რომ იყო სავსე.
ნეტავ, იმ ხანას,
ბუმბულებსაც რომ ჰქონდათ პეწი.
ბუმბული ფრენის საიდუმლოა!
მე კი, რა გითხრა,
თანამედროვე ბერი ვარ და
ფრთებს მირჩევნია საფეხურები;
ასე უფრო საიმედოა! –
ამ დროს ვიღაცამ ჩაგვიარა,
მას ისეთი სახე ჰქონდა,
თითქოს ვახშებით გააკოტრესო.
ტომარა დადო გახვითქულმა,
თვალი მოგვკრა და ჩვენს გასაგონად
მწუხარედ ამოიოხრა;
– ხალხს გაუჭირდა, მთავრობა კი არაფერს ფიქრობს.
ესაა საქმე; ამდენი ხანი მოვდივარ არაქანიდან,
გზად ერთი მთვრალიც არ შემხვედრია;
– ეგ რა მიგაქვს? – ჰკითხა მალქოზმა.
– კარტოფილია, წელში გავწყდი, მძიმეა ერთობ. –
მალქოზმა კი უპასუხა:
– შენც ბუმბული გეყიდა, რაღა! –
მე ამ სიტყვებზე გამეცინა;
სულელივით ვხარხარებდი
და ბალახებში, ჭყანტობის გასწვრივ
კალიების კუთვა მესმოდა.
გზებზე შლამი და ჩირგვები იყო
და ბებერი ცაცხვების ჩრდილი,
მიტოვებული ტბორები და ჭილყვავები.
ეს იმათი სამყარო იყო,
ადამიანებს არაფერი ესაქმებოდათ,
საწვიმრებში და ლაბადებში გახვეულნი
ნავებში რომ ისხდნენ უძრავად.
თოფის ლულები აეშვირათ
და ძალუმ თვლემდნენ.
ზოგი ფრინველი ზუსტად იმდენ
ხანს იცოცხლებდა,
მონადირეებს სანამ ეძინათ;
რადგანაც როცა გაიღვიძებდნენ,
კვლავ მრისხანედ დათესდნენ სიკვდილს,
მძინარე ჭაობს ბათქა-ბუთქი შეაშფოთებდა.
ჩვენ ყურს ვუგდებდით ფრინველთა გნიასს,
იხვთა ყივყივს და ფრთების ფლაშუნს.
იქაურობას რომ გამოვცდით,
მალქოზმა მითხრა:
– იცოდე, ჩემო მეგობარო,
ტკივილებს სინანულისთვის გვიგზავნიან
და არა გასაბოროტებლად;
ნიჭი ნუგეშისთვის გვეძლევა
და არა გასაყოყოჩებლად;
ხედავ მდინარის მტკნარ ნაპირებს,
რა ყინჩად დგანან წეროები,
რა გამოსაჩენ ადგილებში გამოჭიმულან.
აინუნშიაც არ აგდებენ ჩასაფრებულ მტერს.
არც ჩვენ გვაქცევენ ყურადღებას,
ორ მარად დევნულს;
არ ერევიან ჩვენ საქმეებში.
ჩვენ კი მუდამ რაღაცას ველით,
ხოლო ჭეშმარიტ მოლოდინს
ამ მიტოვებულ ტბორთან წავაწყდით,
განა ჩვენ თავს კი ჩვენ განვაგებთ?!
წუთისოფელი ბოროტების წუმპეებში წევს,
ჩვენ კი გულები გაგვქვავებია.
აღარც სურნელს ვგრძნობთ
იასამნების და ენძელების,
მინდვრებიდან რომ მოაქვს ქარებს.
ჩვენი ცრემლები უძლურებას გამოხატავენ,
ვერც მდინარეებს აადიდებს,
ვერც ნავებს დაძრავს; –
თითი ზეცისკენ გაიშვირა;
– ეს რა მტრედები გვახვევია,
თითქოს სიწმინდე მოგვქონდეს! –
ჩვენ შორიახლოს ღუღუნებდა
ფრთოსანთა გუნდი.
ამასობაში არაქანსაც მივუახლოვდით.
ფერდობის გასწვრივ მივდიოდით.
მალქოზმა კასრი ძირს ჩააგორა
და მდინარეში მოადინა კასრმა ზღართანი.
ქალაქი უკვე იწყებოდა.
სანამ სახლებს დავინახავდით,
როგორც წესი, საფლავების ჯვრები გამოჩნდა.
ვიღაცა კაცი გრძელი ნიჩბით
საფლავსა თხრიდა.
მალქოზმა სახე მოიჩრდილა და გადასძახა;
– ჰეი, ძმობილო!
მთელი ცხოვრება მიწასა თხრი,
დავიჯერო, ერთხელ ოქრო არ გიპოვია? –
მესაფლავემ ყურები ცქვიტა,
მერე ხელი ჩაიქნია,
საქმე გამოგლევიათო, ჩაიბურტყუნა.
მალქოზი კი მე მომიბრუნდა,
– თუმცა ოქრო რომ ეპოვა,
მაშინ მკვდრებს ხომ შეეშვებოდა! –
და სევდიანად დაამატა,
– სოფლიდან გასვლა ჩვენც მოგვიწევს,
გონსო, ოდესმე,
ერთ ჩვეულებრივ, უფერულ დღეს...
კაცი ხომ ქვეყნად იმდენ ხანს ცოცხლობს,
სიკვდილამდე რომ მიაღწიოს. –
მერე სიჩუმემ დაისადგურა;
მე მალქოზს ვკითხე;
– მალქოზ, დაბაში რა ხდებოდა,
თუ მკითხულობდნენ?
– ვიღას ახსოვხარ, მიიჩქმალა შენი საქმენი.
დანაზოგები მიითვისეს.
ფული შუაზე გატეხეს და შენ მოგაწერეს.
ახლა ძებნაც არავის აწყობს.
რომ ჩაგავლონ და სიმართლე თქვა,
რაში ჭირდებათ?
უჯობთ ყოველი ასე დატოვონ. –
ჩვენ გზა განგვაგრძეთ,
ვრცელი მთები მოჩანდა მარცხნივ,
მარჯვნივ ფხვიერი სანახები
და უფერული გორაკები,
გაბმული ელექტრომავთულები და ჩალისფერი სიმინდები.
შუა მინდვრებში ნახირი ძოვდა,
აქა-იქ კი უკვე ჩნდებოდა
ნაცრისფერი ქოხმახები და სათბურები.
რკინის სვეტებზე შემოედგათ დიდრონი ავზი,
რაც მიწას ოდნავ აცდენოდა, შორიდანვე ჩანდა ყოველი.
ფესვები წითლად უელავდათ ნაცრისფერ ხეებს,
თითქოს მიწასთან ბრძოლაში სისხლისაგან დაიცალნენო.
ნორჩი ნაძვები კოპწიაობდნენ,
ჯერ ყველაფერი უხაროდათ დედამიწაზე.
ჯერ არ ჩანდნენ ლაფანჭამიები,
ცეცხლის წამკიდებელნი და ხის მჩეხავები;
ჯერ წინ სიცოცხლის დიდი გზა იყო.
შორს შენობების კონტურები გამოისახა;
– აგერ, ქალაქიც გამოჩნდა! – თქვა მალქოზმა. –
დაფჩენილ ხახას არ წააგავს ?!
თუ ჩვენ ჩაყლაპვას მოიწადინებს,
ყელში გავეჩხირებით ! –
როცა ქალაქში შევდიოდით,
ძაღლი შემოგვხვდა.
ეტყობა თოკი აეწყვიტა, კისერზე ება.
მალქოზმა მითხრა:
– ჰალსტუხიანი ძაღლი გინახავს?
ერთია და ისიც აქ დადის. –
შემდეგ მერიის შენობას ჩავუარეთ,
შადრევნის წყალი იფრქვეოდა,
ხოლო აუზში,
მოხუცი კაცი ჩასულიყო გასაგრილებლად.
ჟანდარმი აუზს ირგვლივ უვლიდა,
არ იცოდა, რა ემოქმედა.
როცა ბავშვები ბანაობენ, ეს სხვა საქმეა,
ქალაქის ცენტრს უხდება კიდეც.
აი, კანონის ერთ-ერთი ჩიხი.
– აგერ, ძველი მატრაბაზები, – თქვა მალქოზმა –
დაპირებებით თაფლავენ ხალხს,
დააბიჯებენ ამქვეყნად და
თავის ბამბას აჩხრიალებენ; –
ორი მათგანი იდგა მართლაც.
რწმუნებულები იქნებოდნენ,
კოპწია პიჯაკებში გამოწყობილნი.
მათ ირგვლივ ხალხი ირეოდა,
ლტოლვილებს ჰგავდნენ.
მარჯვნივ ლამაზი შენობა ჩანდა,
რომელიღაც დეპარტამენტი;
იდგა ვეება ზარდახშასავით,
გაზულუქება ეტყობოდათ შიგნით შემსვლელებს,
ფულსაც ბლომ-ბლომად იჯიბავდნენ,
და როგორც ჩანდა, ეს სიკეთე ჩეჩქივით ჰქონდათ.
თავის პერანგზე მიმითითა
მალქოზმა და ჩურჩულით მითხრა:
– მე სალოსი ვარ, ეს ფერი კი, ღაჟღაჟა მწვანე,
ჩვენი ფერია, სალოსების;
წისქვილის ქვა იმდენად მძიმე არ არის,
როგორც სალოსობა.
რაც ღმერთი შევიყვარე,
არც კი ვიცი, ვინა ვარ და რას წარმოვადგენ.
მე ღვთის შვილი ვარ!
რაც გინდა მტანჯოს და მაწამოს,
მისი ვიქნები.
მე იცი ვინ ვარ? ღვთის სალამური,
განსაცდელებით რომ გამომთალა,
მამა ჩაბერავს და დაუკრავს.
მამის საქმეებს ვაკეთებთ სალოსები!
თუ არ ვიტანჯეთ, ღმერთთან ვერ მივალთ!
და თუ გვგონია, რომ მივალთ
დალხენილნი სასუფეველში,
ეს სიხარული და ლხენა
ცდუნება და ხიბლია.
ჩემი ცხოვრება ქვეყნის არენაა,
ადამიანები არენაზე დიდი მოთამაშეები არიან,
სიყვარული ცხოვრებაზე მეტია
და ვინც სიყვარულით ცხოვრობს,
თამაში დიდ არენაზე აღარ ჭირდება!
მე იქ დავრჩები, მაცხოვრის ფერხთით;
დღეს განადიდა ღმერთმა გახა,
ჩემი თვალით მაქვს ეს ნანახი.
წითელი ნეკერჩხლების
ჩრდილში ვიმათხოვრებ;
დახავსებულ კედელს მივეყდრნობი,
თეთრი კენჭებით მოფენილ ბილიკზე,
საუცხოოდ რომ მოაპირკეთეს;
გონსო, ვერა გრნობ რა სიმშვიდეა,
თითქოს ცა და მიწა შერიგდა;
დედამიწა საქანელას ჰგავს,
ცისარტყელები თოკებივით რომ გადაჭიმეს
და ჰამაკივით ჩამოკიდეს ცის კაბადონზე;


(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Tue Feb 22, 2011 12:19 am

დიმიტრი წიკლაური


მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში

(წარმოდგენილი სამი პოემა ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან)

(გაგრძელება)

*
მალქოზმა რაღაც უცნაურად წაიღიღინა;
– ასე ამბობენ, ჩვენი ულრიჰი
ვეღარ ხმაურობს ძველებურ რიხით! –
შემდეგ განაგრძო:
– როგორ არის ჩემი ნათლული?
ლელე ულრიჰი არ გინახავს?
ქალი – დიადი სილამაზის,
ძველ დედოფალთა შთამომავალი,
ხომ ეკუთვნის ეშხიანი ქალების მოდგმას? –
პასუხად მხრები ავიჩეჩე,
ალბათ ღაწვებიც წამომენთო;
– გონსო, ძმობილო,
ღმერთზე მეტად არავინ მიყვარს,
როცა სიყვარულს გაშორებენ,
თითქოს გაგდებენ სამშობლოდან.
ძაღლები გიყეფენ, შენები მოგტირიან,
შორებლები დაგქირქილებენ.
დანიშნულება თავისი აქვს
ამქვეყნად ყველას...
სიცოცხლის ვადა რად გვეძლევა?
ღმერთს რომ მივაგნოთ.
ნამდვილი ცხოვრება არავის დაანახო.
ასე თუ არ მოიქცევი,
ფარისევლობას ვერ აცდები.
ფარისევლობა ბრჭყვიალა ყალიბია,
რომლისკენაც ყველა უთითებს.
ყალბი ოქროს მჭედელია ფარისევლობა,
სახელი რომ აქვს გავარდნილი,
მაგრამ ნამდვილი საქმის არაფერი გაეგება.
ხაზგასმული სიკეთე კი
ლამაზ კოსტუმს ჰგავს,
ვიწროდ რომ გაქვს და არ გერგება. –
წინ კლდე გამოჩნდა
და მის გვერდით ტაძრის გუმბათი.
– აგერ, ხევს ხედავ? ეგ ურიკა იქ გადაჩეხე!
– მალქოზ, სარჩოს ხომ ამით ვშოულობ!
– არა, ეგ აღარ დაგჭირდება,
ჩემთან შეხვედრა სხვა ეტაპის დაწყებას ნიშნავს,
ვერ გრძნობ, სამყარო რა ლამაზია?!
მე ყვავილების ქვეყნიდან ვარ,
ყვავილები ძალიან მიყვარს,
მიწის მადლია ყვავილები.
როდესაც მიწა პირთამდე ივსება მადლით
და ვეღარ იტევს, ყვავილების სახით გადმოდის.
ცა ვეღარ იტევს სინანულს და წვიმად იღვრება,
შუქს ვეღარ ფარავს წყვდიადი და
ვარსკვლავების ციმციმით ჟონავს.
რა კარგად არის მოწყობილი ვრცელი სამყარო; –
ამ სიტყვებზე მალქოზი გამშორდა.
მტირალა კლდეებთან შეჩერდა.
ჩამონადენი წვეთები თვალებზე იპკურა.
ქუჩის მტვერში ბანცალ-ბანცალით
მიაშურა ტაძრის გალავანს
და შესასვლელში გლახაკების გვერდით ჩამოჯდა,
უდრტვინველად და მშვიდი სახით.
თავის კამკამა თვალები შემომანათა
და წყნარად მითხრა:
– დევნული სიმართლე შინ რომ დაბრუნდება,
სიყვარული გაუღებს კარებს.
ქორწილი ზღურბლიდან იწყება;
ხოლო წვიმის უკანასკნელი წვეთები
ცის უილაჯო ქვითინია შეხვედრის ნიშნად.
იცი, რად მიყვარს არაქანი,
ეს მტირალა კლდეების ქალაქი?!
სინანულის მოკარნახეა...
მე არაქანის გლახაკთა საძმოს ვეკუთვნი,
უფრო მეტიც, წინამძღოლი ვარ!
ქუდს რომ მოვიხდი
და შიგ ხურდა ფულებს მიყრიან,
დამწყდარი წყაროს ჩხრიალი მესმის,
წვეთ-წვეთობით რომ მოდის ხოლმე.
ზედ დამცქერიან გამვლელები
აღმატებული სიბრალულით
და მონეტებს ჩხრიალი გააქვთ,
მაშოშმინებენ.
ჩვენი სიცოცხლე უდაბნოა,
ხოლო უდაბნო – ტანჯვის ქვიშა,
ზედ უწყლობა რომ ამჩნევია
და არცა ჩანს საჩრდილობელი.
სულ ცოტა და ცოტაღა რჩება,
სანამ წარვდგებით ნატანჯნი
და გადაღლილები,
და მოვისმენთ ათას ბრალდებას.
ვინც ბრძოლაშია,
მას მეომრის ჯავშანი მოსავს.
ჯავშანს თუ ეტრფი, იომე კიდეც.
ხოლო ის, რაც მომავალს მოაქვს,
განა წარსული არ გვტაცებს?!
რა გვრჩება ხელში?!
და ვცხოვრობთ ასე მოუსვენრად,
აწმყოს ძებნაში! –
ისევ სიჩუმე ჩამოდგა.
თითქოს ის ხმებიც მიჩუმათდა,
მდინარის სვლა რომ წარმოშობდა.
შორს მოჩანდა მთა და მდინარე,
ექოებით მობაასენი
და ყოველივე აღებეჭდათ სიკეთის ნიშნით.
ამ ცისქვეშეთში
ყველა თავის ბედით ხარობდა
და მხოლოდ ის თუ ანაღვლებდათ,
სიცოცხლე რომ ხანმოკლე იყო.
– ზარების რეკვა დასაწყისს ნიშნავს,
თან დასასრულიც იგულისხმება. –
თქვა მალქოზმა და განაგრძო;
– გაიღეთ მოწყალება!
ნუ შეწუხდებით, მცირედიც მეყოფა!
იმდენად ცოტა ხანი დამრჩა,
პატიოსნების მეტი არაფერი დამრჩენია.
მინდოდა მეთქვა, მაგ მცირე დროში
პატიოსნადაც იოლას გავალ.
ეჰ, გონსო, გონსო,
არაქანს მალე მივატოვებთ!...
– რას გულისხმობ, მალქოზ, მითხარი!
– ბაღდადისკენ მივდივართ და
გაკვირვებულნი ვკითხულობთ,
იერუსალიმში რად არ ვხვდებითო.
კენწეროების ცქერით ვტკბებით,
იმის ნაცვლად ფესვებს დავხედოთ.
კაცს ჭკუა რომ ასწავლო,
მას ჭირდება მათრახები,
მათრახები კიდევ ჩვენ ვართ – სალოსები!
კაცი ისე უნდა გაიყვანო სამშვიდობოს,
პატარა ბავშვი რომ მიჰყავთ სახლში.
სახლი კი ფართოდ გაჩახჩახებულ
ქუჩის ბოლოშია.
გზად საცდურებით აღსავსე
მაღაზიებია განლაგებული.
ჭრელი ვიტრინები – ათასგვარი ნუგბარით
და სათამაშოებით გამოტენილი.
შენ კი იძულებული ხარ, ამგვარად უთხრა;
ეს მაღაზია არ ვარგა,
ეს მაღაზია ძვირია,
იქ საერთოდ არ ღირს შესვლა,
ეს კი ძველმანებით ვაჭრობს;
დღეს მოითმინე, ხვალ გიყიდი!
სახლიც ნელ-ნელა ახლოვდება ამასობაში;
ბავშვი კი ანჩხლობს, ტირის, რადგან გრძნობს,
ტირილს თუ შეწყვეტს, მშრალზე დარჩება.
შენ ყურადღებას არ აქცევ მის ჭირვეულობას;
სიცოცხლეს ხომ ფასი მაშინ აქვს,
როდესაც ვინმეს ვჭირდებით.
კარგი, გონსო, რაც არის არის!
წადი, ცოტა ღვინო მიყიდე,
ცოცხალი თევზიც გამოაყოლე.
ძალიანაც ნუ დააგვიანებ,
დიდი ხანია პირში ლუკმა არ ჩამსვლია,
ყელიც მიშრება. მე ხომ მუდამ აქ მოვდიოდი
და მივირთმევდი ნაჟურ ღვინოს;
როცა დავლევ ბარონივით ვარ! –
მე შევასრულე მისი თხოვნა,
ღვინო შესვა და ასე მითხრა;
– ჰოი, რამდენს უჭირს ქალაქში.
წამო, ვუშველოთ,
თორემ მზაკვრებმა სულ წარიტაცეს!
და თუ დაგვსჯიან, მადლობა უფალს!
თუ მადლიერნი დაგვრჩებიან, დიდება უფალს! –
ვიღაცამ ყავა შესთავაზა, მან იუარა;
– დაკარგული ქვეყნიდან ხომ არა ვარ,
ღვინის შემდეგ ყავა დავლიო! –
თქვა მალქოზმა და ქუჩაში გავიდა.
დეპარტამენტის შენობასთან ყვირილი შემომესმა,
მალქოზი იყო. მას ხელები ზემოთ აღეპყრო
და იძახოდა: – გარეთ გამოდით,
რას ჩამჯდარხართ კაბინეტებში!
ზეცაა ჩვენი კაბინეტი!
ამისთვის უნდა მოვემზადოთ,
თქვენ კი, ბრიყვებო,
ვითომ დიად საკითხებს წყვეტდეთ,
რაო, ჩინ-მედლები ხომ არ ჩამოგკიდოთ?! –
მე მალქოზს ვეცი.
– რას სჩადიხარ? გინდა რომ
ისევ ჟანდარმების ხელში ჩავცვივდეთ? –
ბრბოს შევერიეთ, მოედანი რომ გადაევსოთ.
პაპანაქება მტვერს ხილულს ხდიდა
და ყაყანი ისმოდა ირგვლივ.
მალქოზი მათ გაესაუბრა,
მე აქეთ-იქეთ ვიყურებოდი,
ჟანდარმები არა ჩანდნენ,
მალქოზის ხმა ძლივსღა მესმოდა,
მისვლას ყველასთან ცდილობდა,
როგორც გაცნობის დღეს იყო
დაბის ვაგზლის სასადილოში;
ვგრძნობდი, მალქოზი სალოსობდა.
– რამ შეგყარათ ყველანი ერთად?
რა, პოეზიის საღამოა?
ჩემზე დიდი პოეტი რომელი ხართ?!
– მე ვარ ჯამბაზი, მწოლი ნახერხში,
გრილი ნიავი რომ სცემს სახეში.
ან სადმე დარჩათ სარკმელი ღია,
ან ეს ნიავი ტაშისცემამ გამოიწვია... –
უძრავ სახეებს რომ შეხედა თავის გარშემო,
უხალისოდ თქვა:
– თამაშის შემდეგ მივაშურებ მღვრიე კულისებს,
სადაც ძველ ტახტზე აკრობატი გათანგული წევს; –
პაუზის შემდეგ რიხით წამოიწყო;
– ყველა თავის ჯვრის ქვეშ გმინავს
და მდუმარე ელის შვებას
და ტანჯული ელის ნუგეშს
და დევნული ელის გვირგვინს;
ყველა თავის ჯვრის ქვეშ გმინავს,
ჩანს ზემოდან ჯვრების რიგი; –
შემდეგ მალქოზი მე მომიბრუნდა;
– ეს პოეტების ქვეყანაა,
ნებისმიერი გამვლელი რომ გააჩერო,
პოეტი ვარო, ასე გეტყვის.
აი, თუნდაც ეს სქელი კაცი,
გინდა, ვკითხოთ?
– ეი, თქვენ ხომ პოეტი ხართ,
პოეტური სახელიც გერქმევათ.
ხომ არ შევმცდარვარ ?
– შეცდი! – შესძახა მსუქანმა. –
მე რკინიგზელი ვარ, ლუარსაბი მქვია; –
მაშინ მალქოზმა მიუგო;
– აჰ, ეს შენ ხარ, ლუარსაბო,
საჭმელზე რომ უარს ამბობ?! –
ირგვლივ ხითხითი მოისმა,
მალქოზი კი კვლავ განაგრძობდა;
– სიყრმეში სიბრძნეს განვმარტავდი,
სიბერეში კი განვმარტოვდი! –
შემდეგ ვიღაც მდუმარე კაცს,
ალბათ წარსულს რომ მისტიროდა,
ასე მიმართა;
– როცა ვიყავი მე ახალგაზრდა,
ქოხში ვცხოვრობდი კამკამა ტბასთან…
ცხოვრების კლდეზე მინარცხებული,
ბრუნდება უკან მირონცხებული! –
შემდეგ ვიღაცა კოპწია კაცს,
თავის ჩანთაზე რომ იჯდა
და გულხელი დაეკრიფა, წაუმღერა;
– შენ გიჟი ხარ, მე სულელი,
რატომ არ მესალმები?
სინანულის ვარცლი დავდგათ,
შევაგროვოთ ცრემლები! –
ვიღაც ქალს უთხრა;
– შენ სიყვარულის ხარ საყვავილე,
ჩემო მედეა, მდგომარეობა უიმედოა!
ვიღაც წუწუნა კაცს მიადგა;
– ხმას არ იღებს ნათესავი,
ეკლესიის მნათესავით.
შვილები – მშივრები, მშობლები – ობლები.
შემდეგ ისევ მე მომიბრუნდა;
– დროა რომ გონსო, მოვეგოთ გონსო;
სასუფევლისკენ ვეძებდეთ ფონსო.
ზღვა ტბად იქცევა, ქალი ტირიფად,
აი, მთელი მეტაფიზიკა!
ახლა კი წამო, აქეთ წავიდეთ,
გვეყო ხეტება მტვრიან ხორშაკში;
აქეთ პროზის განყოფილებაა!
– რაო, ზღვას გამოექეცით? –
არტისტულად შლიდა ხელებს,
– ნუ შიშობთ, მე მალქოზი ვარ!
ნუთუ ვერ მცნობთ,
ღვთის მოყვარული მალქოზი,
ყვავილების ქვეყნიდან,
ღვთის მოყვარულთ განსაცდელი
ვერ შეგვაშინებს!
ყური მიგდეთ! ასეთი გამოხედვა
ბიზანტიელებსაც არ ჰქონიათ.
ხშირად მინახავს,
თითქოს ძველი კაპადოკიელი ვიყო,
იქ აღვესრულე მე ოდესღაც,
ლამაზ ცხენების ქვეყანაში;
ქვაზე ვესვენე, მხურვალე მზის ქვეშ
და ჩემს ნეკნებს ყორნები ძიძგნიდნენ.
თუმცა რას ვამბობ,
კაცი ხომ ერთხელ იბადება.
ცოტა ხანში ყველაფერი შეიცვლება,
ო, ნუ მაქებთ,
თორემ გული ცუდად მიხდება,
ასი ვალიდოლიც არ მიშველის,
რაო? მთავრობა რას შეგპირდათ?
დაზღვევის ქვითრებს დაგირიგებთო?!
თქვენი დაზღვევის ქვითარი მე ვარ,
მე მიგულისხმა მთავრობამ,
დაიმახსოვრეთ!
ჰოი, რა კარგები ხართ,
რარიგ კარგია ეს ქვეყანაც
თავის მთებით და ყვავილებით.
გემუდარებით ჯალათად არ მიმიჩნიოთ,
ამ საიდუმლოს ორასი წლის კაციც ვერ გეტყვით! –
თქვა მალქოზმა და სათითაოდ
მიუახლოვდა ყოველ მათგანს,
იმ ჭირვეულ ქალბატონსაც კი;
სხვები რომ შიშით დაჰკანკალებდნენ;
– არ გაგიცივდეთ დედოფალი !
ქალბატონო, რა კარგად გამოიყურები!
წამიყვანე სადაც გინდა,
გენაცვალოს ჩემი თავი! –
ვიღაც მოღუშულ კაცს მიუბრუნდა;
– მიკიტანივით რას დამჯდარხარ,
სულთამხუთავო!
რაო, შვილმა არ გაგიმართლა?
ეჰ, რას იზამ, სარეველა სარეველას შობს. –
მერე გამხდარ ქალს გადახედა;
– ეგ რა აზრები გაწუხებს, ქალო!
იმასთან მისვლა არც გაბედო,
ამოგაძრობენ მაგ საწყალ სულს
თეფშების ხეხვით!
– დაგამუშავო? მე რა, განა ქარხნის ჩარხი ვარ?
დარდის მდინარის სათავიდან აქ მოვწანწალდი,
წარმატებებმა ჩაიარა, ფსკერს ვეგუები.
იმ ქვეყანას კი ისევე ვგრძნობ,
როგორც ბრმა გრძნობს მზის არსებობას. –
შემდეგ ვიღაც ბიჭს პლაკატი წაართვა,
გამოსახული ჩონჩხითა და ჯვარედი ძვლებით.
გულზე მიიკრა და გზა განაგრძო.
მსუქანი ქალი შემოეფეთა.
მალქოზი რომ დაინახა, შიშისგან შეხტა;
– ჰეი, მასხარა ხომ არა ხარ, ამხელა კაცი,
რა მიგიხატავს? – დაუტატანა.
– ეს იცი ვინ არის? –
უთხრა მალქოზმა დაყვავებით;
და შემდეგ, თითქოს საიდუმლო უნდა ამცნოსო,
სათქმელი ჩურჩულით გაანდო;
– ეს შენა ხარ!
ტორტის საუკეთესო ნაჭერი
და რახათ-ლუქუმი! –
თავსაფრიანი ქალი ანუგეშა;
– მაგ ღვთის პირიდან გავარდნილებს
თავს ნუ უყადრებ! –
მერე ვიღაც კაცს შეუჩნდა;
– შენ რა, გეგონა შეგრჩებოდა,
ის სახლი რომ მოპარული აგურებით ააშენე!
ლოქო ხარ და სირაქლემა!
ყური დამიგდე, სინანული განა ძნელია?!
ოქროს ცეცხლია სინანული, ყოვლის გამწმენდი! –
მერე კი ყველას გადასძახა;
– სასუფეველს რომ გაიძახით,
შოკოლადი მოგდომებიათ!
– მალქოზ, ესენი ვინ არიან? – ვკითხე ხმადაბლა.
– ლტოლვილები, ზღვას გამოექცნენ, –
ცუდად მენიშნა ეს ამბავი,
უცებ ძაღლები მოგვცვივდა,
ინგლისური ჯიშის დოგები.
მათ პატრონს ღია დარჩენოდა ეზოს ჭიშკარი.
მე შემეშინდა, მალქოზმა კი ხელი ასწია;
ყალყზე შემდგარი დოგები,
თითქოს თავში ურო ჩაცხესო,
მორჩილად დაწვნენ მის ფერხთით,
წკმუტუნი იწყეს.
ამ დროს პატრონიც მოვარდა,
გაკვირვებული დარჩა ნანახით.
დოგებს ეზოში შეუძღვა,
თან უკან-უკან იყურებოდა;
ხოლო მალქოზი, საყელოაჩაჩული,
ლურჯი თვალებით ცას გაჰყურებდა.
მის მეტყველ თვალებს არაფერი გამორჩებოდა;
არც მობიბინე ბალახები,
არც ფრინველთა გრძელი მწკრივი
ცის კაბადონზე.
ხვატი იყო და სიცხეში
ლტოლვილებს გული მისდიოდათ...

*
მალქოზი ისევ სალოსობდა;
და უელავდა თვალები,
ჩრდილოეთის ცასავით ცივი;
მის გარშემო კი, ხეივანში ფოთლები თრთოდნენ,
თითქოს ვეება წეროები ჩამომსხდარიყვნენ
და ბუმბული უცახცახებდათ.
ხალხს გამოეყო, შემაღლებულ ადგილას დადგა.
უცებ სიჩუმე ჩამოვარდა;
– ყური დამიგდეთ, ჩემო და-ძმანო,
ჩემი ხნის ადამიანს სიზმარიც დაეჯერება!
გული რად გაგიტეხიათ ?
ყვავილების კრეფამ დაგღალათ?
მაშ ბრძოლის ველზე რაღას იზამთ?
ყველა სასჯელი ზომიერია,
უარესში რომ არ ჩავვარდეთ.
დიდი წყალობაა ცოდვის სასჯელი
აქვე მოგვეკითხოს!
ცოდვა გამოუსყიდველი არ დარჩებოდა;
ნეტავ რა სიმართლეს ვეძებთ,
თუკი ღმერთს ვკარგავთ?
ვისაც სინანული აქვს,
ის წყვდიადში ჩირაღდნით დადის.
ლოცვა მბჟუტავი სინათლეა.
ჭეშმარიტი მორწმუნე საპატიმროს დარაჯს ჰგავს,
ვნებებით სავსე სხეულს
ფხიზლად რომ ყარაულობს
და მეთვალყურეობას
არცერთ პატიმარზე არ ადუნებს.
როცა პატიოსნად ცხოვრობ,
ამით შთამომავლობაზე ზრუნავ.
მიწა ლაბირინთია და არ უნდა ჩაიკარგო.
ბრიყვი ჯანმრთელიც რომ იყოს, მაინც ბრიყვია;
ბრძენი – სნეულიც ბრძენია;
კაცის გადარჩენა მუდამ შეიძლება,
სანამ გული უცემს.
ფარისევლებს თევზებიც კი ეცოდებათ, იხრჩობიანო.
კოცონი უნდა დავანთოთ გულში
და ვინც გულში იყურება,
შეგვამჩნევს და მოგვეშველება!
დეპარტამენტთან რატომ დგახართ?
ეგენი რა ნუგეშს მოგცემენ?
თუ ითხოვთ, ბარემ ოქრო ითხოვეთ!
ოქრო კი იმას უნდა თხოვოთ,
ვისაც ბევრი აქვს.
ცხოვრება გრძელი მდინარეა,
მდინარეს კი არ უნდა შეებრძოლო,
გასაქანი უნდა მისცე.
მთვრალი რომ ვარ, ეს ნუ გაბრკოლებთ!
შხამს დავლევ და გულით უფალთან ვიქნები,
მთვრალიც უფლისა ვარ და ფხიზელიც.
აბა, ისა სჯობს, გულით მზაკვრებთან რომ ვიყო
და თაფლი ვჭამო?!
სიბრძნეა როცა გულით ხარობ, და არა ენით.
უნებლიობა სინანულის დასაწყისია,
უნანებლობა ღალატია ქრისტიანობის,
უნანებლობა სიბერეა, დაკარგული დრო
და წარსულის მოგონებაა.
ჯერ არ ყოფილა, კაცს ბრწყინვალე წარსული ჰქონდეს!
ყველანი ცოდვიდან მოვდივართ, თავი დავხაროთ!
ადამიანის სულს ცოდვა რყვნის,
მოუვლელ თოფს ჟანგი ედება.
უნდა იღვაწო სასოებით,
ჭეშმარიტი სინანული
ქრისტეს ჯვარცმიდან გამომდინარეა.
ბედუკუღმართ ხალხს რა გამოლევს,
ყოველ ნაბიჯზე მწუხარება ჩასაფრებულა.
თქვენ რა, უფალს ჯალათადა თვლით?!
ის არის ყოვლად მოწყალება!
მტრედი და ჩხიკვი ღვთისგან მოვლენილია;
ბუზიც კი ღვთისგან დაშვებულია
კაცობრიობის დასატანჯავად,
უტანჯველად კი სიხარული ვის მიეცემა?!
ხოლო კარგი დასასრული
ცუდ დასაწყისს გადაფარავს.
ღმერთმა იცის, სად დაგვადგინოს!
ეკლესიის ეზოში რომ ყვავილად დამრგო
და ხვალვე დავჭკნე,
ეგ რა არსებობაა?!
მთებზე დამთესე და თუ სიყვარული მექნება,
იქაც აღმოვცენდები.
ალბათ სიხარულს ვერ გაუძლო, იტყვიან კაცზე
ვინც უსაშველო დარდისგან მოკვდა.
თუმცა ყოველი გარდაცვლილი
გამოცდილებით ჩვენზე მეტია.
პირთამდე უნდა აივსო მადლით,
რომ შენს ირგვლივ სხვებიც დარწყულდნენ.
კაცს მანამ ვერ დაეხმარები,
სანამ თვითონ ხარ დასახმარებელი.
მე იცი ვინ ვარ? უფლის სანდალი,
ამქვეყნად სული მეხუთება,
როგორ მწყურია მყუდროება,
საავადმყოფოში რომ იყო.
იცი, რა ჯამ-ჭურჭელი ვარ,
პირდაპირ იქ, ტრაპეზზე მივდივარ! –
აქ ხელი ზემოთ აიშვირა და განაგრძო;
– ერში მოსაგრე ბერი,
ქვესკნელში ჩაშვებული თოკია,
სირცხვილის ჭამას
შავი პურის ჭამა გვიჯობდეს.
ამ მიწაზე ისე მოვიქცეთ,
როგორც მსახურნი სასახლეში.
არ გავშინაურდეთ,
არ დავკარგოთ იმის შეგრძნება,
რომ ეს სასახლე ჩვენ არ გვეკუთვნის
და აქ მხოლოდ იმისთვისა ვართ,
აქაურობა რომ ბრწყინავდეს.
ჩვენი ხეტება ამაოა,
თუ სასუფევლის კარიბჭეს მიწაზე ვეძებთ;
აქ გასაღებს უნდა მივაგნოთ!
მირჩევნია, ცემენტზე ვიწვე
და რწმენაში გავძლიერდე,
ჩემი კვნესა რომ გაისმოდეს!
რაც უფრო მეტად გაიწამებ და
მასხრად ააგდებინებ თავს,
ღმერთი მით უფრო შეგიყვარებს!
აბა, ამათ აქვთ მადლი,
ორსართულიან ეტლებით რომ დაბრძანდებიან?!
ცხოვრება გაუთავებელი საგიჟეთია,
ანგელოზებმა თუ გიპატრონეს,
ნუღარაფრის გეშინიათ,
აღარც ვალიდოლი დაგჭირდებათ,
აღარც ვალერიანის წვეთები.
ანგელოზებმა მაუწყეს, თქვენი მანდ კარგი დღე,
ჩვენი აქ გლოვააო;
უზადო კი ის მებაღეა,
ვინც ყვავილებს უვლის ბაღჩაში.
ოქროს რომ ეძებთ,
ჯერ ქვიშისგან გაარჩიეთ!
კიდევ ბევრ რამეს გეტყოდით,
მაგრამ რაში გჭირდებათ ჩემი ფოკუსები?!
ერთი რამე დაიმახსოვრეთ,
კაცი რომ კვდებოდეს,
ღმერთს უნდა ახსენებდეს...

*
ჩვენ კვლავ ტაძრისკენ დავიძარით.
იქვე ჩამოჯდა მალქოზი,
გალავნის შესასვლელთან
ერთი გლახაკი მიუჩოჩდა და ჩასჩურჩულა:
– მალქოზ, ძველო, როგორა ხარ?
– შენ ხარ, სედულ? – თქვა მალქოზმა; –
ბოლოს რომ გნახე,
ეპისკოპოსის ქუდი გაჩუქე,
ეგ რა ბურატინოს ჩაჩი ჩამოგიფხატავს!
– მალქოზ, ენად რომ გაიკრიფე,
იცი, აქ რა მოძღვარი ჰყავთ,
ქადაგება კი არ აკლიათ.
– მე ვარ ცეცხლის წამკიდებელი,
ეგენი მერე აღვივებენ. –
სედულს ხემსი მიაწოდა და ღვინის ბოთლი.
ისიც ისე ილუკმებოდა და ქოშინებდა,
თითქოს ნაპირზე კაშალოტი ამოეთრიოს.
სულ მალე დათვრა და თვალები
ჩაწეულ ლამფასავით აუციმციმდა.
მალქოზი შორეთს გაჰყურებდა,
ცა დაფასავით კრიალა ჩანდა,
თითქოს ღრუბლის თეთრი ფთილებით –
სველი ჩვრებით გადაწმინდესო
და კაჭკაჭის ხმა ჩიტების ჭიკჭიკს ფარავდა.
სადღაც შორს კი სალი კლდეები
ჩამოცვენილ ქვებს დაჰყურებდა,
თითქოს დანაკარგს ითვლისო.
ვიწრო, ჩახუთულ ქუჩაში
ბჭობდა ხალხი ალხით შეწუხებული.
ზოგი ისეთი ღარიბი იყო,
ერთი საბანი თუ გააჩნდა,
ზოგი ისეთი მდიდარი,
ცხვრის რაოდენობას
შემოკავებული ტერიტორიით ითვლიდა.
ხოლო ქალაქი გარეუბნის სოფელსა ნთქავდა
და სოფელიც ისე დუმდა,
თითქოს ფეხები გაფშიკაო.
ქალაქიც მკაცრი ეტიკეტის დაცვით
სამძიმარზე მიდიოდა ელეგანტურად,
თავის ამალა – კორპუსებით,
თითოეული ყალყზე შემდგარ სოფელს რომ ჰგავდა;
ფარფლებიანი ქუდით, შავი ჟილეტით და ოქროს ძეწკვით,
ერთი სიტყვით პეწიანად გამოწყობილნი;
ჭირისუფლებში ჩამდგარნი ცხვირსახოცებს იშიშვლებდნენ
და ცრემლების გამშრალებას იწყებდნენ;
ეს იყო მათი ძირითადი საქმიანობა;
დარბაისლურად ცდილობდნენ,
უკანასკნელი სამსახური რომ გაეწიათ;
სოფელი პატივით დაეკრძალათ
და ზედ საუცხოო საფლავი აეგოთ,
შადრევნებით და მოედნებით,
სახლებით და მოკირწყლული ქუჩებით;
ერთი სიტყვით სოფელი მიწაში დაეფლათ
და მის მიწებს დაპატრონებოდნენ.
მალქოზმა იყუჩა, დაღლილი იყო.
ხმა წართმეოდა და მთელი ღონით ჩამძახა ყურში:
– მეუფე დუმს, მე ხმა ჩამეხლიჩა!
ალბათ საქართველო მდუმარე ლოცვებს საჭიროებს!
– გარეუბნის ტაძარია და რამდენი ხალხი აწყდება! –
თემა მინდოდა შემეცვალა.
– ამის მიზეზი მოძღვარია,
ვინც მაცხოვნებელ სიტყვებს ეტყვის, იმას ეძებენ! –
თქვა მალქოზმა და განაგრძო;
– ფეხსაცმლის შემკეთებელი
მიყრუებული ქუჩის ფარდულში ეძიე,
ის რომ საქმის მცოდნე არ იყოს,
აბა, იქ ვინ მიაკითხავდა?! –
შემდეგ თვალებში მომაჩერდა;
– მე ისეთი დიდებული
გარეგნობა მქონდა ოდესღაც,
ვერავინ დაიჯერებდა, ყრუ რომ ვიყავი.
მაგრამ როცა გულს გადამიშლიდნენ
და დიდხანს მელაპარაკებოდნენ ხოლმე,
ბოლოს და ბოლოს რწმუნდებოდნენ
ჩემს ნაკლოვანებაში და ტიროდნენ.
მე კი ვფიქრობდი, აი, ბრიყვები,
ყრუ ხომ მე ვარ,
ტირილით კი ესენი ტირიან.
სმენა წმინდანმა დამიბრუნა,
ხანგრძლივი ლოცვით...
ჩვენი მთრთოლვარე გულები,
მარგალიტების დახშული ნიჟარებივით,
ამაოების პირქუშ ფსკერზე განისვენებენ.
ყველაზე დიდი მარგალიტის შემნახავი კი
ყველაზე მყუდრო ჩრდილში მიმალულა.
გონსო, ჩემზე არ დაბრკოლდე,
რადგან ჩემზე ვინც დაბრკოლდება,
ქვები უნდა ეჭიროს ხელში,
მთავარი ხომ გულია, გონსო,
მდუმარე და მლოცველი გული,
მისი სწორი მდგომარეობა, შემწყნარებელი.
რა მნიშვნელობა ექნება სანთელს,
პატრუქი რომ არა ჰქონოდა,
პატრუქი თუ არ აღმოგვაჩნდა,
უვარგის ცვილს დავემსგავსებით!
ვინ დაგვინთებს სიყვარულის ცეცხლს...
იცოდე, გონსო, რომ ყოველი ჭეშმარიტება,
თავდაპირველად სიცრუედ შეირაცხება.
ასეა დაკანონებული,
გული სხეულის კარიბჭეა,
და როცა მტერი ჩამოივლის,
ისე არ უნდა გადარაზო,
რომ გაღება ვეღარ შეძლო
მოყვასის ჩამოვლისას.
ცხოვრებაში ბევრ კაცს შეხვდები,
ზოგი აუგად მოგმართავს, ზოგიც შეგაქებს.
არ გაგულისდე, გონსო, რადგან
ერთნიც მართლები იქნებიან და მეორენიც.
თვით უმნიშვნელო ტკივილითაც კი
სიკვდილთან შესახვედრად გვამზადებენ.
იმ სოფელს გვაჩვევენ, საითკენაც მივეშურებით –
ჩვენ ერთხანს ვდუმდით,
ეკლესიის ეზოს ვუმზერდით;
მალქოზს ცრემლები მოსდიოდა,
ძველი ამბები ახსენდებოდა.
მერე კი თქვა:
– იცი, მაშინ წვიმდა და წვიმდა,
მოქუფრული ცა დაგვჩერებოდა;
ეს დღეები იდგა მაშინაც.
არადა ახლა ღრუბლის ერთი
ნაგლეჯიც არ ჩანს;
ცოდვილ გახაზე, გეუბნები,
ხალხი ასე იხსენიებდა.
გსმენია ალბათ ულრიჰისგან;
დღეს მივაბარეთ სწორედ მიწას
დიდი ხნის წინათ,
ვიცი, მოძღვარი იქადაგებს გახას შესახებ!
ოდესღაც, როცა ახალგაზრდა ბერი ვიყავი,
შორ მონასტერში გავდიოდი მე მორჩილებას.
ხეებსა ვჭრიდი შორიახლოს,
ზამთრისთვის მარაგს ვიმზადებდით.
ჩამჩიჩინებდა მოძღვარი ლუკა,
წესის აგების ლოცვები დაისწავლეო.
ერთ დღესაც, როცა შეშას ვაპობდი,
მოხუცი ბერი შევნიშნე ტყეში,
ეს მდუმარე მეუფე იყო.
მან მანიშნა, ახლოს მოდიო
და დამიწერა ყვითელ ქაღალდზე;
ხვალ დილით წახვალ ძველ არაქანში,
ზღვის შორიახლოს მწირ ფუნდუკთან დაგაღამდება…
იქ დაელოდე სამი კაცის ერთად შემოსვლას,
ღვთისაგან კაცის განდიდება თუ გსურს იხილო! –
მე ყველაფერი მოძღვარს ვუამბე,
– ის ხომ მონასტრის გარეთაა,
მისი სიტყვა რად შევასრულო? –
როგორც გითხარი, ახალგაზრდა ვიყავი მაშინ,
დიდებას კაცთაგან ვეძებდი და არა ღვთისგან.
და მიპასუხა ბერმა ლუკამ;
– ის თავად გახლავს მონასტერი, წმინდა კაცია,
უპირველესი მოძღვარი ჩვენი!
ხვალვე გასწიე ძველ არაქანში! –
ამგვარად იყო ეს ამბები.
ახლა კი დროა, გავჩუმდეთ და მოძღვარს ვუსმინოთ;
სხვა ღვაწლი რომც არა ჰქონოდა,
მას ქადაგებაც აცხონებდა! –
ეს თქვა მალქოზმა და დადუმდა.
სულ ცოტა ხანში მართლაც გაისმა
დამონტაჟებულ მიკროფონში
მქადაგებლის შთამბეჭდავი ხმა;
მის სიტყვებს ზოგჯერ მატარებლის
ხმაური ნთქავდა.
– დღეს ბევრმა იცის, – ასე დაიწყო; –
დიდი ხნის წინათ
ოლქში ცხოვრობდა მებადური,
ასე ვიტყოდი უფლის მონა;
მას გახა ერქვა და იღვაწა
ყველასათვის უცნობ ცხოვრებით;
ისე გავიდა ამ ქვეყნიდან
მისთვის არავის დაცდენია ნუგეშის სიტყვა;
თვითონ კი ბევრი ანუგეშა, როგორც გაირკვა.
ეს სამრეკლო რომ შენდებოდა,
ერთ დღეს საშენი მასალა დაგვხვდა;
გვიან გავიგეთ, ესეც გახას შემოუწირავს.
დღეს ბევრს შეხვდებით არაქანში,
თურმე გახა გვშველოდაო, გაიძახიან... –
უცებ დასჭექა მოძღვარმა,
– ვინ იყო გახა?!
წუთისოფელი ვინაც წმინდა ცხოვრებით განვლო,
განა ბრჭყვიალა ზედაპირის ხილვით ტკბებოდა?!
ფსკერს დაეძებდა, შლამითა და ბინძური ქვებით,
რათა ნუგეში მოეფინა იქ მცხოვრებთათვის.
მან უვნებობას მიაღწია,
უკვე დღესავით ნათელია მისი ამბები,
თუმცა მალავდა ზედმიწევნით თავის ცხოვრებას.
ბევრი დეტალი არც კი ვიცით.
ვინც უდიერად ექცეოდა,
ყველას ლოცვებში იხსენიებდა.
ჩვენ ეს ფურცლები დღეს ხელთა გვაქვს,
საბუღალტრო დავთრებივით
ნუმერაციას ბოლო არ უჩანს.
არაქანის ორივე სასაფლაოს
მიცვალებულთა სახელები ჩამოეწერა
და ყოველ ღამე ღმერთს ავედრებდა,
მას კი ჭორები დაუყარეს,
რაღაც სექტას ეკუთვნისო.
თავი არასდროს უმართლებია! –
აქ მოძღვარი წამით გაჩუმდა,
მე კი მალქოზთან ვიდექი.
ირგვლივ საამო ჩრდილი ეფინა.
მოხუცი კაცი შემოვიდა ტაძრის ეზოში
ნისლივით თეთრი სახითა
და სპეტაკი წვერით;
თითქოს სხეული არ ჰქონოდა,
ისე მსუბუქად მოაბიჯებდა.
მალქოზი ზეზე წამოიჭრა
და პირჯვარი გადაიწერა.
– მალქოზ, მდუმარე მეუფე
ეს ხომ არ არის? – ჩურჩულით ვკითხე.
მან ნება-ნება ჩაიბუტბუტა;
– ღირსი გახაა, რად ინება მოსვლა ნეტავი? –
მე შემაჟრჟოლა, გაღმა სოფელს შევეხე თითქოს
და შევიგრძენი, რომ ამ და იმ ქვეყანას შორის
სულ უმნიშვნელო, გამჭვირვალე ფარდა ეკიდა.
მალქოზი მის ფერხთით დაეცა;
მოხუცმა ხელები ჩასჭიდა;
– მადლობელი ვარ, მალქოზ, წესის აგებისათვის.
აქ მცირე ხნით ვარ, ძალზე მიყვარს მე ეს ტაძარი,
მისი მოძღვარი – გულმოდგინე მქადაგებელი,
გულანთებული რომ მიუძღვის
თავის ურიცხვ მრევლს სასუფევლისკენ!
ღმერთი ამ სწრაფვას შეიწირავს... –
მალქოზს კამკამა თვალები ცრემლით აევსო,
შეეცადა ხელზე მთხვეოდა.
– იყუჩე, მალქოზ! – უთხრა გახამ. –
ხედავ, ჩვენ ახლა ანგელოზთა დასი დაგვყურებს!
– ო, როგორ მინდა მათი ხილვა,
მე კი მხოლოდ ხმები მესმის გულის სიღრმიდან –
სევდიანად თქვა მალქოზმა.
– მალქოზ, ეცადე, ყურადღება არ მივიქციოთ,
მსურს გავამხნევო ტკბილი მსახურნი,
ჩემზე ესოდენ სასოებას რომ ამყარებენ.
მინდა, რომ წამით დავენახო, ძალა შევმატო. –
ამ სიტყვებით დაშორდა მალქოზს
და ტაძრის წიაღს მიაშურა:
– ხომ ხედავ, გონსო, – ნაღვლიანად მითხრა მალქოზმა –
კეთილ საქმეთა დამმალავი რაოდენ ხარობს. –
მალქოზს ცრემლები მოსდიოდა,
თითქოს შხაპუნა წვიმაში მდგარიყოს.
ტაძრის სტოაში შევედი
და როცა გახას მოვკარი თვალი,
მივუახლოვდი და გავიფიქრე;
აი, ნამდვილი ქრისტეს მსახური!
უცებ ხმაური შემომესმა;
– ეი, მოხუცო; ხელს კი ნუ გვკრავ! –
შეუძახა ერთ-ერთმა კუშტად.
– ჩუმად იყავით,
გაგვაგონეთ მოძღვრის სიტყვები;
– ხედავ, ტაძარში ტევა არ არის,
სად ეჭედებით? – ჩურჩულებდნენ უკანა რიგში;
– ეგებ სარკმელი გამოაღოთ,
გული მიმდის! – თქვა ერთ-ერთმა;
– ვერ გამოვაღებ, გავცივდები,
მე კი სიცხე მაქვს.
თანაც ხვალ უნდა ვეზიარო! –
დაასაბუთა დახშულ სარკმელთან
დარაჯივით მდგარმა მორწმუნემ.
სიტყვის მსახური კვლავ ქადაგებდა.
– ჰო, მებადური გახლდათ გახა,
მოციქულთა ხელობას ფლობდა
ეს ტანჯული, დიდი მლოცველი;
ხოლო იმ ნადავლს, რასაც ზღვიდან მოიპოვებდა,
სხვებს უგზავნიდა უჩუმრად.
ვიცნობდი გახას და ცრემლები მეძალება,
მის სათნოებებს რომ ვიხსენებ;
განა ვერა გრძნობთ,
გახა ახლა ჩვენ შორისაა! –
თქვა მოძღვარმა და დაღლილი თვალები
მრევლს შემოატარა;
თითქოს მათ შორის დაეძებსო,
ჩოჩქოლი მიწყდა, მოძღვარმა კი ისევ განაგრძო;
– მე მჯერა, ჩვენი ეკლესია, გავა დრო და
მას წმინდანთა დასში შერაცხავს... –
მრევლში თითქმის ყველა ტიროდა,
უცებ სტოაში ჩოჩქოლი ატყდა...
– ეი, მოხუცო, ნუ ჯიკაობ,
ქადაგებას ვუსმენთ, ხელს გვიშლი.
ნუ ცდილობ მოძღვარს დაენახო
და მოაწონო ბეჩავი თავი! –
უკანა რიგში ხითხითი ატყდა.
– მე გახა ვარ, ჩემო მოყვასნო,
თქვენი მოძღვარი ჩემზე ქადაგებს! –
სიყვარულით თქვა მოხუცებულმა
და თვალები შეანათა დიდებულ მოძღვარს.
– ჰოი, როგორი მკრეხელია!
– რატომ ვნებ შენს სულს?
– ღმერთმა შეგინდოს!
– სიბერისგან გამოჩერჩეტდა!
ატყდა ჩურჩული ერთსულოვანი.
ჩუმად იყავით, შეუძახეს წინა რიგიდან,
აღმატებულმა მორწმუნეებმა.
– მე გახა ვარ!
განა მოძღვარმაც არ გაუწყათ ამის შესახებ?!
– ეჰ, ბერიკაცო! ჩვენმა მოძღვარმა
განყენებულად იგულისხმა,
გადატანითი მნიშვნელობით.
შენ კი იბრალებ ასეთ რამეს,
შიში არა გაქვს? –
და უპასუხა მაშინ გახამ;
– მისმინეთ, ძმებო!
ჩვენ ყოველთვის თქვენ შორისა ვართ,
ჩვენ ვმოქმედებთ და გეხმარებით...
– იქნებ გაჩუმდე! –
შეუძახა ამაყმა მოდგმამ,
და გამობრუნდა მაშინ გახა
და აღარავის მოუკრავს თვალი.

(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Tue Feb 22, 2011 12:23 am

დიმიტრი წიკლაური


მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში

(წარმოდგენილი სამი პოემა ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან)

(გაგრძელება)

*
ორიოდ სიტყვით ვუამბე მალქოზს,
მას კი ისეთი სახე ჰქონდა, რომ გავიფიქრე,
თუკი წინასწარ იცის-მეთქი, რაღას მაყოლებს.
მის თვალში ცრემლი კიაფობდა,
მერე წარმოთქვა:
– რას ფიქრობ, გონსო,
გულანთებით ვისზეც ვლოცულობთ,
და მეოხების ვისიც დიდი სასოება გვაქვს,
რომ შეგვახვედრა, ვიცნობთ კია?
ანდა ხატმწერი შეძლებდა იმ წმინდანის ცნობას,
ვისაც ესოდენ რუდუნებით ხატავს ტილოზე,
უცებ რომ გვერდით დადგომოდა,
მადლობის ნიშნად გულში ჩაეკრა...
იცოდე, გონსო, წმინდანებით სავსეა მიწა,
მათი ლოცვები უხილავი სვეტებივით
იჭერენ ცის თაღს, რომ არ დაიქცეს,
მღვრიე ნიაღვრებს აკავებენ,
მაგრამ რახან მზე ჩაესვენა, რა დაგვრჩენია,
ვარსკვლავების მკრთალ შუქს დავჯერდეთ!
განა ნუგეშის საფუძველი ცოტაა ირგვლივ?
მას ხომ ნაძვებიც გვანიჭებენ,
სამოთხის მარადმწვანე იერს
მიწაზეც რომ ინარჩუნებენ...
განა არა სჯობს, სწორად ვიცხოვროთ,
ვინემ გვეგონოს, რომ სწორად ვცხოვრობთ?!
ერთხელ მოშხების ერთ სოფელს შევრჩი;
წინა დღეს დიდი ბრძოლები იყო,
მათ გაიმარჯვეს და ფუნდუკებში
დიდი ქეიფი გამართეს,
იდგა ხორხოცი, ღრიანცელი
და გახსნილი ღვინის კასრები,
დიდი დოქებით რომ მიჰქონდათ გაშლილ სუფრაზე
და წამდაუწუმ იცლებოდა განსხვავებული სასმისებით;
მერე გრძელ ყანწებს ავსებდნენ უტკბესი ღვინით
და იძახდნენ სადღეგრძელოებს.
უცხო ჟღრიალი ისმოდა ზოგან,
მეომართა სუფრას რომ ახლავს,
სპილენძის ტოლჩებს როცა ერთურთს უჭახუნებენ;
ხოლო ჭიქების ნაზი წკარუნი
არისტოკრატთა მშვიდ სადილზე გაისმის ხოლმე.
სამრეცხაოდან აღწევდა
ურიცხვი ჭურჭლის ჩხრიალის ხმა;
ბევრი თეფში და ჭიქა ტყდებოდა;
თუმცა ამას ყურადღებას ვინ მიაქცევდა?!
ლუდხანაში როცა შევედი,
მოშხთა მეომრებს მოვკარი თვალი,
სუფრაზე ისხდნენ და წინაპრებს იხსენიებდნენ
და დასცინოდნენ ოსმალოთა უბადრუკობას.
ვხედავ, სხეულში ისრები აქვთ,
დაჭრილები არიან მძიმედ
და თავს სიკვდილი დასტრიალებთ,
ანჩხლი ყორნებივით.
თუმცა იხტიბარს არ იტეხენ;
მაშინ ვუთხარი:
– ჰეი, ძმებო, დაჭრილები ხართ!
იატაკზე კი თქვენი სისხლის გუბეებია –
პასუხად კუშტად შემომიბღვირეს.
– აბა, რას ამბობ!
ოსმალების მხარეს ხომ არ ხარ?
განა მათი უბადრუკი ისრები
ჩვენ ძლევამოსილ ჯავშნებში შეაღწევდა?
იატაკზე კი, მეგობარო,
წითელი ღვინო დაგვექცა ალბათ! –
შესძახეს მათ ომახიანად
და საერთო სიცილ-ხარხარში
კვლავ განაგრძეს მხიარულება.
არადა ისრის ბოლოებიც თვალნათლივ ჩანდა,
მათ სხეულებში ღრმად შეღწეული;
სისხლის წითელი გუბეებიც ნამდვილი იყო
და თვითონაც ნება-ნება სულსა ღაფავდნენ,
ალბათ დილამდე ვერც გაატანდნენ,
თუმც საკუთარი ძლიერების ისე სჯეროდათ,
რომ ვერაფერს შეაგონებდი.
მე ეკლესიას მივაშურე;
– მოძღვარს სად ვნახავ?
შევეკითხე სანთლის გამყიდველს,
ვიწრო ოთახში პარაფინის სურნელი იდგა;
– აქ დაელოდეთ, მას გამგებლის მკერავი სტუმრობს.
– დაველოდები, სხვა რა გზა მაქვს, არა მგონია,
რომ მკერავის აღსარებამ დიდხანს გასტანოს.
– ორი კვირაა ზედიზედ მოდის.
აღსარებისთვის ამდენი დრო
ხაზინდარსაც არ დასჭირდებოდა,
მოძღვარს უბრალოდ ზომებს უღებს!
– ზომებს უღებს? – ვთქვი გაკვირვებით.
პასუხად თავი დამიქნია.
– ჩვენი მოძღვარი წამებულის მანტიას იქსოვს!
ახლა ხომ იცით, რა დროა.
ომი გვაქვს მოშხებს ოსმალებთან;
კაცმა არ იცის, ვის რა მოგველის;
ჩვენი მოძღვარი მჭვრეტელია,
გრძნობს, რომ წამებით მოკლავენ
და სურს გმირობის აღსრულების ჟამს
ლამაზად გამოიყურებოდეს.
ნეტავ განახათ, რა ყურადღებით
ეპყრობა თავის ახალ მანტიას;
რა სასოებით დაჰფოფინებს მის ყოველ მტკაველს,
სულ უბრალო წვრილმანსაც კი ითვალისწინებს;
საყელო და სახელურები რამდენჯერ გადააკეთებინა.
მასალის ფერიც მკერავს ბევრჯერ შეაცვლევინა;
ჯერ გულისპირი წითლად იყო გადაღებილი,
შთაბეჭდილებას რომ ტოვებდა დაღვრილი სისხლის.
შემდეგ არჩია იისფერი, ეს სინანულს უფრო აღძრავსო,
მაგრამ ბოლოს კი არჩევანი
მაინც თეთრ ფერზე შეაჩერა,
სისპეტაკეს აღნიშნავსო;
აი, ასეთი გულისყურით ეკიდება აღნიშნულ საკითხს.
ეჰ, ჩვენც რომ ასევე ვზრუნავდეთ
ჩვენი ცოდვილი სულებისთვის... –
მესანთლემ ღრმად ამოიოხრა, თვალებში ცრემლი აუკიაფდა.
მივხვდი, ვერ ჰქონდათ საქმე კარგად;
ამ დროს მაღალი ბერი გამოჩნდა;
ყორნისფერი წვერ-ულვაშით;
გვერდით მკერავი მოჰყვებოდა თავჩაქინდრული;
ეტყობა ძლიერ დაეტუქსა.
ნაბიჯებშიაც იგრძნობოდა,
რომ წამითაც არ ტოვებდა ბერს ის შეგრძნება,
ისტორიული მნიშვნელობის ვინმე რომ იყო,
ქვეყნის ნუგეშად მოვლენილი.
თავი ასეთად მიაჩნდა და სხვა რა გზა ჰქონდა.
მივუახლოვდი და შევჩივლე,
თქვენი დაჭრილი მეომრები
ლუდხანებში სულსა ღაფავენ.
მან ეჭვის თვალით შემომხედა
და მრევლს მიმართა;
– სიფრთხილე გვმართებს, მოგზავნილია! –
ჩოჩქოლი ატყდა.
თავის მართლებას არ მოვყევი,
ქვის ფილაქანზე ჩამოვჯექი
და მათხოვრობა დავიწყე.
ჩემს ირგვლივ მრევლი ლაშლაშებდა;
– ფული არ მისცეთ, ყოველ კაპიკს
ჩვენს წინააღმდეგ გამოიყენებს.
ხოლო ზოგნი, ყოვლისგამრჩევნი,
ბაასობდნენ დანარჩენებთან;
– ხედავთ, ჩვენ მოძღვარს ჭვრეტა რომ აქვს,
კიდევ ერთხელ დაადასტურა!
ეს რომ მოგზავნილი იყო, მაშინვე მიხვდა! –
და ჩურჩულებდნენ ერთსულოვნად
ჭეშმარიტების ფრთებქვეშ მდგარნი,
ცოტაოდენი ზიზღითაც კი,
ოღონდაც მხოლოდ
მორწმუნესთვის დაშვებულ დოზით.
ზედმიწევნითმა მლოცველებმა
მალულ ერთობით
შეკრეს პირი ჩემს წინააღმდეგ
და თუ მაინც მტოვებდნენ ცოცხალს,
მხოლოდ იმ დამსახურებათა გამო,
რომელიც მათ ჩემზე სმენოდათ.
ცხადი იყო, რომ ამ სოფელში
თავშესაფარს ვეღარ ვნახავდი.
ისინი თვალყურს მადევნებდნენ,
ყოველ მხარეს ზუზუნი იდგა;
– მოგზავნილია! მოგზავნილია!
ჩვენი მოძღვარი მჭვრეტელია, განა შეცდება?! –
და მხოლოდ მე, უბირმა კაცმა,
იმ მრევლიდან ზურგნაქცევმა,
დაღლილი რომ მოვაბიჯებდი
მშობლიური არაქანისკენ,
ხომ ვიცოდი დანამდვილებით,
რომ მკერავი ფუჭად წვალობდა,
მოგზავნილი რომ არ ვიყავი
და მათ მოძღვარს ჭვრეტა არ ჰქონდა.
ის ღამე ბორცვზე გავატარე გამოქვაბულში;
სოფელი და სასაფლაო გვერდიგვერდ ჩანდა,
მკვდრები ცოცხლებთან მეზობლობდნენ;
ხოლო ცოცხლები იმ პირობით იბადებოდნენ,
რომ მოკვდებოდნენ!
ტურის წივილი, ბუკიოტის დაგუდული ხმა
და ბუს კივილი გაისმოდა მთიდან დროდადრო;
და მაშინ მივხვდი ამ სოფელში
რატომაც იყო ამდენი ეჭვი;
მის ერთ-ერთ ბორცვზე
ყოველ ღამე ბუ გაჰკიოდა,
თითქოს ავსულებს უხმობსო
და ბრმა თვალებით შესჩერებოდა
ლამპიონების ჩახჩახა მძივს
შორს, სოფლის გზაზე...
ნუთუ წყვდიადი უნდა ჩამოდგეს
და არწივებს უნდა ეძინოთ,
ღამურები რომ გამოვიდნენ საასპარეზოდ! –
მალქოზმა თავი ჩაქინდრა და ისევ დადუმდა.

*
მე დრო ვიხელთე და ვუთხარი:
– მალქოზ, მე მიყვარს შენი ნათლული...
ერთხანს ყოყმანი შევამჩნიე, მერე კი მითხრა;
– ეჰ, გონსო, გონსო, უტვინო ბატო,
ყურებამდე ჩაფლულხარ, აბა! –
თქვა მალქოზმა და გახედა ფუტურო ხეს,
უნაყოფო, გამხმარ ტოტებით
და ყორეში გადგმულ ფესვებით,
წყლის დინებებს რომ ვეღარ გრძნობდა,
და დაშლილ ქერქებს
ძირსა ფენდა ფარდაგებივით.
– მაშ გაგიცვნია ლელე ულრიჰი,
ზურმუხტის ბაღჩის ბინადარი...
მე მას ყვავილებს ვუკრეფდი ნათლობის დილას;
ჰოი, რა ლამაზი იყო,
ჩალისფერი ქუდი ეხურა
და მზესუმზირის ბაღში დარბოდა
მზის ალმაცერ ბრჭყვიალებაში
და სიხარულით კისკისებდა.
წარსულის ის ეპიზოდები
უმნიშვნელო მტვერივით გაქრა.
ხომ შეგინიშნავს, დამჭკნარ გვირგვინებს
ვაშლის ხილფაფის სურნელი უდის.
ნაჩუქარი ხანაა ბავშვობა,
სამოთხის შეგრძნება დაჰყვება
და მას რაც უფრო ვშორდებით,
მით უფრო გვტოვებს სიხარული,
ძალუმად გვიპყრობს უნუგეშობა,
ვიფიტებით და წლებში შევდივართ;
ცოცხალი რწმენა რომ გაგვაჩნდეს,
ჩვენ შევიგრძნობდით რომ ბავშვობაზე
ათი ათასჯერ უფრო ლამაზი
და ბედნიერი ხანა წინ გველის! –
შემდეგ ხის ფესვთან, მოლზე ჩამოჯდა,
თავის გვერდით მიმითითა და ასე მითხრა:
– ეს დიდი ხეც ხომ
ნორჩი ღერო იყო ოდესღაც
და თამაშობდა ბალახებთან და ყვავილებთან.
ვინ იცის, იქნებ შეუყვარდა ერთი მათგანი?!
და სამუდამო სიყვარული შეჰფიცეს ერთურთს.
მაგრამ, ჰე, დახე, ეს ცხოვრება რა მზაკვარია.
ტანი ლამაზად აიყარა, ხედ გადაიქცა.
და ვეღარ გრძნობდა
მის ფესვებთან მომტირალ ყვავილს;
– რა იქნა ჩემი შეყვარებული?! –
ყვავილი ცხარედ დასტიროდა
თავის საწყალ უსუსურობას;
ხე კი თავის მხრივ განიცდიდა ბუმბერაზობას,
გრძნობდა გულისწორს
ამ მიზეზით ვერ იხილავდა.
თვალუწვდენელი გაიზარდა, ხოლო ყვავილი
დარჩა ისეთი ტანმორჩილი, როგორიც იყო,
თუმც სილამაზეს კი აფრქვევდა, ვით სურნელებას.
მერე ზამთრის ძილს ეძლეოდა,
გაზაფხულზე კი, ამოსვლისას,
კვლავ ქვითინებდა,
ის თავის სატრფოს დაეძებდა,
ხოლო მძლავრი ხე
ცრემლიანი ცას შეჰყურებდა,
ჩამავალ მზესაც ხედავდა და
მთვარის გვირგვინსაც,
მაგრამ ყვავილის ნახვა უკვე
აღარ შეეძლო. მის გულისცემას
ვეღარ გრძნობდა უხეშ ფესვებთან.
უსიხარულოდ უკვდებოდა მწუხარე გული,
გმინვით ნატრობდა ვინმე ხის მჭრელს,
ანდა ქარიშხალს, ჭექა-ქუხილით
რომ მოიწევს და მეხთატეხით.
სხვა არავინ ეგულებოდა,
მასთან ბრძოლას ვინც გაბედავდა.
ფოთლებს ატანდა
თავის ფიქრებს და გულისტკივილს...
ჰოდა, ესოდენ შეყვარებული,
რას ფიქრობ, გონსო,
განა ყვავილს ვინმეს დაუთმობს?! –
თქვა მალქოზმა და
მერე მკაცრად მომიტრიალდა;
– იცი, რას ნიშნავს თავის გაწირვა?
წუთისოფელთან განშორებას სხვების გულისთვის.
დახშული გული უნდა გახსნა,
ეს კი იოლი არ გეგონოს,
ეს დიდი რკინის კარებია,
რომელსაც მძიმე ურდული ადევს;
მისი გაღება ღვთის სიყვარულს ხელეწიფება.
ღვთის ჩანაფიქრი
ყოველ კაცზე სულ სხვადასხვაა,
თავმდაბლობისთვის რაც გვეძლევა,
გულით მიიღე,
თავმდაბლობა ხომ იმისთვის არის,
სულიწმიდა რომ შეგვეხოს.
აი, რა არის მთავარი! –
თქვა და გახედა ტყიან ფერდობებს,
ყოველ მხრიდან რომ შემოჯარვოდა.
ისევ განაგრძო მალქოზმა:
– ვგრძნობ, ამ მტირალა კლდეების ქალაქს
ზღვის რისხვისგან წმინდანი იცავს.
სადღაც ამ ტყეში რომ მდუმარებს,
გარიყულ ალაგს.
– წმინდანი იცავს? – შევეკითხე.
– და ეს მდუმარე მეუფეა! – განაგრძო მან.
ახლა ის სადმე იქ იქნება, აგერ, იმ ტყეში –
თქვა და ხელი გაიშვირა ფერდობისაკენ.
– მის სიახლოვეს გული მიგრძნობს!
იცი, რა დიდი ბერია, გულამოღებული დადის!
მისი ლოცვა უდიდესია,
გულით შედის ზეციურ ძალებში.
– მალქოზ, ვერ ვიგებ მე შენს ნათქვამს,
არც ის ვიცი, შენ ეგ ხედვა ვისგან გებოძა,
მაგრამ მჯერა, ბუნებაში
არავითარი მეუფე რომ არ არსებობს!
ასე რომ იყოს, აქამდე ხომ გამოჩნდებოდა; –
ვთქვი ყასიდად. მის მინიშნებებს
ვერ ვიგებდი ლელეს შესახებ.
მან მიპასუხა: – ეჰ, თიხის კაცო,
გამოძერწვამდე კიდევ დიდხანს გინდა მოზელვა –
ამ დროს ვიღაცამ
ხურდა ფული ჩაუგდო ქუდში,
მან კი მაგიერ ისე დალოცა,
ხურდები კიდევ დაუმატა.
მე მალქოზს თვალი მოვარიდე
და ჩამოვშორდი;
მაშინ ზურგსუკან შემომესმა;
– სამშაბათია ხომ დღეს, გონსო?
ზეცას ახედა:
– სამი საათი იქნება ალბათ;
ფსალმუნი როგორ გვეუბნება?!
,,ღვინო ახარებს გულსა კაცისასა“
მაშ, შეგვეწიე, ღირსო გახა! –
თქვა მალქოზმა და ღვინო შესვა.

*
მე წამოვედი
და როცა სახლს მივუახლოვდი,
შაქარყინულის გამყიდველი შემომეჩეხა;
– სად დაიკარგე, მეგობარო,
დილიდან გეძებს შენი მდგმური,
სად აღარ იყო.
მთელი ვაგზალი გადაჩხრიკა,
მტვირთავების ბირჟა და სასაუზმეები,
შეშფოთებული გკითხულობდა,
ცამ ჩაგყლაპა თუ მიწამ, ნეტავი?! –
სახლს მივაშურე, არავინ იყო.
მაშინ ისევ უკან გავბრუნდი,
თან ყველა ნაცნობს ვეკითხებოდი;
– ხომ არ გინახავთ ჩემი მდგმური?
– არ შეგხვედრიათ ასეთი და ასეთი კაცი?
– ჰო, ამ დილით შენ გკითხულობდა;
– ლუდხანებისკენ მიდიოდა;
– დახლებთან ვნახეთ;
– აგერ, იქ იყო სულ ახლახანს...
– არა, იქიდან წამოვიდა
და ლასლასით მიჩლახუნობდა
დახლებსა და ჯიხურებს შორის;
– თევზის ბაზრისკენ მიდიოდა;
– გვარიანი ნასვამი იყო –
მე მივრბოდი და მოკლე ამბებს მატყობინებდნენ;
იმ ქუჩაზე, თევზს სადაც ჰყიდდნენ,
ერთ ლუდხანაში ვნახე ულრიჰი,
იდაყვით მუხლს დაყრდნობოდა,
ხელში კი კათხა ჩაებღუჯა.
დაღლილი მზერით ამომხედა
და როგორღაც წამოდგა ფეხზე.
სახელოზე მომქაჩა და წყრომით მომმართა;
– სად არის ლელე? –
მცირე ხანში მზერა მომწყვიტა
და ბუტბუტით თქვა: – დამტოვა ლელემ!
შინ რომ არ დამხვდა, შენზე ვიფიქრე,
ერთად ხომ არ წავიდნენ-მეთქი;
შენ არაფერში ურევიხარ, ვხვდები, ძმობილო,
შენც შეგაცბუნა ამ ამბავმა და თვალს მარიდებ.
იმასაცა ვგრძნობ, ლელეს მიმართ რაც გაგაჩნია.
მე მშობელი ვარ, ჰოდა ჩემს შვილს რაც შეეხება,
როგორ აგიხსნა,
თვალის ერთი შევლებით ვხვდები –
ულრიჰი წამით დადუმდა და
სკამზე დაეშვა;
– სად უნდა იყოს! – შევძახე მე,
რადგანაც გული განმიგმირა
მისმა ნათქვამმა.
სიმშვიდე ჩემთან აღარ იყო,
შესაძლოა ფრთოსნებს მიჰქონდათ,
სადღაც, ჩემს ზემოთ,
ცის სიღრმეში რომ ფრთხიალებდნენ;
აქაურობას სამუდამოდ აქციეს ზურგი
და სილაჟვარდეც გადაფარა
რუხმა ღრუბლებმა,
ხოლო ხეები ქვებად იქცნენ
და უარი თქვეს ნაყოფის გამოღებაზე.
თითქოს ბუნება მიკიჟინებდა,
– საუკეთესო ხანა დამთავრდა
და ბრჭყვიალება დაკარგა ოქრომ!
საუკეთესო ხანა დამთავრდა,
აწი გვირილებს თივაში ნახავ! –
და ვთქვი მაშინ,
– ულრიჰ, მე სხვაგან არ წავსულვარ;
მე მალქოზი გამოვიხსენი;
შენთვის მსურდა, მეხარებინა,
რომ გაამართლა გასაღებმა;
აქ კი ასეთი ამბავი დამხვდა... –
ულრიჰი თითქოს არც მისმენდა,
ისე განაგრძო;
– არაქანელი ლტოლვილები
მალე მთელ ქალაქს მოედებიან.
მე ვიცი, სადაც წავიდოდა
ჩემი გოგონა,
გეტყვი იმასაც, ჩვენი სახლი
რად მივატოვეთ,
მას თვით ზღვა ჰყვარობს! –
ამ სიტყვებმა თავზარი დამცა.
– აბა, რას ამბობ, ზღვა უსულოა,
სად შეუძლია სიყვარული
ნივთიერების უსიცოცხლო გროვას, მითხარი? –
თან გავიფიქრე,
ალბათ, ულრიჰი უარზეა ჩემს სიძობაზე,
ამიტომაც იძახის ასე.
ულრიჰმა კი ისევ განაგრძო,
– ასეა, გონსო, ვიცი მე ეს დიდი ხანია,
ყური დამიგდე, ყოველივეს წვრილად გიამბობ,
ორი მდინარის დაგუბებით
შეიქმნა ეს ზღვა,
ჩვენს ფერხთით იწვა
და ნელ-ნელა ფართოვდებოდა.
და დასახლებაც იზრდებოდა სანაპიროზე.
ერთხელაც ერთი მეცნიერი
დასახლდა ჩვენთან,
ალქიმიით გატაცებული.
ორი ჩემოდნით მოზიდა
კოლბები და რეაქტივები.
სხვაც ბევრი იყო, მოახალშენე,
ის კი ყველასგან განსხვავდებოდა.
ზღვის გასწვრივ ბევრი რამ აიგო,
დასასვენებელი ბაღები და მარილის საწყობები,
ატრაქციონები და სათამაშო ოთახები,
სასეირნო ბილიკები,
ხეების ქვეშ განლაგებულ გრძელი მერხებით.
ზოოპარკიც კი გაშენდა,
აკვარიუმი იყო შუაში.
იქ ყოფნა ძლიერ უყვარდა ლელეს,
ფართო თვალებით შესცქეროდა
ნიჟარებსა და თავკომბალებს.
ერთხელ ვეშაპიც ჩამოიყვანეს.
ჰოდა, ის ცალკე განათავსეს.
დააბიჯებდა მეცნიერი სანაპიროზე,
ბოლთას სცემდა ოქროს ქვიშაში,
ზოოპარკშიც კი გადავწყდომივარ.
საღამოობით ლუდხანაში თვრებოდა ხოლმე,
განდეგილივით ცხოვრობდა
და არავის ეკარებოდა.
ერთხელაც ძლიერ გამოთვრა და
ლუდხანაში ყვირილი მორთო;
– მე შევცვლი თქვენი ქალაქის სახეს,
მატერიალურ სამყაროში
შესაძლოა გონის შეტანა;
ერთი ნაბიჯით წინ წაწევა
ფშვინვიერ ბუნებამდე.
ამას თვალნათლივ დაგანახებთ! –
როცა დავცინეთ, შეგვიძახა გაავებულმა;
– მაშ წამომყევით, ვისაცა სურს,
ეს რომ იხილოს! –
მოხალისე ბევრი აღმოჩნდა.
მისი ქოხისკენ გავწიეთ.
რუხი ღრუბლები ეწვა მიწას,
მეცნიერი სახლში შევიდა
და სულ მალე გამოჩნდა ზღურბლზე.
ხელში სინჯარა ეჭირა, კორპის საცობით,
და შიგ მუქლურჯი სითხე ესხა.
ყვითელი ფერი გადაჰკრავდა.
მან შესძახა:
– ყველამ იცოდეთ, გამარჯვების დღეა დღეს ჩემი!
ეს უდიდესი გამონაგონი
მსოფლიოს სულ სხვა გზებით წაიყვანს.
ამის პირველი მოწმენი კი
თქვენ შეიქმნებით! –
უცებ საცობი ამოაძრო
და სინჯარა ზღვაში ისროლა.
შიშინის ხმა გაისმა და
თეთრი ქაფი მოედო მთელ ზღვას.
ალაგ-ალაგ დაიზნიქა, ღრმულებად იქცა
და თითქოს წყალი ადუღდაო,
ბოლმა დაფარა ზღვის ზედაპირი,
შემდეგ წყლის ჭავლი ამოიფრქვა
და დადუმდა ირგვლივ ყოველი.
ალქიმიკოსი დაჟინებით
შესცქეროდა იქაურობას.
თავის დიად გამონაგონში
ეჭვი არასდროს შეპარვია,
მაგრამ გამოვლინება კი არ განუსაზღვრავს.
მერე იელვა და იჭექა
და წამოვიდა თავსხმა წვიმა,
უსიამო შეგრძნება გვქონდა.
სახეს გვისველებდა
უცნაურად ცივი და გრძელი წვეთები.
ერთ-ერთმა თქვა;
არაფერს გვაძლევს ასე დგომა,
ლუდხანაში წავიდეთ და ცოტა დავლიოთ,
წვიმას მაინც შევეფარებით.
მაგრამ ამ ჩვენმა მეცნიერმა
ზურგი გვაქცია.
სახლში შებრუნდა ხმის გაუცემლად,
სანამ ზამბარა მიკეტავდა
ჭრიალით კარებს,
გრძელ ტახტზე როგორ გაიშხლართა,
თვალი მოვკარი.
პირისახე ხელებში ჩარგო...
იმ ღამეს ქარი ამოვარდა,
აზმუვლებული ზღვა ნაპირზე გადმოიფერდა,
შავი ღრუბლებით სავსე ცა კი,
მუზარადით აღჭურვილ პირქუშ რაინდივით
ასაკლებად მოადგა სოფელს;
მივხვდი, მეცნიერს გამონაგონი
ბოროტმა ძალამ რომ შთააგონა.
პატარა ლელე ტყეში გავხიზნე.
გრძელი ქოლგის ქვეშ
გავატარეთ ის მძიმე ღამე.
ირგვლივ ყოველი ირყეოდა
და წამიწამ, როცა ელავდა,
მაცხოვრებლები შევყურებდით
ერთმანეთის შეშლილ სახეებს.
აქეთ ვიღაც პირჯვარს იწერდა,
იქით ვიღაც სალოცავებს საკლავს უთქვამდა
და როცა მღვრიედ ირიჟრაჟა,
ყოველივე ჩაწყნარდა ირგვლივ.
გაცრეცილი ცა წვიმის შემდეგ ფერმკრთალი ჩანდა,
ბევრი სისხლი დაკარგა თითქოს.
შინ რომ დავბრუნდით,
საშინელი სურათი დაგვხვდა.
გრიგალს და წვიმას თავისი ექნა.
ზღვას სოფლისთვის მუსრი გაევლო.
მეცნიერი დამხრჩვალი ეგდო,
მისი სახლი დანგრეული,
ლაბორატორია მილეწ-მოლეწილი,
შენობები წაქცეული,
ზოოპარკი გაცამტვერებული,
ცხოველები და ფრინველები დახოცილი,
ხოლო თევზები და ზვიგენები,
ლოკოკინები და კიბორჩხალები,
თითქოს სადღაც გაკრეფილიყვნენ.
ვეშაპიც კი აღარსად ჩანდა;
კენჭები და ნიჟარები
უხილავ ხელს გაეხვეტა
და მარილის საწყობები
ერთიანად დაშლილიყო!
სადაც მარილის მთები იდგა,
ახლა მხოლოდ ქვიშა ეყარა.
ამდენი მარილი სადღაც გამქრალიყო,
მერე გავიგეთ, რომ ზღვის წყალი
სხვა ზღვებივით მლაშე შეიქმნა
და თევზების ქარავანიც შევნიშნეთ ზღვაში
და ვეშაპის შადრევანსაც მოვკარით თვალი...
ზღვა ისწრაფვოდა სრულყოფისაკენ
და დიდი ხნით დაშოშმინდა.
ეს ამბები სულ მიგვავიწყდა,
მაგრამ ის, რაც ახლახან მოხდა,
უკვე ჩვენი წამოსვლის შემდეგ,
მე იმ პირველ დღეებს მაგონებს...
როგორც მიამბეს, გაცოფებულმა ტალღებმა
თითქმის ყველა სახლი დატბორა.
ეს ჩვენებურმა ხალხმა მითხრა;
უზომოდ წუხან, დაიცალა იქაურობა.
ჩვენი სახლებიც წყალმა დაფარა,
მხოლოდ აკვნები ირწევიან მის ზედაპირზე.
ზღვამ სოფელი დაარბია ლელეს ძებნაში,
ხოლო პირველი ლტოლვილები
ხომ ჩვენ ვიყავით, მე და ლელე,
გული მიგრძნობს, რომ
მიაშურა მან ძველ არაქანს,
ზღვის მძვინვარება რომ დააოკოს.
ვიცი, განიცდის, მისი მიზეზით
ამდენი ხალხი რომ იტანჯება;
ჩემი საბრალო გოგონა... –
ულრიჰი მწარედ აქვითინდა.

*
მე სირბილით მივაწყდი ფერდობს,
რადგან ულრიჰის მონაყოლი სიმართლედ ვცანი.
გამახსენდა არაქანში,
ლელე ზღვას რომ ემალებოდა;
გამახსენდა პლატფორმაზე
ზღვის ტალღა რომ მეძგერა ზურგში.
გამახსენდა ბევრი დეტალი,
თავის დროზე რომ ვერ ავხსენი
და ახლა ყველა მოგონებამ
თითქოს ერთად იჩინა თავი.
დამრეც აღმართებს ქოშინით მივყვებოდი.
ყვავები მრავლად ისხდნენ გარშემო.
ყოველ ნაბიჯზე რომ ფრთხებოდნენ
და შუამდე სანამ ავედი,
ცა გადაფარეს შავმა ყორნებმა.
შუა ფერდობზე ვიქნებოდი,
ლტოლვილები რომ დავინახე.
შეშლილი სახეები ჰქონდათ
და ორთვალებს მოაგორებდნენ,
ბაღჩა-საგზალით დატვირთულს.
გვერდით ბავშვები მოსდევდათ
გაწეწილი თმებითა და
შიშჩამგარი თვალებით
და ნაგაზები წკმუტუნებდნენ ფინიებივით
და მორჩილად მოჰყვებოდნენ ადამიანებს,
აქეთ, ხმელეთის სიღრმეებში,
ზღვის მოქცევას განრიდებულნი,
აინუნშიაც არ აგდებდნენ ქარსა და წვიმას.
მძლავრი დინების შიში ჰქონდათ,
ძარღვებში სისხლი ეყინებოდათ.
მე გამალებით წინ მივიწევდი;
მიყვარდა ლელე; ხოლო ვინც იტყვის
სიყვარული არ არსებობსო,
უტიფრად ცრუობს –
ეს ხომ იგივე იქნებოდა,
ვინმე ოქროსმაძიებელმა,
ციებ-ცხელებით გათანგულმა,
სიცოცხლე რომ შეალია მრუმე ხევებში ხეტებას,
ფათერაკებს და თავგადასავლებს,
სახლის სიმშვიდეს დანატრებულმა
ხელები ცისკენ რომ აღაპყროს
და კეთილშობილ ლითონზე თქვას;
– მდუმარე ზეცავ და კაშკაშა ვარსკვლავებო,
მე ვიცი დიდი საიდუმლო,
ამ წიაღში ოქრო არ არის! –
თავისი ხელმოცარულობა ასე რომ ახსნას.
მე კი ვიტყოდი,
უსიყვარულობა მხოლოდ მას ტანჯავს,
ვინც სიყვარულით არ იტანჯება.
ამასობაში გავივაკე,
ზღვაც სულ მალე გამოჩნდებოდა.
თან გავყვიროდი;
– არ გინახავთ ლელე ულრიჰი?
ერთი მათგანი შევაჩერე,
მან ხელი მკრა და შემიძახა;
– საით გარბიხარ, შეშლილო!
სიკვდილი ხომ არ მოგენატრა?!
რაო? ვის ეძებ? ლელე ულრიჰს?
ოსტატის გოგოს?
ის ხომ შენსავით გიჟია და
შეუდრეკელი,
ზღვისკენ გარბოდა, რომლის ტალღებმა
ლამის არის ცა გადაფაროს! –
მე გადავკვეთე მატარებლის ლიანდაგები,
უსამანო სივრცეებზე გადაჭიმული
და მივადექი მომცრო ბექობს
და როცა თავზე მოვექეცი,
ტალღებთან მდგარი ლელე ვიხილე...
სოფელი კი აღარსად ჩანდა.
მხოლოდ აქაფებული ზვირთები,
ურიცხვ ბოროტების შემნახავნი,
მლაშე შხეფებით ანთხევდა ბოღმას.
– ლელე! – აღმომხდა უნებურად,
მე ხომ ისე ახლოს ვიყავი,
მის თითოეულ ნაკვთს ვხედავდი,
მის დიდებულ მიხრა-მოხრას;
თმები რომ მხრებზე ჩამოშლოდა.
და მის ამაყ მზერასაც ვგრძნობდი,
მოღუშულ ზღვას რომ შეჰყურებდა,
ხოლო ზღვა კი, ადგილს ტკეპნიდა.
ყალყზე შემდგარი ტალღები
ფინიასავით წვებოდა ძირს,
ლელეს ფერხთით იკლაკნებოდა
და ლაქუცით და წკმუტუნით იხევდა უკან.
ქვებს თავს ახლიდა, გარს უვლიდა,
შეხებას კი ვერა ბედავდა.
თვითონ ლელე, მზესავით ქალი,
ამ უცნაური ამალით გარშემორტყმული,
მალე თვალს მიეფარებოდა.
რამდენადაც წინ მიდიოდა,
ტალღები ხომ უკან იხევდნენ
და ზღვაც პატარავდებოდა.
მე კი ძალ-ღონე მერთმეოდა
და შორიახლოს მივდევდი ლელეს,
იქნებ გამეგო მისი სიტყვები,
ფრაგმენტებად რომ ჩამესმოდა.
მთლიანი აზრი ვერ გამომქონდა,
უკვე იმ ალაგს ვიყავი,
რომელიც ზღვას ეკუთვნოდა.
აქ იდგა ერთ დროს
უძლეველი გარნიზონივით;
მე სველ მიწაში ვეფლობოდი,
ნაპირს ჩრდილები ტოვებდნენ
და რჩებოდა უსამანო სივრცე,
ოღროჩოღრო ფსკერი,
ზღვის ამოჩორკნილი გული.
აი, თურმე ზღვა რას ფარავდა,
ხვიარა სიმწვანეში ჩაკარგულ ნიჟარებს,
თეთრად მოელვარე კენჭებს,
მუქ-ლურჯ წყალმცენარეებში
ვარსკვლავებივით რომ ბრწყინავდა.
დიდრონი ქვებიც უხვად ეყარა
და ვერცხლისფერი თევზები,
ვინც გაყოლა ვერ მოასწრო,
ქვიშის ნახჭებში სულს ღაფავდნენ.
ყავისფერი კიბორჩხალები
და ვეება ლოკოკინები
უზრუნველად დაცოცავდნენ დამშრალ შლამში
და გამახსენდა ლელეს ოთახი,
რომელიც თურმე ზღვის ფსკერსა ჰგავდა
და ტალღები თავის საუნჯეს,
როცა ფერხთით გაურიყავდა,
თურმე თავის გულს უძღვნიდა;
გულს, რომელიც თვითონვე შექმნა
და დაივანა ლელეს ოთახში.
ლელე მისი მფლობელი იყო
და საჩუქრები რომ დაამსხვრია,
ამით მისი გული უარყო.
მახინჯი ფსკერი
მგლოვიარის ზარ-ზეიმს ჰგავდა,
ოდესღაც ბრგე აღნაგობით
გამორჩეული მისი სხეული
ახლა უკან-უკან იხევდა.
მე მზის შუქი თავბრუსა მხვევდა.
მეჩვენებოდა, თითქოს ლელემ
შურისგება გადაათქმევინა
და ქორწილზე მოილაპარაკეს
და სტუმრებიც დაპატიჟეს
ხელისმომკიდეებად და მექორწილეებად,
მსურველნი კი ბევრნი აღმოჩნდნენ,
მეთევზეები იქ არ ჰყავდათ?!
კუშტად რომ დასცქეროდნენ
ხვეულებადქცეულ, დაკემსილ ბადეებს,
გრძელ ანკესებს, ძუებს და ნემსკავებს,
შლამში ჩაფლულ ნავებს და ღუზებს,
ყურს უგდებდნენ დაგრეხილი ჯაჭვების ხრიალს...
მეზღვაურებიც დაპატიჟეს მეფურ ქორწილში,
უმალ აკრიფეს თავიანთი ბარგი-ბარხანა,
აღჭურვილობა – თოკები და მოსართავები
და გამოუდგნენ ზღვის ცივ შხეფებს.
მენავეებმაც მოიმარჯვეს გრძელი ნიჩბები,
ფლოტის ორკესტრმა საყვირები აახმოვანა
და ხმაური მეჯლისად იქცა
და როგორც ერთი მხიარული ჯგუფი ხალხისა,
ღონიერი საჭურველთმტვირთველები,
ერთგულად მიჰყვნენ ყალყზე შემდგარ
ტალღების ხმაურს.
შუაში რომ მოექციათ ლელე ულრიჰი,
ზღვის რჩეული და დედოფალი,
აღტაცებით რომ შეჰყურებდნენ
მაყრები და მდაბიონი,
უცხო ქორწილს ატორღიალებულნი,
ჯიბგირები და სეირის მოყვარულნი,
მოსვირინგებული, გარუჯული ტანებით,
გაიძვერა მაწანწალები,
ხელიდან რომ არ გაუშვებდნენ
ხელსაყრელ შემთხვევას;
ზღვა კი თეთრ ჭავლებს აფრქვევდა,
მარგალიტებს აპნევდა თითქოს
და ისინიც ნიჟარებს კრეფდნენ,
ასე განსაჯეთ, ზოგიერთი
ოდესღაც დაკარგულ ნივთსაც პოულობდა.
გულისფანცქალით მისდევდნენ ზვირთებს
გაღიმებული, ქლესა მსახურები
და ზოზინა უქნარებიც,
ფლასები რომ ემოსათ ტანზე
და არაფრად დაგიდევდნენ,
თითქოს ბატონის ბრძანებას აღასრულებდნენ
და თავაშვებულ ცხოვრება გამოვლილნი,
ფუფუნებამ რომ დაასნეულა
და ყოველგვარი მცდელობა რომ წყალში ჩაყროდათ,
ახლა გაყოჩაღებულნი ჩანდნენ,
თითქოს სიცოცხლის აზრს მიაგნესო.
გაფაციცებით მიჰყვებოდნენ ამ უცნაურ წყვილს.
ხოლო ნაპირზე, ქოხმახებში,
დარჩნენ მხოლოდ ბებრუხანები,
ლუკმა-პურის მახვეწარნი,
სიკვდილს რომ ითხოვდნენ გაწვდილი ხელებით,
ვეღარაფრით ხალისობდნენ და ძილიღა ენატრებოდათ
საუკეთესო საწოლ-მიწაში...
და კიდევ მე, გონსო ჩალაბი,
მუხლებზე დამხობილი,
ფსკერს და ქვიშნარს რომ დავყურებდი
და სველ მიწას თითებით ვჩიჩქნიდი;
რადგანაც ვგრძნობდი, სამუდამოდ ვკარგავდი ლელეს.
მე უმისობით ვიტანჯებოდი,
მას ჩემთან ყოფნით რომ არ ეტანჯა.
და ვიცხოვრებდით უერთმანეთოდ,
როგორც მზე ცხოვრობს თავის ჩახჩახით
და როგორც მთვარე, ღამეულ სევდით;
ერთმანეთს კი ვეღარ ხედავენ;
ზღვა მორჩილად იხევდა უკან,
თუმც მზად იყო, სისხლი ენთხია,
ხოლო ლელე მას მიჰყვებოდა.
ეს მიწები, ზღვა რომ ტოვებდა,
შესაძლოა რომ ოდესმე
სანახებადაც ქცეულიყო,
მაგრამ ზღვა აღარ დაივანებდა.
აღარც ტალღების ხმაური გაისმებოდა.
აღარც ლელე ულრიჰი –
ულამაზესი სულის ქალი,
ივლიდა მის სანაპიროზე,
ახლა წინ რომ მიიწევდა
და ზღვას, როგორც უზარმაზარ ცრემლს
თავის ფერხთით მიაგორებდა.
რჩებოდა მხოლოდ მოგონება,
საშველი კი აღარ ჩანდა.
მტოვებდა ლელე,
ქალი, ზღვისფერი თვალებით,
აგვისტოს თვეში დაბადებული;
ქალად რომ არ გაჩენილიყო,
მაშინ ტირიფი იქნებოდა კამკამა ტბასთან.
და ის ყველაზე ლამაზი იყო,
უკანასკნელად რომ მოვუხმე განწირული ხმით.
სტიქია წამით გაირინდა,
შემდეგ ტალღები გამოეყო,
როგორც რუხი მალემსრბოლები,
გველეშაპივით გამოხოხდა და დამეძგერა;
მე კი ხელებს ფუჭად ვიქნევდი.
სად შემეძლო გავმკლავებოდი
ამ უფორმო, სველ ძლიერებას,
თავის სიმძიმით
რომ მჭყლეტდა და ლოშნით მფარავდა.
სანამ გონებას დავკარგავდი,
სულ ბოლო წამს ხმა ჩამესმა;
ლელეს ხმა იყო;
– რას სჩადიხარ! ჩვენ ხომ შევთანხმდით,
რომ აღარავის ერჩოდი
და მშვიდობით დავტოვებდით აქაურობას... –
კარგა ხნის მერე,
როცა უკვე გონზე მოვეგე,
ვიღაცის ჩრდილი მეცემოდა;
მათარიდან წყალს მაპკურებდა
და ლუღლუღებდა;
– მკვდარი ხარ, თუ ჩაგძინებია? – გამოვფხიზლდი,
და უსიცოცხლოდ მივმართე მოსულს;
– იქითკენ ზღვა არ შეგინიშნავს?
პასუხად მხრები აიჩეჩა:
– იქითკენ მხოლოდ ჭაობია და ლერწმიანი!
– ქალი ხომ არ შეგინიშნავს?
ზღვისფერი თვალებით,
მაშინვე მიაქცევდი ყურადღებას?!
– არა, ძმობილო, თმებჩამოშლილი
ტირიფი კი დავინახე,
ატირებულ ნიმფასა ჰგავდა. –


(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Tue Feb 22, 2011 12:26 am

დიმიტრი წიკლაური


მალქოზ-სალოსისა და გონსო ჩალაბის უჩვეულო მიმოხეტიალობანი არაქანის ოლქში

(წარმოდგენილი სამი პოემა ეძღვნება ფარულში მოღვაწე ღვთის რჩეულ შვილებს, სალოსებს, მწირებს, მოწამეებს, პატიოსან მოძღვრებს, განდეგილ ბერებსა და დიდებულ გლახაკებს, რომლებიც დღევანდელ საქართველოშიც მრავლად არიან)

(დასასრული)

*
ჩემს გარშემო გამჭვირვალე ხდებოდა ნისლი,
თითქოს საცაა აქაობას მიატოვებსო.
ეტყობა წვიმა წამოვიდა ამასობაში
და წვეთები მაცოცხლებელ სითხედ მეპკურა;
უკიდეგანო ტრამალებში სიო დაქროდა
და ბალახები წვიმის შხეფებს იგერიებდა.
მუშტებს მკერდში იბაგუნებდა,
სიტყვები გულის ხმაურია,
გულს კი სიჩუმე დარჩენია და მარტოობა;
არცერთი ბგერა არ მეხებოდა,
თუმცა მესმოდა წვიმის ჟღრიალი,
ხან რომ ეჟვნების ჟღარუნს ჰგავდა,
ხან ზანზალაკის ნაზ წკარუნს და
ხანაც ჩონგურის ამაო კვნესას,
და მე ძველ დღეებს ვეთხოვებოდი,
მხოლოდ წამით რომ მაგრძნობინეს
სიყვარულის დიდებულება.
ზეცა ხომ მზის აივანია,
წითელ-ყვითელ ფარდაგებს რომ ჰფენს
და ვინც მზეს ზურგი შეაქცია,
ღამის წყვდიადს ეძმობილება.
სახით ვიწექი სქელ ბალახებში
და ცრემლებით მის ფესვებს ვრწყავდი.
საქმე არსაით აღარ მქონდა,
მთავარი ომი ისე წავაგე,
ვერც ბედნიერება მოვიპოვე
და ცოცხალიც დავრჩი.
ხომ სჯობდა ქალაქში
სულაც არ მეცხოვრა
და წინაპართა სამოსახლოს
ერთ ვერსზეც არ დავშორებოდი;
თურმე ცხოვრება ფუჭი ომია.
სევდა ცხოვრების მსვლელობას მოაქვს,
როგორც ნიავს მინდვრის სურნელი
და რჩება მხოლოდ მონატრება
და დღეების მონაცვლეობა,
წიგნის გადაფურცვლას რომ ჰგავს.
რახან კითხვა დაგაწყებინეს,
ოდესმე ბოლო გვერდს მიადგები.
ვინ ფორთხვით მიდის სიკვდილამდე,
ვინ ფრენა-ფრენით.
დრო კი, რომელსაც
ბოროტება უდევს საფუძვლად,
უნდა გაცვდეს, რომ შეიცვალოს.
ის კი სწორედ ადამიანებთან
შეხლა-შემოხლით იცვითება.
მერე კი სცენას სხვა დროს უთმობს,
სხვა რეჟისორს,
რომელსაც თავის არტისტები ჰყავს.
სცენიდან ტაშით
გაჰყავს ძველი შემსრულებლები
და მაგიერ ახლები მოჰყავს,
რომლებიც ახალ ბოროტებას მოამწიფებენ,
ლამაზ თაიგულს მიართმევენ
მახინჯ დედოფალს
და გამოჩნდება სულ სხვა გმირი,
კლდოვან გულთა დამანგრეველი,
ვინც პირველი შენიშნავს, რომ
ცალ-ცალკე და ქვებივით ვცხოვრობთ
და მდინარის ხმაური გვესმის
შორეულ და ნეტარ ხმასავით.
ღვთის მოყვარული ერთადერთია,
ვინც სიმარტოვით არ დაიღლება.
ლოცვა ხომ მუდამ მასთანაა
და ნუგეშსაც მუდამ პოულობს.
როცა ქარია, იასამნის სურნელი მოაქვს,
როცა ღამეა, ვარსკვლავები ენთება ცაზე,
და წყვდიადს, როგორც სარეველას
მთვარე მჭრელი ცელივით თიბავს.
ჩვენ კი ცხოვრება საახალწლო ნაძვის ხესავით
ნაირ-ნაირ საჩუქრებით გვრთავს,
ნაირ-ნაირ განსაცდელებით;
ლამის არის წელში გაგვწყვიტოს,
მზრუნველად რომ დაგვფოფინებს.
აგერ, აქ კიდევ არის ადგილი,
აგერ, აქაც, აქ ჩამოჰკიდეთ,
არის აგერ საშუალება,
და ჩვენ ვიტანჯებით
ზიზილ-პიპილით აღკაზმულნი,
მძიმე გვირგვინით და სათამაშოებით.
მძიმე სათამაშოებს სერიოზულობა ახლავს;
და ის ადგილები გვენატრება,
სადაც ფესვები გაგვიდგამს;
თითქოს ისტორიამ კარი გაიხურა
და გზა სულ სხვა ეპოქას დაუთმო.
მატიანეს სხვები დაწერენ,
რომელთაც არ ააღელვებთ
წინა დროის სევდა-ნაღველი,
ძველი, დაღვრილი ცრემლები
მარილის კრისტალებად დაილექა
და ნორჩ გულებს ვეღარ შეათრთოლებს.
ჟანგს მოიკიდებს სიძველე,
როგორც რკინის აბჯარ-ბეგთარი
და გაისმება სხვა სიმღერა;
ჰოდა, ჩემო მიწისმთხრელებო,
ნუღარ გიკვირთ ამ მიწაში,
თიხის ძირძველ ფენებს შორის,
ნიჟარებს რომ პოულობთ,
თევზის ფხებსა და ზვიგენთა ძვლებს,
თავკომბალის ხრტილებს აწყდებით
და ვეშაპის ჩონჩხს.
ნუ ჩათვლით, რომ მეცნიერება
ჩიხში მოექცა,
რომ ლოგიკის თანმიმდევრობა
ხუხულასავით გემხობათ თავზე.
ნუ ჩიჩქნით მასალებს
პრეისტორიული ხანის აღწერილობით.
ასე რომ იყოს, მაშინ ხომ
ის აზრები და გამოცდილება,
რაც ესოდენ დაახვავეს
შეუბღალავმა ავტორიტეტებმა,
ხომ წყალში ჩაიყრებოდა.
თითს ნუ გააყოლებთ
ცხრილებს და ტაბულებს.
პასუხს ნუ ეძებთ
მაგ დავთრებში მხრების აჩეჩვით.
მე მისმინეთ, მაგ ამბების ცოცხალ მოწმეს,
ტყუილს არ გეტყვით,
ახალი დრო სხვა მიჯნებს საზღვრავს,
ხოლო მიზეზი ის ერთი დღეა,
სცენა ზღვამაც რომ მიატოვა.
სულ ეს იყო და მშვიდობით მენახეთ,
ალბათ თავი შეგაწყინეთ ბევრი ლაქლაქით
და როცა წავალ, უჩემობას სიჩუმით იგრძნობთ.
თანაც, ნახეთ, შორს როგორ ელავს,
გრგვინვაც გაისმის,
თითქოს ზეცას სურდო შეყრია,
ცემინების ხმა სამყაროს კიდეებს წვდება.
ქარის ზუზუნი
ჩრდილოეთის ჩახლეჩილ ხმებს ჰგავს
და ხველების ყრუ ბგერები ჩვენამდე აღწევს.

*
რაო? რა მკითხეთ?
რა ბედი მეწია მერე?
ნუთუ თავი არ მოგაბეზრეთ?!
კარგით, გიამბობთ, ისედაც
მოსაყოლი ცოტაღა დარჩა.
ფსკერზე ვიწექი,
როცა უცხო ჩრდილი დამეცა;
– გონსო, სად არის ჩემი შვილი? –
ულრიჰი იყო,
– ზღვამ წაიყოლა; – ვთქვი უხალისოდ. –
წამოდი, ულრიჰ, არაქანში,
მალქოზი ვნახოთ!
– არა, გონსო, მე აქ დავრჩები,
ეგებ ოდესმე შეიცვალოს
ეს ყველაფერი
და ჩემი გოგო დამიბრუნდეს!
ჩემს ქოხში შევალ.
ფარდებს გადავწევ, გამოვაღებ სარკმელს
და მერე, დაველოდები;
სიკვდილამდე დრო მაქვს ლოდინის.
იქ, ცაცხვის ჩრდილში ჩამოვჯდები,
ნაპირს გავხედავ, ანუ იმ მიწას,
ზღვის ნაპირი რომ იყო ერთ დროს.
იქ, სადაც ლელეს
სეირნობა უყვარდა ხოლმე,
ლელე–თოჯინას,
ჩემს ერთადერთ ძვირფას ქალიშვილს! –
ასე დავცილდით ჩვენ ერთმანეთს.
დიდხანს მესმოდა მისი ქვითინი.
მე წამოვედი, შემოგარენს ნისლი ებურა
და გაცრეცილი ბილიკები
დილის ორთქლში ინთქმებოდა.
გული არსაით მიმიწევდა,
ნაცრისფერ ტყეში მივდიოდი,
მინდვრები ზეცას შეჰღაღადებდნენ,
ხელებივით იშვერდნენ ხეებს;
აქ წვიმას უკვე გადაეღო და გუბეები
ჟღალი ფერებით ირეკლავდა
ფერად ფრაგმენტებს;
ფოთლები მომცრო ნავებივით
დატორტმანებდნენ.
ორნი შემომხვდნენ;
მოხუცი და პატარა ბიჭი.
– მაშ, ზღვა საშიში აღარ არის? –
მკითხა მოხუცმა.
– ზღვა აღარ არის! – ვუპასუხე.
იგი ფუტურო ხეს მიეყრდნო
ვეღარ გაეგო, რა ეფიქრა;
კარგი იყო ეს თუ ცუდი.
გზაზე მხვდებოდნენ ლტოლვილები,
ყველას გაეგო ახალი ამბავი,
თითქოს ქარებმა ამცნესო
და გადამფრენმა ფრინველებმა.
მე მოვყვებოდი დამრეც დაღმართს
და კარგა ხანს ვიარე ასე.
ლელე! – ვტვიფრავდი ხის მერქნებზე,
მოშრიალე ტოტებსა და უხეშ ფესვებზე.
ლელე! – მჭექარედ ჩავძახოდი ნიავქარებს.
ძირს ვწვებოდი და ვუამბობდი,
უნაზესი ბალახის ფესვებს
ჩემ სევდიან თავგადასავალს
და ბალახებიც ყურს მიგდებდნენ გულამოსკვნილნი.

*
არაქანი მალე გამოჩნდა
მოციმციმე ლამპიონებით,
ახლოს ვიყავი ვაგზალთან.
სახლში რომ მივალ,
ჩემს ოთახში განვმარტოვდები
და თავს ძილს მივცემ, გავიფიქრე.
მალე დანთქავდა წყვდიადი ცას
და ვარსკვლავები აინთებოდა.
ჩემ ეზოს როცა მივადექი,
უცხო ლანდებს მოვკარი თვალი.
ის იყო, შესვლას ვაპირებდი,
რომ ვიღაცამ ხელი ჩამავლო.
მალქოზი იყო;
მიწაზე დამსვა და ჩუმად თქვა;
– ხმა არ გაიღო საწყალო გონსო!
შენ რა, გგონია, მიხვალ სახლში და მოისვენებ?
აქ გყარაულობ მთელი დღეა,
მათ ხახაში რომ არ ჩავარდე.
შენი ეზო ჟანდარმებით არის სავსე,
ერთი სული აქვთ, ხელი ჩაგავლონ.
– მაინც რას მემართლებიან? – უნდობლად ვკითხე,
– იციან, რომ შენ გამაპარე.
ეს კი უბრალოდ არ ჩაივლიდა!
სულ ჟანდარმების დევნაში ვართ,
გონსო, მე და შენ,
ან იქნებ ფიქრობ,
ჩვენი საქმე სხვაგვარად არის?
აბა, ახლა კი წამოდექი, ტყისკენ დავიძრათ! –
ჩვენ სიბნელეში ფეხაკრეფით გავწიეთ იქით,
საიდანაც ეს-ესა იყო, რაც გამოვედი.
ვარსკვლავების იდუმალ შუქზე
ფერდობისკენ გზა გავიკვლიეთ.
დიდხანს ვიარეთ დაღლილებმა,
ერთი ალაგი შევარჩიეთ, ნაფოტები
შევაგროვეთ, ცეცხლი დავანთეთ;
წყვდიადი წითლად შეიღება;
– ვფიქრობ, მთელი ღამე გვეყოფა!
ჩვენ შორის ადრე ვინც გაიღვიძებს,
ცეცხლს მან მიხედოს! – თქვა მალქოზმა.
მე დავეთანხმე და სითბოში მოვიკალათე;
მერე მიწაზე წამოვწექით,
გავყუჩდით და ზეცას ავხედეთ;
ვარსკვლავებით მოჭედილ ზეცას;
აი, სიმდიდრით სავსე ზანდუკი,
ზეცის მეუფის განძეულით,
კაბადონზეა გამოფენილი,
ვინ გაბედავს რამის აღებას.
არაფერს მალავს, გავიფიქრე,
ხოლო ირგვლივ სიჩუმე იდგა.
მალქოზმა თქვა;
– ნუთუ ამ ტყეში გაისმება
უკანასკნელი ქადაგებანი!
ჭეშმარიტი სწავლა თავის დამდაბლებაა,
კაცს ხომ ბედი ყველგან დაყვება.
თუნდაც ჩათვლიმოს, თავთით უზის,
მის ძილს დარაჯობს.
განუშორებლად მასთანაა
და როგორ ფიქრობ, ვის ემგვანება?
– ალბათ მწითური სახე თუ აქვს
და ყვითელი ქურთუკი მოსავს! –
ვუპასუხე და ამ სიტყვებზე დიდხანს იცინა.
შავრას ამბები გაახსენდა. მალქოზმა მითხრა;
– ნამდვილი ყოფა მზის მჩქეფარე შუქივითაა,
ამქვეყნიური სიცოცხლე კი
ლამფის უფერულ ათინათსა ჰგავს! –
და სანამ ძილი წამიღებდა,
მალქოზის სიტყვებს ვუგდებდი ყურს;
დამრიგებლის ტონი რომ ჰქონდა;
– ხომ გინახავს, ძველი სახლის კირქვის კედელი,
წერაქვებით რომ მიდგებიან და ჩამოშლიან;
თუ მძიმე დარტყმებს გვაყენებენ,
ამით ხომ სასჯელს გვიმცირებენ;
ეს ქვეყანა დროსაც გულისხმობს,
ხოლო დრო კი – ხრწნას,
არ ღირს დიდად გამოკიდება!
ვერა გრძნობ, გონსო,
ზეცა როგორ დაგვჩერებია?!
ცა თვალებია მარადიული,
წვიმა – ცრემლები;
ამ სოფელს არ მივეკუთვნებით.
მძიმე ცხოვრება ჩვენი წესია.
ღვთის ფაქიზ მზერას
როგორ ვიგრძნობთ ამის გარეშე?!
მის ჩანაფიქრს როგორ ჩავხვდებით?!
ვინც ღვთის გზაზე დგას – დევნულია,
ასე რომ არა,
ჩავკირდებოდით ამ სამყაროში;
ფესვს გავიდგამდით;
ჩვენი ყალიბის გაკეთება რომ ვერ მოასწრონ
ამ სოფლის ბილწმა ხელოსნებმა, უნდა ვიდევნოთ
და თუ არ გვდევნეს, სატირალი ეს იქნებოდა,
ეს ქვეყანა კი დიდებული იმითაც არის,
ოთხივე მხარეს შეგვიძლია მას გავეცალოთ!
იცხოვრე, როგორც შემოქმედმა,
ზეთისხილის ბაღჩა ეძიე
და ამისათვის მზად იყავი
ვრცელი უდაბნოს გადასავლელად.
ვრცელი უდაბნო უნაყოფობის პერიოდია,
ზეთისხილის ბაღჩა უხვი შემოქმედება –
მერე კი მითხრა;
– ეს ამბები ისე აღწერე,
სიტყვებში ოდნავ გაისმოდეს
პოეზიის იდუმალი ხმა.
უცნობი და მკაცრი მკითხველი
ერთ ყალბ სტრიქონსაც არ გაპატიებს,
მუდამ ბავშვივით უარზეა,
– მოგვაშორეთ კექსის ნაჭერი,
აქ ქიშმიში არ ურევია! –
რითმები ზარი და ბუკია,
ძველ დროს რომ უხმობს.
დიად შედევრთა მსახურია,
უხსოვარ დროდან იქმნებოდა ეს შედევრები,
ხმლის მოქნევიდან მოქნევამდე
და მახლობელი იყო ყველასთვის;
ხოლო პოეტთა შეკრებებზე
ტაშისცემით დგებოდნენ ფეხზე;
– ბატონი რითმა მობრძანდება, თავის მეწყვილე
დარბაისელი ქალბატონი გვერდით მოჰყვება.
ღირსების ძვირფას ჩინ-მედლებით დამძიმებულან,
ბევრი ამბავი მოთხრობილა
მათი წყალობით,
უხვად წაუსვამთ ფერ-უმარილი
და შეუმოსავთ ზიზილ-პიპილო,
თუმც მათ გაპრანჭულ
სილამაზეს ყავლი გასვლია,
ზანზალაკები ჟღარუნობენ
ხოლო მძივებს და საყურეებს ჟიკჟიკი გააქვთ.
ვყოფილვარ მე იმ შეკრებებზე,
თუმც ამას რა მნიშვნელობა აქვს...
ჩვენი ამბები პოეზიად თუ არ შერაცხეს,
გული არ დაგწყდეს,
ასე იყო ჩაფიქრებული.
არ შეგინიშნავს დიდი ფრინველი,
დავრდომილი, ფლაშუნა ფრთებით.
მუდამ აფრენას რომ ცდილობს და
სიმძიმე ძალავს.
არიან მიწის ფრინველები,
ფრთები რომ აქვთ და ფრენა არ ძალუძთ.
ბოლოს კი ვინმე მწიგნობარი წარმოთქვამს სიტყვას;
– ეს პროზისა და პოეზიის ჭიდილი იყო
და სამწუხაროდ უნდა ითქვას,
რომ აქ დამარცხდა პოეზია;
ვერ შეძლო ფრენა ცის ლაჟვარდებში. –
ჰოდა, გონსო, ნუგეშად გქონდეს;
ფრინველები განა დაფრინავენ?
ცის ვიწრო ბილიკებით დადიან.
ფრენა ცაში ხეტიალია
და ეს ყველას შეუძლია,
ვინც იმ უხილავ ბილიკებს მიაგნებს.
თვით ხელოვნება ფრთოსანთა გალიასა ჰგავს,
ბულბული და იადონი უსათუოდ მუსიკა გახლავთ,
პოეზია კი ფასკუნჯი და ფარშევანგია;
ჭრელ სამოსელში გამოწყობილი
თავის იდუმალ იერს რომ მალავს.
ყოველი საქმით შეიძლება ღვთის მსახურება;
ოღონდ, წმინდანებს სათნო ვეყოთ...
და თუ გამოჩნდა ვინმე მზაკვარი –
ბოროტებით და შურით აღსავსე,
ვინც მთელ შრომას წყალში ჩაგიყრის,
ხალხში ივლის და სახელს გაგიტეხს;
რადგანაც ძალა რომ ჰქონოდა,
სიამოვნებით მისცემდა ცეცხლს
შენს თითოეულ დაწერილ სიტყვას... –
მაშინ წმინდანებს შენი შრომა სათნო ეყოფათ!
ვიაროთ, გონსო, ქვეყანაზე ღვთის შვილებს შორის,
გულისკენ გზა ცრემლით გავკვალოთ.
ზოგჯერ წყალობა ვითხოვოთ,
ზოგჯერ წყალობა გავიღოთ;
იცი, გლახაკი ხელს რომ გვიშვერს
და გროშებსა გვთხოვს,
სინამდვილეში ხელს გვიწვდის
უფსკრულებზე გადასავლელად.
ის ხელი მერე გამოჩნდება,
იმ საჭირო დროს, იქ გადასვლა როცა მოგვიწევს.
სასუფეველი უფსკრულებს იქითაა;
ჩვენ ვიმათხოვრებთ და
გროშები ძირს თუ დაგვცვივა,
ფრთხილად წამოვკრეფთ მტვრიან მიწიდან.
ჩვენი სამყოფი მუდამ გვექნება
და სანამ ვივლით ამ მიწაზე, იცოდე, გონსო,
სჯობს ოქროს ქვიშა ცოტა გვქონდეს
და ქისით ვზიდოთ,
ვინემ ბევრი და დაგვქონდეს საცრით.
ეს ქვეყანა კი, –
აქ მალქოზმა მინდვრებს გახედა,
გაჩახჩახებულ მთვარის შუქზე
რომ ბრდღვიალებდა,
და მხნედ განაგრძო;
– დევნულისათვის გაცილებით მშვენიერია,
ვინემ იმათთვის, ვინც მას აეწყო.
წავიდეთ გონსო, ულრიჰს ვეწვიოთ,
ნუგეში ვცეთ და სადაც მივალთ,
ქრისტეს სახელით შევიკრიბოთ, ასე სჯობია,
იქნება ბედმაც გაგვიღიმოს
და გზად მდუმარე მეუფესაც გადავეყაროთ.
ეჰ, გონსო, ვიცი, გეშიება.
აი, კექსის მომცრო ნაჭერი.
გახსოვს, ასეთებს გრუნია აცხობდა,
მშვენიერი ქალი – გრუნია,
თავის მწარე ბედის მზიდავი.
აი, ახლაც ასეთ კექსს აცხობს,
ოხრავს დროდადრო…
ჩვენ კი ვიაროთ, გონსო, ერთად,
როგორც მწერალმა და წიგნის გმირმა
და ნუგეშად ისა გვქონდეს,
სულ რომ სიკეთის სამეფოები
დავაარსოთ ჩვენ სავალ გზებზე,
ღვთის მოწყალება გადაგვარჩენს
მხოლოდ და მხოლოდ.
ხოლო ამქვეყნად ყველანი რომ მიგვატოვებენ,
ყველაზე ძლიერ ღმერთი
მაშინ ჩაგვიკრავს გულში!...


*
მე ამ სიტყვებზე ჩამეძინა ისე ნეტარად,
რომ მთელი ღამე განვიცდიდი უცხო სიმშვიდეს.
სანამ მტრედისფრად ინათებდა, მე წამოვდექი;
მალქოზს ეძინა და უჩუმრად გავცილდი კოცონს.
ფიჩხს შევაგროვებ, გავიფიქრე. ტყეში შევედი,
ცოტაოდენი ვიარე და წყაროს წავაწყდი,
ცივ წყალს პეშვებით დავეწაფე და გავიფიქრე,
ვერ ნახავს კაცი ყველა ბილიკს
და ვერც ყველა წყაროს წყალს შესვამს.
ხოლო მშიერმა ირემმა ბალახი რომ წიწკნოს,
ამაყი რქები ძირს უნდა დახაროს;
სიჩუმე იდგა, ერთ ფუტურო ხეს მივეყრდენი.
ჩიტებიც კი არ ჭიკჭიკებდნენ
და ოდნავი ფაჩუნიც კი არ გაისმოდა
და ხეშავებით დახშული ტევრი
კარიბჭესავით ზღუდედ ედგა ხასხასა მდელოს.
ტევრი ისეთი ხშირი იყო,
ირმების ჯოგი ვერც გაივლიდა;
და უცებ ჩემს წინ უცნაურ ბერს მოვკარი თვალი;
ჩალის ქუდით და დაგლეჯილი შესამოსელით.
ხერეშივით გრძელი და ჟღალი,
ოქროსფერი, ბრჭყვიალა წვერით,
წამდაუწუმ მუჭში რომ იქცევდა,
თითქოს დიადის მოლოდინში
დათქმულ ადგილას ადრე მოსულიყოს,
ხოლო მზის შუქი თავზე ედგა შარავანდედად
და ისეთი მოხუცებული იყო,
თავის სიცოცხლის საიდუმლოს
მიუვალ მღვიმეში მალავსო.
ძველი ქურთუკი ემოსა, ბამბებგამოჩრილი.
ყვავილები ნელსურნელებდნენ
და ისეთი შეგრძნება მქონდა,
ხეები კი არ შრიალებდნენ, ლაპარაკობდნენ.
თაფლის ზოდები მრავლად ეწყო ფუღუროებში,
ფიჭის და ცვილის სურნელი იდგა,
თითქოს ყველაზე დიდებულ სანთელს
მონაზვნები აქ ჩამოქნიდნენ;
მოხუცებული ბერი კი დუმდა
და მოკუმული ბაგეები
ტკივილების უფსკრულს ახშობდა.
რა გაუძლებდა იმ ყვირილს, ხმა რომ გაეღო,
ყოველი წარმოთქმული სიტყვა
გაისმებოდა, ვით გმინვა ჯვრის ქვეშ,
ღვთის მორჩილებას მდუმარებით აღასრულებდა;
სწორედ ის იყო, მალქოზი რომ მეუბნებოდა.
ასეთი უნდა ყოფილიყო მისი მოძღვარი;
ხოლო ის რა ოსტატია,
ვინც შეგირდს არ ზრდის!
და როცა ჩემი მზერა გავაძღე
ამ დიდებული ბერის ხილვით,
კრძალვით მივმართე;
– მე ვიცი, ვინ ხარ, და ეს ალაგი
ალბათ ყველაზე განწმენდილია;
გეთსიმანიას წააგავს,
კედრონის ღელის გაღმა ბაღჩას,
სევდიანი მშვენიერებით.
მე ვიცნობ მალქოზს,
და მან მითხრა, აქ რომ იყავი.
მე ვუმტკიცებდი,
არავითარი მდუმარე მეუფე
ბუნებაში არ არის მეთქი! –
მან მნიშვნელოვნად მიყურა ერთ ხანს,
მერე კი თავის მომცრო ჩანთიდან
საწერ-კალამი ამოიღო
და დამიწერა ფურცლის ნაგლეჯზე;
– ეგ როდის იყო?
– სამშაბათს იყო, სამ საათზე!
კალამი ისევ მოიმარჯვა;
– მაგ დროს აგერ იმ ხის ქვეშ ვიჯექი,
ერთ ჭიქა წითელ ღვინოს ვსვამდი
და გახას სულს ვიხსენიებდი –
და მე ვიგრძენი,
რომ სამყაროს დიადი მეფე
დიდ წყალობას იღებდა ჩემთვის,
სიბრძნის დიდ ფურცელს მაკითხებდა;
მაშინ ვუთხარი;
– ახლა აქ არის მალქოზი,
მის ნახვას ხომ არ ინებებდი?
მისი პასუხი ასეთი იყო;
– რა საჭიროა, ჩვენ ერთმანეთს
გულით შევიგრძნობთ!
და ვთქვი მაშინ;
– ჩემი ამბავი, აბა, აქ რა მოსატანია,
მაგრამ იცოდე, მეუფეო,
სევდით ვარ სავსე.
წრფელი და სათნო სიყვარულით
მიყვარდა ქალი,
დღეს სამუდამოდ დავკარგე იგი
და ამ ცარიელ სამყაროს ვეღარა ვგუობ.
აღარც ის ვიცი, რა გზას დავადგე; –
მაშინ მეუფემ თავი დახარა,
და ნება-ნება გამოიყვანა
ასოები კალმით ფურცელზე
და მე შემცვალა მისმა ნათქვამმა,
მხრებზე მძიმე ჯვარი ვიგრძენი.
მე წამოვედი და მეუფის წმინდა სიტყვები
მომქონდა, როგორც კანდელის ცეცხლი,
მარადიული ნუგეშივით.
უცებ თბილმა წვიმამ დაუშვა,
სიხარულით აივსო მიდამო.
მალქოზი შორიდანვე შევნიშნე
ვეება ცაცხვების წამლეკავ ჩრდილში,
ხის ვარჯის ქვეშ შეფარებული,
სიყვარულით რომ მიმზერდა,
ყველაფერი რომ იცოდა
და შორიდან მიძახოდა;
– გონსო, წვიმამ ცეცხლი ჩააქრო
და ნაფოტები რომც მოგეზიდა,
საჭირო აღარ იქნებოდა! –
მისი ხმა წვიმის ხმას ერთვოდა.
მე სევდიანი სიხარული მივსებდა გულს,
მზე ამოდიოდა და ვხედავდი,
მწველი სხივების ურიცხვი ჯარით
თავის დიდებას როგორ იბრუნებდა,
როგორ ქრებოდა ვარსკვლავები
ჩანავლული კოცონებივით,
როგორ გარბოდა კუზიანი მთვარე ტყისაკენ,
მაგრამ განა გაემტყუნება,
მცირერიცხოვანი რაზმის წინამძღოლს,
თუკი ცდილობს, ყურადღება არ მიიქციოს,
ისევე, როგორც არ გაემტყუნება
დიად სარდალს, ომში მიმავალს,
დიდი ჯარები რომ გადაჰყავს
ბრძოლის ველისკენ,
მისმა ერთ-ერთმა ჯარისკაცმა
ვიღაცის კერძო ნაკვეთზე თუ გადაირბინა...
ჭეშმარიტებამდე გაღწევა ისე ყოფილა,
ადიდებული წყალი კაშხალს რომ გადმოანგრევს;
წუთისოფელში ყოველი დღე
ჯვრის ზიდვას ნიშნავს –
რომ ჩვენი სახლი სხვაგანაა,
ზეცის ერთ-ერთი სავანეა ჩვენი სამშობლო
და თუ ოდესმე იქ მოვხვდებით,
იმდენ სიხარულს მოგვცემენ,
რისი დატევნაც შეგვეძლება.
მიწას კი ისე გავიხსენებთ,
როგორც ბრძოლის ველს,
ცხოვრებას, როგორც გაუსაძლის ომს,
რადგან სიცოცხლე ტკივილების დათმენას ნიშნავს,
რომ მერე, პირად სამსჯავროზე,
ანგელოზებმა ნუგეშად გვითხრან,
თქვენი კვნესის ხმა გვესმოდაო;
და როცა ყოველივე ჩავლილი იქნება,
ჩვენ ღიმილი მოგვეფინება;
ჩვენ მშობლები გველოდებიან,
ყველანი შინ უნდა დავბრუნდეთ,
ჩვენი ნებით რომ დავთმეთ ოდესღაც.
შინ ხომ ისეთი კარგია,
ისეთი საზეიმო ფუსფუსი დგას,
რომ ვნებებით არ ვიტანჯებით,
ერთმანეთის შეხედვით ვხარობთ,
შუშაბანდებს შუქი ადგებათ
და მარადი გაზაფხულია.
მე უკვე ვიცოდი ყოფის საიდუმლო,
ვიცოდი გახას ტანჯვის მიზეზი,
რომანოზი, სევდიანი გრუნია,
ღარიბთა კვარტლის ყოველი მკვიდრი,
ულრიჰი და მშვენიერი ლელე...
და ყველა ის, ვისაც ვიცნობდი,
ცხოვრებას ტანჯვით რად იკაფავდნენ;
რადგან მეუფემ ეს ყველაფერი
რამდენიმე სიტყვით ამიხსნა;
მცირე რომ იყო,
მაგრამ დიდი სიბრძნის დამტევი
და ეს სიტყვები ამგვარად ჟღერდა;
– ყველას რაიმე უნდა გვამძიმებდეს,
რომ არ ავმჩატდეთ ბუმბულებივით!...



study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3860
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Tue Feb 22, 2011 12:58 am



დიმიტრი წიკლაურის პიესების წიგნი "ანტიხთონები".

study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Sponsored content




PostSubject: Re: დიმიტრი წიკლაური   Today at 6:00 am

Back to top Go down
 
დიმიტრი წიკლაური
View previous topic View next topic Back to top 
Page 1 of 1

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური (ნისლი მთათა ზედა) :: მთქმელი და გამგონებელი :: პოეტების ქვეყანა-
Jump to: