არმური (ნისლი მთათა ზედა)
არმური
არმური (ნისლი მთათა ზედა)

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri (scotch mist over mountains) - literary Arena from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  CalendarCalendar  GalleryGallery  FAQFAQ  SearchSearch  MemberlistMemberlist  UsergroupsUsergroups  RegisterRegister  Log inLog in  

Share | 
 

 ნიკო ფიროსმანაშვილი

View previous topic View next topic Go down 
Go to page : 1, 2  Next
AuthorMessage
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4191
Registration date : 09.11.08

PostSubject: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Wed Dec 24, 2008 12:01 am



ნიკო (ნიკოლოზ) ასლანის ძე ფიროსმანაშვილი (ნიკო ფიროსმანი) (დ. 1862, სოფ. მირზაანი ― გ. 1918, თბილისი), ქართველი მხატვარი.



უფრო ვრცლად წაიკითხეთ აქ - http://art.dlf.ge/node/595
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
ვაჟა ხორნაული
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 1350
Location : თბილისი
Job/hobbies : პოეტი
Humor : სანაქებო
Registration date : 09.12.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Thu Dec 25, 2008 9:06 am

cheers

ვაჟა ხორნაული

***
თუ გინდათ, ნახოთ მშვენება
ცისა და მიწის სიბრძნისა -
იქ წადით ჩვენთან ერთადა,
სადაც "არმური" იცისა!


Exclamation drunken study
Back to top Go down
View user profile http://www.urakparaki.ge/?m=7&WUID=1466
ვაჟა ხორნაული
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 1350
Location : თბილისი
Job/hobbies : პოეტი
Humor : სანაქებო
Registration date : 09.12.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Thu Dec 25, 2008 6:00 pm

მზე მზეობს,
ღმერთის სურვილით
"არმური"
ისევ "არმურობს".
ნიკალას სევდა ლამაზი
როგორ გამშვენებს,
მამულო!..
Back to top Go down
View user profile http://www.urakparaki.ge/?m=7&WUID=1466
არაბული
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 190
Age : 26
Location :
Job/hobbies :
Humor :
Registration date : 27.12.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sat Dec 27, 2008 1:32 am

Back to top Go down
View user profile http://lib.ge/
არაბული
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 190
Age : 26
Location :
Job/hobbies :
Humor :
Registration date : 27.12.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sat Dec 27, 2008 1:33 am

Back to top Go down
View user profile http://lib.ge/
არაბული
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 190
Age : 26
Location :
Job/hobbies :
Humor :
Registration date : 27.12.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sat Dec 27, 2008 1:34 am

Back to top Go down
View user profile http://lib.ge/
არაბული
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 190
Age : 26
Location :
Job/hobbies :
Humor :
Registration date : 27.12.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sat Dec 27, 2008 1:34 am

Back to top Go down
View user profile http://lib.ge/
არაბული
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 190
Age : 26
Location :
Job/hobbies :
Humor :
Registration date : 27.12.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sat Dec 27, 2008 1:36 am

Back to top Go down
View user profile http://lib.ge/
არაბული
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 190
Age : 26
Location :
Job/hobbies :
Humor :
Registration date : 27.12.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sat Dec 27, 2008 1:38 am

Back to top Go down
View user profile http://lib.ge/
არგანი
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 295
Location : თბილისი
Registration date : 18.12.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sat Feb 28, 2009 1:15 pm

ვისაც შეგიძლიათ დადეთ "გიორგობა ბოლნისში"
აქ მაინც შევხედოთ!!! lol!
Back to top Go down
View user profile
Guest
Guest



PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Tue Mar 03, 2009 7:31 pm



პაბლო პიკასო - ნიკო ფიროსმანის პორტრეტი. 1972 წ. პარიზი. ილუსტრაცია ილიაზდის წიგნისთვის.
Back to top Go down
Guest
Guest



PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Tue Mar 03, 2009 7:34 pm



ნიკო ფიროსმანაშვილი - ილია ზდანევიჩის პორტრეტი (იგივე ილიაზდი). 1913 წელი. თბილისი.
Back to top Go down
nini
Into Armury
Into Armury


Female
Number of posts : 673
Registration date : 17.11.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Tue Mar 03, 2009 11:01 pm

მე როგორც ვიცი, მირზაანში,ფიროსმანის სახლმუზეუმშიც არის პიკასოს ნახატი.
რამდენადაც მე მითხრეს ,ორიგინალებია იქ დაცული,წლების განმავლობაში ნახატების დაცვის ყველაზე ელემენტარული და პრიმიტიული ნორმებიც კი არ იყო დაცულიSadარანაირი სპეციალური რეჟიმიSad
Back to top Go down
View user profile
Guest
Guest



PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Tue Mar 03, 2009 11:40 pm

nini wrote:
მე როგორც ვიცი, მირზაანში,ფიროსმანის სახლმუზეუმშიც არის პიკასოს ნახატი.
რამდენადაც მე მითხრეს ,ორიგინალებია იქ დაცული,წლების განმავლობაში ნახატების დაცვის ყველაზე ელემენტარული და პრიმიტიული ნორმებიც კი არ იყო დაცულიSadარანაირი სპეციალური რეჟიმიSad

Arrow

ნინი, მე არ ვიცი, არის თუ არა პიკასოს ნახატი მირზაანში. თუ არის, იმასაც დაცვა უნდა და ჩვენი ნიკალას ნახატებსაც...

პიკასო ძალიან მაღალი რანგის გენიოსია, ის შემთხვევით არაფერს ხატავდა. აგერ, სერვანტესის გვერდში ნახე - დონ კიხოტისა და სანჩოს გრაფიკა დაუხატა ლუი არაგონს ჟურნალისთვის და იმ გრაფიკამ მთელი მსოფლიო მაშინვე ხომ შემოიარა და დღესაც დადის...

ფიროსმანის შემთხვევაშიც, ილია ზდანევიჩის წიგნის ილუსტრაციად დახატა, მაგრამ - როგორ ზუსტად იგრძნო ნიკო ფიროსმანაშვილი!.. გენიოსებმა ხომ, გინდა ცოცხალი არ იყოს რომელიმე მათგანი, ლაპარაკი იციან ერთიმანეთთან და - ამის მაგალითია პიკასოს ეს ნახატი...

პაბლო ეუბნება - ეს რანაირი ტანჯვა-წვალებისთვის გაგიძლია და ამიტომ უფრო კარგი სურათები დაგიხატავსო...
ნიკალა კიდევ პასუხობს - სხვებს ვეგონო პრიმიტივისტი, შენ ხომ მაინც არ გგონივარო...
და ეცინება პაბლოს - პრიმიტივისტები თვითონ ისინი არიან, ვინც შენ პრიმიტივისტს გეძახისო... ეგრე ხო მეც პრიმიტივისტი ვიქნები ზოგ-ზოგიერთი ნახატითო...

და მე კიდევ მიხარია - ერთი აქეთა იბერიიდან არის და მეორე კიდევ - იქითა იბერიიდან... მაგიტომ უფრო კარგად უგებენ ერთიმეორეს...

Idea
Back to top Go down
Elguja Marghia
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 112
Location : (+995 99)18 80 93
Job/hobbies : საზოგადოებასთან ურთიერთობის სააგენტო ,,პროფილი’’
Registration date : 05.01.09

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sat Mar 07, 2009 12:42 pm


Back to top Go down
View user profile http://www.georgianbrand.ge
Guest
Guest



PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sun Mar 08, 2009 11:25 am

ბელა ჩეკურიშვილი - http://presa.ge/index.php?text=news&i=4618

ფიროსმანის ყველა ახალაღმოჩენილი ტილო ნაყალბევია!

რამდენიმე წლის წინ, როცა საქართველოში ფიროსმანის ახლადაღმოჩენილ ნახატებზე ალაპარაკდნენ, ბევრმა ეს დაიჯერა, ბევრმა შესაძლებლად მიიჩნია, ბევრმაც კი სერიოზული ეჭვი შეიტანა და გაიცინა.

ეს ფართო საზოგადოებაში. სპეციალისტები კი ამ საკითხზე უკვე წლებია მსჯელობენ და როგორც ამბობენ, სამსჯელოც აღარაფერია - იმ საიდანღაც გამოჩენილ ნახატებს შორის, ნიკო ფიროსმანის ფუნჯს, ფაქტობრივად, არც ერთი არ ეკუთვნის. ამაზე ღიად აცხადებენ ხელოვნებათმცოდნეები: გოგი ხოშტარია, დავით ანდრიაძე, ირა არსენიშვილი და საბოლოოდ - კულტურის სამინისტროსთან არსებული კომისია, რომლის მიზანი ამგვარი, ახლადაღმოჩენილი სურათების სერტიფიცირებაა.

ვიზუალური ხელოვნების მოყვარულ საზოგადოებას კარგად ახსოვს რამდენიმე წლის წინ აწგარდაცვლილი მხატვრის, თენგიზ მირზაშვილის ხელშეწყობით გამოცემული პატარა კატალოგი - ”უცნობი ფიროსმანი”.

როგორც ხელოვნებათმცოდნე დავით ანდრიაძე ამბობს, არათუ ამ კატალოგში შეტანილი ნახატები, არამედ ხელოვნების მუზეუმში დაცული ფიროსმანის რამდენიმე ნახატიც კი საეჭვოდაა მიჩნეული მას შემდეგ, რაც გამოვიდა მხატვარ ჯოვანი ვეფხვაძის მემუარული ჩანაწერები.

დავით ანდრიაძე: ”ჯოვანი ვეფხვაძე თავის ჩანაწერებში გაბედულ და ცოტა სარისკო ამბავს ამბობს: ძალიან საეჭვოა, რომ არა მხოლოდ ფიროსმანის ახლადაღმოჩენილი ნახატები, არამედ მუზეუმში დაცულ ნახატებს შორისაც ბევრი არ ეკუთვნოდეს ფიროსმანს. იგი ფრიად საეჭვო ფაქტებს ასახელებს ზდანევიჩის მისამართით, რომელმაც ფიროსმანი აღმოაჩინა და მის პოპულარიზაციას ეწეოდა. ფიროსმანს რომ აყალბებდნენ, ეს ეჭვი ჯერ კიდევ მე-20 საუკუნის 30-40-იან წლებში გაჩნდა. მერე ამაზე საუბარი აღარ გაგრძელებულა და მიჩუმდა. რეალობისგან შორს არაა აზრი, რომ ფიროსმანის სიკვდილის შემდეგ შეიძლებოდა, მისი ინტერპრეტირება მომხდარიყო”.

(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
Guest
Guest



PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sun Mar 08, 2009 11:26 am

ბელა ჩეკურიშვილი - http://presa.ge/index.php?text=news&i=4618

ფიროსმანის ყველა ახალაღმოჩენილი ტილო ნაყალბევია!

სტიმული გამყალბებლებისთვის

კომუნისტების პერიოდში ფიროსმანის ყიდვა ძალიან იაფად შეიძლებოდა, დაახლოებით - 500-1000 მანეთად. ელიტაში ერთმანეთს ხშირად ჩუქნიდნენ და ვინაიდან საქართველოში არტბიზნესი არ არსებობდა, არც ფასები იყო მაღალი.

ფიროსმანით ვაჭრობა დღეს ძალიან უსიამოვნო თემად იქცა. მას შემდეგ, რაც სოტბის აუქციონზე ”არსენალის მთა” 1’600’000 დოლარად გაიყიდა, ფიროსმანის გამყალბებელთა რიცხვმა იმატა. მთავარი პრობლემა ისაა, რომ საქართველოში თანამედროვე ლაბორატორიული ექსპერტიზის ჩატარება შეუძლებელია. მიზეზი მარტივია - ასეთი ლაბორატორია ჯერ არა გვაქვს.

როგორც დავით ანდრიაძე ამბობს, ნახატების გამყალბებლები ყველაფერს აკეთებენ - მასალის დაძველებაც შეიძლება და მხატვრის სტილის მიბაძვაც. ხშირად მიმართავენ კომპილაციასაც - ერთ ფიგურას ერთი სურათიდან იღებენ, მეორეს მეორედან, ფონს კიდევ სხვისგან და ასე იქმნება ფიროსმანის იმიტაცია.

დავით ანდრიაძე: ”ხშირად გაეჭვებს თვითონ ნახატის შენახვისა თუ პოვნის ისტორიები, რაც პირადად შემხვედრია ”ცისფერ გალერეაში” მუშაობისას. პირდაპირ კომიკურ ისტორიებს ყვებოდნენ. მაგალითად - მოვიდა ქალი, მოიტანა დახვეული მუშამბა. ვკითხე - საიდან გაქვთ ეს ნახატი-მეთქი, მოყვა - ბაბუაჩემს ჰქონდა, მაგრამ გამოჩენისა ეშინოდაო. კი, მაგრამ, ჩარჩოზე არ დაგიკიდიათ არასოდეს, როგორ უძლებდით-მეთქი... ახლადაღმოჩენილ ნახატებს რაც შეეხება, ნაწილი გაიყიდა და ნაწილი კიდევ იყიდება”.

(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
Guest
Guest



PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sun Mar 08, 2009 11:27 am

ბელა ჩეკურიშვილი - http://presa.ge/index.php?text=news&i=4618

ფიროსმანის ყველა ახალაღმოჩენილი ტილო ნაყალბევია!

მხატვრობის ექსპერტიზა ღვინის დეგუსტაციას ჰგავს

როგორც ხელოვნებათმცოდნე გოგი ხოშტარია ამბობს, ექსპერტი მუშაობისას ორ მომენტს იყენებს. ერთი შედარებით რაციონალურია, როცა გარკვეული სტრუქტურული ნიშნებით ხელმძღვანელობს, მაგალითად - როგორი კომპოზიციაა ტიპიური ამა თუ იმ მხატვრისთვის. ფიროსმანაშვილს, თუნდაც, აქვს სიბრტყისა და სივრცის მუდამ თავისებური სინთეზი და ზუსტად, ჰარმონიულად ანაწილებს საგნებს ამ სივრცეში. ექსპერტისთვის ასევე მნიშვნელოვანია, ზოგადად, როგორია ამ მხატვრის ტიპიური ნახატი, როგორია მისი ფერწერული შიდა ღერძი. ”ფიროსმანი ძალიან ლაკონურია და ზუსტი. მასთან არასოდეს არაფერია ზედმეტი. ვერსად ნახავთ ”ნაწვალებ ფორმას”. საგნისა თუ ხასიათის გადმოცემისას იგი ზუსტია და სადა”.

რაციონალურის გარდა, არის ინტუიტიური მომენტი, ანუ თვალის ინტუიცია. ”ეს შეიძლება შევადაროთ ღვინის დეგუსტაციას - დააგემოვნებ, თითქოს ყველაფერია, მაგრამ ”ის” მაინც არაა”.

გოგი ხოშტარია: ”ზოგჯერ, პირდაპირ შეხედავ ნახატს და ეტყობა, რომ ნაყალბევია. ზოგჯერ კი თვალი გკარნახობს, რომ რაღაც ისე არაა. თვალი ისეთივეა მხატვრობაში, როგორც - სმენა მუსიკაში. ექსპერტს ეს უკვე გავარჯიშებული აქვს, პროფესიული მომენტია. მხატვარი მსჯელობს თვალით და როგორც წესი, ეს ”მსჯელობა” არ გვატყუებს.

გარდა ამისა, რასაკვირველია, არსებობს ქიმიური ექსპერტიზა. ამას მე ნაკლებად მივდევ, რადგან საქართველოში ფიზიკურად არ არის ლაბორატორია, რომელიც ქიმიური წესით შეამოწმებს ამა თუ იმ ნახატს. არსებობს ულტრაიისფერი და ინფრაწითელი სხივებით გამოკვლევა. ეს მეთოდი იძლევა პასუხს, თანადროულია თუ არა მასალა, ფოროსმანის შემთხვევაში - თუნუქი, მუშამბა, საღებავი. გარდა ამისა, დეტალების გადაღება ხდება ინფრაწითელი სხივებით და დეტალებში კარგად ჩანს, ფიროსმანის ხელწერაა თუ არა”.

”ვერსიასთან” საუბრისას, გოგი ხოშტარიამ ევროპაში ერთ-ერთი გახმაურებული შემთხვევა გაიხსენა, რომელიც 20 საუკუნის 50-იან წლებში მოხდა. როცა ერთბაშად გამოჩნდა მე-17 საუკუნის ჰოლანდიელი მხატვრის იან ვერმერის რამდენიმე ახალი სურათი. ვერმერი ყველა დროის უდიდესი მხატვარია, ძალიან მაღალტექნოლოგიური და რთული შესრულება აქვს. ვინც ლაბორატორიულ ექსპერტიზას აკეთებდა, ყველამ დაასკვნა, რომ ვერმერი იყო, მხოლოდ ერთმა ხელოვნებათმცოდნემ თქვა - რაღაც მეხამუშებაო. ბოლოს აღმოჩნდა, რომ ყოფილა პიროვნება, რომელიც აკეთებდა გენიალურ ნაყალბევს. რასაკვირველია, ესეც ძალიან დიდი ნიჭია. სხვათაშორის, სწორედ ეს შემთხვევა დაედო საფუძვლად სტატიის დასაწყისში ნახსენებ ფილმ ”ინკოგნიტოს”.

(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
Guest
Guest



PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sun Mar 08, 2009 11:30 am

ბელა ჩეკურიშვილი - http://presa.ge/index.php?text=news&i=4618

ფიროსმანის ყველა ახალაღმოჩენილი ტილო ნაყალბევია!

მოპარული კიტრისა და ბატკნის ამბავი

გოგი ხოშტარიას თქმით, როდესაც თენგიზ მირზაშვილის მიერ გამოცემულ კატალოგში - ”უცნობი ფიროსმანი” ახლადაღმოჩენილ ნახატებზე იყო საუბარი, მისთვის აზრი არავის უკითხავს. რასაკვირველია, რომ ეკითხათ, საკუთარ აზრს დააფიქსირებდა: ”თენგიზ მირზაშვილს ძალიან უყვარდა ფიროსმანი. მახსოვს, ფიროსმანის მშვენიერი გამოფენა გააკეთა, სადაც ტონალობების მიხედვით შეადგინა ექსპოზიცია, მაგრამ მას, ჩემი სუბიექტური აზრით, ყველაფერი აღაფრთოვანებდა, რაც კი ფიროსმანს უკავშირდებოდა. ის მხატვარი იყო, მე კი ხელოვნებათმცოდნე ვარ. ის ახალ-ახალი ნახატები უცბად რომ გამოჩნდა, მან აიტაცა. მე კი შემიძლია, ნაკლები ემოციით შევხედო ამ ყველაფერს. ფიროსმანზე უცებ დაიწყო ბუმი. ქართველი მაყურებლის გულში მუდამ იყო ფიროსმანი წიგნებით, ფილმებითა თუ სპექტაკლებით, მაგრამ ამ ბუმს, ფიროსმანის გაყიდვებმაც შეუწყო ხელი”.

გოგი ხოშტარია პირდაპირ აცხადებს, რომ თენგიზ მირზაშვილის მიერ შედგენილ კატალოგში გამოქვეყნებული არც ერთი ნამუშევარი ფიროსმანის ფუნჯს არ ეკუთვნის. ”შეიძლება ერთი-ორზე ვთქვა, ”არ არის გამორიცხული”, მაგრამ დანარჩენი არც ერთი არაა. ის სურათები ჩემთან არ მოუტანიათ, მაგრამ ბოლო წლებში ორი ათეული ამგვარი ნაყალბევი მაინც ვნახე. ერთი სურათი დაახლოებით თორმეტჯერ მომიტანეს შესაფასებლად.

დავესწარი ”ფიროსმანის” ერთი ნატურმორტის ექსპერტიზას. კომპოზიცია იყო საეჭვო. ორიგინალს რომ უდებ გვერდით, მაშინვე ჩანს სხვაობა. ფორმატში განაწილება იყო სხვა. ორიგინალს ეტყობოდა, რომ გაკეთებული იყო გენიოსის მიერ და მეორეს - აშკარად ქაჯის. მერე ვაჩვენე, კიტრი აქედან არის აღებული, ბატკანი აქედან-მეთქი, ანუ კომპილაცია იყო გაკეთებული”.

(გაგრძელება ქვემოთ)
Back to top Go down
Guest
Guest



PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sun Mar 08, 2009 11:31 am

ბელა ჩეკურიშვილი - http://presa.ge/index.php?text=news&i=4618

ფიროსმანის ყველა ახალაღმოჩენილი ტილო ნაყალბევია!

გუდიაშვილსა და ახვლედიანსაც აყალბებენ!

სპეციალისტების თქმით, საქართველოში ფიროსმანის გარდა, აყალბებენ ლადო გუდიაშვილს, ელენე ახვლედიანს, დავით კაკაბაძესა და ასევე უცხოელ მხატვრებს. ამ მხატვრებიდან ფიროსმანის გაყალბება უფრო რთულია, ვიდრე გუდიაშვილისა. თუმცა კი, გუდიაშვილის 10-20-იანი წლების მხატვრობის გაყალბებაც ასევე ძალიან რთულია, რადგან ზუსტად აღწერილი და კატალოგიზირებულია ყველა ნამუშევარი, რაც კი ამ წლებში დახატა მხატვარმა. ამიტომ არტ-თაღლითები ამ პერიოდზე არც მუშაობენ, თუმცა კი, სწორედ ეს პერიოდი ითვლება ყველაზე ღირებულად გუდიაშვილის შემოქმედებაში. 50-60-იანი წლების გუდიაშვილის გაყალბება უფრო იოლია და ხშირად ჩნდება კიდეც თბილისურ სალონებში ”არიფებისთვის”.

”ისე, კარგმა თვალმა ნებისმიერი დიდი მხატვრის გაყალბება უნდა შეამჩნიოს, თუკი ეს მხატვარი კარგად იცის - ველასკესი იქნება ეს თუ სეზანი”, - ამბობს გოგი ხოშტარია და ფიროსმანის გამყალბებლებს ურჩევს, დიდ ქართველ მხატვარს თავი დაანებონ, ვინაიდან ყოველთვის მოიძებნება მახვილი თვალი, რომელიც ნაყალბევს ორიგინალისგან გამოარჩევს.

კულტურის სამინისტროსთან შექმნილმა კომისიამ, ჯერჯერობით, ყველა ახალი ”ფიროსმანი” დაიწუნა. გოგი ხოშტარიას თქმით, მათთან სხვა მხატვრებიც მიუტანიათ - ნაკლებად ცნობილი, მეორე-მესამე რანგის მხატვრები. ”გენიალური მხატვრიდან ცუდ მხატვრამდე შვიდასი საფეხურია. თუმცა, გარკვეულ თანხად ისინიც გაიყიდებოდა. დღეს ფიროსმანზე ფასები ასეულ ათას დოლარზე ქვემოთ არ ჩამოდის. მე რომ მკითხოთ, ერთი და ორი მილიონიც კი ცოტაა ფიროსმანისთვის”, - ამბობს გოგი ხოშტარია.

ზოგადად, ალბათ, ცოტა ხანს უნდა დავასვენოთ ფიროსმანი, რადგან მერე მართლაც რომ აღმოჩნდეს რამე, უკვე აღარავინ დაიჯერებს.

(დასასრული)
Back to top Go down
Guest
Guest



PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sun Mar 08, 2009 12:42 pm

ბობო wrote:
ბელა ჩეკურიშვილი - http://presa.ge/index.php?text=news&i=4618

ფიროსმანის ყველა ახალაღმოჩენილი ტილო ნაყალბევია!

მოპარული კიტრისა და ბატკნის ამბავი

გოგი ხოშტარიას თქმით, როდესაც თენგიზ მირზაშვილის მიერ გამოცემულ კატალოგში - ”უცნობი ფიროსმანი” ახლადაღმოჩენილ ნახატებზე იყო საუბარი, მისთვის აზრი არავის უკითხავს. რასაკვირველია, რომ ეკითხათ, საკუთარ აზრს დააფიქსირებდა: ”თენგიზ მირზაშვილს ძალიან უყვარდა ფიროსმანი. მახსოვს, ფიროსმანის მშვენიერი გამოფენა გააკეთა, სადაც ტონალობების მიხედვით შეადგინა ექსპოზიცია, მაგრამ მას, ჩემი სუბიექტური აზრით, ყველაფერი აღაფრთოვანებდა, რაც კი ფიროსმანს უკავშირდებოდა. ის მხატვარი იყო, მე კი ხელოვნებათმცოდნე ვარ. ის ახალ-ახალი ნახატები უცბად რომ გამოჩნდა, მან აიტაცა. მე კი შემიძლია, ნაკლები ემოციით შევხედო ამ ყველაფერს. ფიროსმანზე უცებ დაიწყო ბუმი. ქართველი მაყურებლის გულში მუდამ იყო ფიროსმანი წიგნებით, ფილმებითა თუ სპექტაკლებით, მაგრამ ამ ბუმს, ფიროსმანის გაყიდვებმაც შეუწყო ხელი”.

გოგი ხოშტარია პირდაპირ აცხადებს, რომ თენგიზ მირზაშვილის მიერ შედგენილ კატალოგში გამოქვეყნებული არც ერთი ნამუშევარი ფიროსმანის ფუნჯს არ ეკუთვნის. ”შეიძლება ერთი-ორზე ვთქვა, ”არ არის გამორიცხული”, მაგრამ დანარჩენი არც ერთი არაა. ის სურათები ჩემთან არ მოუტანიათ, მაგრამ ბოლო წლებში ორი ათეული ამგვარი ნაყალბევი მაინც ვნახე. ერთი სურათი დაახლოებით თორმეტჯერ მომიტანეს შესაფასებლად.

დავესწარი ”ფიროსმანის” ერთი ნატურმორტის ექსპერტიზას. კომპოზიცია იყო საეჭვო. ორიგინალს რომ უდებ გვერდით, მაშინვე ჩანს სხვაობა. ფორმატში განაწილება იყო სხვა. ორიგინალს ეტყობოდა, რომ გაკეთებული იყო გენიოსის მიერ და მეორეს - აშკარად ქაჯის. მერე ვაჩვენე, კიტრი აქედან არის აღებული, ბატკანი აქედან-მეთქი, ანუ კომპილაცია იყო გაკეთებული”.

(გაგრძელება ქვემოთ)

Arrow

ეგრე ძალიან ადვილია ლაპარაკი, როცა თენგიზ მირზაშვილი ცოცხალი აღარ არის და ვეღარ უპასუხებს ბატონ გოგი ხოშტარიას...

Shocked

მე ერთი რამე ვიცი კარგად - თენგიზ მირზაშვილს ისე უყვარდა ფიროსმანი, შეგნებულად არც ერთ ნახატს არ გაუყალბებდა...

Rolling Eyes
Back to top Go down
Guest
Guest



PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sat May 23, 2009 8:42 am

გურამ კახიძე

“დიდების გზის დასაწყისი” (ფიროსმანი)

1969 წლის გაზაფხულზე საფრანგეთში, ლუვრში გაიმართა ნიკო ფიროსმანის ნამუშევრების პირველი გამოფენა საზღვარგარეთ. გამოფენა საფრანგეთის კულტურის მინისტრმა, ცნობილმა მწერალმა ანრე მალრომ გახსნა.
მანამდე კი, საფრანგეთის საზოგადოებას ნიკო ფიროსმანი ჟურნალმა “იუნესკოს კურიერმა” გააცნო, სადაც ცნობილი ხელოვნებათმცოდნის, ჟაკ კეიმის სტატია გამოქვეყნდა.
გამოქვეყნდა აგრეთვე მწერალ არმან ლანუს სტატია “მატისი, ფიროსმანის სანაცვლოდ”, რომელშიც ხაზგასმით იყო აღნიშნული, რომ პარიზში ფიროსმანია ნამუშევრების გამოფენის სანაცვლოდ, საფრანგეთმა საბჭოთა კავშირში XX საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი ფრანგი მხატვრის ანრი მატისის ნამუშევრები გამოფინა.
არმან ლანუ წერს: “…1862 წელს, კახეთში, გლეხის ოჯახში დაბადებული ეს წყეული ფიროსმანი, უფრო ბუნებრივი ქართველია, ვიდრე ბუნებაში არსებული ყველა სხვა ქართველი. მაგრამ რადგანაც ყველა ქართველი უფრო ქართველია, ვიდრე ნამდვილად არსებული ქართველები, მიხვდებით, რომ ფიროსმანი უძლიერესი და უსავსესი ქართველია. თავისი ხალხური საწყისით იგი ვაზის, ქეიფის, საძოვარზე გაშლილი ფარის ქვეყანას განასახიერებს, ქვეყანას, რომელიც ბერძნულ მითოლოგიასა და რუსეთს შორის, მონობასა და აღმოსავლეთს შორის მდებარეობს და ოქროს საწმისის, პრომეთეს მიწაა. ფიროსმანი ჭეშმარიტად ხალხური პრომეთეა, სიცოცხლის ტრფიალი ოსტატი, რომელიც ქვეყანას შეყვარებული და დაინტერესებული მზერით უცქერს. მისი სოფლური ყალმით იხატება მრავალი სახედარი და არწივი, ყურძნის კრეფა და ყვავილები.
ფიროსმანიშვილი 1918 წელს გარდაიცვალა. მისი საფლავის ადგილსამყოფელი უცნობია, მაგრამ, როგორს ჟან კეიმმა, მანაც საკუთარი ჰუმანიზმის და ნიჭის წყალობით საქართველოს საზღვრები გაარღვია, მსოფლიოს ხელოვნებას შეერწყა, ძეგლად კი მთელი საქართველო დაიდგა”.

გააგრძელე კითხვა - http://burusi.wordpress.com/2009/05/23/გურამ-კახიძე-დიდების-გზი/
Back to top Go down
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4191
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sun Nov 28, 2010 1:58 pm




გიორგი კაკაბაძე

გრიგოლ რობაქიძე და ნიკო ფიროსმანი

1916 წლის 10 ივლისს გაზეთ “სახალხო ფურცლის” სურათებიან დამატებაში დაიბეჭდა კარიკატურა. მასზე გამოსახული იყო ფეხშიშველი ნიკო ფიროსმანაშვილი, რომლის გვერდითაც იდგა გრიგოლ რობაქიძე და ეუბნებოდა:
“უნდა ისწავლო ძმობილო! შენს ხანში მყოფს კიდევ ბევრის შექმნა შეუძლია... ორფიულის... ერთი ათი-ოცი წლის შემდეგ კარგი მხატვარი გამოხვალ... აი, მაშინ გაგზავნით ახალგაზრდათა გამოფენაზე...”.
სხვადასხვა წყაროებიდან ვიცით, თუ როგორ გააღიზიანა ამ კარიკატურამ მხატვარი. მან ახლად ჩამოყალიბებულ “ქართველ მხატვართა საზოგადოებსთან” ყველანაირი კავშირი გაწყვიტა. თავისი მეგობრის, მხატვარ გიგო ზაზიაშვილის მეუღლეს კი დაუბარა:
“- ძალოჯან, მაშ გიგოსთან ორ სიტყვას დაგაბარებ. ესე უთხარი: შენ გენაცვალე გიგოჯან, როგორც იმ ხალხს ჩემი სახელი უჩვენე და გადამკიდე, ისე მომაშორე. მაგათი არც ქება-დიდება მინდა და არც არაფერი. გაზეთში გამომიშვეს, გამლანძღეს, კატად გამომხატეს. ბევრს რამეს, დიდ სასახლეებს მპირდებოდნენ... ერთად შევგროვდეთ, ერთად დავსხდეთ და “ზაკონებით” ვხატოთო... მაგრამ როგორც აქამდის მიხნავს და მითესავს, ისე უნდა ვხნა და ვთესო. თავის დღეში ბატონი არა მყოლია და არც მინდა. ძალოჯან, გიგოს შემახვეწე, ჩამომაშოროს ის ხალხი, ჩამომაშოროს, არაფერი მინდა მაგათი”1.
კიდევ ერთი საყურადღებო ცნობაა შემორჩენილი ვასო ჩაჩანიძის მოგონებაში “ვაჟა ფშაველა და ფიროსმანი”, რომელიც როგორც ჩანს უყურადღებოდ დაუტოვებია მაშინდელ ცენზურას. როგორც მონათხრობიდან ირკვევა, ჩაჩანიძეების ოჯახში დაუმშვიდებიათ კარიკატურის გამო შეწუხებული ნიკალა:
“ჩვენ ყველანი ვაიმედებდით, რომ იქნებ გრიგოლ რობაქიძემ ინამუსოს და დაგეხმაროსო”.
მაგრამ ისმის შეკითხვა, რა შუაშია საერთოდ გრიგოლ რობაქიძე?
რა როლი ეკისრება მას ფიროსმანის ბიოგრაფიაში?
მართალია 1922 წლის გაზეთ “ბახტრიონში” გამოქვეყნებულია საყურადღებო ინფორმაცია, რომელიც გვაუწყებს, თითქოს პირველი პუბლიკაცია ფიროსმანზე გრიგოლ რობაქიძეს ეკუთვნოდეს, მაგრამ ეს ინფორმაცია შეკითხვებს ბადებს. რამდენადაც ვიცით, პირველიცა და მეორე პუბლიკაციაც ფიროსმანის შესახებ ილია ზდანევიჩს ეკუთვნის, თუ არაფერს ვიტყვით უფრო ადრინდელ, რუსულ პრესაში გამოქვეყნებულ ნარკვევებზე და მიშელ ლე-დანტიუს მიერ ფრანგულ გაზეთში დაბეჭდილ სტატიაზე.
იქნებ ამ შემთხვევაში სიტყვა “პირველს” სრულიად სხვა მნიშვნელობა აქვს?
გაზეთ “ბახტრიონის” ამავე ნომერში დაბეჭდილია გრიგოლ რობაქიძის წერილი: “ნიკო ფიროსმან”, მაგრამ რობაქიძის ამაზე ადრინდელ წერილს ფიროსმანის მკვლევარებმა ვერ მიაგნეს.
მიუხედავად ამისა ასეთი წერილი არსებობს და იგი 1916 წლის 15 მაისის გაზეთ “კავკაზში” რუსულ ენაზე დაიბეჭდა. მას ხელს აწერს ვინმე გარრი გოლლენდი. ამ ფსევდონიმში ზმის პრინციპის მოშველიებით ადვილად იკითხება რობაქიძის სახელი “გარრი გოლენდი”. ამასთანავე არ შეიძლება არ გაგვახსენდეს, რომ ერთი პერიოდი გრიგოლ რობაქიძე გაზეთ “საქართველოში” გივი გოლენდის ფსევდონიმით ათავსებდა პუბლიკაციებს.
“კავკაზის” ამ წერილის შესახებ წლების მანძილზე დუმდა როგორც გრიგოლ რობაქიძის, ასევე ფიროსმანის შესახებ დაწერილი სამეცნიერო თუ პოპულარული ლიტერატურა. გაზეთ “კავკაზის” ეს ნომერიც ბიბლიოთეკაში ბოლო დრომდე ამოღებული იყო ხმარებიდან. ამის მიზეზები ალბათ ბევრია და ახლა მათ ვერ გავარკვევთ. მთავრი ისაა, რომ ამ წერილის გამოქვეყნებიდან 93 წლის შემდეგ პირველად გვეძლევა საშუალება გავეცნოთ გრიგოლ რობაქიძის რეაქციას ნიკო ფიროსმანაშვილის ნახატების იმ ერთდღიან გამოფენაზე, რომელიც 1916 წლის 5 მაისს ილია ზდანევიჩის ატელიეში მოეწყო:


“ქართველი პრიმიტივისტი”
ნიკო ფიროსმანაშვილის ნახატების გამოფენის გამო

“თანამედროვე ესთეტიკური ცოდნის ერთ-ერთი შესანიშნავი შენაძენი გახლავთ ის მდგომარეობა, რომ ყოველი ჭეშმარიტად მხატვრული ცნობიერება თავის თავში შეიცავს ავტონომიურ ფასეულობას, დამოუკიდებელს იმ “სკოლისგან”, რომლის ფარგლებშიც იგი წარმოიქმნა. ამ თვალსაზრისით ერთნაირად ფასეულია სხვადასხვა სკოლისა და მიმართულების ნაწარმოებები. მხოლოდ მათში უნდა იგრძნობოდეს ნამდვილი შემოქმედებითი სული. სეზანი არ ხატავდა ისე, როგორც რაფაელი და არც რაფაელი ხატავდა ისე, როგორც სეზანი. მიუხედავად ამისა მხატვრობის საგანძური ვერ შეელევა ვერც რაფაელს და ვერც სეზანს. ჭეშმარიტად მხატვრული შთაგონების სფეროში არ არის წინააღმდეგობა და უარყოფა. იქ, სადაც ჩვეულებრივ წინააღმდეგობასა და უარყოფას ვხედავთ, მხატვრული ხედვისათვის იხსნება მხოლოდ ზრდა და შევსება. მხატვრულ ქმნილებაში იხსნება მარადიული შემოქმედებითი ენერგია და ამ ენერგიის ყოველი გამოცხადება თავისთავად ფასეულია. ამ თვალსაზრისით ყოველი მხატვრული ნაწარმოები მარადიულობის საკუთრებაა. ამავე დროს აუცილებელია ვაღიაროთ, რომ მხატვრული ნაწარმოები თავისი გამოვლინებით “ისტორიულია”; მარადიული მხატვრული ენერგიის ნიღაბია. მხატვრული ნაწარმოები იმავდროულად ისტორიის მოცემული მომენტის “ხორცშესხმაა”. აქედან გამომდინარეობს სკოლებისა და მიმდინარეობების განსხვავება, სტილთა და კულტურათა განსხვავება. მხატვრული აზრის თვალსაზრისით ყველა სტილი ერთნაირად ფასეულია, მხოლოდ მათში უნდა ცოცხლობდეს მხატვრული შთაგონების ჭეშმარიტი “სტილი”, ისტორიული “სახე”.
დღეს შეუძლებელია ისე წერა, როგორც ჰომეროსი წერდა და მიუხედავად ამისა, უფრო სწორად, ამის წყალობით, უსასრულოდ ვტკბებით ჰომეროსის ქმნილებებით. მათში გვაოცებს სწორედ “ადგილობრივი” კოლორიტი, რომელმაც მარადიულობის არომატი გაგვიმხილა.
მხოლოდ ასეთი გზით შეგვიძლია მივუახლოვდეთ თანამედროვე მხატვრულ ძიებებს. პრიმიტივიზმი ერთ-ერთი ასეთი ძიებაა. მხატვრული თვალი დაიღალა ფილიგრანულობითა და დახვეწილობით, მაქმანური სირთულით და დეტალური დასრულებულობით. და აი, მის წინაშე დადგა “პირველადქმნილი ბუნების” ხატი. ამ პირველქმნილებაში არის რაღაც უსასრულოდ უბრალო და იმავდროულად უსასრულოდ უხეში, არის რაღაც დაუსრულებელი და იმავდროულად მოულოდნელი – გენიალურობის შტრიხი. და ყოველივე ეს ახლებურად ელამუნება მხატვრულ მზერას. და მართლაც, როგორ არ მივეცეთ ამ მომხიბვლელობას, როდესაც ყველაზე მარტივისა და ჩვეულებრივის ფონზე მოულოდნელად გაიბრწყინებს “ბუნების გენიალურობა”: ყოვლის მპყრობელი და ყოვლის დამამარცხებელი! ამ თვალსაზრისით შეიძლება დავტკბეთ მხატვრული ლაფნით2, რამეთუ ლაფანშიც შეიძლება გამოანათოს გენიალურობამ. ვისაც არ უნდა ამას დაეთანხმოს მას შეუძლია პირველყოფილი ხალხების სკულპტურულ გამოსახულებებს გაეცნოს. მათში ზოგჯერ ისეთი გამომსახველობითი ძალაა, რომ რომელიმე ბავშვურად გამოკვეთილ რელიეფში მთელი საუკუნეა მომწყვდეული. ხელოვნებაში პრიმიტივიზმი, არის სწრაფვა, რომ ბავშვურად უბრალო გამოსახულებაში, ბუნების გენიალურობის “გამომსახველობითი ძალა” აჩვენოს. არსებითად, ასეთია ფრანგული პრიმიტივიზმის უპირატესობა.
ნიკო ფიროსმანაშვილიც პრიმიტივისტია. თანამედროვე პრიმიტივისტებისაგან მას მხოლოდ ის განასხვავებს, რომ იგი თანამედროვეობის რომელიმე შეგნებული ძიებების თანაზიარი არ გახლავთ. იგი უბრალოდ “მღებავია” რომელიც აბრებს წერს. მისი მხატვრული ნიჭის აღმოჩენა ეკუთვნის ი.მ. ზდანევიჩს. იგი რამდენიმე წელი აგროვებდა თბილისის სხვადასხვა დუქნებში გაფანტულ ფიროსმანაშვილის ნახატებს. ამ დღეებში კი ამ ნახატების გამოფენა მოაწყო. ამ გამოფენამ მხატვრული ენერგიის ის უზარმაზარი ძალა დაგვანახა რომელიც ქართველი ხალხის შემოქმედებით ნიჭშია ჩადებული. ფიროსმანი, საღებავებით მოთხრობილი ზღაპრების ჭეშმარიტი სახალხო მთქმელია. მისი ქმნილებები ისეთივე მშვენიერია როგორც ხალხური ზღაპრები. მათში უამრავი “ბავშურობაა”, უბრალოება, უშუალობა, სადა. იმავდროულად მათში უზარმაზარი გამომსახველობითი ძალა იგრძნობა. ამ თვალსაზრისით საინტერესოა მისი “ჟირაფი”. თუკი ვეინინგერი მართალია და ასეთი ცხოველი სიმბოლურად თავის თავში სამყაროს მეტაფიზიკურ განსაზღვრებას ატარებს. ფიროსმანაშვილის “ჟირაფში” ასეთი განსაზღვრების პოვნა ნამდვილად შეიძლება. ჟირაფის თვალები ისეთი ძალითაა გამოსახული, რომ მათი ყურების დროს უკვე გავიწყდებათ, რომ თქვენს წინაშე უბრალოდ ცხოველია და ლამის მისტიკური შიში გიპყრობთ. ასეთივე სიძლიერითაა დახატული მისი “ირემი”. “ირემი” თითქოს თიხისაა, მაგრამ ისეთი თვალები აქვს, რომ მისი სიმკვირცხლე ეჭვს არ იწვევს. კარგია “ქეიფი ბალახზე”3. ეს სამი ფიგურა “ორთაჭალის თბილისის” მთელი პოემაა. ისე ძლიერად იგრძნობა მათში “ადგილობრივი” არომატი. ძალიან კარგი ნახატებია, მხრებზე მტრედებიანი ორი ქალის ფიგურა, აქაც ორთაჭალის თავისებური კოლორიტულობა იგრძნობა. ფიროსმანაშვილის Nature-morte –კი პირდაპირ შედევრია და მხოლოდ შემიძლია აქ ერთი მხატვრის სიტყვები მოვიყვანო რომელიც ჩემთან ერთად ათვალიერებდა გამოფენას: “ეს ნამუშევარი სეზანსაც პატივს დადებდა”.
ასეთია ფიროსმანი. მისი ბედი ყველასათვის უცნობია. ამბობენ გალოთდა და კახეთში გარდაიცვალაო, მაგრამ მართალია თუ არა, უცნობია. ი.მ. ზდანევიჩმა დიდი საქმე გააკეთა, ახლა ქართველი საზოგადოების ჯერი დადგა. მან მთლიანად უნდა შეაგროვოს ფიროსმანაშვილი და მას განსაკუთრებული ადგილი დაუთმოს ქართულ მუზეუმში”.

* * *
ეს უბრალო წერილზე მეტი გახლავთ, ეს მთელი სამოქმედო პროგრამაა და საზოგადოების კონსერვატიულად განწყობილი ნაწილი ამას მშვენივრად მიხვდა.
საქმე ისაა, რომ ამ წლებში საქართველოში დაიწყო ევროპული ცივილიზაციის საფუძვლის, ინდივიდუალისტური ცნობიერების დამკვიდრება. გრიგოლ რობაქიძე კი მისი სულისჩამდმელი და მამოძრავებელი ძალა გახლდათ. ევროპიდან დაბრუნებულმა გრიგოლ რობაქიძემ თვალნათლივ დაინახა ის უზარმაზარი განსხვავება, რომელიც ცივილიზებულ ევროპასა და ფეოდალურ ტრადიციებში ჩარჩენილ საქართველოს შორის არსებობდა, სადაც ყველაფერი ისევე იყო გაყინული როგორც წლების წინ, როდესაც მან სამშობლო დატოვა და ევროპაში სასწავლებლად გაემგზავრა. ქვეყანაში აშკარად იგრძნოდა, ცვლილებების აუცილებლობა, აუცილებელი იყო არა მხოლოდ ქართული ლიტერატურის, არამედ ქართული აზროვნების მოძველებული ფორმების და კოლექტიური ცხოვრების წესის შეცვლა. ამიტომ საგაზეთო სტატიებით, ლიტერატურული მოღვაწეობით, საჯარო ლექციებით თუ აშკარად გამომწვევი, ხშირად ვიღაცისთვის გამაღიზიანებელი პირადი ცხოვრების წესით გრიგოლ რობაქიძე ცდილობდა ცვლილება შეეტანა, გარდატეხა გამოეწვია ქართველ საზოგადოებაში და პიროვნების ინდივიდუალიზაციისთვის შეეწყო ხელი.
ახალი დრო საზოგადოებისაგან სითამამეს, გულმოდგინებას და ახლებურად აზროვნებას მოითხოვდა.
ერთ-ერთი პირველი ასეთი გალაშქრება პოეზიაზე მოხდა.
ზედმეტი არ იქნებოდა გვეთქვა, რომ თითქმის XIX-ე საუკუნის ბოლომდე ქართული საერო ლიტერატურა ძირითადად არისტოკრატთა გასართობი იყო. ამიტომ მკითხველ აუდიტორიას ავტორის ნათესავები და ახლობელთა წრე შეადგენდა. ფართო საზოგადოება ლიტერატურას რამდენიმე მიზეზის გამო ვერ ეცნობიდა: ზოგი ავტორი საერთოდ არ დაბეჭდილა და მათი ტექსტები, როგორც უკვე ვთქვით, მხოლოდ ხელნაწერთა სახით მეგობართა ვიწრო წრეში ვრცელდებოდა; დაბეჭდილი წიგნების შეძენა საკმაოდ ძვირი სიამოვნება იყო საშუალო კლასის ხელმოკლე მკითხველისთვის; მაგრამ ყველაზე მთავარი ის გახლდათ, რომ მოსახლეობის ძირითადმა ნაწილმა წერა-კითხვა საერთოდ არ იცოდა. მავანი მწერალი დიდი გულისტკივილით წერდა დაბალი კლასის აუტანელ მდგომარეობაზე, მაგრამ ეს სრულიადაც არ ნიშნავდა, რომ ეს ტექსტები დაბალი კლასისათვის იყო განკუთვნილი. შესაბამისად, აქა-იქ გაზეთებში გაბნეული ლიტერატურული ოპუსები საზოგადოების პირადი განცდის ნაწილი არ ხდებოდა და ისინი ქვეყანაში ფასეულობათა სისტემას ვერ ცვლიდნენ.
ამის საპირისპიროდ საზოგადოების მნიშვნელოვან ნაწილზე უზარმაზარი გავლენა ჰქონდა ხელოსან პოეტთა და ყარაჩოღელთა იაფფასიან წიგნაკებს, მათ კოლექტიური ცხოვრების წესს, აზიური ფატალიზმისა და სუფიური მსოფლმხედველობის რაღაც სინთეზს, რომელიც ძალინ გავრცელებული იყო XIX-ე საუკუნის ბოლოს და XX-ე საუკუნის დასაწყისში საქართველოში.
გაკვირვებული ზაქარია ჭიჭინაძე წერდა:
“ბაყალი ავეტიკაც პოეტი იყო, ბაყალი არუთინაც, ბაღდასარა კალავიც, მიკიტანი გეურქაც, სირაჯი ანტონაც. ერთი სიტყვით ბუდაღ ოღლიც, სკანდარნოვიც, ხარაზი პავლე, მეჩუსტე ნიკოლა, მირზაანა მადათოვიც, ოჰანეზაც, ამიროვიც, გივიშვილიც, ჰაზირაც”...
აღარაფერს ვამბობთ ქართული სალიტერატურო ენის გარყვნაზე, მის გასომხებასა და გათათრებაზე.
ამიტომ ქართველმა სიმბოლისტებმა დაიწყეს ლექსის რეფორმა.
ნელ-ნელა შეავიწროვეს ის აზიური საარშიყო მოტივები, რომელთაც სიმართლე რომ ითქვას, არც ქართველი არისტოკრატები თაკილობდნენ: რედიკი, გაფი, ბეითი, რუბაია, თეჯლისი, ყასიდა, მუსტაზადი, შიქასტი და შემოიტანეს ევროპული ლექსის ფორმები: სონეტი, ტრიოლეტი, სექსტინა, რონდო, ტრიპტიქი, ეკლოგა, კანცონა.
ყველანაირ ბრძოლას თავისი სულიერი დასაყრდენი და საფუძველი სჭირდებოდა, ასეთი დასაყრდენი კი მხოლოდ ის პიროვნება უნდა გამხდარიყო, რომელსაც გაცნობიერებული ჰქონდა თავისი ავტონომიურობა.
ლიტერატურაში ასეთი დასაყრდენი ვაჟა-ფშაველა აღმოჩნდა.
გრიგოლ რობაქიძე ერთ-ერთ წერილში ვაჟა-ფშაველას ჰომეროსს ადარებს. ეს კარგად გააზრებული შედარებაა, რადგან ქართველი სიმბოლისტებისთვის ვაჟა-ფშაველა დემიურგია, ყოველგვარი აზიური გავლენებისაგან თავისუფალი, სრულიად ავტონომიური შემოქმედი, რომელმაც საკუთარი მითოლოგია და საკუთარი კოსმოსი შექმნა. ამიტომ როგორც ევროპული ლიტერატურა იწყებოდა ჰომეროსით, ისევე ახალი ქართული ლიტერატურა უნდა დაწყებულიყო ვაჟა-ფშაველას სახელით.
“ჭეშმარიტად ვაჟა-ფშაველა მისტიური ნიშანია საქართველოს მეათეჯერ გაახალგაზრდავების. ყოველი ერი ვაჟა-ფშაველასთანა გენიით იწყებდა თავის ისტორიულ ცხოვრებას: ბერძნებში ჰომერი, რომში ვერგილი; საქართველოში კი გამოდის რომ ევრიპიდეც ყოფილა როგორც რუსთაველი და მეცხრამეტე საუკუნეში ხელმეორედ იწყებს ჰომერის ხაზს ვაჟა-ფშაველა”.
სწორედ ასეთივე ფუნდამენტური როლი ეკისრებოდა ფერწერაში ნიკო ფიროსმანის შემოქმედებასაც.
“წარმოუდგენელია ვაჟა-ფშაველა მეცხრამეტე საუკუნეში, შეიძლებოდა ეს ფენომენი აუხსნელი დარჩენილიყო და საქართველოს ბედს მისწეროდა, რომ ამას არ ამართლებდეს მეორე ვაჟას კონგენიალი ნიკო ფიროსმანი. ეს ორი ის ვეშაპებია, რომელთაც შეუძლიათ დაეყრდნოს კიდევ რამდენიმე საუკუნით საქართველო”. წერდა ტიციან ტაბიძე წერილში “ვაჟა-ფშაველა”.
თბილისის ინტელიგენციაში ნიკო ფიროსმანის გამოფენამ დიდი ინტერესი გამოიწვია, მას ოთხი საათის მანძილზე 80 კაცი დაესწრო, მაგრამ ფიროსმანის შემოქმედების შესახებ საზოგადოებრივი აზრი ორად გაიყო: ერთ მხარეს დადგნენ “აკადემისტები” და მათი მიმდევრები, რომელთაც “მაყურებელთა მოტყუებისთვის” გამოფენის ორგანიზატორები სასტიკად გაკიცხეს. ხოლო მეორე მხარეს ახალგაზრდა ავანგარდისტები და ქართველ სიმბოლისტთა ორდენი “ცისფერყანწელები”. აკადემისტების შეხედულება ტრადიციული გახლდათ და იგი ძირითადად რუსი “პერედვიჟნიკი” მხატვრების ესთეტიკურ ფასეულობებს ემთხვეოდა, რომლის თანახმადაც რეალისტური მხატვრობის მიზანია: შინაარსი, სახე, ადამიანის ცხოვრებისეული დრამა, ბუნებისაგან მიღებული შთაბეჭდილება, ქვეყნის ისტორიული ხასიათი, მისი ნაციონალური სული და კიდევ ის უამრავი ტექნიკური საკითხი, რომელსაც მათ პეტერბურგის აკადემიაში ასწავლიდნენ.
მათ შეამჩნიეს, რომ ნიკო ფიროსმანისთვის უცნობი იყო პერსპექტივის ძირითადი კანონები, ადამიანის სხეულის პროპორციები, მისი ანატომიური თავისებურება, დამატებითი ფერების კანონები, საგნების ურთიერთ მიმართება, ჩაღრმავება, პლასტიკა, შუქის ეფექტები და სხვა.
მაგრამ სრულიად შეუმჩნეველი დარჩათ მთავარი - პიროვნების შინაგანი გარღვევა თავისუფლებისაკენ.
ფიროსმანის მსოფლმხედველობა რა თქმა უნდა ბიძგს იღებს რეალიზმისაგან, მაგრამ იმ განსხვავებით, რომ მასში ვერ შეხვდებით რეალიზმისთვის დამახასიათებელ ფოტოგრაფიულ სიზუსტეს, ობიექტურობას, დიდაქტიზმსა და დოკუმენტალიზმს. ფიროსმანი არ ცდილობს ყოველი წვრილმანის დეტალურ გამოყოფას და მათ დამუშავებას. მისი ნახატები მხატვრის შთაბეჭდილებაზეა აგებული, ფიროსმანი ყურადღებას ამახვილებს მინიშნებაზე. იმაზე, რაც თითქოს დაუსრულებელია და ბოლომდე უთქმელი. იგი გვიჩვენებს, რომ რეალობა შეიძლება არსებობდეს ჩვენს მიღმა, ჩვენს გარეშე, იგი სუბიექტურია და ეფუძნება მხატვრის, როგორც ნათელმხილველის, შინაგან სამყაროს.
ამგვარად, ფიროსმანის შემოქმედება საზოგადოებას ძველი ტრადიციების შენარჩუნებისკენ კი არა ახალი ტრადიციების შექმნისაკენ უბიძგებდა.
მომწიფდა მამათა და შვილთა ახალი კონფლიქტი. უფრო ზუსტი იქნებოდა გვეთქვა, შვილთა სულებისთვის გაჩაღებული ბრძოლა, რადგან აქ პირველ რიგში ასაკობრივი განსხვავება არ იგულისხმება: ნიკო ფიროსმანიც, გიგო გაბაშვილიც, გიგო ზაზიაშვილიც, მოსე თოიძეც, ალექსანდრე მრევლიშვილიც, იაკობ ნიკოლაძეც და სხვებიც თითქმის ერთი თაობის წარმომადგენლები იყვნენ. აქ ბრძოლა იმის გამო დაიწყო, თუ ვის კვალს უნდა გაჰყოლოდნენ ახალგაზრდა თაობის მხატვრები. შემოქმედების რომელი გზა აერჩიათ : აკადემიზმი თუ მოდერნიზმი. ახალგაზრდა თაობას თავისი საკუთარი ხედვა გააჩნდა, ისინი თავისუფლად მსჯელობდნენ და ეს უკვე გარკვეულ საფრთხეს წარმოადგენდა, რადგან მათი ყოველი ნაბიჯი აღიქმებოდა როგორც უკვე დამკვიდრებული ეროვნული ფასეულობების, ეროვნული საფუძვლებისა და აღიარებული ავტორიტეტების წინააღმდეგ გალაშქრება.
ამ დაპირისპირების შესახებ საკმაოდ მცირე ფრაგმენტებია შემონახული, მაგრამ რაც შემორჩა, ვფიქრობ, საილუსტრაციოდ ესეც გამოდგება:
“ფიროსმანაშვილი არის დიდი უსწავლელი, მისი სურათები არავითარ ღირებულებას არ წარმოადგენს და ასეთი ზრუნვის გამოჩენა ფიროსმანაშვილის მიმართ არის დიდი შეცდომა”. გიგო გაბაშვილი4.
“ქართული აკადემიური მხატვრობა მას (ფიროსმანს გ.კ.) გულცივად ხვდებოდა და ტექნიკას უწუნებდა, რაც რასაკვირველია, ასეც უნდა ყოფილიყო, რადგან ოფიციალური მხატვრობა უთუოდ ვერ მიიღებდა ნიკო ფიროსმანს, რადგან ის იყო მისი სრულიად საპირისპირო რამ...”. დიმიტრი შევარდნაძე5.
“ისინი ყვირიან მაღალ ხელოვნებაზე და ერთის მხრივ ემხრობიან საგნის ფორმალისტირ-კუბისტურ დეფორმაციას, მეორეს მხრივ პრიმიტივიზმს მხატვრული შემოქმედების მწვერვალად მიიჩნევენ... მათი აზრით ფიროსმანი კულტურის შედევრია. მისი ნახატები ყველაფერია და მეტი აღარაფერი არაა საჭირო. აღარაა საჭირო არც რემბრანტი, არც ლეონარდო და ვინჩი, არც ველასკესი...”. მოსე თოიძე6.
“შევარდნაძის მეგობრები განცვიფრებულნი და აღშფოთებულნი იყვნენ იმის გამო, რომ დიტომ ერთის ნახვით შეიყვარა არაჩვეულებრივი ფიროსმანაშვილი! “აკადემიკოსები” თავს დაატყდნენ ახალგამოჩეკილ “ფიროსმანისტს” მთელი თავისი ენამჭევრობით, რაც მათ ძალიან ეხერხებოდათ, მაგრამ შევარდნაძის სიყვარული მტკიცე აღმოჩნდა”. კირილე ზდანევიჩი7.
“თვითნასწავლი მხატვრების ყველაზე თვალსაჩინო წარმომადგენელს, ძველი თბილისის ლიტერატურულ-მხატვრული ბოჰემის ნამდვილ ავანჩავანს ნიკო ფიროსმანს ბევრი პატივისმცემელი და დამფასებელი გამოუჩნდა ჯერ კიდევ სიცოცხლეში. ეს გასაგებიცაა, მაგრამ მისი სახელის ზენიტამდე აყვანა, ფიროსმანის სახით რაღაც განუმეორებელი ვირტუოზის წარმოდგენა, ჩემი აზრით სინამდვილეს მაინც არ შეეფერება, ამაში მთავარი როლი ქართველი სიმბოლისტების ახირებამ ითამაშა. ცისფერყანწელებს უყვარდათ გადაჭარბება პოეზიაშიც და კრიტიკაშიც”. ივანე ვეფხვაძე8 .
“ჩვენ გვახსოვს მტრობა, დაცინვა და პროტესტი იმ ყურადღების გამო, რომელიც მიიქცია ამ საუცხოო მხატვარმა”. იაკობ ნიკოლაძე, სერგეი სუდეიკინი, ილია ზდანევიჩი, ალექსანდრე წუწუნავა, ტიციან ტაბიძე9.
აქედან გამომდინარე, თუ დავაკვირდებით, ეს კარიკატურა ფიროსმანის კი არა, გრიგოლ რობაქიძისა და შესაბამისად სიმბოლისტების წინააღმდეგ უფროა მიმართული. რა თქმა უნდა თავისთავად იგულისხმება, რომ ფიროსმანი სუსტი მხატვარია, მაგრამ მთავარი დარტყმა საზოგადოების იმ მეამბოხე ნაწილზეა გადატანილი, რომელმაც ფიროსმანი ახალი ქართული ფერწერის ფუძემდებლად აღიარა.
კარიკატურის ტექსტში შემთხვევით არ ყოფილა ნახსენები, რომ ფიროსმანს კიდევ ბევრი “ორფიული” ნაწარმოების შექმნა შეუძლია. ეს სიტყვა საკმაოდ ბევრ ნაშრომში და პუბლიკაციაში გამოტოვებულია, რადგან იგი ზოგისთვის გაუგებარია, ზოგიც მას ტექსტის ზედმეტ სხეულად მიიჩნევს. დასანანია, რომ მას ასეთი ნაკლები ყურადღება ექცეოდა, რადგანაც სწორედ მისი საშუალებით ხდება ამ კარიკატურის დაფარული აზრის ამოცნობა.
ორფეოსი ძველი ბერძენი ლეგენდური მუსიკოსი და წინასწარმეტყველი გახლდათ. მას ყველაზე ხშირად სწორედ ცხოველების გარემოცვაში გამოსახავდნენ, რადგან ითვლებოდა, რომ მის ჯადოსნურ მუსიკას ველური ცხოველების დამორჩილება შეეძლო. მისი იდეების საფუძვლად აპოლონისა და დიონისეს კულტის თაყვანისცემას მიიჩნევენ, მაგრამ ყველაზე მთავარი ის გახლავთ, რომ ამ ორიგინალური მსოფლმხედველობის საფუძველზე ანტიკურ სამყაროში შეიქმნა თეოგონიური პოემები და “ორფიული ჰიმნები”, რომლებმაც საბოლოოდ ორფიულ ღვთისმეტყველებას ჩაუყარა საფუძველი. ორფეიზმს როგორც ახალ რელიგიურ დოქტრინას ანტიკურ სამყაროში ყოველთვის უამრავი თაყვანისმცემელი და მიმდევარი ჰყავდა.
ახლა გასაგები ხდება, რომ ფიროსმანი ლეგენდური ორფეოსივით ბერძნულ ხიტონშია გამოწყობილი. წინ მის მიერვე “დამორჩილებული” ცხოველი - ჟირაფი ჰყავს. გვერდით კი “ახალი კულტის” თაყვანისმცემელი, ან იქნებ შემქმნელი, გრიგოლ რობაქიძე უდგას.
კარიკატურის აზრი ძალიან გამჭვირვალეა: იგი გვაუწყებს, რომ გრიგოლ რობაქიძემ და მისმა თანამოაზრეებმა ბოგანო ნიკო ფიროსმანაშვილის სახით თავიანთი ორფეოსი და ახალი თაყვანისცემის ობიექტი იპოვეს.
მართალია ქართველი კაცი ამბობს: “დაცინვას კაცი არ მოუკლავსო”, მაგრამ იმასაც ამბობს, “სანამ ხმალი მოვიდა, სიტყვამ თავი გააგდებინაო”. მითუმეტეს ჩვენს ქვეყანაში, სადაც დაუმსახურებელი კრიტიკა და უსაფუძვლო ქილიკი ყოველთვის პირველი ნაბიჯი იყო, რომელიც პიროვნების დევნასა და შევიწროვებას უსწრებდა წინ.
ამიტომაც გასაკვირი არაა, რომ საქართველოში საზოგადოებრივი ცნობიერების მეტამორფოზა ვერ მოხდა და ევროპულმა ინდივიდუალიზმმა აქ ფესვი ვერ გაიდგა.
სამაგიეროდ, ქართული აზროვნების ფეოდალური ფორმები და კოლექტიური ცხოვრების წესი საოცრად ხელსაყრელი ნიადაგი აღმოჩნდა ახალი, სოციალისტური იდეოლოგიის დასამკვიდრებლად.
სულ რამდენიმე წელიწადში საზოგადოების ტრადიციულად განწყობილ ნაწილს მხარში კოლექტიური ცნობიერების ციტადელი, საბჭოთა სისტემაც ამოუდგა და ინდივიდებზე ნადირობის სეზონი უკვე ოფიციალურად გაიხსნა.
ამ უთანასწორო ბრძოლაში დამარცხებული და იმედგაცრუებული გრიგოლ რობაქიძე 1931 წელს გერმანიაში გაემგზავრა და იქედან აღარ დაბრუნებულა. დარჩენილებიდან ამ დაპირისპირებას ბევრი შეეწირა. ზოგიერთი მაშინდელი მოდერნისტისთვის კი პიროვნული ინდივიდუალიზმი და თავისუფლება იმთავითვე ნიღაბი და თვალთმაქცობა იყო, ამიტომ ეს ნიღბები მალე გადაყარეს და საბჭოთა ეპოქის დიადი მომღერლები გახდნენ.
საქართველოში ფეოდალიზმის ახალი ეპოქა დაიწყო.


1. გიორგი ლეონიძე, “ცხოვრება ფიროსმანისა”.
2. იგულისხმება საბაზრო ნახატები.
3. იგულისხმება “სამი თავდის ქეიფი”,
4. გიგო გაბაშვილის სიტყვები მოყვანილია მ. ლობჟანიძის მოგონებებიდან
5. “ბახტრიონი”, 1922წ.
6. არსებობს მოსე თოიძის გამოუქვეყნებელი ჩანაწერები, რომლის ფრაგმენტებიც დაიბეჭდა ჟურნალში “ლიტერატურნაია გრუზია”, 1972წ.
7. “ბახტრიონი”, 1922წ
8. ი. ვეფხვაძე, “მოგონებები და პორტრეტები”.
9. “ბახტრიონი” 1922წ.

© „ლიტერატურა – ცხელი შოკოლადი“ – გიორგი კაკაბაძე – "გრიგოლ რობაქიძე და ნიკო ფირპსმანი"
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4191
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sat Jan 29, 2011 12:23 pm



წიგნის დასახელება: "ნიკო ფიროსმანი" (დაკარგული უბრალოების ძიება)
ავტორი: გიორგი კაკაბაძე
ჟანრი: დოკუმენტური რომანი
კატეგორია: "ილუსტრირებული ბიოგრაფიები", მეხუთე ტომი
გამოცემის წელი: 2010
გამომცემლობა: “პეგასი"
გამომცემელი: მარინე ცხადაია
რედაქტორი: ნანა ჭიღლაძე
გამომცემლობის რედაქტორი: ნანა სუხიტაშვილი
დიზაინი და კომპიუტერული უზრუნველყოფა: ეკა წიქარისვილი
გვერდების რაოდენობა: 324
ISBN 978-9941-9146-0-7
ყდა: რბილი
ფასი: 15.00

ანოტაციის მაგიერ:
"საქართველოში არასოდეს ყოფილა უფრო თავისუფალი შემოქმედი, ვიდრე ფიროსმანია. იგი ნებისმიერი მხატვრული სკოლისაგან თავისუფალია და არ შეიძლება რომელიმე მიმდინარეობას ეკუთვნოდეს, რადგანაც მხატვრობაში სრულიად დამოუკიდებელი, საკუთარი მიმდინარეობა აქვს, რომელსაც მე "ფიროსმანიზმს" ვუწოდებდი", – გიორგი კაკაბაძე


© „პეგასი“ – http://www.pegasus.ge/

Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Admin
Into Armury
Into Armury
avatar

Male
Number of posts : 4191
Registration date : 09.11.08

PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   Sun Jan 30, 2011 3:12 am



ნიკო ფიროსმანაშვილი – "ჟირაფი"
Back to top Go down
View user profile http://armuri.4forum.biz
Sponsored content




PostSubject: Re: ნიკო ფიროსმანაშვილი   

Back to top Go down
 
ნიკო ფიროსმანაშვილი
View previous topic View next topic Back to top 
Page 1 of 2Go to page : 1, 2  Next

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური (ნისლი მთათა ზედა) :: მზერის გადანაცვლება :: მხატვრობა არმურზე: "ნიკალა და მარგარიტა"-
Jump to: