არმური (ნისლი მთათა ზედა)
არმური
არმური (ნისლი მთათა ზედა)

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri (scotch mist over mountains) - literary Arena from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  CalendarCalendar  GalleryGallery  FAQFAQ  SearchSearch  MemberlistMemberlist  UsergroupsUsergroups  RegisterRegister  Log inLog in  
* თამარ გელოვანი"სიმღერიდან სიტყვამდე". * მიხო მოსულიშვილი„ჰელესა“ (კინორომანი). * თამარ ლომიძე"ზღვარი" (ლექსები).
* ანრი გიდელი"პიკასო" (ბიოგრაფიული რომანი) * გიგი სულაკაური"ხეტიალი" (ლექსები. რჩეული) * ბელა ჩეკურიშვილი"შეკითხვად სიზიფეს" (ლექსები)
* ლაშა ბუღაძე"ნავიგატორი" (პიესა). * ნინო ქაჯაია (მთარგმნელი)უილიმ გოლდინგი - "ბუზთა ბატონი" (რომანი) * ზაზა თვარაძე"სიტყვები" (რომანი).
* მიხეილ ანთაძე"საიდუმლოებით მოცული უ.შ", "სინქრონისტულობის პრინციპი". *
* რადიარდ კიპლინგი - "აი ასეთი ამბები" (თორმეტი და კიდევ ერთი ზღაპარი), მთარგმნელი ანი მოსულიშვილი * ვახტანგ ჯავახაძე"ვახტანგური" (ლექსები. რჩეული)
* მიხო მოსულიშვილი"დიდი ძუ დათვი" (რომანი). * ნინო ნადირაძე"VIA SOLIS" (ლექსები). * მარიამ ხუცურაული"სანათა" (ლექსები და ჩანაწერები).
* Zurab Karumidze"Dagny or a Love Feast" (English brushed up and fine-tuned by Amy Spurling). * გივი ალხაზიშვილი"ეპისტოლეთა წიგნი" (ლექსები).
* ბესიკ ხარანაული"მთავარი გამთამაშებელი". * მიხო მოსულიშვილი"სულის მდინარე" (თორმეტი ნოველა). * ნინო სადღობელაშვილი"ფრთები და ხელები" (ლექსები).
* მამუკა ხერხეულიძე„ომში, როგორც ომში“ (მოთხრობები). * ნატა ვარადა – „დედის კერძი“ (მოთხრობები). * ზაალ სამადაშვილი – „ავტოპორტრეტი წიგნების ფონზე“ (მოთხრობები). * ვაჟა ხორნაული – „როგორც ბაღიდან...“ (ლექსები). * ირაკლი ლომოური – „ავტონეკროლოგი“ (მოთხრობები).
* მანანა ანთაძე (მთარგმნელი)ტენესი უილიამსი - Camino Real (პიესა). * თამარ ბართაია, დავით გაბუნია, ნინო მირზიაშვილი, მიხო მოსულიშვილი, ნანუკა სეფაშვილი, ირაკლი ცხადაია„ქართული პიესა 2012“ (ექვსი პიესა).
* ნატა ვარადა – "დედის კერძი" (მოთხრობები). * თამრი ფხაკაძე – "ბოსტანი კონფლიქტის ზონაში" (მოთხრობა). * რიუნოსკე აკუტაგავა – "დიალოგი წყვდიადში" (მოთხრობები).
* გიორგი კაკაბაძე"ნიკო ფიროსმანი" (ბიოგრაფიული რომანი). * მიხო მოსულიშვილი – "ვაჟა-ფშაველა" (ბიოგრაფიული რომანი).

Share | 
 

 ბესიკ ხარანაული

View previous topic View next topic Go down 
Go to page : Previous  1, 2, 3, 4, 5, 6
AuthorMessage
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Wed Feb 23, 2011 7:04 pm

ბესიკ ხარანაული

ორივ ფურცელი ცის და მიწისა



2

ძეხორციელი


(გაგრძელება)

I


ჰეი, ჰეი, ჰეი!..
მე ვარ ხორცი-ხორცთაგანი ამ მიწისა _ ძეხორციელი!..
სადაც მზე აბიჯებს და სული დადის კალთებაკეცილი,
იმიტომ, რომ ძირს ჩვენა ვართ _ ადამიანები _ ერთი ხორცის პატრონები, ერთ ხორცში მდგარნი და ერთ ხორცის მიწადმიმქცევნი...

ასეთი წესი არის ამ მიწაზე გინდა-თუ-არ-გინდა სიცოცხლისა, ამიტომაცაა, სულის ძახილს რომ ვემორჩილები:

_ ბევრი იარე, შესაძლოა რომელიმე გზა აღიმართოს და ცაში შეგაგდოს!

ბნედიანმა ვწერე და ვხატე და რა გამოვიდა:
რაც თვალმა იხილა, ყველაფერზე ატირდა გული
და თვალისჩინს ცრემლი დაეფარა.
ამიტომაც, რაც ამ ფურცლებზეა,
ცრემლიდანაა სულ გამოხედული.

შესაძლოა სხვამ სულ სხვა თქვას ჭეშმარიტება
და ცხოვრებაც სხვაგვარი განჭვრიტოს.
მე მოკლებული ვარ ასეთ უნარს _
რასაც ვხედავ, ისა მჭვრეტს თვითონ!
ეტყობა, რომ ვარ ავადმყოფი
და ხალისი დაკარგული მაქვს.

სხვავ, სხვავ, მიწაო და ცავ, გაუცხოებულო ვარსკვლავო და გზავ,
მიწყივ ოცნებაო, სხვაო, სხვისა სხვავ...

ჰეი, ჰეი, ჰეი!..
მე ვარ კენჭი-კენჭთაგანი, ძვალი-ძვალთაგანი და ნაფოტი-ნაფოტთაგანი _ ამ მიწისა, სადაც სული დადის კალთებაკეცილი,
იმიტომ, რომ ძირს ჩვენა ვართ _ კენჭი, ნაფოტი, ძვალი, ძაღლი და ადამიანი...
ქუჩაა, გზაა, სახლები დანგრეული, მინებჩამსხვრეული
და მტვერი და ტალახი, ტალახი და მტვერი
და ორთავე მტერი სუფთა სამოსისა:
ცოდვაა მშობელი,
სულ რომ ცდილობს სისუფთავეში ამყოფოს თავი
და შვილებისთვის ტალახს ვერა სცდება.

ჰეი, ჰეი, ჰეი!..
მე ვარ ხორცი-ხორცთაგანი ამ მიწისა,
ძვალი და ტყავი, რაც მებოძა დაუშურვებლად _
მინდვრის ნაყოფი, ცხვარი, ძროხა
და გამჭოლი დერეფანი აწმყო-წარსულისა,
რომ რიგრიგით ვაფარო თავი.

და მიხარია, რომ ამათგანი ვარ _ კენჭთაგანი ვარ, ქვათაგანი ვარ,
ხეთაგანი ვარ, გოროხთაგანი, კეთილთაგანი, ბოროტთაგანი... და რომ ერთი ვარ,
ერთი ვიყავ და ერთი ვიქნები.

რომ თან სურვილის ნერწყვი ახრჩობს ყველას ჩემი,
თან დორბლი სდის სიძულვილისა.

რომ ისეთი ყვავილი ვარ, რომლის სუნიც მაშინ მისდით, როცა ვშორდები.

რომ ამას ახლა ვამბობ, არავისი წყენისთვის, რომ რაც კი მიცხოვრია, თურმე გულისტკენისთვის, რომ არც ერთი ვინმესთვის და არც დანარჩენისთვის, ჩალის ფასიც არ მადევს, თურმე აღმაფრენისთვის... ახლა გკითხავთ ეჭვისთვის _ ადამის ძის სენისთვის _ ღირდა, ფეხის წამოკვრა ასეთ აღმოჩენისთვის?..

აღარავის აღარ ახსოვს შენი ბესიკი,
თითქოს ზვავი გამტყვრალიყოს სადღაც მთებს იქით,
თითქოს მკვდარი გაერიყოს სადღაც ზღვებს იქით...

აღარც ტკბილად იგონებენ,
აღარც დარდობენ,
ვისაც ვარდებს არ ესვრიან,
ქვანი ვარდობენ.

განდგომია მას ყოველი, თავის ლექსიც კი,
მარტო დარდებს არ ეთმობათ, თავის ბესიკი...

იქნებ დედაჩემის კვნესამ გამიყვანოს ჭეშმარიტ გზაზე...
რომელიც თითქოს იმიტომ გარდაიცვალა, რომ ჩემს ნუგეშისმცემლად შობილიყო. სიცოცხლეში მისი ნუგეში ჩემში ადგილს ვერ პოულობდა.

სული ავივსე სახეებით. ვერთობი და მონად ვუხდები. მძიმდება ჩემი ნავი ცნობისმოყვარეობისა: ჩემი მოპატიჟებულებია, ვის დავაბრალებ... და ვოცნებობ, ნეტა ჩამძირაო...

რამდენი ეძებს ჩემს სულს, ხოლო ხორცი სად დაიმალება.

ერთ დაკარგულ სოფლის მოედანზე _ რადგან რაგინდ უმნიშვნელოც არ უნდა იყოს სოფელი, გაიხსენებს სიამაყეს, თუ სხვად ეჩვენე. რაგინდ მთის ფერდზეც არ იყოს, რაგინდ მეწყერიანზეც, სალაყბოსა და თავშესაქცევ ადგილს არ დაილევს. ერთობა, მასხრობს, ჰყიდის, ყიდულობს და ერთი თვალი მუდამა აქვს უცხო კაცისთვის. არ მიიღებს, თუ სხვად ეჩვენა. და წავა უცხო მართლუკან, სახლში. დედა დახვდება. დაიძინებენ. სიტყვას არ იტყვიან. საუკუნიდან საუკუნეებზე ბილიკი სულ არის, ჯვარის საზიდი. მაგრამ არ არის ძალა და რწმენა.

გაუქმებული გომურები, საბძლები, მოხუცი არ მიიბჯენს არგანს, ბავშვი არ თამაშობს...
სახლია და კედელზე არ კრთიან ლანდები, ეზოა და ქარი სარეცხს არ აფრიალებს.

თიანეთში ვარ, სახლში ვარ, უკვე აცივდა, მზე ღრუბლებიდან იყურება, ღველფი ნაცრიდან. ადექი, ქარო, მოგვეშველე, ღრუბლებს უბერე, შენც, ჩემო თავო, მიიწიე სკამი ბუხართან... წინ ტაბლა დაიდგი, სუფრა გაიშალე, მოიქეც უხვადა, ხომ არ დაგავიწყდა, სამიოდ ხინკალი _ გაქვს გასახუხადა...

აღარც მკლავი მიჭრის, აღარც ყური და აღარც თვალი,
აღარც რამე დამრჩა მისავალ-მოსავალი...
ასე ვარ მე.
მხოლოდ სევდა დამრჩა ძველი მე ერთგული,
როგორც მერცხლის ბუდე შემოშენებული,
იმას არ ეშლება ჩემი მისამართი
და მეწვევა ხოლმე დილა-საღამოთი...
ასე ვარ მე.
ქარით გამოიცდება ჩემი ჩაცმულობა,
ლაპარაკით _ გარდა-გადასულობა...
ასე ვარ მე.

თუ მშვიდობაა, მშვიდობა იყოს, რომ აღარ იყოს გაუგებელი
და ბნელ ღამეში არ გაირიყოს, მიმგებებლისთვის მიმგებებელი...
თუ ცოფობაა, ცოფობა იყოს, რომ აღარ იყოს სხვა სხვის მძებნელი,
სხვა წყალს რომ გაჰყვეს, სხვას გაირიყოს,
მიმგებებლისთვის მიმგებებელი...

იქა ვარ, მიწიდან ცამდე რომ ბზარია,
სოფელ-ადგილია, არაფრისნაირი,
ცაზე მთვარე მიდის თავისავ დაირით,
ეკალს მოიყოლებს დილისკენ ჰაერი...

უმგლო ყმუილი,
უძროხო ბღავილი...

სამყარო მუდმივი გამოსხივებაა,
გული შეუშვირე და პოეტად მოიზილები.

რადგან, ის კი არაა პოეტი,
ვინც დაწერა ერთი ლექსი ან ასი ლექსი,
პოეტი ისაა, ვინც სული მოჰფინა.

გმირები წინათ იყვნენ, როცა იყვნენ ურჩხულები და გველეშაპები. ახლა ხალხია.

(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Wed Feb 23, 2011 7:05 pm

ბესიკ ხარანაული

ორივ ფურცელი ცის და მიწისა



2

ძეხორციელი


(გაგრძელება)

II


როგორ მინდა დავწერო წიგნი _ ფოთოლ-ბალახთაებრ _
ამ უბრალოთაებრ, ამ ბუნებრივთაებრ...

მაგრამ, ვაი, რომ დავწერ ადამიანთაებრ,
ჩვეულებრივთაებრ და სულმოკლეთაებრ.

_ როგორ იყო, წიწკურას ფოთოლი რო გამოეკიდა?
_ აბა, კაცო! ძაღლი მეგონაო. გავრბივარ და მომდევსო, თან აქეთ-იქიქით ატყობინებსო. წამოიშალნენ სხვებიცაო, მომდევენ სისინითაო, ზოგი ზურგზე მახტებაო, ზოგი ფეხებში მებლანდებაო, წამოვედე ხიდან ჩამომტვრეულ ტოტებსაო, დიდი ქარიშხალი იყოო, წამოვედე და წავიჩოქე კიდევაც დამშრალ რუშიო, სანახევროდ ფოთლებით იყო ამოვსილიო. ჩავწექიო, მეამაო... გადამშხუვლეს ძაღლებმა ზედა და წავიდნენ გზაარეულებიო.
აქ გავიტრუნებიო, უფიქრია და ჩასძინებია. ორხიდიანს გადაუვლია და ცოტა ჩაუბრეცია, მეტი არაფერი, გადარჩა...
რო გავიღვიძეო და ამოვძვერი ტოტმატიდან და ფოთლებიდან, არ მეამა, ქვეყანა რო დავინახეო, ისევ ისეთი ჩანდა ეს შობელძაღლიო... იმის მერე სულ მგელ-მელიაობა მინდაო...

ადამიანი არა მარტო დღეებისაა, ჩვევებისაა, იგი ჟღერს კიდევაც. ამიტომაც არ ეკარგება არც თავის თავს და არც სამყაროს.

არავინ არ ფიქრობს, რომ წიწკურა როდესმე სმას თავს დაანებებს, მარტო იმას ელიან, როდის მოკვდება. ის კი, ერთი კვირაა ზუსტად, გაჩერდება ჩემი სახლის წინ, სადაც ხეების ჩრდილები მეჩხერია და მთვარე მთელი ძალით ანათებს, მიწას შეეხორცება მთვრალური რხევით, სიამაყეშემატებული, რომ დგომა შეუძლია და მთვარისკენ პირმიმართული ფიცს წარმოთქვამს:
ერთხელ ცოცხალმაც უნდა თქვას, რასაც იფიქრებს მკვდარია _
აჰა, აღარ ვარ ცოცხლებში, ეგეც სამარის კარია,
ვისაც გეწყინათ, გეწყინათ, ვინც არა, გაიხარია,
წყალი უწყლობას ჯობია, გინდ იყოს ნიაღვარია,
მე ყველაფერი მიყვარდა, ტკბილი იყო თუ მწარია,
აქ ყველაფერი ბევრია, არასად მოსახმარია,
ბევრი ჰყავს მარჩევალაი, ზეზეულ ჩამომხმარია,
ჰხედავენ _ ცოცხალი არი, ხელთაღებული _ მკვდარია,
წყალსაც რო დაეწაფება, სისხლისა ნაგუბარია,
_ თუ არ გიყვარდა, რად ღვრიდი _ შამაიჟღერებს ზარია,
სახილვებელი ცოდვისა მუდამ დღე-ღამე არია,
რო გამოვსწორდე, დრო არი, თუმცა კი დავიღალეა,
ერთხანს ცოცხალი მეც ვიყავ, ამისი მოუბარია...

_ ეეე! საჭმელს ვინ არ დაუმარცხებია!.. რამდენ მეფეს გადასხმია, რამდენს გადასცდენია, რამდენი დაუხრჩვია, რამდენს მეტი მოსვლია, რამდენი ამდგარა და თვალი საჭმელზე დარჩენია, რამდენი მოწამლულა, რამდენი მოუწამლავთ... მაგრამ მეფეს არავინ მისცემს შენიშვნას, მე კიდევ ცოდვების მონანიებაში სუ გამზადილი ვარ... უკუღმა ვეჯექი საჭმელსა და იმიტომ მომივიდა. კედელს რო აშენებენ, ტრაკუკუღმა კი არა დგანან, ან თვალდახუჭულები, სულ ზომავენ და წონიან, სულ ვარაუდობენ, იმიტომ, რომ წაღმაც შეიძლება საქმის კეთება და უკუღმაცა. ადამიანიც ეგრეა, თუ ერთი აგური უდევს უკუღმა, კარგი არაფერი ელის. ადამიანის მოგონილი არ არის წაღმა-უკუღმა, თავიდან სულ ყველაფერი ეგრეა გაჩენილი, ადამიანი კიდევ იმისთვისაა, რომ გაარჩიოს, წაღმა უნდა თუ უკუღმა...

_ როგორ ხარ, ვანო? _ ცუდად, რავი... იყავი ცუდად, ვის რა ფეხებს მოჭამ. _ ცუდად ვარ... შე კაი დედ-მამის შვილო, ერთხელ ისა თქვი, კარგადა ვარო, ფასს ხო არა გთხოვენ, იქნებ ბედი შეგიტრიალდეს...
_ ნუ იტყვი ეგრე, ის კაცი მართლა ცუდად არის, მელაპარაკა: _ როგორა ვარ, იციო, თითქოს კანქვეშ მემბრანასავით აპკი მაქვს გადაკრული და ყველაფერი ზედ უკაკუნებსო. კრამიტის მაგივრად რო შუშა ეფაროს სახლს და ჭერი არ ჰქონდეს, წვიმის ხმა, ხო იცი, როგორიც იქნებოდაო, ესე ვარ მეცაო. ვერც ხმას, ვერც მანძილს სწორად, როგორც სინამდვილეშია, ისე ვერ აღვიქვამ, ისეთნაირადვე ვერ ვაფასებ, გაზვიადებულად ვხედავ და მეყურება და სულ იმის განცდებში ვარ... ჭერი დაბლა ჩამოდის, კედელი იქცევა, ჭურჭელი ცვივა, ბალღი ვარდება... ადამიანის აგებულებას კანქვეშ ჰქონია თურმე ისეთი გარსი, რომელიც ანელებს და ინელებს, შთანთქავს, აქუცმაცებს გარესამყაროს ზემოქმედებას. ასეთი გარსი, მე ან სულ არა მაქვს, ან იმდენად გლუვი და დაჩლუნგებულია, რომ ვერ მიცავს გარესამყაროსგან. ექიმმაო: _ შენთვის ჯერ ფსიქიკაა და მერე საგანი და იმის რეალობაო, ამიტომაა, რომ სინამდვილეს არასწორად, არაადექვატურად, გაზვიადებულად, არაჯანსაღად აღიქვამ, ვიდრე ის სინამდვილეშიაო. ემოცია მიგირბის წინ, ვიდრე სინამდვილეს შეეხებოდეო და რაკი მიგასწრებს საგნამდე, მერე უკვე თავის თავში გატარებულს გიჩვენებს და შენ ვეღარც ნამდვილ საგანს ხედავ და ვეღარც შენს ნამდვილ თავსაო... ჩემი ცოლი ეუბნება: _ ექიმო, რომ დაწვება და დაიძინებს, თქვენ რომ მაგის კვნესა მოისმინოთ, გაგიჟდებითო, გეგონება საკუთარი ცხედარი უსვენია წინაო.

ეეჰ, მაინც კი, ცხოვრება არაა ცხელი ტაფა... დედაჩემი იყო ლაღი მომღერალი და ლაღი მებრძოლი.

_ კაცო, დღეს რა დღეა, მართლა? დილას ზემო უბანში მინდოდა წასვლა და მაშინ ვიკითხე, არ იცოდა არავინ, მე კიდევ, რაკი სახლიდან მინდოდა გასვლა, ორშაბათი მეგონა...

_ არაფერი ვართ და ქართველები მაინც ვიყოთ! ეგეც თუ არა, აბა სხვა რაღა ვართ, ძვალი და ტყავი ვართ? მარტო ქონაზე ჰკიდია ჩვენი ფიქრი? ადრე, გარაჟში რო ვმუშაობდი, იმდენი ფულები ჰქონდა ხალხსა, რო ვერ ითვლიდნენ, მაგრამ შიშით ტრაკები სველი დაჰქონდათ, ერთი აღარ არი ცოცხალი, ვერ გაუძლეს ნერვიულობას. მე კიდევ ვმუშაობდი და ვიყავი...
ახლა მთელი დღეები თოხი და ბარი მიჭირავ ხელში, ავდარი როა, მიხარია, წამოწოლილი გავყურებ ფანჯრიდან...

_ ჩიტებივით იყავით, ნურაფერზე იზრუნებთო... აკი გაგვაცალეს ბუმბული!.. ბალღი რო ისტორიას სწავლობს ხოლმე, დედამისი ხმამაღლა აკითხებს, მე კიდევ ვერ ვუძლებ იმდენი უბედურების სმენას და გარეთღა გავვარდები ხოლმე... ერთი დიდი მეფე გვყავდა ძლივსღა და იმანაც სინანული დაგვიტოვა ანდერძად. შე კაი კაცო, ამდენი საქმე გაუკეთე შენს ხალხს, მკვდრეთით აღადგინე, ღმერთის საამო საქმე არაა ეგა... რას უყურებ ებრაელთა მეფე დავითსა, იმის თავშიცემასა და მოთქმას. იმას იმდენი ცოდვები ჰქონდა, რომ შიგ აღარა ჩანდა, ეშინოდა სიკვდილისა, ჯოჯოხეთისა და ღმერთსღა ევაჭრებოდა სასუფევლისთვის... შენ შენი ხალხისთვის დადნი და გათავდი, ხალხები არ გიწყვეტია დედაბუდრიანად და კაცი არ მოგიკლავს, რომ ცოლი წაგერთმია... ისე, ოხრები კია, ხო იცი!.. სადაც ბერსაბეს ახსენებენ, იქვე დაუმატებენ _ ურიას ცოლიო _ ქმარს არ აშორებენ ცოლს და ცოდვიანს კიდევ _ ცოდვას.

ვარსკვლავებია, მთვარე კი არა, ძაღლები ყეფენ, არ ჩერდებიან, იქ არაყს ხდიდნენ, მორჩნენ, წავიდნენ, ეზოში ცეცხლის ნარჩენებია. აქ კი, ეზოში კაცი დგას მარტო, რა გააკეთოს, არც კი ეფსმება. სახლშიც ბნელა და გარეთაც ბნელა, დალევდა, მაგრამ, რომც არ ესმება!.. რა გაათენებს ამოდენ ღამეს, არ ნაძოძდება ფარდა ძონძებად, ადის სახლში და ხელისცეცებით, დაისხამს, არც კი დაილოცება. თავის დაწყევლა იგივ ლოცვაა, ამოკვნესება პირჯვარი არის, ღარიბ კაცს ნეტა რა შეაშინებს, უშეშ-უშუქობა, წვიმა და ქარი...

სოფლის ახალ ეკლესიაში წვიმა არ ჩამოდის, რადგან არავის არ დაეცემა. მღვდელი ასწავლის რამდენიმე ბეჩავს მორჩილებასა და სიყვარულს, წირვის შემდეგ ისინი ბეწვივით წვრილი ბილიკებით წავლენ სახლებისკენ, რადგან გზები და ქუჩები სხვას ასწავლიან.

_ გძულდეთ!.. რადგან ტკბილი არის სიძულვილი უმეტეს თაფლისა და მათრობელია უმეტეს ღვინის...
_ გძულდეთ!.. და თუ ჯერაც არავინა გძულთ, შეიძულეთ დაუყოვნებლივ!..
გადასწევთ სარკმელს და მზე კი არა,
ის შემოანათებს.
გძულდეთ!.. რომ წერია, გიყვარდეთო, იმას ნიშნავს, რომ უნდა გძულდეთ.
რადგან ყველაზე ძლიერი გრძნობაა, იმდენად ძლიერი, რომ სიძულვილი მოყვასისა _ სიყვარულია... და მტრის სიძულვილი _ სასუფეველი.
როცა გძულთ ვინმე, პირველ რიგში ეს შიში არის, შიში კი, მოგეხსენებათ, სიყვარულია.

საქართველო არ არის,
საქარველო იყო,
გაახილე თვალი,
გაიხედე, ბრიყვო!
საქართველო არ არის,
საქართველო იყო.

საქართველო არ არის,
საქართველო მორჩა,
დავიწყების გზაზე
წასულიღა მოჩნს,
საქართველო არ არის,
საქართველო მორჩა.

საქართველო, კარგი,
საქართველო, ძველი,
საღალატოდ, სამტროდ,
მუდამ სასურველი,
საქართველო კარგი,
საქართველო ძველი.

საქართველო მორჩა,
ტურფად სახილველი,
არის წყალი, ჭალა,
არის მთა და ველი,
საქართველო მორჩა,
ტურფად სახილველი.

დაუპყრიათ მიწა,
დაუჭრიათ ასად,
ძველთაგან ნაჭერი
ხმლის და სისხლის ფასად.
საქართველო იყო,
აღარ არის არსად,
დაუპყრიათ მიწა,
დაუჭრიათ ასად!
.
მომე ჩემი ხმალი,
ბიჭო, ალექსანდრე,
მე და შენ დილაზე
უნდა ავდგეთ ადრე,
მომე ჩემი ხმალი
ბიჭო, ალექსანდრე!

ჩვენ არ დავიჩოქებთ,
საქართველო გვინდა,
დედა არის ჩვენი,
მანდილია წმინდა,
ჩვენ არ დავიჩოქებთ,
საქართველო გვინდა!

აღდგებიან სხვებიც,
გაიღვიძებს ერი,
საქართველო კვლავაც
იქნება ძლიერი,
აღდგებიან სხვებიც,
გაიღვიძებს ერი!

_ მხედავ, როგორ ვჭამ? რა გიჟივით და ნერვიულად!.. მომდევს ვინმე, რომ ჭამაშიც არ მესვენება?
დიახაც, მომდევენ!..

მომდევს მიწა თავის ტყიან-ბალახიანად, მომდევს სოფელი, ძე-წულიან-ქალ-კაციანად, თითქოს მთელი ნახევარი საუკუნე ან კაცს ემეგობროს ჩემთვის მეხსიერად, ან ქალს მოეცეს წესიერად... და მაინც მომდევენ: მომდევს წარსული ტყავშებურულ, გაცოცხლებულ საქონლიანად, ჩემგან გაცვეთილ ქალმებიანად, მირთმეულის და ჩანაცეცხლის ჯამებიანად... შენ მომდევ და ისინი მომდევენ, მომდევს ჩემი ბედოვლათობა, უძლურება, უღმერთობა, უკუღმართობა, ფეხის ხმითა, შრიალითა, სისინითა, თვალების ბრიალით... რომ სოროშიც ვერ ვემალები... თუმცა ერთგულად მდარაჯობენ დედის სახლი, მრავალსაკერებლებიანი და ეზოს ხეები პერანგიანები.

ყველას უნდა მოწებება, როგორც ფოთოლს მინაზე, მე კი ყველა მეშორება, მე დავკარგე სინაზე, თუ რაღაცა ამოშენდა, ჩემში, როგორც კედელი, და არც გული ეკარება, აღარც თვალი მძებნელი, ყველას უნდა დამაბრალოს, რომ რაღაც მემართება, სიხარულიც, წამიერი, მხოლოდ ბავშვზე გაკრთება, არაფერი არ მახარებს, მომწყენია ყოველი, ცოტა კიდევ რაღაც დამრჩა სხვათა მოუძოვნელი, სხვათა გასაბჭობელი და სხვათა ჩამოსათვლელი, გაჯიუტდა ჩემში რაღაც, როგორც ქარში სარკმელი, დაიხურა ჩემი გული, ჩემი სული დაიხშო, სველ ფეხსაცმელს შუაღამის გზა და ქარი გამიშრობს, ოღონდ ჩემი სული დამრჩეს, რომ გავიგო, რაც არის, ახალ ცეცხლს არ მივაყარო, ოღონდ ძველი ნაცარი...

_ წეღან აქ ვიღაც შემოვიდა... კაცი იყო, ქალი იყო, ვერ დავადგინე.

ჟამი იცვალა, მაგრამ აბა, თუ ღალატობს მამაძაღლი მამაძაღლის ძველისძველ სახეს.

ნახეთ, კაცი როგორ არის ხორციელად გამწარებული, რომ განუდგა მას თავის სულიც.

ამათ ხორცი უნდათ ჩემი, მე _ ჩემი სული.

კაცები აფსამენ ხეებს. ქალები მას ეყუდებიან, რომ არ ჩაიკეცონ.


(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Wed Feb 23, 2011 7:07 pm

ბესიკ ხარანაული

ორივ ფურცელი ცის და მიწისა



2

ძეხორციელი


(დასასრული)

III

ყველა შეხვედრა ცოდვაში მაგდებს და ვისყიდი ჩემი ნაწერით.
ბნელ სოფელში ვარ... რა კარგია, რომ სიტყვა ძალდაუტანებლად არის ნართაული, ბნელ სახლში ვარ, ღმერთო, დამიცავ!.. გუშინღამ აქ ლოთები იყვნენ, ბევრი ნამწვი დატოვეს, აბდაუბდად დაყრილი. გამხირულდნენ, კაცობა შეისხეს ცარიელ ძვლებზე, მღეროდნენ ლაღად, უბედურები...

მთელი ცა ჩემზე ჩამოიცალა, გათენდა, გაქრა ბოლო ვარსკვლავი, და რომ ვიკითხე გაკვირვებულმა, ყვავილმა გულზე მომადო თავი... რა უნდა მეთქვა გულუბრყვილოსთვის, ოდნავ შევეხე ნამიანს ხელით და მომაჩერდა კითხვით ყოველი, რითაც ამ დილით ხარობდა ველი.

ზოგს ებრძანა ამ სოფელში სიყვარული გაეთამაშნა:
ესენიც განუწყვეტლივ იწვნენ, განუყრელ-განუწებებელნი, ოთხ ხელსა და ოთხ ფეხს, ორ თავს და სახეს, ორ ყელს, ორ-ორ მკერდსა და მუცელს,
ორ-ორ ზურგსა და ტრაკს, ადგილს უცვლიდნენ, ატრიალებდნენ, აწებებდნენ, ხელს გამოაცლიდნენ, ფეხს გადაადებდნენ, შედი-გამოდიოდნენ ბურანში, ძილში, ოფლში, ნამში, მშრალში, შუაში, კიდეში,
გაყრილ-განუყრელები, სუპერწებოიანები, რეულები მორევში... ორშაბათს დაიწყეს და ეს იყო მეორე _ მათთვის, ვინც ითვლის... ეძინა გოგოს, როცა ბიჭი გავიდა გარეთ და გაუკვირდა ყველაფერი, რაც კი რამ ნახა, პური იყიდა, ყველი, ყავა და ყოველივეს ჩქარა-ჩქარა გამოექცა ჰაერიანად, რადგან ტანზე გოგო ეწება, გოგოთი იყო განმსჭვალული და გოგოსთან ეჩქარებოდა.

მას შემდეგ, რაც ბუნება პირველ ყინულს ჩააგდებს წყალში, მე მიწყებს მიზნებას. დამდევს, დამდევს, მისაფრდება და რომელიმე საღამოხანსაც, ნამუშევარს, ცოტა ნაოფლარს, ან ჩამომჯდარს, ან ვინმესთან საუბარში თოხს ჩამოყრდნობილს, მიაღწევს მიზანს და თავის ყინულს მახვედრებს მკერდში... და მას მერე, შემოდგომის გრძელ ღამეებში და ზამთარში და გაზაფხულზე _ ვიდრე კარგა არ დათბება, დილის ოთხი საათიდან, სახლში, ეზოში, ფოთოლგაცვენილ ხეებს იქითაც, გამოსაცნობ ხმად გაისმის ჩემი ფუხფუხი _ იმ ადგილებში და იმ ზეცის ქვეშ, სადაც აქამდე გაისმოდა ან მგლის ყმუილი, ან ძაღლის ყეფა, ან ძროხის ბღავილი.

ახლა, ჯერ კიდევ რომ სძინავს მიწას, დილა უწვალებს ღილს საყელოსი, ვიღაც ახველებს, გზა გაიარა, სჩანს, კაცი იყო სხვა უბნელოსი, უუბნელესი ღამე თენდება, ფაციფუცშია ცის ანგელოსი, მეძინებოდა, რა შემარყევდა, სული რომ არა საქართველოსი... რა მომიტანა, ხედავთ, ძიებამ, კმა ვარ მე ჩემი გასამრჯელოსი, თუმც რაც მეგონა ყოვლის ადვილი, აღმოჩნდა ყოვლის უუძნელოსი.

აუუ, აუუ, ყმუიან მგლები თოვლიან გორებზე და ცხელი დორბლით ყინულს ადნობენ. აუუ, აუუ _ ყმუიან.

ძვირფასტვირთიანი ქარავანი კი მიდის გზაზე. ვირები, ჯორები, ცხენები... აკიდებულ ტვირთქვეშ თბებიან და სცხელათ კიდევაც და თივა-ქერიც ახალი ნაჭამი აქვთ... აუუ, აუუ... ამათი ბარკლის ძირები, ცხელი სისხლი რომ შეესხურებათ... ვიწრო გვირაბს გაივლიან და ქალაქში შევლენ. გაეტევიან? გვირაბის ძირზე ჩამოჟონილი ქანების წვენია, ქაჩაჩებისთვის საამო. ტკბობა ელით მრგვალჩლიქიანებს.

უკვე ქალაქში მიაბაკუნენებენ. აუუ, აუუ, გადმოდექი აივანზე, მზეთუნახავო, მიაქვთ ჩემი თავი შენი სახლის წინ, გადმოდექი, გადმოიხედე, დაამთქნარე, ან მოიფხანე კოღოს ნაკბენი, სადაც გეამოს, მიაქვთ ჩემი თავი შენი სახლის წინ... რატომ გეძახი? რატომ გაღვიძებ? იმიტომ, რომ, თუ გულგრილობაა და ფეხებზე დაკიდება, შენი იყოს მზეთუნახავო, ბუდეშურის ფეფებიანო. აუუ, აუუ... უძახილოზე გამოიხედავ და დაძახილზე უკან შებრუნდები, ათას ტყუილზე გაცდები და ერთ ნამდვილზე არ შეირხევი, ათასჯერ იღვიძებ და ერთხელ არ იღვიძებ, ათასჯერ აკოცებ და ერთხელ არ აკოცებ, იმიტომ, რომ ნამდვილი უნდა გამოგრჩეს... ათას დღეს გაიხსენებ, მზეთუნახავო, და ამ დღეს არ გაიხსენებ, როცა ერთადერთხელ მიაქვთ ჩემი თავი შენი სახლის წინ...

ერთხელაც ისე დავიგრუხუნებ იმ მსხლის ხიდან!.. დამუქრებული ვარ.

ის მსხლის ხე ისეთი მაღალია, რომ მგონია, ანგელოზები იმით ადი-ჩამოდიან ცას. ოღონდ საღამოხანობით, რადგან დილიდან ისეა გაწეპილი სიტკბოთი იმის ფოთლები, რომ უხერხულობას შეუქმნის ანგელოზს...

ის მსხლის ხე ყველაზე ბოლოს დგას ეზოში და სხვა ხეებს თავზე გადმოჰყურებს. მისკენ გახედვა არავის აფიქრდება, თუ ბაყაყი არა ყიყინებს ზედ, ან თუ ძერამ არ გაჰკრა ფრთა, მას შემდეგ, რაც კრუხ-წიწილს დააფრთხობს, როცა ჯერ არავინ იცის, მოიტაცა თუ არა რამე და მსხლის თავზე რომ გადაიფრენს, ცისკენ წასულს თვალს გააყოლებენ... ან თუ მე არ მივიდგამ მაღალ კიბეს და ყველაზე მაგარი ტოტის ხავსიან უნაგირზე არ გადავჯდები... გამოიხედავენ _ არ ჩამოვარდესო.

ახლა კი, როცა დავიგრუხუნებ, პირდაპირ კი არ გააგრძელებენ ყურებას, როგორც სჩვევიათ. ცისკენ, ზემოთ, ძერის საფრენს გამოხედავენ და მე მიხილავენ.
მე ვიქნები იმ გრუხუნში.

ისინი ვინ იქნებიან, ვინც გამომხედავენ?
ჩემი სახლის ძველი ბინადარნი, ჩემი წინაპრები. ყველას როდი შევსწრებივარ და მინდა, გავიცნო.

ქალები, ხშირად, თავიანთი აღტაცების გამოსახატავად ამბობენ:
_ წაიქცევი, ისეთია...

ხალხს ახალი სენი შეეყარა _ ძაღლთმოყვარება. თითქოს დანარჩენში უკვე გამოიხატნენ და არ დაუფასდათ:
აგერა, კაცი, საუბრობდა თვისებრ კაცთან, როგორც სჩვევიათ _ ამაღლებულ-დადაბლებულზე, ძაღლი კი კუკავდა და უყურებდა ორივ შეუნძრევლად და თვალებით ნაქნავს სწონიდა და უმოწმებდა მონელებულსაც __ გემოთი არ გაუსინჯიათ.

ორი ქალი საუბრობდა (მიწა ჩაებრიცათ) ორი ხელძაღლითა _ რას ისაუბრებდნენ!.. და გატაცებულნი, რომ იყვნენ დიდად, ცუგამ ცუგა დამაკინტლა იმათ კალთებქვეშ.

ზედაპირულები: აიძულებენ ყმაწვილ პიანისტს რომ რამე დაუკრას და არ უსმენენ. იმ წამიდან სხვაგან არიან.
ზედაპირულები: თავს მოიკლავენ, სანამ ბეჩავი მწერლისაგან წარწერიან წიგნს მიიღებენ და იმ წამიდან უკვე აღარ ახსოვთ.
ზედაპირულისთვის ყველა წიგნი წაკითხულია, თუკი ერთხელ მოჰკრა თვალი, გინდ სხვის თაროზე.

ნუთუ ლექსიც კი ბავშვის ბაგით გამოიცნობა?
ყოველი სიტყვა, გრძნობ, რომ თითქოს განაჩენია,
რა ყალბი იყო სიყვარული, როგორ იგრძნობა,
ის ერთი სტროფი წაეშალა პოეტს, ერჩია...
ეჰ, რუსთაველო, დამთრგუნველო გურამიშვილო,
სიტყვას იტყვით და მიზანი არ დაგიცდებათ,
ეჭვებით შველით ადამიანს, თუ რამით შველით
და თურმე ლექსიც ბავშვის ბაგით გამოიცნობა.

რა იჭვნეულად მიყურებს ძაღლი, თითქოსდა ფიქრობს, რა ესაქმება, აქ, ამ უბანში და ამ ქუჩაზე, რა უნდა, მოფსმა თუ გულსაქმება... როცა სულ სისხლით მოიპოვება, ყველა კუთხე და ყველა კუნჭული, ყველა ხის ძირი და ნაგვის გროვა ათასჯერ არის ფსლით მოსინჯული...

სად არიან ბიჭები აბუჩაანთ მართასი? _ ალთაში და ბალთაში, ალთაში და ბალთაში... არა ჯაჰანდაბაში? არა დოზან დაბაში? _ ალთაში და ბალთაში, ალთაში და ბალთაში...

უნდა კაცმა დაგინაყოთ ეგ კაკლები ჩაქუჩებით, ასე ხალისით რომ მიგყავთ წასაგებად ჭაბუკები, და გმირობას რომ ანიჭებთ მაგ ობობა ორდენებით, ფარაჯაში როცა ბიჭობთ ბებრები და გოთვერნები, ჩაისაც სვამთ, ღვინოსაცა, არაყსაცა, ბორჯომსაცა, დაითვრებით, გაიხსენებთ გარდასულსა ყინჩობასა _ რა ჯობია ბიჭობასა, მორჭობასა, მირჭობასა...

დედა გამხდარა ავადა, ვინ მივა სანახავადა, ფანჯრისაღა აქვს იმედი, თვალისა გასართავადა...

ხე იყო, აღარც ხე არი, არც ტყეა, სადაც ტყე იყო, დედა ვუტირეთ მიწასა, რაკიღა ჩვენი ტყვე იყო...

არავინ შემოსულა ხელმრუდი და ქურდია, მაშ თოხი რამ გააქრო, აქ რომ მივაყუდეა?
_ ქურდს უწინ ერქვა ქურდი, ახლა ყველა ქურდია...

მთავარია არა გწამდეს არც დღისა და არც ღამის, არც პეტრესი, არც პავლესი, არც შოთა და ვარლამის, არა გწამდეს არც მოთქმისა და ჰარიჰარალის... მაშინ აღარ გეშინოდეს ქვეყანაზე არავის:
ვინ რა თქვა და რა იცოხნა, ვინ რა გამოიხოცა,
_ იყო მიწა?.. _ კი, ბატონო!.. _ შენ იყავი?.. იყო ცა?..

ხალხი მინდა დავინახო, ხალხი, ადამიანები, არა ასე ჯაბანები, ათასნაკლულიანები, ხალხი მინდა დავინახო, ხალხი, ადამიანები. არა თავის ჩამყურენი, სხვისი დამაზიანები, მიმთქმელები, მომთქმელები, დიდ-პატარით ჭიანები, ხალხი მინდა დავინახო, ხალხი, ადამიანები, ლამაზები, სათნოები, ჭკვიანები, გზიანები, თვით ხომ მოუწყინარები, სხვისად ენაწყლიანები, არაზედაპირულები, ქრისტეს ჯვარ-ჯავშნიანები, ხალხი მინდა დავინახო, ხალხი, ადამიანები... მერე თუნდაც აღარ ვიყო, მივალ მე ნა-გვიანები, ოღონდ ხალხი დავინახო, ხალხი, ადამიანები...

ადამიანს ყოველთვის აქვს იმის განცდა, რომ მისი ცხოვრება სადღაც იწერება.

სიბერე გახდა სამარცხვინო: მოხუცებულებს ჯერ რცხვენიათ და მერე უჭირთ.
ასეთი გამწარებული დევნა სიბერისა ჯერ არ ყოფილა. კეთროვანებსაც ასე სდევნიდნენ და სხვაგვარად მოაზროვნეებსაც.
მოხუცებში არის აზრიცა და გამოცდილებაც.
ჩვილი გონების ახალუხლებს კი ცარიელ დაფაზე უჯობთ თამაში.

სინდისი რომ წინ დაუხვდეთ, გადაალაჯებენ და ისე წავლენ, თუ შეარცხვინა, პირს ამოუქოლავენ.

გაუსინჯე გემო სიბერეს და გამოსცილდი. დაიმახსოვრე მისი სუნი, მისი ჰაერი და იმ კარში აღარ შეხვიდე.


ნეტა ვინ არის ის ვანო, რომ ახსენებენ ესენი,
“ვანომ თქვა”, “ვანოს ვუთხარი”, და სხვა ათასი ტექსტები...
ერთი ამტკიცებს, სხვა ამბობს _ “არა მჯერაო, ღმერთმანი”,
გააიმასქნა თუ არა, ვეღარ გავიგე, ექთანი.
ამ დროს სუყველა შეგროვდა და მანქანაში ჩაცვივდნენ,
იქ კვლავ კამათი გაგრძელდა, ერთმანეთს აღარ აცდიდნენ...

ტერფუკუღმა მავალი ხალხია, არ იციან, რომ იქვე მივლენ?..

ადამიანები კი არა, ფოთოლი და ბალახი... ადამიანებს მე ჩემი ნების ზღვარზე ვცილდები...

რამდენსაც ადამიანებზე ფიქრობ, იმდენ ხანს რომ ღმერთზე იფიქრო!
ადამიანებზე ფიქრი უწესობას გაჩვევს,
ღმერთზე ფიქრი _ წესიერებას.
ადამიანებზე ფიქრი მიგაჭენებს,
ღმერთზე ფიქრი გაჩერებს.
ადამიანები გაფორიაქებენ,
ღმერთი გამშვიდებს.
ადამიანებს ვერ მიეწევი,
ღმერთი ყოველ წამს გვერდით გყავს.
ადამიანებზე ფიქრობ _ მარჯვნივ თუ მარცხნივ,
ღმერთი კი სწორადა გყავს.
ადამიანი მრავალნაირია,
ღმერთი კი უცვლელი.
ადამიანი ხან შეიძლება, ხან არა,
ღმერთი კი _ მუდამ.

მიწაზე კია კაცი, მაგრამ განა მთელი აგებულებით?
საკუთარი სხეულის წონა და სიმსუბუქე კიდევ სადღაც სხვაგან დაატარებს.
სინამდვილეში კია კაცი,
მაგრამ განა მთელი არსებით?
შეორგულებულია კაცი საკუთარ სულთან.

წიგნი არავისთვის არ იწერება, წიგნი იწერება ვიღაც ერთისთვის _ შორეული წარსულიდან შორეულ მომავლამდე... რომელიც, შემთხვევით დღესაც არის, მწერლის სიცოცხლის ჟამს.

როგორი წიგნიც გინდა დაწეროს ადამიანმა, თავმოყვარეობა მაინც მეტი აქვს.

მოქმედებაც, ეტყობა, მხატვრული ენთუზიაზმია: შრომა, საქმიანობა, ხელ-ფეხის, გონების, ფიქრის მოუსვენრობა აუცილებელი პირობაა, რომ არ დამძაღდე უმოძრაობით. მოქმედება იძულებითი მდგომარეობაა კაცის აგებულებისა, უძრაობა კი ბუნებითი. გმირობა, სიმამაცე, გამძლეობა არა მარტო უმოძრაობისთვის გაცემული კონტრპასუხებია, იგი, ამავე დროს, შემოქმედებითი ნიჭია. თუმცა არის ერთი ეჭვი მაინც: ბუნებაში, საერთოდ, რასაც არ ეშინია, ის არ მოძრაობს.

კაცი რომ ცეცხლს დაანთებს თავისთვის მინდორზე, შუქი შორს მიდის, განა მასთან რჩება. არც კაცი ეწევა მას კალთაზე _ ჩემი ხარ და არ წახვიდეო... მეც დასაწერად ვწერ, არა წასაკითხად, მაგრამ შუქი არ მეკითხება.

შევტრიალდი ჩემი თავისკენ და შემოიქცა ჩემსკენ ქვეყანა.

ზოგს, პირიქით, ებრძანა, რომ მიეტოვებინა ქალაქი და მამაპაპისეულ სოფელში დასახლებულიყო. რვა სული არიან დედ-მამიან-ბავშვებიანად, ერთ ოთახს ათბობენ, ერთ დიდ ტახტზე იშლიან ლოგინს, სულ პატარა აკვანში გდია, სძინავთ იმის სუნთქვით გაკრიალებულ ჰაერში და ერთი თუ გადაბრუნდება, ტალღასავით ყველა მხარს იცვლის.

ბავშვი თავის სიბრძნეს წინ ვერვის დაუდებს.
_ პაპი, კაცს ხომ შეუძლია ორასი წელიწადი იცოცხლოს?
_ შეუძლია!
_ ზოგ ვინმეს ხომ შეუძლია სამასი წელიწადი იცოცხლოს?
_ კი, თუ შვილიშვილს ძალიან ენდომება.
_ მე მინდა!

პაპა შვილიშვილს ჯოხს უჭრელებდა. ისხდნენ ორივენი დიდი ვაშლის ჩრდილში და ვიდრე პაპა დანას მარჯვედ ხმარობდა, შვილიშვილი პაპას ათვალიერებდა, სწავლობდა და იზეპირებდა: ხელებზე ამოყრილ ძარღვებს, გაუპარსავი სახის ნაოჭებს, დაძარღვულ თავ-კისერს... გახედავდა ხოლმე მოშორებით მდგარ, ფითრდახვეულ მსხლის ხეს, რომელზეც გაეგონა, ბებერიაო და ერთმანეთს ადარებდა. პაპა კიდევ ასწევდა ხოლმე თავს საქმიდან და გულუბრყვილოდ გაუღიმებდა... ყველა ამბობს, ბავშვი ბრძენიაო, მაგრამ არავინ სწავლობს მისგან.

_ ეს არის ქუჩა, სხვად ნუ წარმოისახავ,
ეს არის ქუჩა შენი სოფლისა და არა გზა ჯოჯოხეთისა.
_ ეს არის სახლები, სხვად ნუ წარმოისახავ,
ეს არ არის ცარიელი კედლები.
_ ესენი არიან ადამიანები, სხვად ნუ წარმოისახავ,
ძაღლებიც სხვანი არიან, ძროხებიც, ღორებიც...
_ ღორი ის იყო, მიწას რომ ჩიჩქნიდა,
ორი ხელით რომ ქექავს, ის ადამიანია.
უკეთესია, იმას დააკვირდე, რომელი უფრო მეტ ზიანს მოგიტანს.

ხეს რომ აფსამენ _ ორივეა, ძაღლიცა და ადამიანიც, ნუ წარმოისახავ, რომ მსგავსი კონტაქტით ისინი ხეს ძალას გამოსწირავენ, რომ აღივსებიან და გამაგრდებიან.
ნუ წარმოისახავ!..
წარმოისახე, ოღონდ ნუ გამოცდი:
ძაღლი ის არის, ვისაც შენ შეგიძლია, რომ ქვა ესროლო,
ადამიანი კი ისაა, ვისაც შეუძლია, რომ ქვა გესროლოს.
დაიმახსოვრე განსხვავებები!..

მიწევნილი ვართ ერთურთს მე და ეს თეთრ-წითელი ვაშლი და ჩვენი ადგილსამყოფელიც ხის ძირი არის: უნდა შევერწყათ.
სხვა ხილისაგან განსხვავებით, ვაშლისა არც სიტკბო შეგაწუხებს, არც მკვეთრი გემო, თითებზე არ გეწებება, წვენი არ გადმოგდის. ვაშლი სუფთაა, განბანილი, გემოწმინდაა... მას არც სიტკბო შეაქვს შენს ფიქრებში და არც სისასტიკე, ვნებიანი მზერა ლეღვისა, მსხლისა და ყურძნის მტევნის, მასში გამქრალია. ის მოგყვება შენს ნებაზე, თითქოს, როგორც ქალი.

შენს ნაწერზე შენს შვილიშვილს ლურსმნულად რაღაც დაუჯღაბნია... როგორ უნდა გადაევლო, როგორ უნდა შეჰკრას კამარა შენმა კალამმა, რომ არ გაედოს და დააზიანოს, როგორც არქეოლოგიური ნაპოვნი წმინდა გრძნობათა წარსულისა.

ღმერთო, რას ვიზამ, როცა მოვკვდები,
დიდ წყვდიადში რომ სანთლად-შიშველი შევალ,
იქ რა იქნება...
რისთვის უნდა ვემზადო, ღმერთო?
წყლისთვის, ცეცხლისთვის, თუ ჰაერისთვის...
მე ხომ ერთი ხორცის პატრონი კაცი ვარ,
ერთ ხორცში მდგარი და ერთ ხორცის მიწადმიმქცევი...

მეთექვსმეტე საუკუნეში ორმოცდათხუთმეტჯერ შემოესიენ საქართველოს!.. აბა, დაითვალე, გაამრავლე, გაყავი, მიუმატე და გამოაკელი... აღმოსავლეთიდან, სამხრეთიდან, ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან.

ამ ჩიტის ბარტყს კი, თითქოს გაუგია ჩემი ამბავი, ისე მზვერავს ბუჩქზე შემომჯდარი... როგორც ჩანს, კვლავ სხვის მიწაზე ვარ.

მიცნეს მე აქ და უნდა წავიდე!.. თავმა ჩემმაც მიცნო მე და დაიჯერა და გაიხარა და ირწმუნა _ რომ მე ვიყავ და განიფრთხო უძილობა და დაიძინა მადლიერმა, რაკიღა მიცნო... უნდა წავიდე!..

აბა, ისუნთქე, იყნოსე ჰაერი,
ზარების რეკვა და გალობისნაირი
არც ერთი არ ისმის.

უმგლო ყმუილი,
უძროხო ბღავილი...

აბა, ცა და მიწა
მოისიგრძეგანისე,
რაც არის,
მხოლოდღა რამეა რამესი.

უმგლო ყმუილი,
უძროხო ბღავილი...

რაზედაც დაობენ,
ის მუდამ სხვისია,
ეს, მერწმუნე, რომ
სულ არავისია.

უმგლო ყმუილი,
უძროხო ბღავილი...

_ ამ ხეობისია?
_ ამ მონასტრისია?

უმგლო ყმუილი,
უძროხო ბღავილი...

სანამ ნაგავს არ გადაყრი, ახალი დღე არ დაიწყება!
ერთი ხორცის პატრონი კაცი ხარ, ერთ ხორცში მდგარი
და ერთ ხორცის მიწადმიმქცევი...

უნდა იცხოვრო!
უნდა ჩაიდინო შენი წილი გმირობა, უნდა იცხოვრო!..
რომ გაგიჭირდება, უნდა მათრახი დაჰკრა _
გასწიე, შე ოხერო ჩემო თავო, ერთხელ გერგო, განა ათასჯერ!..
მთავარია, რომ გაქვს ფეხსაცმელი.
დაიარე ეზო, დაწყვიტე კომშისა და მარწყვის ფოთლები,
ნახარში დალიე... დაიფერფლე მიწის სარკეში. თუ ტყეები კვლავ ადგილზეა, შეაგროვე პანტა, მაჟალო, კენკრა ათასგვარი, დეკაზე წადი, მოაგროვე ცაცხვის ყვავილები, ძირტკბილას ფესვები მოიმარაგე, კარგი არის გამხმარ თამბაქოს თუკი შეურევ... ბევრი კერკი, ჩურჩა და ჩირი, გაახმე მწვანილი, სუნელი დანაყე, აღადგინე შინდის შეჭამადი, დოშხალა, ხავიწი... ტყემალს მიაქვს თქვენი ტყეები, ტყემალი კი არაფერს ისე არ უხდება, როგორც ცარიელ თითებს... სამკურნალო ბალახები _ მრავალძარღვა, ქრისტესსისხლა, შალშავი, ვირისტერფა... მიწაზე ბევრი უცხო ხარობს, ტყეშიც ბევრია, მთავარია არ გამოგრჩეს მთვარის ფაზები.
პირმშიერი არ იქნები, თუ იყოლიებ თხას, ძროხასაც-კი...
ეს, რაც ვიცი მიწის ნაყოფებზე.
ცის ნაყოფები ღამითა კრიფე.
ბევრი იარე, შესაძლოა, რომელიმე გზა აღიმართოს და ცაში შეგაგდოს.
არ შეიძლება შენი მიწაში ჩადება,
სამარე არ არის საიდუმლოს ადგილი.

study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Wed Feb 23, 2011 7:13 pm

‎"როგორც მე მგონავ, – ბესიკ ხარნაულის ჩვენთვის დასანახი პორტრეტის ჯერაც შეუმჩნეველი, სამიღმიერო არე–მარედან ცალთვალა დევი, ვაჟა–ფშაველა გადმოიმზირება, პაპამის ქიტესა ხარანაულთან ერთად რომ მიუჯდებოდა ხოლმე ხაჭო–ერბოიან და ჟიპიტაურიან სუფრასა თიანეთში და, – თუ მისცეს, მარტო ბესიკისა კი არა, მთელი საქართველოსი იქნება ის ნობელი..."


მიხო მოსულიშვილი.
2010 წლის 8 დეკემბერი.
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Sat Apr 02, 2011 7:04 pm

From THE LAME DOLL by Besik Kharanauli, translated from Georgian by Timothy Kercher and Ani Kopaliani


I met Tim Kercher during the Vermont College of Fine Arts residency in Slovenia in 2008. You can see my photos from that trip here. He was living in Tbilisi, Georgia, at the time (now he and his wife and their brand new twin girls live in Kyiv in Ukraine) and that got me interested in talking to him because I had spent time in Tbilisi in the late 1980s when I toured the old Soviet Union at the invitation of the Soviet Writers Union. Tbilisi was an amazing place–intricate frame buildings, statues of Lermontov, fiery aging writers, all of whom claimed to have been put up against a wall a nearly shot by the Russians, vineyards, immense hospitality, gracious toasts–and my interpreter, Inge Paliani, took me to see Stalin’s mother’s grave. Inge subsequently translated two of my stories and published them for me in a Georgian magazine. So it gives me intense pleasure to finally return the favour and publish a Georgian writer in translation in Numéro Cinq. For a little background see “Conformism and Resistance: The Birth of Modern Georgian Literature,” included here starting on page 7. Georgian is a language spoken by about 4 million people, but these people are proud of their literary heritage. Even Stalin was a poet. They even have their own national epic, The Knight in the Panther’s Skin.

Timothy Kercher is a graduate of VCFA. He now, as I said, makes his home in Kyiv, after spending the previous four years in Georgia, where he was editing and translating an anthology of contemporary Georgian poetry. Originally from Colorado, he teaches high school English and is working in his fifth country overseas—Mongolia, Mexico, and Bosnia being the others. His manuscript Nobody’s Odyssey was recently selected as a finalist for the John Ciardi Prize for Poetry. His poems and translations have appeared or are forthcoming in a number of literary publications, including Atlanta Review, The Dirty Goat, Poetry International Journal, The Evansville Review, upstreet, Guernica, The Minnesota Review and others.

Ani Kopaliani holds a MA in the theory of translation. She is working towards a PhD in the same subject at Tbilisi State University. She was named Best Young Georgian Translator in 2005 and again in 2010. She has published a translation of Louisa May Alcott’s novel, Little Women, and is currently translating William Faulkner’s Flags in the Dust into Georgian.

Besik Kharanauli‘s The Lame Doll, which was published in Georgia (USSR at the time) in 1971. It was groundbreaking–the first poem to employ free verse (and to have an average “everyman” as persona) in Georgian. It influenced the entire generation of Georgian poets. This is his first complete work translated into English. The Georgian government just nominated Besik for the Nobel Prize, although there’s little chance he’ll win it–this being his only work published in English (a novel of his was recently translated into French and won some awards—my next project is to translate this novel into English). The complete translation of The Lame Doll is going to be published in Turkey by a Georgian press sometime next year. —Timothy Kercher


From THE LAME DOLL
by Besik Kharanauli
translated by Timothy Kercher and Ani Kopaliani



IV.
It’s morning. March. February.

Rush hour. Drizzle. Noise.

The kind of weather
where everything you see
or think is stitched with vanity.


It’s neither suburb
nor center, but a midday sun.
If a man isn’t a worker
in a district like this,
he’s a state servant.

An office sign
like a black cloud
hides the sky
and the days go on
bluelessly, tediously.

A tram with a small bell on its neck speeds away.

At the bus stop, a mother and daughter,
both beautiful,
young,
both women,
a doe and heifer
clinging to each other
like two leaves in the wind:
“There’s not been even a single nice day
since March began.”
Their mutual attraction is mysterious,
the way they lean into each other
as if they want to remember,
can never forget,
that once
they were one body.
Two does, freezing.
Their frozen knees shaking,
they are chilled like a cliff in water,
chilled like a waterwheel
placed in a creek.
Who will lead them to my pond,
who, who will do this—
so that I can look out and see them
in front of the fence with their heads bowed.
I’ll go out, run out,
tear down the fence stakes,
and over the only one
I’ll leave standing
they will step graciously,
they will take care of everything,
they will immediately warm
my front yard.
The stones covering the buried
will tremble
as if those who can no longer move are moving.
I don’t want to be Georgian again in the next world,
but would like to be a child of a large nation,
to make known with one word
who I am.
“Mon Dieu”—how many times have these words
been pronounced, Lord,
how many lies, how many truths,
how many unrealized dreams!

“Mon Dieu!”
They have not pulled them out
like a clump or ball of dough,
but have ripped them apart,
hoisted them in the air
to get them dry,
to clean off the slime
and then— TSKAP!
Fried them on the sizzling pan
and then shut their eyes
to forget where they left them—
to not burn their conscience
when passing that place,
to not allow it to appear in their memories
like a needle appears in the hole of a button.
They threw them out and ran away,
hid themselves immediately.
For then the voice splashing the water,
or the voice hitting the asphalt
couldn’t look into their windows
like ivy, soft combs
of ivy.
And at exactly the most inconvenient moment…
In short, these words must be avoided,
this, the wrong time to remember!
—Sadly! They have to be safe about it,
have to be assured.
They, themselves, ask for mercy from a beggar
standing right outside the door.

“Raised up”?… “Risen up”?…
Do these words beat him down
when he has already overcome so many obstacles?!

Turn your head not because you’re in love,
not because your heart is broken
toward nature, toward people,

if you sing,
it’s better to sing about yourself
and be sure, self-love
is a holy thing,
when you’re alone,
when you’re down in the dumps,
when no one visits.
When you see yourself
either on a mountain or in a valley,
maybe going over a ridge,
maybe standing undressed by a river,
when, as a show for others,
and to cheat yourself,
you give a name to these aimless
and phony wanderings
that have no definition in all of nature
and is the reason that someone from a distance yells:
“You, you wind fucker!”
when it’s all that you can do:
to give life to a field
and get married this way,
and make friends
with the rabbit
you’re calling to in vain, in vain…
If you sing,
better sing about yourself
and be sure, self-love
is a holy thing.
When in this city,
a city of millions,
you walk with your ear to the ground, fruitless—
nobody calls you from a single window,
nobody looks over you from a single balcony
like a cuckoo from a clock:
nobody spreads his arms mid-street
after seeing you,
as if you haven’t lived here for long,
an immensely long time,
but you were a peasant
who came down here to shop—

then your heart will be filled
with self compassion,
and if you sing,
sing about yourself as before
and be sure,
self-love
is a holy thing.

My funny hat
is hung in the hallway
and will even hang for three centuries
if they let it,
and as for me I’m getting wet here.
“You live crookedly, do thing backwards,
wearing that hat
only when the weather is warm.”
If this street tram would go on endlessly
would it still have passengers?
If it wouldn’t hurry,
if it wouldn’t stop,
but move on and on endlessly,
the passengers drying their feet under the seats.

—Translated by Timothy Kercher & Ani Kopaliani

See other Tim Kercher translations in Guernica.

——————————
ხეიბარი თოჯინა
IV

დილაა. მარტი. თებერვალი.
პიკის საათი. ჟინჟღლი. ხმაური.

ასეთ ამინდში
ყველაფერს, რასაც დაინახავ,

ან გაიფიქრებ, ამაოება ზედ აკერია.

ეს ქალაქგარეთი არ გახლავთ,
არც ცენტრია _ შუაგული მზე,
ეს ისეთი რაიონია,

სადაც კაცი, თუ მუშა არაა,

მოსამსახურეა.

აბრა დაწესებულების,

როგორც შავი ღრუბელი,

ეფარება ცას
და დღეები მიდიან

ულაჟვარდოდ, მოწყენით.

ყელეჟვნიანი ტრამვაი გარბის.

გაჩერებასთან დედა-შვილი,
ორივ ლამაზი,

ახალგაზრდა,
ორივ ქალი,

ფურ-დეკეული;
ერთმანეთს ეკვრიან,
როგორც ორი ფოთოლი ქარში.
”რაც ეს მარტი დაიწყო,

არ გამოსულა ერთი კარგი დღე”.
გამოუცნობია ამათი ლტოლვა,
ერთმანეთში რომ მიიწევენ,
თითქოს უნდათ გაიხსენონ,
თითქოს ვერა და ვერ დაუვიწყნიათ,
რომ ოდესღაც

ერთ სხეულ იყვნენ.
ორი ფური სიცივეში…
ცივ-ცივ მუხლებს უხათქუნებენ.
ასევე სცივათ ტინებს წყალში,
ასე სცივათ წისქვილის ბოძებს,

ფშანში ჩასობილთ.
ვინ შეუძღვება ამათ ჩემს ბაკში,
vინ, ვინ იქმს ამას –
რომ გამოვხედო და დავინახო
ხარიხების წინ თავდახრილები.
გავალ, გავიქცევი,

ხარიხებს გადმოვყრი,
ერთზე, რომელსაც იქვე დავტოვებ,
ფეხებს ლამაზად გადმოიტანენ,
ყველაფერს მიხედავენ,

უმალ გაათბობენ
ჩემი სახლის წინაეზოს.
ჩემი სახლის ქვებს

შეაჟრჟოლებს,
როგორც მიწაში გადაჩვეულებს.
საიქიოში აღარ მინდა მე ქართველობა,
რომელიმე დიდი ერის შვილი მსურს ვიყო,
რომ ერთი სიტყვით გავაგებინო ყველას

ვინცა ვარ.
“Mon Dieu” _ რამდენჯერ წარმოთქმულა

ეს სიტყვა, ღმერთო,
რამდენი ტყუილი, რამდენი მართალი,
რამდენი აუხდენელი ოცნება!

“Mon Dieu”!
არა როგორც მასა, როგორც გუნდა,
ისე კი არ ამოუღიათ,
ორი თითით ამოძიძგნეს,
ცოტა ხანს ჰაერზე გააჩერეს,

გააშრეს,

ლოპი მოაცილეს

და მერე _ წკაპ!
ცხელ ტაფაზე ცხვი!..
და შემდეგ თვალებდახუჭულებმა,
რომ არ დამახსოვრებოდათ, თუ რა ადგილას _
და იქ გავლისას

სინდისი არ დაწვოდათ მერე,
და, როგორც ნემსი საღილეში,
მოგონებებში იმგვარად არ ამოსჩენოდათ, _
მოისროლეს და გაეცალნენ,

უცებ გაშორდნენ,
რომ შემდეგ წყალში ტყაპანის ხმამ

ან ასფალტზე დანარცხების ხმამ

სუროსავით, სუროს ფოთლის

ნაზი ბიბილოსავით

არ შეიხედოს მათ ფანჯარაში.
სწორედ ისეთ დროს…

მოკლედ, უდროო დროს

არ გაახსენდეთ!
_ აი, ამაში უნდა იყვნენ დაჯერებულნი,

დაზღვეულები.
თვითონ ითხოვენ შეწყალებას
კარზე მომდგარი მათხოვრისაგან!

”აღზრდა”?.. ”აღიზარდა”?..
ახლა დაეცა ეს სიტყვა თავზე,
როცა უკვე ფონს გასულია?!

იმიტომ კი არა, რომ შეყვარებული ხარ,
იმიტომ, რომ გული გაგიტყდა,
შემოაბრუნე ბუნებისკენ, ხaლxისკენ პირი!

თუ იმღერებ, ისევ შენს თავზე იმღერე,
და გწამდეს, წმინდა არის

თავის თავის სიყვარული,
როცა შენ მარტო ხარ,

როცა შენ ცოდო ხარ,
როცა არავინ არ მოდის.
როცა შენს თავს ხედავ

ხან მთაში, ხან ბარში,
ხან ქედზე გადამავალს,

ხან მდინარესთან გახდილს,
როცა სხვების დასანახადაც

და თავის მოსატყუებლადაც
სახელს არქმევ ამ უმიზნო

და ტყუილ ხეტიალს,
რომელსაც ბუნებაში არაფერი ჰქვია,
და ამიტომ ვიღაც შორიდან გეძახის:

”ქარის მპეპლავოო!”..
როცა ისღა დაგრჩენია,

სული ჩაუდგა მინდორს
და ასეთნაირად შეირთო ცოლი,
ხოლო მეგობრად კი

ის კურდღელი იყოლიო,
რომელსაც ამაოდ, ამაოდ ეძახი……
თუ იმღერებ, ისევ შენს თავზე იმღერე
და გწამდეს, წმინდა არის

თავის თავის სიყვარული.

როცა ამ ქალაქში,

ამ მილიონიან ქალაქში
ტყუილად დადიხარ სმენადაცქვეტილი,
არავინ გეძახის არც ერთი ფანჯრიდან,
არავინ გადმოდგება არც ერთი ავინიდან
საათის გუგულივით:
არავინ გაშლის ხელებს შუა ქუჩაში

შენს დანახვაზე,
თითქოს შენ აქ დიდხანს,

დიდხანს კი არ გეცხოვროს,
არამედ საყიდლებზე ჩამოსული გლეხი იყო, _
მაშინ სიბრალულით

აგევსება შენდამი გული
და, თუ იმღერებ,

ისევ შენს თავზე იმღერე
და გწამდეს,

წმინდა არის თავის თავის სიყვარული.

ჩემი სასაცილო ქუდი

დერეფანში ჰკიდია.
სამი საუკუნეც ეკიდება,

რომ დააცადონ,
მე კი აქ ვსველდები.
”უვარგისი ხარ, უვარგისი,

უკუღმართი ხარ,
როცა თბილა, მაშინ გახურავს!”
ეს ტრამვაი რომ სულ მიდიოდეს,

ეყოლებოდა მუშტრები ნეტავ?
არცა ჩქარობდეს, არც ჩერდებოდეს,
სულ მიდიოდეს და მიდიოდეს,
მგზავრი კი სკამქვეშ იშრობდეს ფეხებს.

Link - http://dgvcfaspring10.wordpress.com/2011/01/11/from-the-lame-doll-by-besik-kharanauli-translated-from-georgian-by-timothy-kercher-and-ani-kopaliani/#comment-7007


study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Sat May 26, 2012 7:48 pm



წიგნის დასახელება – "ლექსები, პოემები. 1954 – 2005"
ავტორი – ბესიკ ხარანაული
გვერდების რაოდენობა – 878
ყდა – მაგარი
ISBN 978-9941-440-09-0
რედაქტორები - ნინო სადღობელაშვილი, ზვიად კვარაცხელია
გარეკანის დიზაინერი – მარიამ ხარანაული
გამოცემის წელი: 2012
გამომცემლობა: “ინტელექტი"
ფასი – ოცი ლარი წიგნის ფესტივალზე

წიგნი გამოიცა საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს მხარდაჭერით.


study

და აი, მე ვიყიდე ქვეყანა

და აი, მე ვიყიდე ქვეყანა
და აღარაფერია ამ მიწაზე, ჩემი რომ არ იყოს.

ისე უცაბედად მოხდა ყველაფერი,
რომ არცაა გასაკვირი, ასე რომ მოხდა:
გავიხედე და... მომდგომოდა ჯოხის რაკუნით
ჩემივ ნათქვამი, წლების უკან დაწერილი ჩემივ სტრიქონი
და დამცინავად დამკითხავდა ბრაზიანი ხმით:
”სიღარიბის ნოსტალგია ისევ ღარიბს ეწვევა ხოლმე?” - ასეა, არა? ნაღარიბალო!
და დაიწყო ამის მერე, რაც რომ დაიწყო:
დამცხო და დამცხო ჯოხად ქმნილმა ჩემმავ სტრიქონმა,
ამჩეჩ-დამჩეჩა და წინ გამიგდო:
შიშველმა ტანზე გრძელი ლაბადის შემოხევა ძლივს მოვასწარი
და კიდევ კარგი, გზაზე თოკის ნაგლეჯიც ეგდო.

მტერი იყოს ამათ იმედად:
გავრბოდი და გზად იმ კაცის სახედა ვგრძნობდი,
ჟამიანობას რომ გამოექცა თავის სოფლიდან, ტანსაცმელი რომ დაყარა და გამოვარდა,
შიშველ ყვერებს რომ მიიქნევდა და მირბოდა თავდავიწყებით,
რადგანაც ჟამი მოჰყვებოდა უკან მუქარით...

მეც, როგორც გლეხმა თავის ყანაში შესულ მოზვერს დაკრას ჯოხი
და შხამ-ვახშმად ამოადინოს, რაც გაიხარა, სულ ძუნძულით დამატარა
ქუჩები და ქუჩაბანდები,
ერთი შეხედვით - ერთ სურათად დამანახა მთელი ქალაქი,
რის შემდეგაც ერთი წამით ამომასუნთა, და შევნელდით დიდ ბაზრობასთან
(მხოლოდ ცოტად წამკრა წვერი ჩემმა სტრიქონმა, შინ რომ შევეგდე).

და აი, მაშინვე:
ბაზრობების კიდეებზე მოსიარულე მარგინალი,
სკამუკების გამყიდველი მოხუცი კკაცი:
თითო ხელში თითო სკამი დაეჭირა და
მოცოცავდა, გეგონება კლდეებს შორის გაბმულ ბაგირზე.
სიბერემ ისე არ შემაწუხა ამ კაცისამ, როგორც სიბრიყვემ:
- დალოცვილო, მარაოსავით რომ დაგიჭერია ეგ სკამები და დალაყლაყობ,
ადექი და ერთზე დაჯექ და მეორე გვერდით მოიდგი,
რომ ნახავენ, რომ დაჯდომაც არის თურმე მაგ სკამებზე შესაძლებელი, უფრო იყიდიან.
აქ არავინ არის ისეთი, სიარულს ჯდომა რომ არ ერჩიოს.

მშიერი ხარ, ნიკაპი ყრონჭზე ჩამოგცოცებია,
თან, ეტყობა, თავის თავის მეაბუჩეც ხარ, თორემ იყიდდი რასმეს მოსალოღნს,
აგერ ფუნთუშებს იხვეწება ჯანსაღი ქალი:
სამარშრუტო ავტობუსშიც შერგო თავი - ფუნთიშაო! - შეახსენა მთელ ავტობუსს,
რომელსაც სულ არ ჭირდებოდა ეს შეხსენება, სუნიც კმაროდა,
მით უფრო რომ შემოდგომის გამჭვირვალე დილიდ ჰაერში
ორმაგი ძალით მუშაობს ყნოსვა.
ამან კი სამჯერ უფრო ჯიბრით გაუმეორა - ფუნთუშებიო!
მაგრამ მთლიანად გაჭედილმა ავტობუსმა ცხვირები რომ სხვა მხრით მიმართა,
ჩაიქირქილა:
- დავიჯერო, სუყველა ასე გაბესკნილი გამოხვედით ამუთენია?..
და, ჰაჰაჰაჰაო, გაიფიქრა, თქვენი კარგიცო...
და შემებრალა ავტობუსი თავის შიგთავსით, რადგან, როგორც სისაძაგლით გავსილ რამეს, ისე გაშორდა.

მე და ჩემს სტრიქონს არ მოგვეწონა ფუნთუშების ეს გამყიდველი,
მაგრამ გავჩუმდით.

- მიდი, იმ მოხუცს ხელი დაუცალე, იყიდე სკამები, მიბიძგა სტრიქონმა,
მეც ვიყიდე
და ორი სკამით მეტი გახდა ჩემი ქონება.

და ეს სურვილიც რომ შევასრულე ამ სტრიქონისა,
გამახსენდა, საკუთარიც რომ მქონდა ერთი,
ძალიან ძველი,
და გავიჭერ რუსთაველისკენ.

ეს ქუჩა თუმც ყველაზე ლამაზია და კეთილქმნილი,
წამდაუწუმ შეიძლება მათხოვარზე დაგიცდეს ფეხი
და შეიქნე სწორედ იმის ასაყენები, ვისაც გაურბი.

გამიმართლა, მოდიოდა:
ძველი კაცი, ცხოვრებისგან და ამინდებისგან
გამოცდილი და დამუნჯებული.
ერთიდაიგივე იყო თვითონ აგერ უკვე წელი რამდენი
და გულზეც ერთიდაიგივე რაოდენობის ფეხსაცმეის თასმა ეკიდა.

ვისთვის დააქვს ეს თასმები, ვერ გამიგია:
წარმოუდგენელია, რუსთაველზე ვინმე შედგეს, თასმა აიღოს,
ფეხი შეიმაღლოს და თასმების გაყრა დაიწყოს.

ამას, როგორც ჩანს, თავი ისევ ძველ დროში ახსოვს,
ახლა თასმები ფეხსაცმელებს თვონვე ცვეთენ.

ან სპექტაკლს ხომ არ გვიდგამს რამეს და ჩვენ არ ვიცით?
რაკი აღარც მკითხავები ბუდობენ სადმე
და აღარც მტვერში სხედან გულგადაღეღილი წინასწარმეტყველნი?
ამას კი იქნებ მოთმინების ქადაგება აქვს ჩაფიქრებული -
ქარავნისგან ჩამორჩენილ აქლემის სახით
და ყელიდან ჩამოშვებული ძველი თასმებით,
მკერდსა და შარვლის წინ-შესაკრავს რომ უფარავენ,
ვითომ ფაფარში შეფარული ეჟვნები და ზანზალაკები
ჟღარუნობენ მარტოდ მოარული აქლემის ყელზე
უდაბნოში, რომელმაც მარტო მთვარე და მზე იცის.

.


study


Last edited by Admin on Sat Oct 13, 2012 6:40 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Fri Jun 29, 2012 12:05 am



გიორგი კეკელიძე მწერალ ბესიკ ხარანაულს ეწვია სტუმრად.
საუბარი სოფელი სხლოვანში, ვაჟა ფშაველას დედის ნასახლარზე ჩაიწერა.
Published on Jun 28, 2012
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Wed Sep 19, 2012 10:29 am

ბესიკ ხარანაული


მკვდრების სიმღერა


როცა ეს ყველაფერი არყოფნაში გადაინაცვლებს,
როცა გაყვავილდება ცხოვრება და ჩვენ აღარ ვიქნებით,
გახსოვდეთ, რომ ყველაფერი ნამდვილად იყო!

როცა სამართალი ხელთ მახვილს დაიჭერს,
როდესაც ახლები შურისგებით გაძღებიან
და სახრჩობელებიდან გვამებს ჩამოხსნიან,
საფლავებს გათხრიან, ლოდებს გადაყრიან,
ამოაშიშვლებენ, ამოატიტვლებენ
და მკვდრებს, როგორც ცოცხლებს, ისე გალახავენ,
რომ ხსენდეს ის დღე საუკუნეებში
ვით ”მკვდრების გალახვა”...
როცა ყველაფერზე, რაც იმ დღეს მოხდება,
ძეგლი აიგება თუ სახლი დაინგრევა,
წვიმა მოვა თუ მიწისძვრა იქნება,
ბატკანი გაჩნდება თუ ყრმა დაიბადება,
იტყვიან დანანებით თუ თავისმართლებით --
”ეს იყო მკვდრების გალახვის დღესაო”.

მანამდის კი, მანამდის, ვიდრე მიწაში ვართ
და ვისვენებთ ყოველივე ზედმეტობისაგან,
რითაც რომ სიცოცხლე აღჭურავს ადამიანს,
ქალი -- ქალობისგან,
კაცი -- კაცობისგან,
ღარიბი -- ძონძთაგან,
მდიდარი -- ფულისგან,
მეძავი -- სიძვისგან,
პოეტი -- ლექსისგან და სხვა ანცობისგან...
მანამდის,
ვიდრე ძალა შესწევთ ჩვენს ლანდებს,
გაფრთხილებთ:
არავინ მოგატყუოთ, არავის დაუჯეროთ,
არ გადაახვნევინოთ ჩვენი საფლავები,
გახსოვდეთ, რომ ყველაფერი ნამდვილად იყო!
და უფრო მეტიც...
რომ ირწმუნოთ ჩვენი ნათქვამი,
რომ ღირსებაც ვიცოდით და თავის დაცინვაც,
რომ გვექეიფა ამაოებაზე და რომ გვეხალისა,
თუმცა კი ჩვენში არ ერია არცერთი მართალი,
ბნელში და შიმშილში, შიშში, მონობაში,
ჩვენ მაინც ვმღეროდით:

ეს ცხოვრება არაა იმათთვის, ვისაც ეჩქარება,
ეს ცხოვრებაა იმათთვის, ვისაც აგვიანდება,
ვინც შეიყოლია დარდმა და მწუხარებამ,
ვინც საწოლიდან ამდგარ ცოლს თვალი გააყოლა,
ვინც ყოყმანით დაიწყო დილა,
ვინც დაბადებითვე შეყოვნებულია,
ვინც ლოგინში ოცნებას არჩევს წვირიან ცხოვრებას,
ვინც ღმერთისთვის ბევრი ილოცა და უჭირს პირველი ნაბიჯის გადადგმა,
ვინც დაკარგულია ”ჰო”-ში და ”არა”-ში,
ვინც აფასებს წვრილმან რამეებს,
რადგან მსხვილმანი -- დაბადება და სიკვდილია
და არც ერთი ჩვენ არ გვეკუთვნის,
ვინც იცის, რომ, რასაც აჰყვები, იმად იქცევი,
რომ, ვინც მსუბუქად ეწევა უღელს, ის უხმოდ კვდება მოხრეშილ გზაზე,
ვინც იცის, რომ სიხარული უბოროტოდ როდი არსებობს,
იმისი მოსვლით მუდამ რაღაც დაივიწყება,
ვინც იცის, რომ ნიჭიერი მილიონჯერ უღალატებს ხოლმე თავის თავს,
უნიჭო კი ერთხელაც არა,
რომ, ვინც არ აფრენს, ის სხვა რამით ზღავს,
ვინც ზიზღის რუკას სიფრთხილით ადგენს, რომ სიყვარულს არ დაამთხვიოს,
ვინც იცის, რა ბოროტებაა, გაღვიძებისთანავე შეუბჯინო ცხოვრებას თვალი,
ვინც იცის, რომ მთავარი სიტყვები უკვე წარმოითქვა
და ახლა საჭიროა მათგან დროზე გაცლა,
ვინც იცის -- ადამიანს ისიც შთააგონებს,
რომ შეუძლია რაღაც შებილწოს,
რომ, უმჯობესია ერთი ნაკლი სრულყო,
ვიდრე მოედო ათას სიქველეს,
რომ, ვინც დალია საწამლავი, თაფლი უკვე ვეღარ უშველის,
რომ მოძულეებს ხიდი არასდროს არ ჩაუტყდებათ,
რომ გაქცეულ ცოლს მზითვით უკან არავინ მისდევს,
რომ სილამაზე არსებობს იმიტომ,
შეუმჩნეველი რომ იყოს ბრმებისთვის,
რომ ყველაზე საშინელი გასახსენებელია
სიყვარულის დრო,
რომ ჯეჯილი მოსავალზე მეტი არის, იმედი -- პურზე,
რომ განსაკუთრებით სახიფათონია
ღვთისმოსავები და პატრიოტები
და მორალისტის ერთადერთი თავშესაფარიც -- უზნეობაა,
რომ ხალხმა მარტი პირჯვრისწერა ისწავლა ქრისტესგან,
სხვა ყველაფერი, რაც ძნელია, მას შეატოვა,
ხელი კი არ დაუცალეს, როგორც წვიმას ხელს უცლის ბავშვი,
რომ სიძულვილის გრძნობა ქონება არაა,
მაგრამ სულ უგრძნობლობას მაინც სჯობია,
რომ კაცი მაშინ მღერის ცხოვრებაზე, როცა მასში განსაქონლდება ეშმაკი,
რომ, როგორც კი ტყუილის თქმა მომინდება,
ვგრძნობ, როგორ მიბრუნდება სიცოცხლის ხალისი,
რომ სისულელეა ადამიანებს შენზე რომ უამბობ,
ადამიანებს უნდა მოუყვე მათზე,
რომ, განა ი მ ა ს უფრო მეტი მიზეზი ჰქონდა
ვიდრე მე მაქვს -- გაჯავრებისა?
მე ამათში ჩარჩენილი ვარ, ის კი წავიდა,
რომ ადამიანი ფასობს ცდუნებებით,
რომ ”მე ვტყუი, ესე იგი - ვარსებობ”
და ასე შემდეგ.

ვინც იცის, რომ საპნის ბუშტით ვერ აფრინდები,
იმით მხოლოდ შეიძლება ძირს დაენარცხო --
ქვემოთდახრილ ქუთუთოთა გაკვირვებაში,
ვინც იხუმრა, რომ ორი რამ -- ფული და სული
არავის არ უნდა გაანდო,
ვინც სიკვდილის წინ დაიბარა --
”მეძიეთ მე დაკარგულ საგნებში”,
ვინც იცის, თუ რაზე იოცნებოს: განვითარება და ბუნებრივი კლება
(თითქოს ჭკნობა ყვავილობაში),
როცა სულიცა და სხეულიც ერთად ჩაიწვება,
ვინც იცის, რომ ცხოვრება წაგებულია დავიწყებულ სიზარმაცეებში,
რომ, საქმე და თამაში ის ორი სარკეა,
სადაც ადამიანს თავის სახის ხილვა შეუძლია
და, რომ განუწყვეტელ გადანაცვლებებში
ეს ორი სარკე ერთმანეთს ერწყმის,
ვინც იცის, რომ, თუკი გელოლიავებიან,
ესე იგი რაღაცაზე თვალსა ხუჭავენ,
ვინც იცის, რომ, თუ არ შეეგუები სიბრძნისათვის წაყრუებას და
სილამაზისთვის თითებშორის ცქერას,
ისინი გაგსრესენ,
ვინც არ დაკარგა გულუბრყვილობა, რომ გაიკვირვოს მეათასეჯერ --
რატომ არის ეს ცხოვრება ყოველ წამში ასე ახალი,
როდესაც ასე ძველია და გაცვეთილი,
ვინც იცის, კაცს ეჭვი რომ არ გაუმართლდება,
სიყვარული უნდა დადოს იმის ადგილას,
ვინც იცის, რომ ბრძენი არ დაიცავს თავის სიმართლეს,
ბრძენი ელოდება ბრმა შემთხვევას, როდესაც მას დაუჯერებენ,
ვინც იცის, რომ საქართველოში
გიჟიც კი არ არის თანმიმდევრული,
რომ ჯვარი, რომელსაც მიაყუდებ, არ არის ჯვარი,
ჯვარი ის არის, სულ რომელიც უნდა ატარო
და ასე შემდეგ.

ეს ცხოვრება არაა იმათთვის, ვისაც ეჩქარება,
ვინც ცოლს გაუღრინა - ჩაიცვი, წავიდეთ!..
ეს ცხოვრებაა იმათთვის,
ვინც მრავალწლის ფიქრით შეიგნო,
რომ ადამიანი ფასობს ცდუნებებით,
რომ საბოლოოს დარწმუნებულები მიწაში წვანან.

ასე ვიცხოვრეთ ჩვენ საქართველოში,
ხან ჯოჯოხეთად რომ ვსახავდით და ხან ლურჯ ქედებად
და თუმცა საჯდომებით სკამებზე ვემაგრეთ,
აზრები მაინც მიმოგვდიოდა
და წვერს ვიპარსავდით რადიოჰანგებზე,
საკუთარი სიმღერა კი საფლავში მიგვქონდა,

და

როცა ეს ყველაფერი არყოფნაში გადაინაცვლებს,
როცა გაყვავილდება ცხოვრება და ჩვენ აღარ ვიქნებით,
გახსოვდეთ, რომ ყველაფერი ნამდვილად იყო!..

study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Mon Dec 10, 2012 3:52 pm

ბესიკ ხარანაული


ჯოხი

ჯოხი დავკარგე, თავმკვდარმა,
კოხტად გათლილი შინდიო.
სანამ ის ხელში მეჭირა,
არაფრის მქონდა რიდიო.
მისაწვდელს მივეწვდებოდი,
მოსაწვდელს მოვიწვდიდიო.
შავშუაღამე გზაზედა
თამამდ გავივლიდიო.
ივრისპირებში გავწირე,
მთვრალი რო ჩამოვჯდიდიო.
ჯინჭველაები ჩქროლავდნენ,
წყალზე გავუდე ხიდიო.


ბმული - http://gf.ghn.ge/view.php?post=135

Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Tue Dec 18, 2012 2:13 pm



წიგნის სახელწოდება - "მთავარი გამთამაშებელი" (მეტაპოეტური წიგნი-კონცერტი)
ავტორი - ბესიკ ხარანაული
რედაქტროი - ზვიად კვარაცხელია
გარეკანის დიზაინი - ილია ხელაია
გამომცემლობა - "ინტელექტი"
გამოცემის წელი - 2012
ISBN 978-9941-440-97-7
გვერდები რაოდენობა - 390
ყდა - მაგარი

ანოტაცია -
"ვისთვისაა ეს წიგნი?" – სხვა არაერთ კითხვასთან ერთად, ერ­თი ასე­თი კითხვაც ისმის ბესიკ ხარანაულის ახალ კრებულში და სა­ეგე­ბიო პასუხიც იქვეა: "ეს წიგნია დაეჭვებულთათვის, ვინც მიწას ფეხის­გუ­ლებით გრძნობს და ჰაერს ყურის ქალამნებით! სამედაშენოა ეს წიგნი, მკითხველო!"

"მთავარი გამთამაშებელი" ბესიკ ხარანაულის 50-წლიანი შემოქმე­დე­ბითი მემკვიდრეობის განუყოფელი ნაწილიცაა და რაღაც ახალიც. განუ­ყოფელი და სისხლხორცეული იმიტომ, რომ ამ წიგნშიც, წინამორბედების მსგავსად, ფიქრია მთავარი პერსონაჟი.

სიახლეს რაც შეეხება: თუნდაც ის ერთი ფრაზა იკმარებდა, უფრო სწო­რად, ბესიკ ხარანაულის ცნობილი სტრიქონის – "ერთი ცრემლით მე­ტი ვარ თქვენზე" – ახლებური ვერსია: "ერთი ნაოჭით მეტი ხომ ვარ შენზე, მკითხველო!"

ბმული - https://www.facebook.com/photo.php?fbid=509994609032978&set=a.364693226896451.94105.100000673290255&type=1&theater&notif_t=photo_reply




Last edited by Admin on Sun May 26, 2013 11:11 am; edited 1 time in total
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Wed Dec 19, 2012 1:23 am

პოეტი-ქადაგი
დოკუმენტური ფილმი, 53:33 წთ.

სცენარის ავტორი - ქეთევან სადღობელაშვილი
რეჟისორი - გიორგი მოლოდინაშვილი
ოპერატორები - ლევან ლეკიაშვილი, კახა ბუხრაშვილი
კომპოზიტორი - გოგი ძოძუაშვილი

საზოგადოებრივი მაუწყებლის დოკუმენტური ფილმების სტუდია, 2012 წელი

http://1tv.ge/video/15809
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Thu May 23, 2013 10:50 pm



ბესიკ ხარანაული

მარტო იყოს უნდა კაცი და უხაროდეს...

მარტო იყოს უნდა კაცი და უხაროდეს...
არც რომ ნელა მიდიოდეს, არც რომ ჩქარობდეს,
მარტო უნდა იყოს კაცი და უხაროდეს.
არც არავის არ უყვარდეს, არც თვით ჰყვარობდეს,
მარტო იყოს უნდა კაცი და უხაროდეს.
როგორც ჩიტი იყოს ხეზე, მარტოდ გალობდეს,
მარტო იყოს უნდა კაცი და უხაროდეს.
ვინც ასშია და ვინც ხარობს, ღმერთი სწყალობდეს,
მარტო იყოს უნდა კაცი და უხაროდეს.
რა გრძნობაა, თუ ვიცოდე, დავისაჯოდე,
მარტო იყოს უნდა კაცი და უხაროდეს.
ღმერთი მარტოს არ გასწირავს, არც არაოდეს,
მარტო იყოს უნდა კაცი და უხაროდეს...


study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Fri Oct 11, 2013 9:13 am

ბესიკ ხარანაული

მთას მიმავალი ბერის გაფრთხილება

ბერო,
იქითკენ გზას ნუ დაიჭერ,
კაბის კალთები
დაგაცვდება იმ ღრანტეებში,
წელი მოგწყდება აღმართებზე,
ხოლო ზევით კი -
იმ მთით რომ გსურს გზის შემოკლება,
მყვირალა ირემი
სუნს უცვლის ტყეს,
ვნების ძაფებით ქსელავს ხეებს
და პირის ქაფით
აყვავილებს უჯიშო ბუჩქებს.
მკაცრებია მისი ფეხები ბალახებისთვის!
რადგანაც იქვე,
ანდა უფრო შორს,
არავინ ირემს გზას არ ასწავლის,
სულგაკმედილი სძოვს ფურირემი,
ნორჩი პირით ბალახსა წიწიკნის.
ბერო,
იქითკენ გზას ნუ დაიჭერ,
დაჯექი ჩვენთან,
მეღორეებს არაყი უდგათ,
ცეცხლი უნთიათ,
ჩვენც,ხომ გვხედავ,
აღარ ვნადირობთ.
მყვირალობაა,
ხარი ირემი ფურს დაეძებს
გავეშებული.
საძრახისია ვაჟკაცისთვის
სხვის გრძნობებში
ხელის ფათური.
დაჯექი,
შევსვათ!
ხვალ დილაზე მოვა მანქანა
და გაგაყოლებთ...



study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Fri Nov 21, 2014 2:53 pm



2012 წელს ვაჟა-ფშაველას საიუბილეო 150 წელთან დაკავშირებით, საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრომ "UNESCO"-ს მხარდაჭერით ფოტოალბომი „ვაჟა-ფშაველა“ გამოსცა.


ბესიკ ხარანაული

წინასიტყვაობა ფოტოალბომისათვის ''ვაჟა-ფშაველა''


„ვნუგეშობ იმით, მიწას მიწურად,
და ცას ციურად მივეთავაზი...“
ვაჟა


ვაჟა-ფშაველა 1861 წლის 14 ივლისს დაიბადა. თვითონ ამბობდა, 1862 წლის 15 მაისსო, მაგრამ ხალხმა ასე დაადგინა. ხალხმა, რომელიც სიცოცხლეშიც აღიარებდა და სიკვდილის შემდეგ კი გააღმერთა, ხალხმა, რომელიც ერთდროულად, ორმოცდათოთხმეტწლიან სიცოცხლეში, უდიერად, გულგრილად, როგორც უბირ მთიელს ისე ექცეოდა, თან "მთის არწივს" უწოდებდა და თან ნავთისა და მარილის საშოვრად დააწანწალებდა.

ვაჟა მაშინ მოევლინა ქვეყანას, როცა მის მშობლიურ კუთხეს კბილებით ეჭირა თემური მოწყობის ადათი და ბარიდან კი შავი ლაქასავით მოცოცავდა და უკვე პირველ ტალღებსაც ახლიდა გამოცვლილი ცხოვრების, უცხო საზოგადოებრივი მოწყობის მღვრიე, გაურკვეველი, უხსოვარდროინდელი მიჯნების, სახნავ-სათესების, სათიბების, საძოვრებისა და სანადირო ჭიუხების წამლეკავი სინამდვილე.

ვაჟას დროს ცხოვრებამ დაკარგა გმირი. დაკარგა გმირი პოეზიამაც. ხალხური პოეზია ხასიათს იცვლიდა, ანუ იმას აღნიშნავდა, რაც ცხოვრებაში იყო: ცარიელი მშვიდობა, ქონა-არქონა, მდიდარ-ღარიბი და ტყუილი... ტყუილი... და ყველაფრის წინაშე დამცირებული ტრადიციული გმირი. არსად სიამაყე, არსად ღირსება, ფულისთვის დედას ძუძუს მოაჭრიდნენ...

"ფშავლების პოეზია უფრო გმირული ხასიათისაა, განსაკუთრებით ძველი დროის ლექსები. ეს ადვილი გასაგებია იმისთვის, ვისაც უსწავლია ძველი, წარსული დრო საქართველოსი, საზოგადოდ და მთიელის ქართველებისა, კერძოდ. ძველი დრო იყო გმირობისა და ვაჟკაცობისა. საგმირო საქმეებით სავსე იყო ძველი ცხოვრება, მაშ რაზე ემღერა ხალხს, თუ არა გმირობაზე?..ძველს ლექსებში ერთადერთი წადილი, ღაღადისი ისმის: ვაჟკაცობა, მამაცობა, გულადობა; როგორც ახალ პოეზიაში სიღარიბეს და სიმდიდრეს უჭირავს ადგილი".

და ვაჟამ გადაწყვიტა დაებრუნებინა გმირი.

არ ენდო არაფერს – გაგულგრილებული ცხოვრების შემოთავაზებულს, მის დაწვრილმანებას, ცინიზმით შემოთავაზებულ ხურდას...

არ ვიცით, თვითონ ვაჟა თუ გრძნობდა, რომ ბუნების ქმნილება იყო.

როცა რომელიმე კუთხეს ბუნებით მინიჭებული ვადა გაუვა, როცა თავს ამოწურავს, როცა დამთავრდება კულტურულ-სოციალურად, ბუნება მას აჯილდოებს სიბერეში შობილი მემკვიდრით, რათა მან გადაარჩინოს მშობელი კუთხის სულიერი განძი, რისი პატრონიც საუკუნეები ეს კუთხე იყო, გადაარჩინოს მისი ენა, პოეზია, დაუტოვოს ქვეყნიერებას მისი წარსული და ყოველი, რაც კი ამაღლებული და ლამაზი სუფევდა მასში. და არა მხოლოდ გადაარჩინოს, ქვეყნიერებას დაანახოს მისი მშვენიერი უნიკალურობა.

ვაჟა, იმის გარდა, რომ დიდი პოეტი იყო, გაალმასებული პატრიოტიც გახლდათ, მისი სული ცეცხლგამოუნელებელი ქურასავით სამშობლოს ბედით იწვოდა, მისი თვალი ყველაფერს ხედავდა, ია იქნებოდა ბუჩქის ძირში, თუ კაცი ტყისა და წყლის უდიერი. სადაც უნდა ყოფილიყო გაჩქარებული, დროს აღარ დაგიდევდა იმპულსური ვაჟა, ცხენიდან ჩამოხტებოდა და, რამაც მზერა მოსტაცა, საკადრისს მიაგებდა. აი, ასეთი გახლდათ. ვისაც ერთხელ მოეკრა თვალი, მრისხანე სახის იყოო, ამბობდნენ უთვალავ და ნაწყვეტ-ნაწყვეტ მოგონებებში.

– იქნებოდა!..

ვაჟას სულში, მის ჭირად, ყველაფერს თავი ერთად მოეყარა, – ნიჭს, სიმამაცეს, შეურიგებლობას უსამართლობასთან... მის გვერდით მშვიდობიან, შეგუებულ ადამიანებს არ ემყუდროებოდათ, არ შეიძლებოდა ვაჟას არ შეემჩნია ის, რასაც ცხოვრების წისქვილი სულ ფქვავს და ირგვლივ მოაფენს... ვაჟას თვალს რა გამორჩებოდა!.. და ირღვეოდა მშვიდობიანების ცხოვრების წესი, – ცხოვრების მდორე რიტმის მიყოლა... მაღალი იდეალებისთვის მებრძოლი, მსგავსი იყო თავისი პოემის გმირებისა, რომლებიც ხალხს და მის ზნეობრივ იმპერატივებს უპირისპირდებოდნენ და სიცოცხლეს სწირავდნენ თავიანთ სიქველეებს.

როგორ შეუმჩნეველი რჩებათ დიდ მწერლებს თავიანთ ტრაგიკულ გმირებთან შინაგანი იდენტურობა და როგორ ისჯებიან ხოლმე ამისთვის!

ვაჟა-ფშაველა ისტორიული საქართველოს ერთ-ერთი საუკეთესო შვილია!

ვაჟა-ფშაველა მთის შვილია.

ვაჟა-ფშაველა ბუნების შვილია.

ვაჟასთვის ბუნება ფართო ცნებაა და არა მხოლოდ ფლორა და ფაუნა. თუმცა სურათები, რომლებშიც ის ადამიანის გარემომცველ ბუნებას აღწერს, უფრო ნამდვილია, ვიდრე თვალით ნანახი, – ბუნება ვაჟასთვის მხოლოდ ცალკეული მოვლენების ერთობა კი არ არის, არამედ ადამიანის ყოფიერების ფილოსოფიური და ეთიკური ქვაკუთხედია.

მიწიდან, რომელზეც დგას და ზემოთ, სადამდეც თვალს მიუწვდენს, ისე, რომ ქუდი არ გადავარდეს – ყველაფერი ბუნებაა, თავისი მტერ-მოყვარე ადამიანით.

ბუნება ბრძენია, მაგრამ მოწაფეებს არ ეძებს. ის სუფევს თავისი თავისუფლებით და თუ კარგა დავუკვირდებით, ერთადერთი გამოცანაა ჩვენთვის მისაწვდომ სამყაროში. ზღაპარი, ლეგენდა, მითი ბუნებას გაურბიან, ისევე, როგორც შემდგომში ლიტერატურა და ამჯობინებენ მარადიულად მეორე ადგილზე დამკვიდრებულის ბედს, შემთხვევას და კიდევ მრავალ უკან დასახევ გზას, რადგან ყველაფერზე შეიძლება რაიმეს შეთხზვა, ბუნების გარდა. ბუნება თავისი მრავალფეროვნებით და განსხვავებულ სახეთა და ჯიშთა ჰარმონიული თანაარსებობით საუკეთესო და მისაბაძი მაგალითია ერთი კაცისთვისაც, ერთი ხალხისთვისაც და ქვეყნიერებისთვისაც. სწორედ ბუნების დამოწმებით განმარტავს ვაჟა "კოსმოპოლიტიზმს და პატრიოტიზმს," ჩვენთვის ამ მარად თავშისაცემ თემას: – "ზოგს ჰგონია, ნამდვილი პატრიოტიზმი ეწინააღმდეგება კოსმოპოლიტიზმს, მაგრამ ეს შეცდომაა. ყოველი ნამდვილი პატრიოტი კოსმოპოლიტია, ისე, როგორც ყოველი გონიერი კოსმოპოლიტი (და არა ჩვენებური) პატრიოტია, როგორ? ასე, – რომელი ადამიანიც თავის ერს ემსახურება კეთილგონიერად და ცდილობს თავისი სამშობლო აღამაღლოს გონებრივ, ქონებრივ და ზნეობრივ, ამით ის უმზადებს მთელს კაცობრიობას საუკეთესო წევრებს, საუკეთესო მეგობარს, ხელს უწყობს მთელი კაცობრიობის განვითარებას, კეთილდღეობას..."

ვაჟა, ბუნებრივია, სოციალურ გარემოში იყო გაწევრიანებული, მაგრამ მისი რაიმე კონკრეტულ სამსახურთან მიბმა უპერსპექტივო იყო. გორის საოსტატო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ, წერა-კითხვის საზოგადოების შუამდგომლობით და შეწევნით, ორ სხვადასხვა სოფელში მასწავლებლობდა. მაგრამ, რაკი ლოიალურობა და შემგუებლობა უფრო უცხო იყო მისი ბუნებისთვის, ვიდრე პირდაპირობა და უყოყმანო რეაქცია საქმის ვითარებისა თუ ადამიანებისადმი, ვერც ერთ სამსახურში ვერ გაძლო, თუმცა სახსარის ძებნისას ერთი უშუალო მისამართი მოხელეობა ან სადმე რედაქციაში მუშაობა იყო... აკი ილია ჭავჭავაძის "ივერიაშიც" ვერ გაჩერდა. ნათქვამია, "სამი არ გაიწურთნება, – მგელი, არწივი, კარგი ყმა..." განგებამ პეტერბურგში იურიდიული განათლების მისაღებად მივლინებული, მალევე უკან გამოისტუმრა. ვაჟას ნიჭის თაყვანისმცემლები კი არ ცხრებოდნენ, სულ მისი "განსწავლა" ელანდებოდათ, ამაში მათ დიდი ილიას ნათქვამიც შთააგონებდა, – ვაჟას შემდეგ ჩვენ, ძველებმა, კალამი უნდა დავდოთო... ვაჟასადმი ილიას ასეთი დამოკიდებულების გამო, – რომელიც შესაძლოა ერთადერთი ბუნების წყალობა იყო ვაჟას ნიჭისთვის, – მისთვის ახალი გზა გამონახეს, – იქნებ ვაჟა გერმანიაში გავაგზავნოთო. ილია ბრძენი იყო. ის თვლიდა, რომ ისედაც ფართოდ განათლებულ ვაჟას ზედმეტი ცოდნის თავზე დაყრა არ ესაჭიროებოდა – ჯერ პეტერბურგს გადაარჩინა ღმერთმა და ახლა გერმანიის ხაფანგს უგებთო? იქ ფილოსოფიაში გადაეშვება და პოეტს დავკარგავთო...

მოგეხსენებათ, მეცხრამეტე საუკუნეში, საიდანაც კულტურული აღორძინების წყალი მეოცესაც გადმოეღვარა, ლიტერატურასა და ფილოსოფიაში ახალი ეპოქა დაიწყო, თავისი რწმენითა და ურწმუნოებით, რაღა თქმა უნდა, ეჭვითა და ნიჰილიზმით, დაისვა მრავალი კითხვა, წაღმართი და უკუღმართი, ღმერთი მოკვდა თუ არ მოკვდა და სხვა მრავალი... და ყოველივე ამასთან ერთად, ეს ეპოქა ლიტერატურის მაღალ დანიშნულებას განსაკუთრებულად აღნიშნავდა. ვაჟას პუბლიცისტურ, ეთნოგრაფიულ და კულტუროლოგიურ ნაწერებში დიდი ცოდნა და განათლება ჩანს, არა ფორმალურ-ინტელიგენტური, რომელიც ჩვენში იმ დროს ფრაკის ტარებასთან ერთად, ჰეგელიანელობას ან ნიცშეანელობას გულისხმობდა, და, ვისთანაც ვაჟას კალმით ან ზეპირ უკამათია, არამედ, ნამდვილი, სიღრმისეული, ბუნებითი... იყო იმ დროს კიდევ მრავალი პოლიტიკურ-სოციალური მიმართულება, კიდევ ბევრი კერპები იყო... მათ შორის, ვაჟა დიდ პატივს სცემდა ნიცშეს პოეტურ ტალანტს და მიაჩნდა, რომ მისი შემოქმედება არა იმდენად წმინდა წყლის ფილოსოფიაა, რამდენადაც წყობილსიტყვით გამოთქმული პოეზია... "ღონეგამოლეულს, დაწრეტილს, უსუსურ მეწვრილმანე ვაჭარს ენატრება "ზეკაცი" ზარატუსტრა, ხოლო ჩვენში ცხვირმოუხოცველი მოხევე და მთიელი იგივე ზარატუსტრა არის, მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ ჩვენი მოხევე და მთიელი უფრო რაინდია, ხოლო ნიცშეს ზარატუსტრა – ვერაგი, სისხლის მსმელი, სუსტთა მქელავი და მოვალეობის შემგინებელი, ესე იგი, არ არის ვაჟკაცი." დრომ დაადასტურა ვაჟას ხედვა დიდი და ტრაგიკული გერმანელის პოეზიისა. გასაღები სწორად იპოვა, რადგან მიწაზე იდგა და ბუნება იყო მისი მასწავლებელი. – ილია და აკაკი წარმოშობით იყვნენ არისტოკრატები და ნაწერებით – დემოკრატები, ვაჟა წარმოშობით გლეხი იყო და ნაწერებით კი არისტოკრატი.

"ვაჟას პოეზიის შინაარსი და ფორმა წმინდა არისტოკრატიულია იმ მხრით, რომ არა ყოველი მოკვდავისთვის არის ადვილად გასაგები და შესაფასებელი." (კიტა აბაშიძე) ასეთი იყო ვაჟა, – ფშაველი, რომელიც ბილიარდს თბილისელებზე უკეთ თამაშობდა.

ასეთი დარჩა ვაჟა თავის ჩარგალში. მაგრამ გლეხკაცურმა ყოფამ კარგა რომ ცოხნა და ხვნა-თესვამ, თიბვამ, მკამ, ზამთარმა და შემოდგომამ რომ გაანახევრა, ისე, რომ სულ ბოლოს თბილისში გამომგზავრების წინ, პირს რომ იპარსავდა, ბრძენმა ყმაწვილქალმა გულქანმა გულში გაიფიქრა, – როგორ დაბერდა მამაჩემიო... ვაჟა ვეღარ უძლებდა სოფლური ყოფის სიმძიმეს და ძმას, თედოს სთხოვდა, ჩამოდი ჩარგალში, ჩამენაცვლეო, მამა-პაპის ადგილს ხომ არ დავკარგავთო, მაგრამ ძმამ, მწერალმა, ეთნოგრაფმა, დიდი საერო ღვაწლის გამწევმა თედომ არ ინდომა ჩარგალი. სხვა მწერალი ძმაც ჰყავდა ვაჟას – ბაჩანა. კარგი ძმობა ჰქონდათ სიცოცხლის ბოლომდის, როგორც მწერლებსაც, – თავ-თავის აზრზე მაგრა დგომის მიუხედავად, ნამდვილი ძმობა ჰქონდათ და მთელი არსებით აღიარებდნენ ერთმანეთს.

ვაჟას აქვს სტრიქონები "დავდივარ მშიერ-ტიტველი, ცოლს არ მიცვია კაბაო..." ვინც ამ სტრიქონებს ბავშვობიდან იცნობს, გაახსენდება, რომ აქ გადმოცემული სიღატაკის აზრი იმ დროს მხატვრული მეტაფორა ეგონა. არადა, სინამდვილე ყოფილა! მართლაც, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ 1915 წელს, მამის დაკრძალვაზე მხოლოდ იმ მიზეზით ვერ წავიდა მისი ქალიშვილი, რომ ტანსამოსელი არ ჰქონდა და ვერც ვერსად იშოვა სანათხოვროდ. სწორედ გულქანს, ამ ეპიზოდის გმირს ეკუთვნის ზუსტი დახასიათება თავისი მამის ცხოვრებისა: "ვაი, რა წუთისოფელი გაიარა მამამ, ვერა გაიგო რა თავისი შრომისა და დაღალვისა, თავისი დაქანცვისა და სახელისა, ჩვენი თავიც სიბეჩავეს დაუგდო, ჩვენცა, არც სხვის სწორად გვცმია და არც სხვის ტოლად გვხურებია..." იმავე გულქანს ეკუთვნის საიდუმლო უწყება იმ პოეტური კრედოსი, რომელსაც ვაჟა მიჰყვებოდა: "როგორც ფერადი უნდა შეუხამო ფერადს, ისე სიტყვას უნდა სცნობდე, სიტყვა სიტყვას უნდა დაატოლო, რო გულს მოხვდეს, აზრიანი გამოვიდეს ნათქვამი." თავის სიტყვებს გარეთ გულქანი გულისხმობს – ბუნებრიობას და სიზუსტეს, სინამდვილეს, როგორც ბუნებაა ნამდვილი.

თითქოს ბუნება მეტყველებდეს ვაჟას პირით – სადად და უბრალოდ... გინახავთ, სადმე რომ ბუნება ორჭოფობდეს, ყოყმანობდეს, არ იცოდეს მართალს ამბობს თუ ტყუილს... ვაჟას ენა მარტივია, თხრობა – წყალის ნაკადივით ერთურთს მიდევნებული და ახალ წინადადებას რომ ჰკითხო რამე – წინაზე, ძველზე, – გეტყვის, – არ ვიციო... როგორც გულმავიწყია ახალი ჩქერი, – ჩქერს მიდევნებული... ლიტერატურული ალუზიები კი არა, ქვეწყობილ წინადადებასაც იშვიათად შეხვდებით, რადგან ვაჟას თხრობის კილო ზღაპრიდან მოდის, დედის, მამის, ბებო-პაპის, წარსულის ზღაპრის კილოდან... არც გონება, არც ფიქრი, უბრალოდ სიტყვები იკავებენ სივრცეში ადგილს, როგორც ბუნებაში.

რთულია ამგვარი სიტყვებით ფურცლის სივრცის ისე შევსება, რომ ამ სივრცემ რული არ მოგგვაროს.

ვაჟა პოეტურ ნაწერებს – ლექსებს, პოემებს თავის მშობლიურ, ფშაურ დიალექტზე წერდა. ამის გამო სალიტერატურო ენის დამცველები – თვითონაც მცოდნე და გულმართალი პატრიოტები, – საყვედურობდნენ ვაჟას, თუმცა მისი ნიჭისადმი კრძალვა არ გამორჩენიათ... ვაჟაც ასევე სამართლიანად ბრაზობდა, მაგრამ საბუთად ის კი არ მოჰყავდა – ასე მეწერებაო, არამედ ისტორიულ და თეორიულ საბუთებს იშველიებდა... და, დღეს რომ გააცოცხლა ის ოპონენტები, დარწმუნებული ვარ კეთილად მოინანიებდნენ.

"ვინ არის ისეთი გაუგებარი, რომ საერო ლიტერატურულის ენის საჭიროება არ ესმოდეს, მწერლობდეს კი და ენის გაუკეთესებასა და "გაწმენდაზე" არა ჰფიქრობდეს?! ახლანდელი ლიტერატურული ენა ახალია და სიახლის გამო ბევრს ფორმებს, ბევრს სიტყვებს მოკლებული არის. ყველა ეს ფორმები და სიტყვები ხალხშია დამარხული, ხალხი, ერი დედაა ენისა... ფშავლებს ამ შემთხვევაში საპატიო ადგილი ეძლევათ... სხვათა შორის იმიტომაც, რომ იმათ უფრო მეტი საშუალება ჰქონდათ ქართული ენა დაეცვათ წმინდად, შეუბღალავად... ფშაურის საუბრის კილო და გრამატიკული ფორმები, როგორც ნამდვილი ძველი ქართული, სრულიად ჰგვანან ძველის მწერლების ნაწერებს..."

აუცილებელია, არ დამავიწყდეს, რომ მეცნიერულ ან ლიტერატურისმცოდნეობით წერილს კი არ ვწერ, არამედ ისეთს, რაც ჩემი ძალებისთვის უფრო ბუნებრივია, ანუ საკუთარ შთაბეჭდილებებს... თუმცა ყველაფერი, ლიტერატურაშიც კი, სამუდამოდ დაღდასმულია და პიროვნული უშუალობაც შებღალული.

ვაჟას შემოქმედებისთვის უმნიშვნელოვანესია ნაწარმოების პირველი სტრიქონი, ანუ დასაწყისი, ანუ ტონის აღება... ათასი ვარიანტი ექნებოდა, რომელთაგან ერთი იქნებოდა სწორი და ვაჟასაც არ გამოეპარებოდა.

მარტო ვაჟას ნაწერების დასაწყისებზე შეიძლება ერთი ნაშრომის დაწერა – ლექსი იქნება, პოემა, მოთხრობები, ეთნოგრაფიული თუ პუბლიცისტური წერილები, კორესპონდენციები და სხვა მყისიერად თუ დიდხანს გულში ნატარები ათასგვარი შენიშვნები – ვაჟას პობლიცისტიკას მისი შემოქმედების მესამედი უკავია – არაფერია ისეთი, ერთადერთი აუცილებელი სტრიქონით რომ არ იწყებოდეს... ყველგან ვაჟასთვის პირველი სტრიქონი უმნიშვნელოვანესია, როგორც პირველი დაკვრა, როგორც მკვეთრი მოძრაობით კაცის ცნობიერების ნაწარმოებისკენ მიტრიალება...

და ეს სწორია, როცა პოეტი ბუნების კარნახით წერს და არა ძალმომრეობს უსუსურ ფურცელზე.

შეიძლება ითქვას, რომ ვაჟა ბუნების მერხიდან ამდგარი შემოქმედია. ბუნებაა მისი სკოლა, განსწავლის, რწმენის საძირკველი, საიდანაც ისევე ვერ ამოგლეჯ, როგორც მიწიდან ჩვენი ტყეების პატრიარქს – მუხას, ფშაველთა უძველეს ტოტემს.

ასე წერა, როგორც მე ახლა ვიქცევი, იმას ჰგავს, რაიმე საგანი გულსა და თვალს რომ მოგტაცებს და შენ მხოლოდ იმას ახერხებ, ნერწყვი ჩაყლაპო.

მთელს ვაჟაზე არ ვამბობ, რომლისთვისაც ადამიანი თავიდან უნდა დაიბადო – უმჯობესი იქნება მეორ-მესამეჯერ... ვაჟას ადამიანური არსება დღევანდელობაზე ბევრად წინ არის.

მე ორიოდ სიტყვას მის პოემებზე მოგახსენებთ, მართლაც ორიოდ სიტყვას, ანუ მკითხველის თვალწინ მხოლოდ ნერწყვს ჩავყლაპავ.

მკითხველისთვის ცნობილია, რომ ვაჟა, თავისი ნამდვილი სახელითა და გვარით, ჯერ კიდევ ადრეულ სიყმაწვილეში, წერდა და თბილისურ ჟურნალ-გაზეთებში აგზავნიდა ჩანახატებსა და სცენებს მთის გადაღმელი ტომის, ხევსურების გაუსაძლის ცხოვრების პირობებზე და მათ დონკიხოტურ, ახალი დროისთვის შეუხამებელ ხასიათზე. ამ წერილების უმეტესობაში ვაჟა ირონიულია, როგორც ფშაველი კაცი, რომელიც უფრო იოლად შეეგუა დროთა ცვლას. სამაგიეროდ, უცნაური აბრუნდი მოხდა ვაჟას პოეზიაში: მისი უმთავრესი პოემების მთავარი გმირები, ერთის გარდა, ყველა ხევსურია. აი, ცოცხალი კაცის ბედის ირონია და შემოქმედის უღალატო ბუნება. სინამდვილეში, თუ გინდა გმირულ-ჰეროიკული ტიპის დახატვა, ხევსურების ახლოწარსულს უნდა მიმართო, ანუ მათ სიტყვიერ მემკვიდრეობას, რადგან ამ კუთხის ისტორიული წარსული მათ პოეზიაშია, რომელიც ზეპირი სახით თაობიდან თაობას გადაეცემოდა. ამიტომაც არ არის საკვირველი, რომ "ხევსურულ ლექსიკონში", რომელიც ოცდახუთი ათას სიტყვა-ერთეულს ითვლის, ყველა სიტყვა ლექსშია დაფიქსირებული!.. აქაური გმირებიც, როგორც სიცოცხლეში ჰგვანან კლდეში ნაკვეთებს, ისევე პოეზიაშიც. ნიშანდობლივია, რომ ხევსურეთში არც იყო გავრცელებული ირონიული, ახალი ხალხური ლექსობა, რადგან მიუხედავად გარეგანი კარიკატურულობისა, ხევსური შინაგანად ისევ გმირი იყო და ისევ საგმიროს იმღერდა. მათში მეტი იყო იდეალიზმი და რწმენა. – უცხო ჩვენთვის მაშინაც და განსაკუთრებით კი დღეს.

"ალუდა ქეთელაური", "სტუმარ-მასპინძელი", "გველის მჭამელი"... ამათზე წერა შეუძლებელია, მე მხოლოდ ერთ აზრს გამოვხატავ "გველის მჭამელთან" დაკავშირებით, რომელიც შედარებით განსხვავებულია გავრცელებულისაგან.

ვინ იყო მინდია? – ბუნების დამცველი? ან რა ფილოსოფიური გამოცანაა პოემაში?

მე ვეთანხმები იმ აზრს, რომ "გველის მჭამელი" შემოქმედის ბედზეა. ეს პოემა ვაჟას ყველაზე ავტობიოგრაფიული ნაწარმოებია. ვაჟას ყოველ წამს ჰქონდა საფრთხე ნიჭის დაკარგვისა, მაგრამ ამჯობინა ნავთი და მარილი ჰკლებოდა, ვიდრე დაეკარგა თავის წარუვალი ცხოვრება.

შემოქმედებითი უნარი ნატვრის თვალივით არამატერიალურია და მისი პატრონიც თითქოს სხვა განზომილებებსაა ზიარებული. ამიტომაა, რომ გველიც ჰკარგავს ხოლმე ნატვრის თვალს, როცა თავს წარმოიდგენს, სიფრთხილეს დაიკლებს და ცხოვრებით გაერთობა, და, როგორც კი დაკარგავს, თავსაც იკლავს. ზღაპრებშიც ასეა – მისი ქონაც უბედურებაა და არქონაც. შემოქმედებითი ნიჭიც ასეა. შემოქმედიც ისევე უნდა უფრთხილდებოდეს თავის ნატვრისთვალს, როგორც მეუდაბნოე ბერი თავის სიწმინდეს.

თავისი პოემებით ვაჟამ ადამიანობის ისეთი სარკე დაგვიდგა წინ, რომ სწორად ვიქცევით, შიგ რომ არ ვიყურებით, თორემ ურჩხულს, ცეროდენას, უხამსს და ადამიანობის შემგინებელს დავინახავდით. მაგრამ ჩვენ მხსნელად წინ საკუთარი ცხვირ-პირის, საკუთარი მუცლის და ავადმყოფი ტვინის სარკე გვიყენია...

ბედნიერი იყო დონ კიხოტი, რომ ქარის წისქვილები ურჩხულებად ეჩვენებოდა და ხარების ჯოგი მტრის ლაშქრად. მძიმე იყო ვაჟას მდგომარეობა, რომ არაფერი ეჩვენებოდა და ბუნებასავით ყველაფერს ისეთს ხედავდა, როგორიც ის სინამდვილეში იყო... იტანჯა, იწუხა ადამიანზე, ხალხზე, ქვეყანაზე, ცხოვრება კი, მისი ჯიბრით, მის თვალწინაც და მის მერეც, თავის ნებაზე ბრუნავს... ან რა დაუშლის, თუკი ცარიელი ქვევრივითაა... ღირს თავი შეაკლა? იქნებ ქარის წისქვილებთან ბრძოლაა ასეთი უშეღავათო ბრძოლის სიმბოლო?

ცხენდაცხენ... ცხენდაცხენ... მთელი მიწის მთა-ველზე, გზაზე და ბილიკზე, – იქნებ სადმე სამართალს უჭირს, ქვეყანას, ხალხს... იღლები, იქანცები, სისხლი გდის, ცხოვრება კი კვლავინდებურად მხოლოდ გვერდს იცვლის.

ვაჟამ, ქართველ მწერალთა შორის ყველაზე დიდი მემკვიდრეობა დაგვიტოვა. ლექსები ცის ვარსკვლავებივითაა – დაუთვლელი, პოემები შვიდი მნათობივით... მოთხრობები? ყველაზე მცირე ზომისას რომ დახედავ და სათაურსაც რომ წაიკითხავ, უპერსპექტივო მოგეჩვენება – "ია," "მთის წყარო," "წიფლისჩიტა," "ხმელი წიფელი," "ფესვები", "სვავი"... მერე წაიკითხავ და აღფრთოვანებული შენს თავს ეკითხები: – შეიძლებოდა ბუნებაში უამათობა? მერე "შვლის ნუკრთან" მიხვალ, "ჩხიკვთა ქორწილთან", "სათაგურთან", "საშობაო მოთხრობასთან", "საახალწლო სიზმართან", "ბერიძე გაუტეხელთან"...

ხოლო ვაჟას პუბლიცისტიკა, ხანგადასულად რომ შეიძლება მოგეჩვენოს, შეგძრავს, შეგარყევს თანადროულობით – ისევე, როგორც მსოფლიოს ყველა დიდი კლასიკოსის წერილები, რადგან სადაც გულის ცეცხლი დანთებულა, ყველგან ნათელია.

საკვირველია, ვაჟას ლიტერატურული ღვაწლის მასშტაბურობა მკვლევარებს ავიწყებს ხოლმე მის თარგმანებს, არადა ვაჟა ძალიან ბევრს შრომობდა ამ სფეროშიც. მხოლოდ იმას ვერ გავიგებთ შთამომავლები, რის შუქზე თარგმნიდა შილერის "ორლიანელ ქალწულის" და ედგარ პოს "ყორანს" – ჭრაქის? სანთლის? ბუხრის? ლამპის?

სახელმოხვეჭილ პოეტზე თანამედროვეები ხშირად ისეთ რამეებს გაიხსენებენ – ფაქტს, ამბავს, ნამდვილ შემთხვევას... რაც პოეტისთვის, – რომელიც სულაც არაა სახელოვანი საკუთარ თავისთვის, – ძნელად ან სულაც ვერგასახსენებელია. ეტყობა, ცხოვრებისეული გზა არასრულყოფილია პოეტის მოსაძებნად.

ეტყობა, პოეტი გამოტოვებს და ივიწყებს ზედმეტს და ცხოვრებაში ეძებს მხოლოდ საკუთარი გრძნობისა და ნიჭის შესაბამისს.

დანარჩენს ივიწყებს.

ვაჟა სულ ცხენზე იჯდა. უამრავი მოგონებაა ცხენზე ამხედრებულ შერისხნულსახიან კაცზე, ამა თუ იმ ადგილას რომ დააფრთხო ბავშვი... ცხენდაცხენ აქვს შემოვლილი ფშავ-ხევსურეთი, კახეთი, ქართლი, არაგვისა და ივრის ხეობები და შორეული და სახიფათო შირაქი, საითაც კარგა ხნის წინ, თავისი ნებით და უნებობით დაძრულიყვნენ უმიწაწყლო, ხრიოკი მთა-კლდეების მკვიდრი მთიელები.

შირაქში ფშავლების ჩასახლებამ დიდი დრო და ენერგია წაართვა ვაჟას, თავისუფლად შეეძლო ეთქვა საკუთარი თავის მისამართით – "ლაშქრობამ ჩამომაბერა, ძაღლუმადურად გდებამა..."

ხალხისთვის, თვისტომისთვის ბრძოლა და სიკვდილიც ვაჟას წინაპრების, წარსულის გმირების მაგალითზე ჰქონდა შესისხლხორცებული – ამაზეა "ბახტრიონი" – გმირები იღუპებიან გმირობისათვის, ხალხისთვის და მამულისათვის. საკუთარი თავისთვის მკვდარი, რაგინდ ომი გადაიხადოს, არაა გმირი. გმირი თავის ხალხის დარაჯი და მცველია.

ვაჟა, თავისი გმირების დარად ტრაგიკულ-ჰეროიკულია. ასეთებს მოითხოვდა გარემო, სადაც დაიბადა და განისწავლა ბუნებისაგან, სადაც აღესრულენ მისი გმირი წინაპრები, პოეზიაში დიდად ცნობილნი იმით, რომ საკუთარი მიწა-წყალი თოფითა და ხმლით ეჭირათ...

ვინ იფიქრებდა, რომ ვაჟა, მრავალთათვის გმირი და, მითიური არსებაც, მთის არწივი ზოგისთვის და ზოგისთვის დევი, – სიმაგრისა და უტეხლობის სიმბოლო, 1915 წლის შუა ზაფხულში, სიცხეში, სხვისი წყლისა და ნიავის ამარა, პლევრიტიანი იწვებოდა პალატაში... უკანასკნელ გამამხნევებელ წერილს მისწერდა ცოლ-შვილს, დაარიგებდა, საქმეს დაუბარებდა, მალე ნახვას შეჰპირდებოდა და გააგრძელებდა საკუთარი სიკვდილის დროისა და საათის გამოცნობით თავის შექცევას.

ვაჟა-ფშაველა გარდაიცვალა 1915 წლის 27 ივლისს, საღამოს 7 საათზე.

ვინც ვაჟა-ფშაველა ცოცხალი ნახა, ის მოწმეა, ვინც არა, მან უნდა ირწმუნოს.

ჩვენი და მომავალი სინამდვილეები, საუკუნეები და ათასწლეულები ვაჟა ფშაველას ვერ დაეწევა, ის მუდამ იქნება ხალხის, პოეზიის სამწყსოს, ქართველი მწერლების წარმოსახვაში.

განა ერთში, – ათასში და კიდევ ასში...

ყველა დრო, პოეტის აღქმისთვის საკუთარ რეტუშს იხმარს...

და ეს იქნება არა მოწმის საბუთი, არამედ წარმოსახვისა და რწმენის ილუსტრაცია.

უცნაურია, როგორ არ ბერდებიან ძველი ფოტოები, პირიქით, რაც დრო გადის ახალგაზრდავდებიან, ეტყობა, ახალი თვალი რომ უყურებთ.

ეს უძვირფასესი ქონებაა, თვითონ ვიცი და გამომიცდია – ერთ-ერთ ჯგუფურ ფოტოზე ხომ პაპაჩემიცაა.

ბევრი რამ ვთქვი ვაჟაზე ამ ილუსტრაციებისა და ფოტოების წინათქმის საბაბით. მომეტევოს, რადგან, იმდენი მაქვს სალაპარაკო, რომ მგონია, ყველაფერი გამომრჩა.

მაგრამ, ნაწერიც ხომ ფოტოა და ილუსტრაციაა, ოღონდ სხვის, მეორის, ან მეასე პოეტის წარმოსახვაში...

ბევრი რამ ემსხვერპლა ჩვენში მონუმენტურობასა და ფსევდორეალიზმს. ეტყობა, ზოგჯერ არცოდნა სჯობია ვაიცოდნას დ ვაიკულტურას, რადგან ეს უკანასკნელი, თუ უფლება მიეცა, მაშინვე ძველს დაეტაკება – დაშლის, ააწყობს, გადააკეთებს... სოფელს, ქალაქს, უბანს, გზას, ქუჩას... ისტორიის კუთვნილ სუბიექტებს თავისი გემოვნებით "გაახლებს და გაალამაზებს". მაგალითისთვის მე თიანეთი შემიძლია დავასახელო, რომელიც, იმ სახით XIX საუკუნის სამოციან წლებში ბუნებისმეტყველმა და ეთნოგრაფმა რადდემ რომ აღწერა, მეც კი მახსოვს XX საუკუნის ორმოცდაათიანი წლებიდან. ამოარჩიეს და, რაც კარგი იყო ამ ყოფილ ფშავ-ხევსურეთის სამაზრო ცენტრში, საიდანაც ვაჟას მრავალი ფელეტონი და კორესპონდენცია გაუგზავნია თბილისურ პრესაში, – ყველაფერი დაანგრიეს – იწვალეს, წლები მოუნდნენ, მაგრამ დაანგრიეს... რადგან "პრელესტ ბაბალეს" სასახლე იქნებოდა, ქვითკირის გალავანი თუ ძველი სასტუმრო და აფთიაქი – მკვიდრად ნაგები შენობები იყო... ეკლესიაზე რაღა ვთქვა, მწვანეში ჩაფლული, შეზღუდულფართობიანი სასაფლაო რომ ახლდა, სადაც, – უნიკალური მოვლენაა, – მხოლოდ ღვთისმსახურებს და ტრაგიკულად დაღუპულებს კრძალავდნენ. გაგიკვირდებათ და, ვესტერნებში პატარა ქალაქების ცენტრალურ ქუჩას და მოედანს რომ ვნახავ ხოლმე, თიანეთის "ცენტრი" მაგონდება. ოთხი ქუჩა შემოდიოდა ამ ცენტრში, ერთ ორსართულიან სახლზე მერე აბრაც დაკიდეს – "აქ მოდიოდა და ღამეებს ათევდა ვაჟა-ფშაველა". არ დამავიწყდება მე ის "ცენტრი", რადგან ძველი თიანელი ვარ და ბავშვობიდან ვინმეს შეკითხვაზე – "ცენტრში ხომ არ იყავიო?" დადებითად ვუქნევდი თავს. – დიდი ცოდვა წაიღეს თანაო! – ამბობდნენ იმათზე, ვინც თიანეთის ცენტრის დანგრევით გულის წადილი აისრულა... რა ექნათ, არ იცოდნენ, რას აკეთებდნენ.

ვაჟას ფენომენი, მცირეოდენ პაუზას თუ არ ჩავთვლით, საქართველოში ყოველთვის აქტიური იყო. უხვად იცემოდა მისი თხზულებები, 1961 წელს კი მისი ასი წლის იუბილე ფართოდ აღინიშნა. გამოვიდა მრავალი გამოცემა, მათ შორის აკადემიური ხუთტომეული. წიგნის თაროები გაივსო სხვადასხვა სახის მონოგრაფიებით, გამოიცა უცხო ენებზე ვაჟას ნაწარმოებების თარგმანები, ფერმწერებმა ფუნჯს მოჰკიდეს ხელი, მოქანდაკეებმა საჭრეთელს... შეიქმნა ბევრი ღირსეული ნამუშევარი – სიტყვითაც, ფუნჯითაც, საჭრეთლითაც, მუსიკითაც და თეატრითაც...

ვაჟას ჩარგლის სახლზე ბევრი მაქვს ნაღელვი... ვთვლიდი, რომ სახლ-მუზეუმი იმას ჰქვია, რომ რაც პოეტის ცხოვრებაში მის კედლებში იყო, ის დატოვო და ახალი არაფერი მიუმატო. არ უნდა იხმარო ლაქი და საღებავი, არ უნდა შემატო "სილამაზე," სივრცე უნდა მისცე...

არა მარტო ჩარგლის გარემო, მთელი ფშავ-ხევსურეთის მიწა-წყალი ვაჟა-ფშაველას სახლ-კარის ჩარჩოა!

14/07/2013

ბმული -
* http://www.culture.gov.ge/topicdetals-5.6875.html

study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury


Male
Number of posts : 3867
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Tue May 19, 2015 7:25 pm


გამომცემლობა „ინტელექტი“, 2015

ბესიკ ხარანაული

ჩემს სახლში ყველა ციხეზე სუფთა ჰაერია

თუ შიდაგამოსახულება უკვე აქვს კაცს,
გარეგამოსახულებას თვალი აარიდოს.
თუ გარესარკეში კარგა აქვს საქმე,
შიგნით ნუღა ჩაიხედება.

მაგრამ ისეც არის, რომ შიდა სარკეში კაცი - მაიმუნია,
გარე სარკეში ჩაიხედავს და, - ვეფხვი ყოფილა.

ხან ორივეში უბედურია, ხან კი ლამაზი არის ორთავეში.

სად იყვნენ ესენი, მე რომ ვიყავი?
სად იყო მაშინ ეს ყველაფერი?

მხდალია ადამიანი, ხალხიც მხდალია,
მისალმებისაც კი ეშინიათ,
იმიტომ რომ მხდალია ადამიანის მოდგმა.

დედაჩემი რომ ასეთი მხდალი ყოფილიყო,
დარჩებოდა ჩემი მარცვალი სამყაროში გაუღივებელი,
გავიზრდებოდი ისე, რომ ვერ განვასხვავებდი სოფლურ ენას წიგნურისაგან.
არ მეცოდინებოდა, რომ „საჯდომი“ წიგნურია და „ტრაკი“ სოფლური,
ვერ დავტკბებოდი მდაბიორთაგან მესხვე, გალექსებულ ენით,
ჯირკვლების ანთება დამემართებოდა...
არ მეცოდინებოდა რომ „ჩაცეცხლე!“ ნამდვილია და
„ჭამე!“ კი ევფემისტური,
ხოლო „მიირთვი!“ გალექსებულია და მდაბიორს ყელზე დაადგება.

აი, რაები გამომრჩებოდა, იქ რომ ვიყო, სადაც სხვები ყრიან.
აი, რაებს არ ვიტყოდი,
ასსამოცდათხუთმეტი წლის ტყავი რომ არ მეცვას
და შიგ თხუთმეტი წლისა არ ვიტანჯებოდე.

ქება და დიდება შენ, ბესარიონ, ჯოჯოხეთში გამოზრდილო,
იქედნეთა შორის მავალო,
ქება და დიდება შენ,
ყველა ჯილდო ხორციელი ხომ მოიპარე, საიქიოს კეთილგანწყობაღა
დაგრჩენია, მწამს იქაც შეძვრები უბილეთოდ, როგორც თქვენი სოფლის კლუბში,
მწამს გიხილავ სალხინებელში.
სადმე შკოლაში კი არ ისწავლე, არამედ წელიწადის რვათვიან ზამთარში,
კლდეში, ღრეში, ქარში, ავდარში,
სამი თითით აღებულ მარილში...
რადგან შენი „მე“ მკვეთრად გამოხატული ეგოიზმი კი არ იყო,
მკვეთრად შეგრძნობილი სიცოცხლის ხე იყო, ძმაო ბესარიონ.

შიმშილი აუგად არ მოიხსენიო,
გახსოვდეს, რომ დედაშენს შიოდა.
სიცივე აუგად არ მოიხსენიო,
გახსოვდეს, რომ დედაშენს სციოდა.
რომ მის სხეულში მდგარი ცივი რძე
საწოვარათი შენს სხეულში შემოდიოდა,
მუცელს გატკიებდა, გატირებდა, გაღნავლებდა, ბესარიონ,
ისე გაბღავლებდა, რომ ბებოშენი გამთბარ კრამიტზე გაწვენდა პირქვე.

მეორე კრამიტი კი ღამის ქოთანი იყო.
და, თქვენს სახლსაც ხომ კრამიტი ეხურა თავზე...
მერწმუნე, ბესარიონ, ყველაფერი სახსოვარია
და აუგად არ მოიხსენიო.

სახსოვარია, რომ ერთი ხარ და არა საერთო არსება,
რომ ათშიც არ ხარ და არც ათასში
და მრავალშიც ვერ გპოულობენ...
რომ ერთი ფეხი სანთელი ხარ,
რომელიც დედაშენმა აანთო შენი გაჩენის საყვირზე.

დიდება შენ, რომ ჯაგებში შობა არჩიე ვარდებში გაჩენას,
რომ შიმშილი და ყინვა არჩიე სითბოს და სიმაძღრეს,
რომ სინამდვილეს ფეხსაცმელივით იოლად ირგებდი,
რომ დიდიც და პატარაც ერთნაირად კარგა გმსახურებდა.
ქება და დიდება!
შენს თვალებში ცრემლი არავის უნახავს, როგორც ბროლში არა ჩანს მგელი.
ამიტომაც მოგაგებენ პატივს ქალები მომავალ დროებში.

ყოველი ქალ-დედროვანი, ვინც ტრიკოს იცვამს,
და ყოველი ქალ-დედროვანი, ვინც ტრიკოს იხდის,
ვინც ფერცხებულია, ვინც ცოცხის დამჭერი,
- შენ გემორჩილება.
ვისაც გიყვარს დუმილში საქმე,
ვის ბაგეზეც გიჟის სიტყვა დევს
და გულისჯიბეში მანდილოსნის პირასაკრავი.

ყველა გვიან ხვდება, რომ მოკვდავია, სიცოცხლეში მას ამისთვის არა სცალია.
ჩქარობს სიცოცხლეს, გაზაფხულამდე ზამთარიც ვერ მოუთმენია.
თუმცა კაცს მხოლოდ საკუთარი თავის სიყვარული ახასიათებს,
წესიერად ისიც არ იცის.

შენ აღერებული ბიჭების ბელადი იყავი,
მაგრამ სული არ დაგიმძიმებია სურვილისაგან,
ამიტომაც მოგაგებენ პატივს ქალები მომავალ დროებში,
რომ ქალების მახვილი იყავი,
რომ თავისუფლება მოგქონდა მათთვის მომავალ დროებში,
რომ ვიდრე მიწაზე სურვილი არსებობს,
შენ ქალებში მოიხსენიები კიდევ და კიდევ,
შენს საფლავზე საწყევარა კოშკს ააგებენ,
წარსულისთვის მომავალ დროებში.

ქება და დიდება შენ, ბესარიონ,
ერთი სული მაქვს, რომ დავსხდეთ და ერთად ვიცინოთ.
შენ აბრუნებ ადამიანებს თავის პირუტყვში,
აბრუნებ თავის ბოროტში და თვალთმაქცობაში,
რომ არ დასხდნენ გზაჯვარედინებზე
და იქადაგონ სიკეთე და კაცთმოყვარება:
„ფეხი არ დასძრათ თქვენი თავიდან,
ჩემს ხალხს ახლოს არ გაეკაროთ,
თვითეულს
თითო ჯორის ბარგი ისარი გკიდიათ შავი ჭირისა,
ჭორისა და უნამუსობის,
მოშორდით ჩემს ხალხს, დარჩით თქვენს ბოროტში!“

ქება და დიდება შენ, ბესარიონ!
ყოველ დილას ხამს იკითხო: „ღმერთო, ნეტა რისთვის?“
„დაიბადე მომავლისთვის, არა დღეის დღისთვის!“
ყოველ დილას
ხამს აღმართო შენი თავის ალამი,
ვიდრე ქორივით გასაფრენად ფრთებს გაუშვებდე.
ყოველ დილას ხამს ეძებო არა ხალხის სალამ-ქალამი,
არამედ ხელთ იპყრა ცოცხი და კალამი,
რომ ერთით გზა გაიწმინდო, მეორით სული~.

ქება და დიდება შენ, ბესარიონ,
რომ ნამდვილი არ იცი:
რა ცოდნა უნდა ქარს, მითხარი,
თუ შენკენ სახურავის შიფერი მოქშუის.
ქება და დიდება შენ, ბესარიონ,
რომ ნამდვილი არ გინდა:
ჯერ ერთი, გაგსრესს და მეორეც
იმიტომ, რომ არ დაგიჯერებენ.
დიდება შენ,
ბაგეზე დადებული გიჟის სიტყვა რომ არ გაამჟღავნე:
რომ ღმერთმა სამყარო შექმნა ნამდვილის გარეშე.
დიდება შენ, ბესარიონ!
ასეთ მანქანებით ინახავს ბრძენი საიდუმლოს -
ხან ბევრი სიტყვით, ხან კი - არც ერთით:
„გიჟმა იცის. მე ვინ დამადებს ბაგეებზე გიჟის საიდუმლოს“.
და გაგეცლებიან.

ქება და დიდება შენ, ბესარიონ,
ენდე თავს, მაგრამ ჯოხი იქონიე,
ინტერნეტის ქოხ-სამკითხველოებშიც კი იციან შენი ამბავი
და საიდან ეცოდინებათ ნამდვილი,
რომ ღმერთმა სამყარო შექმნა ნამდვილის გარეშე
- ცოცხით და კალმით.
ვინაითგან: ორი რამეა სამყაროში ურთიერთტოლი,
მტვერი და ფიქრი.

სულ გისაზომებდა ცხოვრება ჯოხს, სულ გიღირებდა,
გამოსტაცე და ზედ დაამტვრიე.
აკანკალებთ შენს დანახვაზე,
ფეხს ადგამ, როგორც ბალახის კალიებს.
აფასებენ შენს მომკვდარს და ცოცხალსა ლხინობენ.

მეძებრულია შენი სული, შენი ალღო მძლევარისაა.
მიხვედრისა და გარემოს შეგრძნების ნიჭი არწივისგან გაქვს,
მხრით რომ გათელავ ყვავ-ყორნებს ხოლმე
და ორბის ფრთებს ჭალაში გასულ ბალღებს რომ აპოვნინებ.
სტერილური არავის ეგონო,
ზნენი ზოგ-ზოგნი ქურდ-ბოზებისგან აიალღოვე,
ამიტომაც შენი ლექსი - შენი დარია.

ამიტომაც ბევრი ქალი დადის შენი ბწკლით გაგაზული,
ამიტომაც - კვლავ უფროო! - მოგძახიან დედაკაცები,
ნადირობიდან დაბრუნებულ მონადირესავით:
- კვლავაც ბევრი გენჭყრიოს და გაგეგაზოსო,
სხვა დროსაცო გებრუნოს ჩვენზე,
როგორც შენი ყანის ნაკვეთზე.

მაგრამ სასწაულის მოყვარეა ოდითგან ხალხი
და შენც,
სანამ თოვლიან მთას ქუდი ზედ არ გადააფრიალე,
სიტყვას არ ენდვნენ.
შენს მიწაზე ეშმაკიანი ადგილები ძალიან ბევრია
მაგრამ შენგან გაფიცხებულ კლდეებზე ფეხს ვერ იკიდებენ.

დედიძმაშენის სისხლს, უძიებელს ცაშიც არ დატოვებ,
ლექსის ბწკალით ძირს ჩამოიტან!

ქება და დიდება შენ, ბესარიონ,
ხამს სამყაროში ერჭო სარ-დარად
და წია-წია ვარსკვლავებს ათვინიერებდე.

როგორც წველიდა დედაშენი ძროხას
ცუდ ამინდშიც ისე, როგორც კარგ ამინდში,
დაე, ბრაზი იყოს შენთვის ამინდი,
რადგან არც ერთი სხვა გრძნობა ამ საქმეში არ გამოგადგება.
ქუხილიც გადაივლის, რისხვაც გადაივლის, ელვაც ცაზე გაქრება,
სახეზეც სიცილი.
მხოლოდ ბრაზი არის ამინდი
და არც ერთი საქმე არ გამოდის გაუბრაზებლად.

ალალი იყოს შენზე ეს სიტყვები, თქმული ჩემგან გაჭირვებაში
და მით უძლურების სულის დამარცხება.


ბმული -
* http://www.culture.gov.ge/misc/topic/1432028672.pdf

study
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Sponsored content




PostSubject: Re: ბესიკ ხარანაული   Today at 12:13 am

Back to top Go down
 
ბესიკ ხარანაული
View previous topic View next topic Back to top 
Page 6 of 6Go to page : Previous  1, 2, 3, 4, 5, 6

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური (ნისლი მთათა ზედა) :: მთქმელი და გამგონებელი :: პოეტების ქვეყანა-
Jump to: